II SA/Ol 392/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-08-19
Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Katarzyna Matczak, Ewa Osipuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w wysokości 400 zł na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu, czy też w jednej kwocie na wszystkie dzieci?Ratio decidendi
Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. I OPS 15/13, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu, jeśli osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad tymi dziećmi i każde z nich pozostaje pod jej faktyczną opieką. Jedna kwota dodatku na dwoje dzieci nie spełnia funkcji zaopatrzeniowej i narusza zasady konstytucyjne.Stan faktyczny
M.P. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ I instancji przyznał zasiłek i dodatki, w tym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł na dwoje dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że dodatek przysługuje w jednej kwocie niezależnie od liczby dzieci. M.P. zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i Konstytucji RP poprzez przyznanie tylko jednego dodatku na dwoje dzieci.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Wnioskiem z dnia 11 października 2013 r. M.P. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: N.P. i A.P. wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do 5 roku życia na ww. dzieci.
Decyzją z dnia [...], działająca z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, orzekła o przyznaniu: zasiłku rodzinnego na dzieci: N. i A.P. na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. w kwocie 77 zł na każde dziecko, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na N.P. na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. w kwocie 400 zł oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do 5 roku życia na dzieci: N. i A.P. na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 60 zł na każde dziecko. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1, 10, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 298, poz. 1769), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959).
W uzasadnieniu wskazano, że z przedłożonych zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że ojciec dzieci w 2012 r. uzyskał dochód w kwocie 34 309,63 zł, natomiast wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne w tym roku wynosiła 2 633,55 zł, zaś wnioskodawczyni uzyskała w 2012 roku dochód w kwocie 23 726,33 zł, zaś wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne wynosiła 644,129 zł. Nadto dochód p. M.P. nie mógł być brany pod uwagę wobec zapisu art. 3 pkt 23 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jako dochód utracony. W tym stanie rzeczy obliczono, że dochód rodziny miesięcznie wynosił 1 995,51 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowiło kwotę 498,88 zł. Wobec spełnienia kryterium dochodowego, które stosownie do art. 5 ust. 2 ww. ustawy w sytuacji, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanych albo znacznym stopniu niepełnosprawności zasiłek rodzinny przysługuje, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 623 zł, należało przyznać zasiłek rodzinny na dzieci. Nadto przytoczono treść art. 10 ust. 1 ustawy wskazując kryteria przyznawania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wyjaśniając, że z przedłożonego zaświadczenia ZUS z dnia 10 października 2013 r. wynika, iż wnioskodawczyni została zgłoszona przez Urząd Marszałkowski w O. do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego, a jednocześnie w aktach przedłożone zostało zaświadczenie wydane przez pracodawcę, z którego wynika, że udzielił on stronie urlopu wychowawczego od dnia [...] 2012 r. do [...] 2015r.
Od decyzji tej M.P. wniosła odwołanie w części dotyczącej dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i przyznanie jej takiego dodatku w wysokości 400 zł także z tytułu opieki nad A.P. Zarzuciła, że organ I instancji przyjął błędna wykładnię art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł na wszystkie dzieci. Wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie dodatku w wysokości po 400 zł na każde dziecko przytaczając wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Rz 917/12 oraz WSA w Łodzi sygn. II SA/Łd 477/13, w którym wypowiedziano pogląd, że przyznanie dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w jednej kwocie na więcej niż jedno dziecko urodzone w czasie jednego porodu nie spełni, wbrew woli ustawodawcy, swej funkcji zaopatrzeniowej.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia przytoczono treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujących zasady i wysokość zasiłku rodzinnego na dzieci oraz dodatków przyznawanych do zasiłku rodzinnego. Wskazano, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką dzieci N. i A., które urodziły się [...] 2011 r. podczas jednego porodu. Z orzeczeń Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O. z [...] 2012 r. wynika, że dzieci zostały zaliczone do osób niepełnosprawnych do 31 grudnia 2013 r. Wyjaśniono, że ponieważ przyznanie świadczeń rodzinnych jest uzależnione od dochodu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w sprawie tej prawidłowo przyjęto za podstawę do ustalenia tego dochodu okres 2012 r. Prawidłowo również organ I instancji ustalił wysokość dochodu rodziny, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowił kwotę 498,88 zł. W sprawie powyższej jedynie sporna pozostawała kwestia ustalenia, czy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym w związku z opieką nad dwojgiem dzieci, urodzonych podczas jednego porodu, przyznany zostać powinien w kwocie 400 zł, czy po 400 zł na każde dziecko. Organ odwoławczy przytoczył treść wyroku WSA w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 837/06, w którym wypowiedziano pogląd, że art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala w sposób jednoznaczny i kategoryczny kwotę przysługującego świadczenia, nie dając organowi żadnych uprawnień do określenia jej w innej wysokości i nie uzależniając w żaden sposób kwoty dodatku od ilości dzieci wychowywanych przez osobę uprawnioną do jego uzyskania. Wobec powyższego rozumienie art. 10 ust. 1 i 2 ww. ustawy nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych poza zwykłą wykładnią gramatyczną, zgodnie z którą nawet urodzenie podczas jednego porodu więcej dzieci nie uprawnia do przyznania wskazanego dodatku do zasiłku rodzinnego w innej kwocie niż tylko 400 zł, bez względu na ilość dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Wyłącznym bowiem elementem faworyzującym osoby opiekujące się większą liczbą dzieci w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest wydłużony okres przysługiwania comiesięcznej kwoty tego dodatku -odpowiednio o 12 miesięcy w przypadku opieki nad dziećmi zdrowymi i o 48 miesięcy w przypadku opieki nad dzieckiem z orzeczoną niepełnosprawnością.
Na tę decyzję M.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której zarzuciła podjętej decyzji naruszenie:
- art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej zwaną: u.ś.r.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji urodzenia większej liczby dzieci podczas jednego porodu dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko w wysokości 400 zł na wszystkie dzieci, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów, winna prowadzić do uznania, że na każde z dzieci z osobna przysługuje prawo do dodatku w wysokości 400 zł;
- art. 71 ust. 1 i 2, art. 2, art. 18 i art. 32 w związku z art. 8 Konstytucji RP poprzez brak zastosowania tych przepisów przy dokonywaniu wykładni treści ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznanie wyłącznie jednego dodatku na dwoje małoletnich dzieci, co stanowi naruszenie zasad równości wobec prawa i dyskryminacji, funkcji opiekuńczej państwa i sprawiedliwości społecznej;
- art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka przez brak jego zastosowania, co doprowadziło do nieprawidłowej interpretacji art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r.;
- art. 6 k.p.a. poprzez podjęcie decyzji i uzasadnienie jej wbrew przepisom prawa;
- sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że matki dzieci z ciąży mnogiej mają uprzywilejowaną pozycję względem innych matek, gdyż otrzymują świadczenia wraz z dodatkami przez okres 36 dzieci, a nie 24 miesięcy, w sytuacji, gdy w rzeczywistości matki rodzące dzieci z ciąży mnogiej otrzymują na dwoje dzieci przez okres 36 miesięcy dodatek w wysokości 400 zł, a matki dwójki dzieci pochodzących z ciąż pojedynczych otrzymują świadczenia i dodatki w sumie przez okres 48 miesięcy w kwotach po 400 zł na każde dziecko. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na każde dziecko z osobna po 400 zł miesięcznie.
W obszernym uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że organy orzekające w sprawie dokonały nieuprawnionej wykładni art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r. przyjmując, że wydłużony okres pobierania wnioskowanego dodatku w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu rekompensuje fakt, że dodatek ten przyznany został w wysokości jedynie 400 zł, niezależnie od ilości wychowywanych dzieci przez osobę uprawnioną. Zarzuciła, że interpretacja organu zaprezentowana w decyzji prowadzi do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych, w których podczas jednego porodu rodzi się więcej dzieci w stosunku do takich rodzin, gdy przychodzi na świat tylko jedno dziecko. Przy takiej interpretacji art. 10 ust. 2 u.ś.r. dochodzi do nierównego traktowania, gdyż gdy dzieci przychodzą na świat pojedynczo rodzic uzyskuje prawo do wskazanego dodatku do zasiłku rodzinnego na każde z urodzonych dzieci, nie tracąc prawa do urlopu wychowawczego, gdy w trakcie jego pobierania na świat przychodzi kolejne dziecko. Po raz kolejny przytoczone zostały orzeczenia sądów administracyjnych, w których zaprezentowano stanowisko, że z uwagi na zapisy art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, jak również art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucji opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka, co oznacza, że art. 10 ust. 2 u.ś.r. należy interpretować w taki sposób, że w przypadku urodzenia podczas jednego porodu więcej dzieci, dodatek do zasiłku rodzinnego, o którym mowa we wskazanym przepisie winien przysługiwać na każde urodzone i wychowywane dziecko.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone akty pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z 2012 r. Dz.U. poz. 270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że akt ten narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy ppsa).
Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie dokonuje własnych ustaleń w sprawie - art. 133 § 1 ustawy ppsa. lecz orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza powyższe, że Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez skarżącą żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy ppsa. uchyla go lub stwierdza jego nieważność biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie dokonując kontroli legalności skarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: N. i A.P., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do 5 roku życia na N. i A.P. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na N. i A.P. w wysokości 400 zł. Wobec spełnienia warunków określonych ustawą dodatek ten został przyznany dla dzieci w jednej kwocie.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) dalej zwana: u.ś.r. Świadczenia te stanowią formę wsparcia jakiego Państwo udziela rodzinom, aby umożliwić realizację podstawowych ich funkcji: opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Do świadczeń rodzinnych należy między innymi poza zasiłkiem rodzinnym, który zgodnie z art. 4 tej ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, również uregulowany w art. 10 dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Stosownie do art. 10 ust. 1 u.ś.r. dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:
1) 24 miesięcy kalendarzowych;
2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;
3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie zgodnie z ust. 2 tego przepisu.
Na tle wykładni tego przepisu doszło do sporu pomiędzy skarżącą a organami orzekającymi w tej sprawie.
W tym miejscu należy również wskazać, że na tle wykładni i stosowania tych przepisów doszło w orzecznictwie sądów administracyjnych do rozbieżności, bowiem zarysowały się dwa przeciwstawne stanowiska. Zgodnie z pierwszym z nich, dominującym w orzecznictwie, art. 8 pkt 2 i art. 10 ust. 1 i 2 ww. ustawy regulujące kwestie przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie budzą wątpliwości. W świetle wymienionych przepisów dodatek ten przysługuje rodzicowi lub opiekunowi korzystającemu z urlopu wychowawczego i wysokość dodatku nie jest uzależniona od liczby dzieci wychowywanych przez taką osobę. Liczba urodzonych dzieci podczas jednego porodu determinuje jedynie czas, na jaki dodatek ten jest przyznawany. Taki pogląd wyrażono m.in. w wyrokach WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 378/12, WSA w Krakowie z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1495/11, WSA we Wrocławie z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 149/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podług drugiego stanowiska, związanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z zasiłkiem rodzinnym, przyznawanym na każde dziecko, uprawnia do poglądu, ze na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu rezultatów wykładni językowej, systemowej i celowościowej, dodatek ów przysługuje do każdego zasiłku. Taki pogląd wyrażono m.in. w wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 848/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1898/12, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 944/13, dostępne CBOSA).
Wskazane rozbieżności doprowadziły do wystąpienia przez Prokuratora Generalnego z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) o podjęcie uchwały i Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. I OPS 15/13, (dostępne CBOSA) rozstrzygnął, że "dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci".
Wyrażając taką tezę Sąd ten miał na uwadze, że "sądy administracyjne interpretując przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przyjmują jednolicie, że zasiłek rodzinny przysługuje oddzielnie na każde dziecko, przy czym do każdego z zasiłków może być przyznany dodatek (lub dodatki) na zasadach przewidzianych w odrębnych dla każdego dodatku unormowaniach zawartych w tej ustawie. (....) Chociaż bez względu na liczbę dzieci urodzonych podczas jednego porodu uprawnionemu pracownikowi przysługuje na podstawie art. 186 § 1 Kodeksu pracy prawo do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to okoliczność ta nie może przesądzać interpretacji omawianych przepisów poprzez uznanie, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługiwać jej będzie tylko jeden dodatek do jednego z zasiłków rodzinnych w wysokości określonej w art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych".
W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że "Konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy, wyraźnie wskazuje, że przesłanką przyznania tego dodatku jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy. Nie można więc z przepisu, który określa okresy pobierania dodatku, w tym okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy), wyprowadzać wniosku, że przepis ten ogranicza prawo do dodatku tylko do jednego dodatku przysługującego do zasiłku rodzinnego na jedno z dzieci, w sytuacji gdy każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu jest dzieckiem, na które przysługuje zasiłek rodzinny i które pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu. Nie sposób twierdzić, na podstawie art. 10 ustawy, że w takiej sytuacji należy wybrać jedno z dzieci, na które będzie przysługiwał ten dodatek do zasiłku rodzinnego na to dziecko. Nie jest przekonujący argument, że wydłużenie okresu przysługiwania dodatku do 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, oznacza, że dodatek przysługuje tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Rozumowaniu temu przeczy przede wszystkim to, że po pierwsze, dodatek jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, a po drugie, wydłużenie okresu pobierania dodatku dotyczy wyłącznie określenia okresu pobierania dodatku, a nie przesłanek, od których zależy nabycie prawa do tego dodatku. Z tego względu nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że skoro ustawodawca wydłużył okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, to tym samym dodatek ten ma przysługiwać tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Należy wreszcie zwrócić uwagę, że gdyby w art. 10 ust. 1 ustawy został pominięty punkt 2, nie byłoby żadnych wątpliwości co do tego, że dodatek ten przysługiwałby do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, jeżeli pozostawałyby pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu.
Jeżeli osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu i jeżeli każde z tych dzieci pozostaje pod jej faktyczną opieką, a na każde z nich przysługuje jej zasiłek rodzinny, to do każdego z tych zasiłków przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, co wynika z art. 10 ust. 1 ustawy. Skoro ustawodawca, określając w art. 10 ust. 2 wysokość dodatku, nie zastrzegł, że osobie uprawnionej wypłaca się tylko jeden dodatek (analogicznie, jak to przewidywał art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych co do przysługiwania zasiłku wychowawczego), to takie zastrzeżenie nie może być wyprowadzane ani z poprzedzającej obecne unormowania regulacji dotyczącej zasiłków wychowawczych, ani z przepisów regulujących inne dodatki do zasiłku rodzinnego, skoro każdy dodatek regulowany jest autonomicznie, ani też z unormowania dotyczącego okresu pobierania dodatku, który w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przedłużony został do 36 miesięcy."
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko NSA wyrażone we wskazanej uchwale abstrakcyjnej, brak jest zatem podstaw do zastosowania regulacji wynikającej z art. 269 § 1 ustawy ppsa.
W niniejszej sprawie urlop wychowawczy został przyznany M.P. na okres od dnia [...] 2012 r. do [...] 2015 r., co wynika z zaświadczenia pracodawcy (karta 6 akt administracyjnych), zatem przyznanie skarżoną decyzją jednego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł na dwoje dzieci, nie spełni swojej funkcji zaopatrzeniowej i nie będzie stanowić realizacji konstytucyjnego prawa do ochrony i pomocy rodzinie.
Nadto w tym, miejscu wypada także wskazać, że słuszny jest zarzut skarżącej, iż zastosowana została w tej sprawie przez organy orzekające wykładnia art. 10 ust. 1 i 2 u. ś. r. z naruszeniem zasad konstytucyjnych, co doprowadziło do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych, w których dzieci urodziły się podczas jednego porodu, w stosunku do takich samych rodzin wielodzietnych, w których dzieci przychodziły na świat w większej liczbie podczas jednego porodu. W przypadku bowiem, gdy każde z dzieci rodziło się pojedynczo rodzic/opiekun na każde z nich otrzymywał dodatek do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł miesięcznie podczas, gdy w przypadku takich samych rodzin wielodzietnych, lecz w których dzieci przychodziły na świat podczas jednego porodu, dodatek byłby przyznawany tylko na jedno dziecko, zaś pozostałe dzieci pozbawione byłyby tego dodatku do zasiłku rodzinnego.
Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej istniały podstawy do przyznania wnioskodawczyni dwóch dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, skoro przyznane zostało prawo do zasiłku rodzinnego dla N.P. i A.P. a nie wyłącznie jednego w wysokości 400 zł miesięcznie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający zastosuje się do wykładni art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r. zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku przez tut. Sąd.
Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie o niewykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, uzasadnia przepis art. 152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło