II GSK 2632/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1826/14 w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem objętym skargą kasacyjną, odrzucił skargę H. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia 4 czerwca 2014 roku wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do występowaniu w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi. Z załączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania wynika, iż doręczono je pełnomocnikowi skarżącego dnia 23 czerwca 2014 roku. W związku z powyższym termin na usunięcie braku formalnego skargi w postaci przedłożenia żądanego pełnomocnictwa upłynął dnia 30 czerwca 2014 r. Pełnomocnik skarżącego pismem nadanym w placówce operatora pocztowego w dniu 26 czerwca 2014 roku przesłał w odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnictwo udzielone przez H. P. w dniu 22 maja 2014 roku radcy prawnemu M. H. w sprawie o nałożenie kary i zapłatę przed: Głównym Inspektorem Transportu Drogowego, Sądami powszechnymi, Sądem Najwyższym i organami egzekucyjnymi. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę wskazał, iż pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braku formalnego skargi, przez co nie wykazał, że jest podmiotem umocowanym do jej wniesienia i działania w postępowaniu przed sądem administracyjnym w imieniu skarżącego H. P., gdyż z treści przedstawionego w odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnictwa wynika, że skarżący H. P. udzielił radcy prawnemu M. H. pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania go przed sądami powszechnymi, organami egzekucyjnymi, Sądem Najwyższym i Głównym Inspektorem Transportu Drogowego. Zatem pełnomocnik nie wykazał, że jest umocowany do działania w imieniu skarżącego w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podsumowując Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie nie został usunięty brak formalny skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi i z tej przyczyny skargę odrzucił. Skargę kasacyjną złożył H. P. reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj: a) art. 34 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a poprzez uznanie, iż strona ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej przez Sądami administracyjnymi; b) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż strona została wezwana do usunięcia braku; c) art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż strona nie podpisała skargi pomimo wezwania; d) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu. W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik wskazał, iż wezwanym do usunięcia braku formalnego winna być strona postępowania, wezwanie zaś do uzupełnienia takiego braku osoby, która nie legitymuje się stosownym pełnomocnictwem, w tym pełnomocnika który nie posiada umocowania do występowania przed Sądami administracyjnymi, narusza dyspozycje przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., a co za tym idzie, nie może wywołać skutku w postaci prawidłowego wezwania do usunięcia braku formalnego i rodzić konsekwencje z tym związane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycję art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż ocena ww. warunków formalnych wniesionego przez stronę pisma należy do Przewodniczącego Wydziału lub Przewodniczącego posiedzenia. W sytuacji, gdy przy wstępnej weryfikacji pisma strony Przewodniczący uzna, że jest ono obarczone istotnym brakiem formalnym, to wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, a obowiązkiem strony jest wykonanie tego wezwania w terminie i pod rygorem wskazanym w tym wezwaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji ustalił, że z treści dołączonego do skargi pełnomocnictwa nie wynika, że zawiera ono umocowanie do reprezentacji strony przed sądem administracyjnym. Tymczasem, pełnomocnictwo musi zawierać takie upoważnienie. Jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to jeszcze nie uzasadniało odrzucenia skargi w niniejszej sprawie. Podkreślić bowiem należy, że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję administracyjną może zostać wniesiona przez samą stronę. Strona zatem może w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi (przez jej podpisanie). Dodatkowo należy zaakcentować, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn. akt I GSK 2703/05, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego, uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd pierwszej instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie tak rygorystycznego stanowiska Sądu pierwszej instancji zamykałoby stronie prawo do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd pierwszej instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie zamknięcie, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie (zon. postanowienia NSA: z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11, z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 557/14, z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1397/11, z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OSK 2107/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było przesłanek do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzeczenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a, albowiem Sąd pierwszej instancji winien wszcząć procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi, i wezwać skarżącego do jej podpisania. Z tych też powodów skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. Wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie został uwzględniony z uwagi na to, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości w przypadku zaskarżenia kończącego postępowanie w sprawie postanowienia sądu administracyjnego pierwszej instancji (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.