IV SA/Po 57/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Rektora Politechniki P. z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1. stwierdza nieważność decyzji Rektora Politechniki P. z dnia [...]listopada 2013r. 2. zasądza od Rektora Politechniki P. na rzecz B. N. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Komisja Doktorancka Wydziału Elektroniki i Telekomunikacji Politechniki P. odmówiła przyznania B. N.stypendium doktoranckiego. Odwołanie od powyższej decyzji do Rektora Politechniki wniósł B. N. podnoszą, iż fakt złożenia niepoprawnego wniosku wynika z błędnych informacji uzyskanych w dziekanacie. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., (bez numeru), Rektor Politechniki P. nie wyraził zgody na rozpatrzenie przez Komisję Doktorancką Wydziału Elektroniki i Telekomunikacji wniosku B. N. o stypendium doktoranckie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł B. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący przytoczył przebieg wymiany korespondencji między nim, a organem i opisał wynikające z powyższego pomyłki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż skarżący nie spełnia wymaganych warunków uprawniających do przyznania stypendium doktoranckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Rektora Politechniki P. z dnia [...] listopada 2013 r. Sąd stwierdził, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa a zatem dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 267- dalej "Kpa"). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym oraz w poglądach doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 1997 r. III SA 422/96 - "Glosa" 1998, nr 10, s. 29, z dnia 22 października 1997 r. III SA 1702/96 - "Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów" 1998, nr 4, s. 14, wyrok z dnia 17 września 1997 r. III SA 1425/96 niepublikowany oraz z dnia 28 marca 2001 r. III SA 390/00 niepublikowany). Postawiona teza, wynikająca - jak zauważono - z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi kryterium oceny, czy w konkretnym przypadku miało miejsce zwykłe naruszenie prawa, czy też przybrało postać kwalifikowanego, z którym ustawa wiąże skutek w postaci nieważności decyzji. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Innymi słowy, rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2001 r., sygn. akt III SA 1110/00). Stosownie do treści art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor (ust. 2). Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania adminmistracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zatem rektor rozpoznając sprawę w II instancji zobowiązany jest do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 Kpa. Przepis ten ściśle określa kompetencje decyzyjne tego organu, co oznacza że podjęte przez niego rozstrzygnięcie musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. Rektor uczelni wydaje zatem decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Dalej zaznaczyć należy, iż decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z dwóch istotnych elementów: rozstrzygnięcia, zwanego również osnową lub sentencją, oraz uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym oraz formalnym i żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest przy tym jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, stanowi bowiem jej kwintesencję, jako że wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy. Rozstrzygnięcia nie można zatem ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno ono być wyrażone wprost w sentencji decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 646/05; z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1440/07; z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1923/07 - dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe uwagi nabierają szczególnie istotnego znaczenia w odniesieniu do decyzji wydanej na etapie postępowania odwoławczego, bowiem rozstrzygnięcie zawarte w takiej decyzji powinno przede wszystkim w sposób niebudzący jakiejkolwiek wątpliwości wskazywać na merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji, stanowiąc jednocześnie o istocie sprawy. Tak też wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyrokach z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 657/13 i z dnia 25 września 2013r. o sygn. akt II SA/Po 656/13, na gruncie sprawy o zbliżonym stanie faktycznym (orzeczenie dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, podzielany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż określone w art. 138 § 1 i 2 Kpa rodzaje rozstrzygnięć są przy tym bezwzględnie wiążące dla organu w tym znaczeniu, że decyzja która nie mieści się w ramach tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt IV SA 1245/92, niepubl.; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/GL 612/12; w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 408/12; w Warszawie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 454/11; i z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 196/09; w Lublinie z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 536/08; w Rzeszowie z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 410/07; w Białymstoku z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 464/06 - dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że poddana kontroli Sądu decyzja Rektora Politechniki P., jako decyzja wydana na etapie postępowania odwoławczego zawiera rozstrzygnięcie, w którym organ "nie wyraził zgody na rozpatrzenie przez Komisję Doktorancką Wydziału Elektroniki i Telekomunikacji wniosku pana B. N. o stypendium doktoranckie, złożonego po wydanym terminie". Nie może więc budzić jakichkolwiek wątpliwości, że decyzja ta nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 Kpa. W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Rektora Politechniki Poznańskiej została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 Kpa, co oznacza konieczność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Ponadto na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy, iż z zaskarżonej decyzji - przy uwzględnieniu nie tylko treści jej sentencji, lecz również treści jej uzasadnienia, nie wynika, aby została ona wydana w konsekwencji rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje przy tym na dokonanie przez organ jakiejkolwiek merytorycznej oceny uprzednio wydanej decyzji lub na dokonanie jakiejkolwiek formalnej oceny dotychczasowego postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiotowej sprawie. W przedmiotowej sprawie podkreślić należy, że organ pomimo skierowania do niego wezwania nie przesłał kompletnych akt. Z nadesłanych przez organ akt administracyjnych nie wynika na jakiej podstawie, z uwagi na treść art. 200 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, decyzję o odmowie przyznania stypendium doktoranckiego wydała Komisja Doktorancka Wydziału Elektroniki i Telekomunikacji Politechniki P.. Zgodnie z art. 200 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor. Ponadto wskazać należy, iż w świetle wydania przez Komisje Doktorancką decyzji odmownej całkowicie niezrozumiałe jest rozstrzygnięcie organu o nie wyrażeniu zgody na rozpatrzenie przez tą Komisje wniosku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa. Art. 152 Ppsa z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja z uwagi na swój charakter nie nadaje się do wykonania. Ponownie rozpoznając sprawę Rektor Politechniki Poznańskiej zobligowany jest rozpoznać odwołanie od Komisji Doktoranckiej uwzględniając przy tym uwagi Sądu, co do konstrukcji rozstrzygnięcia – i w konsekwencji podejmie decyzję w ramach uprawnień przysługujących mu na mocy art. 138 § 1 Kpa. Decyzja ta winna nadto zostać uzasadniona zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kpa, a więc między innymi powinna zawierać ustosunkowanie się organu do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto organ rozpoznając sprawę ponowienie winien odnieść się do kwestii kompetencji Komisji Doktoranckiej do wydawania decyzji w przedmiocie stypendium doktoranckiego.