II SA/Łd 305/14

Dnia 14 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant st. sekr. sąd. p.o. asystenta sędziego Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 roku sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. oddala skargę, 2. zwraca z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżącej A. L. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem wpisu sądowego nienależnie uiszczonego w dniu 26 lutego 2014 roku i zaewidencjonowaną pod poz. [...]. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267) – w skrócie: "K.p.a.", art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456) – powoływana także jako: "ustawa", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...], orzekającą o odmowie przyznania A. L. prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dziecko I. L. w okresie zasiłkowym 2013/2014. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy i wskazał, że organ I instancji stwierdził, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wyniósł 816,99 zł i przekroczył próg dochodowy 539,00 zł. Z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji A. L. podniosła, że organ dokonał nieprawidłowego wyliczenia dochodu rodziny, gdyż kwota otrzymanego w roku 2012 świadczenia rentowego winna być jej wypłacona w 2011 roku. Następnie Kolegium wyjaśniło zasady przyznawania świadczeń rodzinnych na podstawie ustawy oraz stwierdziło, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 19 sierpnia 2013 roku oraz dołączonego oświadczenia A. L. o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne z dnia 10 września 2013 roku wynikało, że w 2012 roku wnioskodawczyni uzyskała dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 18.657,64 zł. Z oświadczenia strony z dnia 11 września 2013 roku o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wynikało, że w 2012 roku pani A. L. uzyskała dochód w wysokości 950,00 zł z tytułu pobranego stypendium. W ocenie Kolegium organ I instancji na podstawie posiadanych dokumentów i oświadczeń odwołującej, prawidłowo wyliczył, że rodzina wnioskodawczyni osiągnęła dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości 816,99 zł. Dochód powyższy przekroczył ustawowy próg dochodowy tj. kwotę 539,00 zł uprawniającą do przyznania świadczeń rodzinnych. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w odwołaniu kwestii wypłaty zaległej renty rodzinnej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2012 roku, organ II instancji uznał, że w świetle powoływanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zalicza się ona bezspornie do dochodu rodziny odwołującej za 2012 rok. Podnoszony bowiem przez odwołującą brak wypłaty renty rodzinnej w latach poprzednich z powodu błędnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mógł być brany pod uwagę jedynie w poprzednich okresach zasiłkowych tj. dochód ten nie powinien być przez organ wliczany do dochodu rodziny odwołującej za 2011 rok oraz 2010 rok. Powyższe nie może mieć jednak wpływu na obecny okres zasiłkowy, gdyż faktycznie w roku 2012 renta ta została odwołującej wypłacona i w świetle art. 3 pkt 1 ustawy, stanowi ona dochód rodziny za 2012 rok. Organ I instancji prawidłowo także wskazał, iż dochód ten nie może być uznany za "utracony" zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy. Zdaniem Kolegium z akt sprawy bezsprzecznie wynikało, iż do dnia 31 lipca 2016 roku wypacana jest odwołującej renta rodzinna (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 kwietnia 2012r., znak: [...]), a zatem odwołująca nie utraciła w 2013 roku do niej prawa, a co za tym idzie nie utraciła z tego tytułu dochodu. Kolegium stwierdziło ponadto, że kwota najniższego zasiłku rodzinnego wynosi 77,00 zł [§ 2 pkt l lit a) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012r., poz. 959)]. Skoro zatem dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę przekroczył próg dochodowy o kwotę 277,99 zł, to oznaczało, że nie mieścił się w dopuszczalnej "granicy" wynikającej z art. 5 ust. 3 ustawy. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła A. L., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 23 i 24 lit. d) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez to, iż organ administracyjny błędnie obliczył dochód rodziny za 2012 rok, zaliczając do niego kwotę otrzymanego w maju 2012 roku wyrównania niesłusznie wstrzymanego świadczenia rentowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za okres od dnia 1 listopada 2010 roku do dnia 30 kwietnia 2012 roku w łącznej kwocie 18.657,64 złotych, podczas gdy wyrównanie to, dotyczyło de facto okresu od dnia 1 listopada 2010 roku do dnia 30 kwietnia 2012 roku i traktowanie tego dochodu w całości jako uzyskanego w 2012 roku jest sprzeczne z art. 3 ust. 24 lit. d) ustawy z dnia 23 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych oraz zasadą słusznego interesu obywatela w rozumieniu art. 7 K.p.a. i jako takie jest krzywdzące dla strony i stanowi jedynie wyraz zrzucania odpowiedzialności za błędy organów administracji publicznej na obywatela. W konsekwencji pozbawiło to skarżącą prawa do świadczeń rodzinnych, które gdyby nie błąd urzędniczy, otrzymywałaby regularnie spełniając kryterium dochodowe. Nadto organ administracyjny niewłaściwie uznał, iż dochód w postaci wyrównania niesłusznie wstrzymanej renty nie może być uznany za "utracony" w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem skarżąca nie utraciła prawa do renty, niemniej jednak organ nie wziął pod uwagę, iż w istocie nastąpiło wznowienie prawa do renty, a nie jej kontynuowanie. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, iż skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dziecko I. L. w okresie zasiłkowym 2013/2014, w sytuacji gdy skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do uzyskania tych świadczeń, zaś rozumowanie organu administracyjnego opiera się na błędnym rozumieniu pojęcia jednorazowej wypłaty świadczenia niesłusznie wstrzymanego jako jednorazowego dochodu, podczas gdy dochód ten obejmuje w istocie wyrównanie pieniężne za wiele miesięcy z osobna, w których na skutek błędu pracownika organu administracyjnego, świadczenie rentowe przyznane skarżącej zostało niesłusznie wstrzymane. Podniesiono także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 77 § 1 7 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy całkowicie bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, niedokonywanie czynności dowodowych w sprawie z urzędu, niedochowanie zasady przekonywania strony oraz niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w sprawie. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako: "P.p.s.a.". Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. jednemu z rodziców dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy organ zasadnie uwzględnił przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej za 2012r. kwotę jednorazowego świadczenia, uzyskaną przez skarżącą z tytułu wypłaty zaległej renty. W związku z tym w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 3 pkt 1 lit. a) i c) ustawy dochodem są m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem szczególnych okoliczności dotyczących utraty i uzyskania dochodu, o których mowa w art. 5 ust. 4-4b ustawy (art. 3 pkt 2a ustawy). Okresem zasiłkowym jest okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy). Z orzecznictwa sądów administracyjny wynika, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyłączają z dochodu jednorazowej wypłaty świadczeń rentowych nawet za okres wsteczny, co oznacza, iż świadczenia te podlegają uwzględnieniu w całości przy obliczaniu dochodu dla celów ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego (wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Lu 9/08 – dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego zatem wynika, że organy prawidłowo uwzględnił wypłatę zaległej renty przy ustalaniu wysokości dochodu skarżącej za 2012r. Na dochód ten złożyły się zatem przychody skarżącej opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, które po pomniejszeniu o należny podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia zdrowotne dały kwotę 18.657,64 zł. Do tej kwoty doliczono dochód skarżącej niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, uzyskany z tytułu otrzymanego stypendium w wysokości 950 zł. Łączny dochód skarżącej wyniósł zatem 19.607,64 zł, co w przeliczeniu na dochód miesięczny na jedną osobę dało kwotę 816,99 zł. Nie ulega w związku z tym wątpliwości, że kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa zasiłku rodzinnego zostało przekroczone. Wbrew twierdzeniu skarżącej w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z utratą dochodu, o której mowa w art. 5 ust. 4 ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei przez utratę dochodu należy rozumieć m.in. utratę dochodu utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego (art. 3 pkt 23 lit. d) ustawy). Utrata dochodu, wynikająca z faktu wypłacenia przez ZUS w formie jednorazowej zaległego świadczenia, nie mieści się jednak w zamkniętym katalogu przyczyn utraty dochodu, przewidzianych w ww. przepisie (podobnie WSA w Gliwicach, w wyroku z dnia 5 czerwca 2009r., sygn. akt 934/08; WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. II SA/Bk 791/06, WSA w Lublinie w wyroku z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt II SA/Lu 13/07; WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 10 października 2006r., sygn. akt II SA/Rz 192/06 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poza tym, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z dochodem utraconym, bowiem skoro skarżąca otrzymała zaległą rentę i nadal jest do renty uprawniona oraz uzyskuje z tego tytułu dochód, to nie można mówić o utracie dochodu. Ale nawet gdyby przyjąć, że wstrzymanie skarżącej wypłaty należnej renty stanowiło utratę dochodu, to i tak ten fakt miał miejsce w 2010r., a zatem nie w roku 2012 poprzedzającym okres świadczeniowy. Jak słusznie zauważył organ w przedmiotowej sprawie brak jest również możliwości warunkowego przyznania wnioskowanego świadczenia na zasadach określonych w art. 5 ust. 3 ustawy, bowiem dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe o kwotę przekraczającą kwotę najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie, na który jest ustalany. Stwierdzić zatem należy, że orzekające w niniejszej sprawie organy administracji nie dopuściły się zarzucanych im naruszeń ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. ds