II GSK 2166/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. [...] w G. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 28 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 427/14 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. [...] w G. W. na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r. o sygn. akt II SA/Go 427/14 działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odrzucił skargę M. [...] w G. W. (dalej jako M. L.) na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej. Sąd I instancji wskazał, że do skargi z dnia 6 maja 2014 r. na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. M. L., w imieniu którego skargę sporządziło i wniosło dwóch profesjonalnych pełnomocników, przedłożyło pełnomocnictwo procesowe podpisane przez dyrektora M., ale nie przedłożyło dokumentu umocowania dla dyrektora M. W tej sytuacji, pismem z dnia 16 czerwca 2014 r. Sąd skierował wezwanie do jednego z pełnomocników do uzupełnienia, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez przedłożenie dokumentu określającego umocowanie dyrektora M. do udzielenia pełnomocnictwa procesowego. WSA w G. W. uznał, że skoro w terminie otwartym dla wykonania wezwania, upływającym 25 czerwca 2014 r., wezwanie to nie zostało wykonane, był zobowiązany odrzucić skargę. Skargą kasacyjną M. L. domagało się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, zarzucając niewłaściwe zastosowanie prawa procesowego poprzez bezzasadne zastosowanie dyspozycji: 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., które objawiło się nieuzasadnionym odrzuceniem skargi złożonej dnia 6 maja 2014 r. Odrzucenie powyższe oparte zostało na fakcie nieuzupełnienia przez pełnomocników skarżącego braków formalnych, wskazanych w piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r. Zaniechanie powyższe nie odbyło się jednak z winy strony skarżącej, gdyż pismo z dnia 16 czerwca 2014 r. zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie zostało skarżącemu skutecznie doręczone. Z tego też powodu strona skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z nim, a termin do uzupełnienia braków formalnych nie rozpoczął swojego biegu; 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., podczas gdy właściwym trybem uzupełnienia braków formalnych skargi byłoby zastosowanie art. 44 § 2 p.p.s.a.; 3. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., polegające na nielogicznym odrzuceniu skargi strony skutecznie nie reprezentowanej przez pełnomocnika, co pozbawia stronę możliwości obrony swych praw przed sądem; 4. art. 49 p.p.s.a. w zw. z art. 15 i 17 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2012 r., poz. 406 ze zm.), co objawiło się nieuzasadnionym skierowaniem wezwania do uzupełnienia braków formalnych wystosowanej skargi poprzez złożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu dokumentu określającego umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej. Zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami, dyrektor muzeum jest ustawowo uprawniony do reprezentowania podległej mu placówki, co winno zostać przyznane przez Sąd I instancji z urzędu; 5. art. 49 p.p.s.a., co objawiło się nieuzasadnionym skierowaniem wezwania do uzupełnienia braków formalnych wystosowanej skargi poprzez złożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu dokumentu określającego umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej, co stanowiło naruszenie art. 37 § 1 p.p.s.a. Uzasadniając zarzuty kasacyjne M. L. przedstawiło obszerną argumentację prawną przemawiającą za ich zasadnością. Zarząd Województwa L. skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 p.p.s.a. Nieważność postępowania w tej sprawie nie wystąpiła, dlatego też NSA mógł rozpoznać skargę kasacyjną. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma przepis art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że ocena warunków formalnych wniesionego przez stronę pisma należy do Przewodniczącego Wydziału lub Przewodniczącego posiedzenia. W sytuacji, gdy przy wstępnej weryfikacji pisma strony Przewodniczący uzna, że jest ono obarczone istotnym brakiem formalnym, to wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, a obowiązkiem strony jest wykonanie tego wezwania w terminie i pod rygorem wskazanym w tym wezwaniu. Wskazać wypada, że problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r. o sygn. akt I GSK 2703/05 (publik. ONSAiWSA z 2006 r. nr 3, poz. 77) NSA sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Powyższy pogląd nie uległ zmianie, a obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA z dnia: 21 października 2011 r. o sygn. akt I FSK 1397/11, 13 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 2634/11, 5 lutego 2014 r. o sygn. akt II FSK 3634/13 i z dnia 17 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II FSK 557/14; dostępne w Internecie – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest oczywiste, że analogicznie należy traktować sytuację, gdy pełnomocnik nie załączył do skargi dokumentu uprawniającego stronę do działania w imieniu osoby prawnej (jednostki organizacyjnej), bowiem wówczas także nie wykazał się pełnomocnictwem do reprezentowania strony. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnicy strony, składając skargę do Sądu I instancji, nie dołączyli do niej dokumentu uprawniającego dyrektora M. L. do działania w imieniu tej jednostki (m.in. statut muzeum, akt powołania na dyrektora muzeum), a na wezwanie jednego z pełnomocników do uzupełnienia braków formalnych skargi nie odpowiedziano. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu było skierowanie do strony skarżącej wezwania na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie i złożenie dokumentu uprawniającego do działania w imieniu M. L. Wezwanie powinno zawierać rygor odrzucenia skargi, jeżeli jej brak nie zostałaby uzupełniony przez stronę w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Podkreślenia wymaga, że brak wezwania przez Sąd I instancji strony do podpisania skargi i przedłożenia dokumentu uprawniającego do reprezentowania jednostki organizacyjnej, gdy jej pełnomocnicy nie podpisali skargi lub gdy skargę podpisali, lecz poza pełnomocnictwem procesowym do reprezentowania strony nie załączyli dokumentu uprawniającego stronę do działania w imieniu jednostki, jak w niniejszej sprawie, jest oczywiście nie do pogodzenia z wyrażonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawem do sądu. Zdaniem NSA skoro nie wystąpiły w tej sprawie przesłanki do odrzucenia skargi przez WSA w G. W. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., to poddane kontroli kasacyjnej postanowienie z dnia 28 lipca 2014 r. należało uchylić jako przedwczesne, uznając za trafne zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w G. W. prawidłowo wezwie dyrektora M. L. do podpisania skargi, a mając na uwadze, że w aktach sprawy znajduje się odpis pełny z Rejestru Instytucji Kultury Województwa L. (karty 60-61 akt sądowych), z którego wynika kto i w jakim okresie jest dyrektorem M. L., Sąd rozważy celowość wezwania i w tym zakresie. Z wymienionych powodów oraz w oparciu o treść art. 185 § 1 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji. NSA nie rozstrzygnął o kosztach postępowania, ponieważ w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publik. ONSAiWSA z 2008 r. nr 3, poz. 42) sąd kasacyjny przyjął, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.