II SA/Bk 102/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-05-14
Skład orzekający: Danuta Tryniszewska-Bytys, Marek Leszczyński, Andrzej Melezini
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego może zostać wydana bez wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, w szczególności dotyczącego faktycznego zamiaru opuszczenia miejsca zamieszkania i koncentracji interesów życiowych w innym miejscu?Ratio decidendi
Organy administracyjne naruszyły przepisy prawa procesowego, w tym zasady wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy dotyczącej wymeldowania. Sam fakt przejściowej nieobecności w miejscu zameldowania, np. z powodu studiów, nie przesądza o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu, jeśli nie zostanie to poparte analizą faktycznego zamiaru i koncentracji interesów życiowych. Niewłaściwa ocena dowodów, w tym zeznań świadków i danych dotyczących zużycia mediów, prowadzi do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. P. na decyzję Wojewody P. odmawiającą wymeldowania E. P. z pobytu stałego. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając, że E. P. dobrowolnie i trwale opuściła miejsce zameldowania, wyjeżdżając na studia. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i odmówił wymeldowania, uznając, że fizyczna nieobecność E. P. była spowodowana studiami i nie świadczyła o trwałym opuszczeniu lokalu. Skarżący A. P. zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując prawidłowość zebrania i oceny materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody P. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B., stwierdzenie, że decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie kosztów postępowania od Wojewody P. na rzecz skarżącego A. P.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania E. P. z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2013 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego A. P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Bk 102/14
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...]., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Kierownika Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w B., orzeczono o wymeldowaniu E. P. z pobytu stałego w B. przy ul. [...]. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn,. zm.), dalej ustawa ewidencyjna.
Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem A. P., który wystąpił o wymeldowanie byłej żony J. P. i dzieci: E. i małoletniego P. P. z lokalu przy ul. [...] w B., wskazując że córka wyjechała w październiku 2011 r. na studia do P., zaś była żona i syn wyprowadzili się we wrześniu 2012 r. i zamieszkują obecnie przy ul. [...] w B. W toku postępowania wskazywał jako adres ich zamieszkania lokal przy ul. [...] w B.
W postępowaniu dotyczącym wymeldowania E. P. (odrębnym od postępowania dotyczącego wymeldowania J. i P. P. o nr [...]) organ ustalił, że nieruchomość przy ul. [...] w B. jest zabudowana budynkiem usługowo – mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym i stanowiła własność małżonków J. i A. P. Po rozwiązaniu ich związku małżeńskiego w 2007 r., w sprawie o podział majątku wspólnego nieruchomość wraz z wyposażeniem sklepu i mieszkania oraz z budynkiem gospodarczym została przyznana na własność A. P., a na rzecz J. P. zasądzono dopłatę w kwocie 1.047.922, 81 zł rozkładając ją na trzy raty po 500.000 zł, 250.000 zł i 297.922, 81 zł, płatne w terminie 6, 12 i 18 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Jednocześnie sąd nakazał J. P., aby wydała mężowi cały przyznany mu majątek.
W trakcie postępowania organ przeprowadził dowody z przesłuchania świadków: J. K. (znajomego J. P. z osiedla [...]), H. G. (sąsiada budującego się obok posesji przy ul. [...]), T. Ł. (byłej teściowej wnioskodawcy), z przesłuchania stron: A. P., J. P., E. P., a także z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2013 r. Na wezwanie w charakterze świadka nie stawiły się osoby zamieszkałe w sąsiedztwie spornego budynku: U. W., M. W. i J. W.
W trakcie oględzin ustalono, że część mieszkalna budynku usytuowana jest na I piętrze (trzy sypialnie, salon połączony z kuchnią i jadalnią, garderoba i łazienka) i na poddaszu. Stwierdzono znikomą ilość rzeczy należących do E. P. Według wyjaśnień J. P. złożonych w trakcie oględzin zajmuje ona wraz z synem dwa pokoje, zaś trzeci zajmuje córka, która wywiozła do P. większość mebli wraz z kinem domowym.
Do akt dołączono: protokół z dnia [...] listopada 2012 r. sporządzony przez Komornika Sądowego dotyczący zajęcia ruchomości znajdujących się przy ul. [...] na zabezpieczenie należności przypadających od A. P. dzieciom, protokół z dnia [...] grudnia 2012 r. z przekazania przez J. P. byłemu mężowi jednej kondygnacji budynku tj. części usługowej (z pozostawieniem przy J. P. pomieszczeń mieszkalnych na piętrze), pozew A. P. przeciwko J. P. o wydanie nieruchomości, faktury z rozliczenia poboru paliwa gazowego oraz energii elektrycznej, faktury za zużycie wody za okres od 6 listopada 2012 r. do 17 maja 2013 r. (6 m3).
Zdaniem organu I instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że E. P. opuściła stałe miejsce zameldowania i nie zamieszkuje w nim, bowiem w październiku 2011 r. wyjechała na studia do P. zabierając swoje rzeczy osobiste, meble i kino domowe. Było to opuszczenie lokalu mające charakter dobrowolny i trwały. Temu wnioskowi, w ocenie organu, nie zaprzeczają zeznania świadków, którzy wskazali, że kilka razy widzieli E. P. na nieruchomości przy ul. [...]. Organ podkreślił, że deklaruje ona zamiar opuszczenia lokalu po zakupie przez matkę mieszkania za pieniądze zasądzone od A. P., co świadczy o braku po jej stronie zamiaru zamieszkiwania pod wskazanym adresem. Zwrócono także uwagę na istniejący między byłymi małżonkami konflikt finansowy i osobisty, którego świadome są ich dzieci i który nie może być pominięty przy ocenie zeznań członków rodziny P. w sprawie o wymeldowanie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. P. zarzucając:
- naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej poprzez przyjęcie, że opuściła w sposób trwały i dobrowolny miejsce pobytu stałego. Wskazała, że takie ustalenie nie ma racji bytu, jeśli poczyniono je wyłącznie w oparciu o fakt zabrania części rzeczy do P., gdzie aktualnie studiuje oraz ze względu na rozliczenia majątkowe między rodzicami;
- naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zasad oceny materiału dowodowego oraz dokonanie sprzecznych ustaleń faktycznych - poprzez danie wiary twierdzeniom wnioskodawcy a pominięcie znacznej części wyjaśnień E. P. i zeznań świadków potwierdzających, że przebywa ona w trakcie wizyt w B. pod adresem ul. [...].
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że po rozwodzie J. i A. P. – J. P. oraz dzieci E. i P. P. zamieszkiwali przy ul. [...], dzieci pomagały matce w prowadzeniu lokalu znajdującego się na parterze budynku (do października 2012 r.). E. P. podjęła studia stacjonarne w innym mieście. Zdaniem odwołującej się organ bezpodstawnie przyjął, że zabranie przez nią ubrań, mebli i kina domowego do miejsca aktualnego pobytu (studia w P.) świadczy o jej dobrowolnym wyprowadzeniu się z miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały. Wskazała, że musiała tak uczynić ponieważ z uwagi na brak zapłaty przez ojca nie było ją stać na zakup niezbędnych rzeczy. Zarzuciła, że organ nie uwzględnił deklarowanego przez nią wielokrotnie zamiaru niewyprowadzania się z budynku przy ul. [...] w B., faktu kilkukrotnych przyjazdów w miesiącu do B. i nocowania pod tym adresem, okoliczności widywania ją przez świadków, jej obecności przy oględzinach miejsca zamieszkania. Zdaniem odwołującej się bezpodstawnie dano wiarę twierdzeniom A. P., który jako jedyny podkreślał fakt niezamieszkiwania córki przy ul. [...]. Nie uwzględniono tymczasem faktu prawie zerowego kontaktu ojca z córką. Jak wskazała, nie można wykluczyć, że nie dojdzie do sprzedaży budynku, A. P. nie spłaci J. P. i dzieci (którym jest dłużny kilkadziesiąt tysięcy z powodu niezapłaconych alimentów), a zatem nie będą oni mieli gdzie się wyprowadzić, a w konsekwencji będą nadal zamieszkiwać pod wskazanym adresem. Jej zdaniem organ nie uwzględnił także faktu, iż A. P. nie wszczął postępowania o eksmisję byłej żony i dzieci, był skazany za znęcanie się nad rodziną. Nie wzięto też pod uwagę takich okoliczności jak: odcinanie prądu, gazu, pozwu o obniżenie alimentów.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] Wojewoda P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania E. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w B.
Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie uzupełniając go, natomiast dokonał odmiennej jego oceny prawnej. Wskazał, że w sprawach o wymeldowanie istotną przesłanką jest to, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu było trwałe i dobrowolne. Przedmiotowe opuszczenie nie może być oparte wyłącznie na fizycznym nieprzebywaniu w lokalu, ale powinno być połączone z zamiarem opuszczenia go i zerwaniem z nim związków oraz skoncentrowaniem osobistych i majątkowych interesów w nowym ośrodku. Zdaniem organu odwoławczego fakt przejściowej, fizycznej nieobecności w miejscu dotychczasowego stałego zameldowania nie upoważnia do automatyzmu w ocenie, że osoba miejsce pobytu opuściła. Powinna bowiem wyraźnie ujawnić wolę powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu. Zdaniem organu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że co prawda E. P. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], jednakże brak fizycznego w nim pobytu jest spowodowany rozpoczęciem studiów w październiku 2011 r. w P., którą to okoliczność potwierdzili jej matka, babka a także wnioskodawca. Nadto ustalono, że przyjeżdża ona raz lub dwa razy w miesiącu do B. i zatrzymuje się w spornym lokalu. Fakt jej widywania w tym miejscu potwierdził świadek J. K. Przedwczesna była zatem ocena organu I instancji, że E. P. opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i definitywny. Wskazano, że zwłaszcza niewielka ilość rzeczy osobistych pozostawionych w lokalu nie dowodzi zamiaru jego opuszczenia, tym bardziej że rzeczy niezbędne do codziennego użytku może ona przywozić ze sobą w trakcie odwiedzin w B.
Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego A. P. zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania – art. 6, 7, 8, 35 § 1 i 3, 75, 77, 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów administracji, niewyjaśnienie dokonanej oceny materiału dowodowego, dowolną jego ocenę, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
2. prawa materialnego – art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej poprzez błędne przyjęcie, że nie została spełniona przesłanka opuszczenia bez wymeldowania miejsca dotychczasowego stałego pobytu.
Wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów: wezwania komornika do uiszczenia zaliczki na wydatki oraz dowodu podjęcia czynności w celu wyeksmitowania stron z lokalu.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że materiał dowodowy został zgromadzony wybiórczo i oceniony z sposób rażąco niewłaściwy, w tym jedynie wymieniono przeprowadzone dowody nie dokonując ich oceny według reguł wynikających z k.p.a. Przykładowo organ dał wiarę zeznaniom świadka J. K. twierdzącego, iż widywał E. P. oraz iż "wydaje mu się, że Pani J. P. z synem P. P. mieszka przy ul. [...]", podczas gdy świadek ten mieszka około 1 km od spornego lokalu (4 ulice dalej) i nie ma możliwości obserwacji tego, co się dzieje przy ul. [...]. Jednocześnie organ nie uwzględnił zeznań H. G., którego posesja jest położona obok spornej. Nie rozważył również organ znaczenia dla sprawy takich dowodów jak: faktury z rozliczenia poboru paliwa gazowego za okres 2 luty – 8 kwietnia 2013 r. (zużycie - 0), informacji PGE o zużyciu energii za okres 1 września 2012 r. - 7 maja 2013 r. (zużycie - 75 kWh), informacji PGE o zużyciu miesięcznym od 27 listopada 2012 r. do 26 sierpnia 2013 r. (odpowiednio miesięcznie - 40, 0, 5, 26, 8, 3, 23, 42, 46 kWh); kopii faktury za energię elektryczną za okres 27 listopada 2012 r. – 21 lutego 2013 r. (zużycie – 0), kopii faktury za zużycie wody za okres 6 listopada 2012 - 17 maja 2013 r. (zużycie 6 m3). Co prawda zużycie energii w terminach letnich wzrosło, ale fakt ten zbiega się z terminem oględzin w dniu [...] czerwca 2013 r. Nie wzięto również pod uwagę pisemnych wyjaśnień bezpośredniego sąsiada posesji – S. W., który wskazywał, iż nikt na niej nie mieszka, a jedynie raz widział kobietę, która odśnieżała. Skarżący wskazał, że w lokalu nie ma możliwości przebywania, bowiem nie ma w nim ciepłej wody oraz centralnego ogrzewania. Wskazano, że skoro matka byłej żony skarżącego ma klucze do posesji, to ma też możliwość stworzenia pozorów przebywania w niej. Tej okoliczności organ nie sprawdził, jak również nie zbadał charakteru adresu aktualnego przebywania J. P. z dziećmi wskazanego przez skarżącego.
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego wywiedziono, że organ błędnie ustalił u E. P. zamiar stałego przebywania w lokalu przy ul. [...], podczas gdy wyraźnie deklarowała ona, iż po uzyskaniu pieniędzy jej matka dokona zakupu mieszkania i wyprowadzą się z tego lokalu. Uzależnienie zgody na wymeldowanie od uzyskania nowego miejsca pobytu stałego nie stanowi o zamiarze dalszego, stałego przebywania w miejscu dotychczasowego stałego pobytu. Jak wynika z materiału dowodowego, aktualnie E. P. ma zamiar koncentrowania swoich interesów życiowych w P., co nie pozostaje bez znaczenia dla zasadności jej wymeldowania z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w B.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i uznając zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga pozostaje uzasadniona.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja Prezydenta Miasta zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego podlegały uchyleniu.
Podstawę prawną orzeczenia w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., dalej powoływanej jako ustawa ewidencyjna), zgodnie z którym orzeka się o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego (lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące) i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem w postępowaniu należy wyjaśnić dwie przesłanki: czy dana osoba opuściła miejsce pobytu stałego i czy dopełniła formalności wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu, zostaje spełniona wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby (zamiar opuszczenia z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu), opuszczenie lokalu jest dobrowolne, trwałe i oczywiste (por. wyroki w sprawach II SA/Sz 264/13 z dnia 29 maja 2013 r., II SA/Rz 281/13 z dnia 28 maja 2013 r., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).
Zatem obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie z wniosku o wymeldowanie osoby fizycznej jest ustalenie czy osoba ta opuściła dobrowolnie miejsce pobytu stałego w wyżej wymienionym znaczeniu.
Jakkolwiek organ odwoławczy prawidłowo przedstawił ustawowe przesłanki wymeldowania, to nie odniósł ich prawidłowo do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Sąd nie kwestionuje twierdzenia, że sam fakt przejściowej fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania (np. z powodu podjęcia studiów w innej miejscowości) nie świadczy automatycznie o opuszczeniu miejsca zameldowania. Jednak wymaga bezwzględnego wyjaśnienia zamiar opuszczenia lub nieopuszczenia miejsca stałego zameldowania, przy czym znaczenie mają nie deklaracje składane dla potrzeb postępowania w przedmiocie wymeldowania, a faktyczny zamiar i sposób jego realizacji. Wymaga też wyjaśnienia kwestia skoncentrowania czynności życiowych w dotychczasowym lub innym miejscu oraz zerwanie lub niezerwanie związków z dotychczasowym lokalem (por. wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Ke 513/13, z dnia 2 kwietnia 2013 r., II OSK 2499/11, CBOSA).
W sprawie niniejszej organy nie wyjaśniły w należyty, niebudzacy wątpliwości sposób, czy E. P. opuściła mieszkanie przy ul. [...] w B. skoncentrowała swoje centrum życiowe pod innym adresem, czy opuszczenie dotychczasowego mieszkania (jeśli nastąpiło) było połączone z zamiarem wyprowadzenia się na stałe i zamiar ten był dobrowolny. Nie zgromadziły wszystkich dowodów pomocnych dla poczynienia ustaleń, a zebrane dowody organ I instancji ocenił powierzchownie, bez dogłębnej ich analizy. Organ odwoławczy dokonał odmiennej oceny bardzo lakonicznie odnosząc się do dowodów. Jak zasadnie zarzuca skarga naruszyły organy przepisy art. 6, 7, 8, 77 i 80 k.p.a.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie i działanie młodej osoby, która podjęła studia i nie jest samodzielna chociażby w zakresie posiadania samodzielnego miejsca zamieszkania, związane jest z historią dotyczącą zamieszkiwania rodziny. W sprawie niniejszej bezspornie przed wyjazdem na studia E. P. mieszkała (po wyprowadzeniu się ojca) z matką i bratem pod spornym adresem. Dlatego jej miejsce faktycznej koncentracji interesów życiowych jest bezpośrednio związane z miejscem zamieszkiwania matki. W sytuacji skoncentrowania interesów życiowych matki pod innym adresem także z pewnością i skarżąca tam przeniosłaby swoje centrum życiowe, co zresztą potwierdziła w swoich wyjaśnieniach. Dlatego dla ustalenia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej w odniesieniu do E. P. istotne pozostaje prawidłowe poczynienie ustaleń w stosunku do matki J. P. Zatem uchybienia procesowe odnoszące się do postępowania o wymeldowanie J. P. i małoletniego P. P. stwierdzone przez sąd w sprawie II SA/Bk 103/14 odnoszą się w pełni do postępowania w sprawie niniejszej. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji gdyby matka zamieszkała pod innym niż dotychczas adresem, także centrum życiowe córki, jej przyjazdy i odwiedziny również uległyby zmianie w zakresie miejsca przyjazdu. Sama skarżąca zadeklarowała związek jej miejsca stałego zamieszkania z miejscem zamieszkania matki, tak określając miejsce koncentracji jej interesów życiowych.
Jak wyżej zauważono, stan faktyczny nie został w niebudzący wątpliwości sposób ustalony, bowiem postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone z istotnymi uchybieniami zasad i przepisów k.p.a.
Przede wszystkim niczym nieuzasadnione pozostaje odstąpienie od przesłuchania w charakterze świadków członków rodziny W. – bezpośrednich sąsiadów na co dzień przebywających obok spornej posesji. Nie ulega wątpliwości, że bezpośredni sąsiedzi są osobami najbardziej zorientowanymi w ocenie, czy pobliski budynek jest użytkowany i przez kogo. Tymczasem organy decydujące znaczenie przypisały zeznaniom świadka J. K., który od czasu likwidacji sklepu przy ul. [...] jedynie czasami przejeżdża ulicą, przy której znajduje się budynek stron. Jednocześnie w zasadzie odmówiły organy wiarygodności zeznaniom świadka H. G., który buduje dom w bezpośrednim sąsiedztwie z budynkiem A. P. (z czym wiąże się jego częste tam przebywanie) uznając, że świadek posiada niewystarczającą wiedzę co do okoliczności zamieszkania w spornym budynku.
Tak dokonana ocena budzi wątpliwości, a zwłaszcza, zdaniem sądu, nie wynikają z uzasadnienia decyzji czytelne powody zaprezentowanej oceny dowodów, co stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
Także, mimo wyszczególnienia jakie dowody z dokumentów zostały w postępowaniu zgromadzone, organ I instancji ocenił te dowody bardzo lakonicznie i nie wykorzystały zawartych w nich informacji dla prawidłowej oceny odnoszącej się do zamieszkiwania bądź opuszczenia spornego lokalu przez osoby objęte wnioskiem o wymeldowanie. W szczególności zabrakło w postępowaniu pełnej analizy danych dotyczących zużycia energii elektrycznej, gazu, wody – które bezspornie świadczą o tym, czy prowadzone jest gospodarstwo domowe w danym obiekcie, czy jest on użytkowany jedynie okazjonalnie. Ocena powinna odnosić się do pory roku oraz ustalonych faktów odnośnie odłączenia centralnego ogrzewania i ciepłej wody, co niewątpliwie zmusza użytkowników do poszukiwania tych mediów zastępczymi środkami. Organ, przyjmując podane przez operatorów wielkości zużycia energii, nie porównał ich z poprzednim okresem niespornym co do zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] J. P. z dziećmi (wnioskodawca wskazał, że opuszczenie lokalu przez byłą żonę i syna nastąpiło po październiku 2012 r., a córka wyjechała na studia w 2011 r.), a takiego porównania wymagała zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ odwoławczy w ogóle nie czynił oceny tych dowodów, przyjmując odmienne od organu pierwszoinstancyjnego ustalenia.
Zgodnie z treścią art. 7 i 77 k.p.a. organy są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (wyrok WSA z dnia 29 marca 2013 r. w sprawie I SA/Wa 1980/12 i z dnia 27 listopada 2013 r., II GSK 1060/212, CBOSA). Nie wyjaśniono (np. poprzez przesłuchanie w charakterze strony J. P.) zerowego zużycia energii podczas podawanego okresu zamieszkiwania, czy sposobu pozbywania się odpadów po rozwiązaniu z dniem 30 września 2012 r. umowy na wywóz nieczystości stałych z posesji przy ul. [...] w B.
Organ I instancji oparł się głównie na protokole oględzin z dnia [...] czerwca 2013 r., ale także ten dowód ocenił bezkrytycznie i powierzchownie. Nie ustosunkował się do twierdzeń wnioskodawcy, iż stwierdzone podczas oględzin przedmioty i odzież zostały zgromadzone na potrzeby czynności dowodowych (o których strony zostały powiadomione), o czym miały świadczyć stojące torby i pudła. Organ zupełnie zignorował, że wnioskodawca konsekwentnie podawał jako miejsce koncentracji życiowych interesów byłej żony i dzieci adres przy ul. [...], jak też nie sprawdził możliwości pozyskania materiału dowodowego świadczącego o wyposażeniu i wyglądzie miejsca wymeldowania wynikającego ewentualnie z akt postępowania egzekucyjnego [...], czy protokołu przekazania z dnia [...] grudnia 2012 r., w którym jest także mowa o dokumentacji fotograficznej. Organ odwoławczy dowód ten zignorował.
Nadto, zdaniem sądu, organy nie dokonały należytej oceny zamiaru E. P. opuszczenia spornego miejsca zamieszkania. Wyżej wymieniona podała, iż wyprowadzi się z domu przy ul. [...] gdy matka kupi mieszkanie czego nie może dokonać, bowiem były mąż nie realizuje obowiązku spłacenia jej udziału we wspólnym majątku ustalonym w postanowieniu o podziale majątku Sądu Rejonowego w B. Nie dokonano oceny, czy tak sformułowane stanowisko świadczy o zamiarze opuszczenia na stałe miejsca zameldowania czy o braku takiego zamiaru.
W tym miejscu powtórzyć należy za wyrokiem z dnia 11 lipa 2013 r. w sprawie II SA/Gl 142/13, że: "Stwierdzenie, iż ktoś przebywa pod konkretnym adresem z zamiarem stałego pobytu może mieć miejsce wówczas, gdy, po pierwsze, w sposób faktyczny koncentruje tam swoje życie, po drugie zaś, po jego stronie istnieje zamiar kontynuacji takiego stanu. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza o stałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania. Również sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie przesądza o stałym jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów" (CBOSA). Dodać można, że przy ocenie przesłanki wymeldowania, jaką jest zamiar opuszczenia lub nieopuszczenia lokalu, należy uwzględniać wszystkie okoliczności danej sprawy, pamiętając o tym, że w procedurze administracyjnej wszystkim dopuszczonym w sprawie dowodom przyznawana jest równa moc dowodowa (art. 75 k.p.a.) Rozstrzygając sprawę organ administracyjny ocenia czy dana okoliczność została udowodniona, a wnioski w tym zakresie opiera na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Przy tym należy badać rzeczywisty zamiar osoby, która ma być wymeldowana, a w szczególności jego trwałość i dobrowolność. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanej strony, ale należy wziąć pod uwagę obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności towarzyszące opuszczeniu czy nieprzebywaniu w sposób stały w lokalu. Wiarygodność deklaracji osoby wymeldowanej o zamiarze powrotu czy o faktycznym przebywaniu w lokalu powinna zostać oceniona w kontekście wszystkich ustalonych w sprawie, obiektywnych okoliczności (vide wyroki: z dnia 16 kwietnia 2013 r., II SA/Bk 53/13, z dnia 9 maja 2013 r., II SA/Go 39/13, CBOSA).
Powyżej przedstawione wywody wskazują, że w sprawie niniejszej materiał dowodowy nie został wyczerpująco i należycie zebrany, a organy, mimo wielu dokonanych czynności w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie podjęły wszelkich działań niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy i dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zaś przeprowadzona ocena narusza wymagania art. 80 k.p.a. Tym samym zarzuty skargi pozostają uzasadnione, przy tym podkreślić należy, że prawidłowej oceny przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej będą mogły dokonać organy po pełnym zebraniu materiału dowodowego i jego ocenie z uwzględnieniem całokształtu tego materiału.
W tym miejscu powtórzyć można stanowisko sądu przedstawione w wyroku z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie VII SA/Wa 2950/12, z którym skład orzekający w sprawie niniejszej identyfikuje się: "Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji polega nie tylko na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne ale również na pełnym odzwierciedleniu w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Motywy rozstrzygnięcia muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści".
Mając powyższe na uwadze oraz dostrzegając potrzebę znacznego uzupełnienia materiału dowodowego należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i korzystając z możliwości wynikającej z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., decyzję pierwszoinstancyjną.
Rozpoznając ponownie sprawę na skutek niniejszego wyroku uwzględnią organy powyższą ocenę i usuną wskazanie nieprawidłowości. W szczególności należy skutecznie kontynuować uwidoczniony zamiar przesłuchania w charakterze świadków mieszkańców posesji przy ul. [...] mając na uwadze treść art. 83 k.p.a. Po wtóre, należy uzyskać pełen materiał dowodowy niezbędny dla prawidłowej oceny rozmiarów zużycia energii elektrycznej, gazu, wody - w stosunku do okresu bezspornego zamieszkiwania J. P. z dziećmi przy ul. [...], ewentualnie uzyskać informację od operatorów w zakresie średnich wielkości zużycia w gospodarstwach domowych o danej liczbie osób i dokonać porównania oraz oceny.
Rozważyć należy dopuszczenie dowodu z akt komorniczych wyżej wskazanych, ewentualnie przesłuchania uczestniczących w zajęciu ruchomości w dniu 20 listopada 2012 r. osób – na okoliczność potwierdzenia lub zaprzeczenia twierdzeń skarżącego, iż nie było wówczas rzeczy osobistych byłej żony i dzieci, a stwierdzonych podczas oględzin w dniu [...] czerwca 2013 r.
Wykorzysta organ do planowania czynności procesowych informacje podane w skardze, a dotyczące czynności komorniczych podjętych po wydaniu zaskarżonej decyzji. Po zebraniu pełnego materiału dowodowego dokona organ oceny przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej.
Poczyni ustalenia odnoszące się do adresu przy ul. [...] w B. Ustalenie te posłużą zarówno do oceny przesłanki dobrowolnego, świadomego opuszczenia lub nieopuszczenia spornego miejsca zamieszkania, jak i do oceny zamiaru deklarowanego przez E. P.
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego to w sytuacji stwierdzonych przez sąd naruszeń prawa procesowego i nienależytego, budzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego sąd nie może dokonać oceny zasadności zarzutu nr 2 skargi.
Uznając skargę za uzasadnioną sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W punkcie 2. wyroku orzeczono o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu jego uprawomocnienia się (art. 152 p.p.s.a.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło