I FZ 482/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2451/14 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 czerwca 2014 r. nr ... w przedmiocie podatek od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 24 września 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2451/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 2 czerwca 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. 2. Uzasadniając postanowienie, Sąd ten wskazał, że w skardze strona wnosiła na podstawie art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na szczególnie ważny interes strony. Skarżąca wskazała na wysokość zobowiązania podatkowego, którego zapłata wiąże się z uzasadnionymi problemami spółki. Ewentualna egzekucja zagrozi bowiem dalszej, stabilnej egzystencji spółki i doprowadzi do powstania trudnej do odwrócenia szkody majątkowej. Ponadto spółka powołała się na ważny interes publiczny, bowiem istnieje realne prawdopodobieństwo uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie przez organy podatkowe prawa procesowego i materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że spółka nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonalności aktu administracyjnego, nie przedstawiła bowiem żadnych okoliczności ani dokumentów uprawdopodabniających jej twierdzenia. Tymczasem to na stronie ciąży obowiązek uzasadnienia wniosku, a w tym wskazania okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Spółka ograniczyła się w istocie do samego sformułowania wniosku, nie wskazała zaś sytuacji, w jakiej obecnie się znajduje, ograniczając się do sformułowania, że obecnie jest ona stabilna. To uniemożliwiło Sądowi pierwszej instancji m.in. skonfrontowanie kwoty zobowiązania podatkowego z sytuacją finansową spółki, co jest konieczne do zweryfikowania, czy dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. WSA uznał, że w tej sytuacji nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji. 3. W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 2 i § 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów finansowych oraz majątkowych uzasadniających zasadność wniosku bez wcześniejszego wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych żądania. Spółka wniosła o uchylenie postanowienia WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając zarzut zażalenia, spółka wskazała na postanowienia NSA z 18 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1471/05, z 4 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 173/08 na poparcie swojego stanowiska, że WSA winien był wezwać ją do uzupełnienia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powołany przez stronę art. 61 § 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że w razie wniesienia skargi, już organ administracji publicznej może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Skarga spółki została przez organ przekazana do WSA, więc w sprawie tej ma zastosowanie art. 61 § 3, a nie art. 61 § 2 p.p.s.a. 4.2. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżąca w swoim wniosku nie uprawdopodobniła, jakoby zachodziło niebezpieczeństwo zajścia wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem nie przedstawiła żadnych okoliczności ani dokumentów, które miałyby o tym świadczyć. Twierdzenie strony zaś, że jej sytuacja majątkowa się pogorszy - po pierwsze nie stanowi o spełnieniu przesłanek, a po drugie - nie jest możliwe do zweryfikowania. Konieczne byłoby bowiem sprawdzenie, czy pogorszenie sytuacji, którego obawia się strona, rzeczywiście może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Nie należy zresztą zapominać, że w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie chodzi o typowe skutki egzekucji należności, a jedynie o takie, których nie wyeliminowałoby nawet uchylenie zaskarżonej decyzji. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody (czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków), a tak zdaje się rozumieć to skarżąca. Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Należy zgodzić się ze stanowiskiem WSA, że same obawy strony nie poparte jakąkolwiek argumentacją strony czy dokumentami źródłowymi, nie wskazują na możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Spółka obawia się, że wykonanie decyzji spowoduje utratę stabilności majątkowej, nie wiadomo jednak jaka jest jej obecna sytuacja majątkowa, z akt sprawy wynika zaś, że kwota spornej należności przekracza 90000 zł. Brak jest więc szczegółowych danych, do których można by tę kwotę odnieść. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 67b w zw. z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilnej płynności finansowej. Z tego względu obawy skarżącej dotyczące rzekomo ciężkich skutków konieczności zapłacenia podatku nie mogą stanowić podstawy udzielenia ochrony tymczasowej. Skonstatować więc trzeba, że ani we wniosku, ani w zażaleniu skarżąca nie wskazała na konkretne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnego do odwrócenia skutku zapłaty należności podatkowej. 4.3. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem spółki, jakoby w takiej sytuacji Sąd był zobowiązany do wezwania jej o uzupełnienie wniosku o stosowne oświadczenia, co miałoby jej zdaniem wynikać z art. 49 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika więc wyraźnie, że chodzi w nim o braki formalne, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu (np. brak podpisu strony). To, że spółka nie wskazała na okoliczności uprawdopodobniające zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie oznacza, że mamy do czynienia z brakiem formalnym. W orzecznictwie wskazuje się, że brak uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej jest uchybieniem merytorycznym tego pisma, które nie uniemożliwia nadanie mu biegu, ale uzasadnia oddalenie wniosku. Odmienny jednostkowy pogląd w tej mierze wyrażony w powołanym przez spółkę w zażaleniu postanowieniu NSA z 18 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1471/05 nie przyjął się w orzecznictwie. W drugim z powołanych przez spółkę orzeczeń - postanowieniu NSA z 4 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 173/08 przyjęto, że nie ma podstaw prawnych do uznania, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może być potraktowany przez Sąd jako brak podlegający uzupełnieniu w oparciu o art. 49 § 1 p.p.s.a. Brak uzasadnienia wniosku nie jest bowiem brakiem formalnym w rozumieniu tego przepisu. Podobne stanowisko wyrażono również w postanowieniach NSA z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1075/11, z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 805/11, z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 64/14, z 8 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 425/14 (orzeczenia dostępne w serwisie orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym ostatnim postanowieniu wskazano, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd uzasadniający oddalenie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie podziela to stanowisko. 4.4. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.