IV SA/Gl 214/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: Kpa), art. 2351 z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm., dalej: Kp) oraz § 8 i § 11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm., dalej: rozporządzenie), a także w związku z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 64/08 oraz z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 478/11 – po rozpatrzeniu odwołania z dnia 10 października 2007 r. J.M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. (dalej: PPIS) z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej – obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3kH z pozycji 21 wykazu wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – po przytoczeniu przebiegu będącego podstawą wydania wyroku tut. Sądu z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 478/11, mocą którego uchylono decyzję [...]PWIS w K. z dnia [...]r. (nr [...]) – podał, że po tym wyroku otrzymał uzupełniającą opinię lekarzy specjalistów IMPiZŚ w S. z dnia 12 grudnia 2012 r. nr [...], w której stwierdzono, że w przypadku J.M. postępowanie orzecznicze w kierunku podejrzenia występowania choroby zawodowej ropoczęte zostało wiele lat do zakończeiu narażenia zawodowego, zatem – jak podkreślił – możliwe jest jedynie w oparciu o dostępną dokumentację dotyczącą narażenia jak i medyczną. Organ drugoinstancyjny przypomniał, że w dostępnym wyniku badania audiometrycznego z dnia 29 października 1990 r. przebieg krzywych progowych jest płaski – niecharakterystyczny dla ubytków słuchu spowodowanych działaniem hałasu. Podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1000, 2000, 3000Hz wynosi w badaniach UP-58dB, UL-38dB. Wielkość niedosłuchu jest asymetryczna, co – jak podniósł – nie jest charakterystyczne dla skutków działania hałasu. Zaznaczył, że w badaniu tym, wykonanym na trzy miesiące przed zakończeniem 25 letniej pracy w narażeniu na hałas nie obserwuje się skutków zdrowotnych odpowiadających brzmieniu punktu 21 wykazu chorób zawodowych – przebieg krzywych progowych, asymetria niedosłuchu oraz jego wielkość w uchu lepiej słyszącym – upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z rozporządzeniem. Zaakcentował także, że w kolejnym badaniu audiometrycznym z dnia 25 października 1991 r., nota bene opisanym jako: "pogorszenie słuchu w porównaniu do badania z 1990 r." określono jedynie próg słuchu dla przewodnictwa powietrznego, co – na co zwrócił uwagę – uniemożliwia ustalenie charakteru niedosłuchu. W dalszej kolejności argumentując wskazał, że przebieg krzywych progowych jest płaski – niecharakterystyczny dla ubytków słuchu spowodowanych działaniem hałasu. Podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1000, 2000, 3000Hz wynosi w badaniach UP-70dB, UL-77dB. Znacznego stopnia progresja niedosłuchu w okresie braku narażenia na hałas zawodowy od 9 miesięcy jest niecharakterystyczna dla skutków działania hałasu. Ponadto w badaniu audiometrycznym z dnia 16 listopada 1992 r. określono jedynie próg słuchu dla przewodnictwa powietrznego, co z kolei uniemożliwia ustalenie charakteru niedosłuchu. Przebieg krzywych progowych jest płaski – niecharakterystyczny dla ubytków spowodowanych działaniem hałasu. Podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1000, 2000, 3000Hz wynosi w badanich UP- 55dB, UL- 52dB. Tym samym stwierdził, że znacznego stopnia poprawa niedosłuchu w tym okresie jest niecharakterystyczna dla skutków działania hałasu, gdyż niedosłuch ten ma charakter nieodwracalny. W kolejnych badaniach audiometrycznych podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1000, 2000, 3000Hz wynosi na dzień: a) 31 marca 1993 r. UP-57dB, UL-55dB, b) 14 luty 1996 r. UP-67dB, UL-68dB. Mając powyższe na uwadze zaznaczył, że lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. – w oparciu o analizę dokumentacji – nie znaleźli podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej narządu słuchu. Występujący nastomiast u J.M. niedosłuch nie ma cech klinicznych schorzenia wymienionego w punkcie 21 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia. Na zakończenie podał, że strona była badana w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych, gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw medyczno-orzeczniczych do uznania związku przyczynowego rozpoznawanego niedosłuchu z warunkami pracy i rozpoznania choroby zawodowej słuchu ujętej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych tak w rozporządzeniu Rady Ministrów z 2002 r., jak i rozporzadzeniu Rady Ministrów z 2009 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zaskarżonej decyzji – analogicznie jak w poprzednio wywiedzionych środkach zaskarżenia – zarzuciła, co do istoty, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W jej motywach autor skargi wyraził niezrozumienie i niemożność pogodzenia się z rozstrzygnięciem, które nie uwzględnia warunków jego pracy. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu, które jest dla niego krzywdzące. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że jest on po części sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów jak i strony skarżącej. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organ drugiej instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 478/11. W związku z tym dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odnotować też trzeba, że nawet w wypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. Stanowisko tożsame z prezentowanym wyraził NSA w wyrokach z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99, i z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1129/12 i z tego samego dnia o sygn. akt I FSK 1101/12. Związanie oceną prawną powoduje, że ani organ administracji, ani Sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10 i sygn. akt II FSK 1328/10 przytoczone w wyroku WSA w Opolu z dnia 20 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 87/13). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd nie stwierdził, ażeby zaistniały okoliczności umożliwiające odstąpienie od oceny i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w przywołanym orzeczeniu sądowym WSA w Gliwicach z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 478/11. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn. O stwierdzeniu choroby zawodowej, decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych, jak również wyniki oceny narażenia zawodowego. Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 Kpa). W tym miejscu – z uwagi na zarysowany w sprawie spór – wskazać należy, że Sąd w wyroku z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 478/11 zobowiązał organ do "uzyskania prawidłowego orzeczenia lekarskiego oraz poddania zebranego materiału dowodowego stosownej ocenie". Nadto Sąd, w przytoczonym wyroku stwierdził, że "konieczne jest zwrócenie się do [...] Instytutu o uzupełnienie uzasadniania jego ostatniego orzeczenia przez odniesienie się do poruszonych wyżej kwestii. Można je sprecyzować w ten sposób, że w szczególności chodzi o jednoznaczne stanowisko, czy w okresie pracy zawodowej skarżącego, która odbywała się bezspornie w narażeniu na hałas, lub w okresie dwóch lat od zakończenia tej pracy, wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe odpowiadające charakterystyce choroby zawodowej ujętej w pozycji 21 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 2009 r. Stanowisko to winno być szczegółowo uzasadnione, z podaniem dokumentacji medycznej, na której oparto określone wnioski diagnostyczne oraz ewentualnym wyjaśnieniem, dlaczego i które wyniki badań nie zostały uwzględnione". Zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie rygorom tym podporządkowały się orzekające w niej organy i instytucje orzecznicze. Jak jednoznacznie wynika z opinii uzupełniającej IMPiZŚ z dnia 12 grudnia 2012 r. – "szeroko dokumentowany w literaturze przebieg schorzenia charakteryzuje się wieloletnim, stopniowym rozwojem na skutek narażenia na czynnik sprawczy. Krzywe progowe w badaniu audiometrycznym mają charakterystyczny przebieg – maksymalne przesuniecie progu słuchu zlokalizowane jest w zakresie częstotliwości wysokich ok. 4kHz. Progresja niedosłuchu nie następuje po zakończeniu ekspozycji". W tym miejscu podkreślenia wymaga także – na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy – że "w badaniu z 29.10.1990 roku, to jest 3 miesiące przed zakończeniem 25 letniej pracy w hałasie nie obserwuje się skutków zdrowotnych zgodnych z brzmieniem punktu 21 wykazu chorób zawodowych – przebieg krzywych progowych, asymetria niedosłuchu oraz jego wielkość w uchu lepiej słyszącym, upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej". Wyjaśniono także podstawy i kryteria orzeczniczo – diagnostyczne, które legły u podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Wskazano, że "znacznego stopnia progresja niedosłuchu w okresie braku narażenia na hałas zawodowy od 9 miesięcy jest niecharakterystyczna dla skutków działania hałasu". Ponadto ustosunkowując się do badania z dnia 16 listopada 1992 r., podkreślono, że "przebieg krzywych progowych jest płaski – niecharakterystyczny dla ubytków spowodowanych działaniem hałasu. Podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1000, 2000, 3000Hz wynosi badaniach UP-55dB, UL-52dB. Znacznego stopnia poprawa niedosłuchu w tym okresie jest niecharakterystyczna dla skutków działania hałasu – gdyż niedosłuch ten ma charakter nieodwracalny". W ocenie Sądu zasadnie organ drugiej instancji uznał to orzeczenie, za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę swoich rozstrzygnięć. Trafnie zatem powyższe wnioski orzeczenia lekarskiego organ ten przyjął jako podstawę ustaleń w sprawie. Wnioski przytoczonych powyżej orzeczeń, w szczególności podtrzymane i uzupełnione orzeczeniem z dnia [...] r. ([...]) były bowiem jednoznaczne, a ponadto wzajemnie spójne i zgodne ze sobą, o czym była mowa wyżej. W konsekwencji prawidłowo również organ uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ponadto podkreślenia wymaga, że zakres ustaleń w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jest wyznaczony przedmiotem tego postępowania. Wbrew zatem zarzutom skargi, organ odwoławczy, nie dopuścił się naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ani też art. 153 P.p.s.a. Podsumowując – z uwagi na zarzuty skargi – podkreślenia wymaga, że już po wydaniu wyroku tut. Sądu z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 478/11 [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 30 maja 2012 r., nota bene wykonując zalecenia zawarte w orzeczeniu tut. Sądu, skierował do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego pismo, w którym zwrócił się o wydanie opinii uzupełniającej w przedmiocie rozpoznania, obszernie przy tym cytując fragmenty zawarte w tym wyroku oraz wskazując na konieczność ustosunkowania się do przywołanych treści. W odpowiedzi stanowiącej de facto opinię uzupełniającą do orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ uwzględniając te zalecenia wyjaśnił przesłanki będące przedmiotem rozpoznania, uzasadniając z jakiego względu, z powołaniem się na specjalistyczną wiedzę, stwierdzone u badanego objawy nie mogą uchodzić za charakterystyczne dla obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz z poz. 21 wykazu chorób zawodowych, a tym samym nie odpowiadają jednostce chorobowej tam zamieszczonej. Wobec tego, wbrew zarzutom skarżącej, organ nie naruszył również reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 § 1 Kpa. Ustalił bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 Kpa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.