I OSK 342/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Maciej Dybowski(spr.) sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 978/14 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 978/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2013 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej Kolegium), po rozpoznaniu odwołania E. R., utrzymało w mocy decyzję z [...] lipca 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2013 r.) Burmistrza Miasta i Gminy Pobiedziska (dalej Burmistrz). W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Burmistrz, m. in. na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm., dalej uśr) i art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz innych ustaw (Dz. U. z 31 grudnia 2012 r. poz. 1548) decyzją z [...] lipca 2013 r. odmówił przyznania E. P.(dalej skarżąca bądź wnioskodawczyni) specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem C. K. (dalej brat bądź podopieczny). Uzasadniając orzeczenie Burmistrz wskazał, że art. 16a ust. 2 uśr, który to przepis wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r., wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę kryterium, które wynosi 623,00 zł. W odwołaniu [z dnia 16 sierpnia 2013 r.] od decyzji z [...] lipca 2013 r. E. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. Kolegium wskazało, że podopieczny jest osobą niepełnosprawną ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymaga opieki osoby drugiej i wypełnia jedną z przesłanek koniecznych do uzyskania przez wnioskodawczynię prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przesłanką warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest spełnienie kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 16[a] ust. 2 uśr, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623,00 zł. Na podstawie załączonych dokumentów Kolegium stwierdziło, że w przypadku rodziny skarżącej nastąpiło przekroczenie dochodu bowiem dochód na osobę w rodzinie wynosi 966,31 zł i przekracza kryterium ustawowe o 343,31 zł. Bezwzględną przesłanką warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, określoną w art. 16a ust. 1 uśr, jest rezygnacja osoby ubiegającej się o specjalny zasiłek opiekuńczy z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przez zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Kolegium za osobę, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną należy uznać osobę, która będąc zatrudnioną zrzekła się tego zatrudnienia dobrowolnie w celu sprawowania opieki. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest niepodejmowanie zatrudnienia z racji sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Art. 16a ust. 1 uśr wymaga, by między zakończeniem zatrudnienia a koniecznością opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, że bez konieczności sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki zainteresowana strona nie zrezygnowałaby z zatrudnienia. Ustawodawca wymaga, by rezygnacja z zatrudnienia była "w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki" nad osobą niepełnosprawną. Skargę na powyższą decyzję wniosła E. P. wskazując, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Skarżąca wskazała, że nie może podjąć pracy, bo od śmierci rodziców opiekuje się bratem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z "2013, poz. 1456" [winno być "2006 r. nr 139, poz. 992" ze zm., dalej uśr) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ów jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548, dalej nowelizacja grudniowa). Nowelizacja grudniowa jest wynikiem rekonstrukcji zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 uśr, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie, nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16a uśr. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 uśr w brzmieniu pierwotnym). W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca sprawuje opiekę nad swym bratem, który - zgodnie z orzeczeniem z dnia 19 września 2000 r. Lekarza Orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji na stałe, co zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. b uśr jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Przesłanka niepełnosprawności została spełniona. W ocenie Sądu I instancji organy zasadnie uznały, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia, tj. rodzina skarżącej przekracza określone kryterium dochodowe a w przedmiotowej sprawie skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, zgodnie z art. 16a ust. 2 uśr, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 uśr (aktualnie jest to kwota 623 zł, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych - Dz. U. z 2012 r., poz. 959, dalej rozporządzenie). Gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (stosownie do § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia to kwota 77 zł), specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Stosownie do art. 16a ust. 3 uśr, w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Art. 3 pkt 1 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Na gruncie ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2), a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a uśr). Ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko (art. 3 pkt 16 uśr). W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo uznały, że doszło do przekroczenia kryterium dochodowego. Co prawda wątpliwości Sądu budzić może fakt wzięcia pod uwagę dochodu E. R. z 2011 r. skoro z akt wynika, że w momencie rozpoznawania sprawy nie osiągała ona już powyższego dochodu, to jednakże powyższa okoliczność nie ma wpływu na wynik sprawy. Jak wynika z akt sprawy, dochód C. K. w 2011 r. wyniósł 21.558,62 zł, co po obliczeniu należnego podatku (1654,00 zł) i składek na ubezpieczenie zdrowotne (1940,23 zł – oświadczenie k. 28) daje kwotę 17.964,39 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny, bez uwzględnienia dochody skarżącej, wyniósł 1.497,03 zł. Zatem dochód rodziny w przeliczeniu na rodzinę wyniósł 748,50 zł, przy kryterium dochodowym wynoszącym 623 zł. Przekroczenie to wynosi 125,50 zł, a więc jest wyższe od najniższego zasiłku rodzinnego przysługującemu za okres, na który jest ustalany. Uznać należy, że w przedmiotowej sprawie zostało przekroczone kryterium dochodowe. Odnośnie kryterium dochodowego wskazać należy, że wyrokiem z 21.10.2014 r., K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 16a ust. 2 uśr jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji. W komunikacje Trybunału Konstytucyjnego po wokandzie czytamy, że "posłużenie się kryterium dochodu rodziny w celu sprawdzenia jej sytuacji finansowej nie jest zatem arbitralne. Służy dokonaniu oceny czy podmiot ubiegający się o wsparcie rzeczywiście potrzebuje pomocy finansowej. W szczególności wymaga by wpierw ocenić zdolności zaspokajania własnych potrzeb egzystencjonalnych przez samego niepełnosprawnego, a potem również przez jego najbliższą rodzinę, która w sposób oczywisty zobowiązana jest do troski o swoich bliskich. Dopiero obiektywny brak możliwości zaspokojenia tych potrzeb uzasadnia oczekiwanie pomocy ze strony całego społeczeństwa". Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia. Dokonując powyższej oceny należy pamiętać, że celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Wobec powyższego, jeśli w realiach niniejszej sprawy skarżąca podniosła okoliczności wskazujące na istnienie związku przyczynowo-skutkowego między swą rezygnacją z zatrudnienia tylko po to, by sprawować opiekę nad niepełnosprawnym podopiecznym, a w konsekwencji by pobierać wnioskowane świadczenie, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie powyższych okoliczności. Dopiero ocena powyższych faktów w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16a uśr. Wojewódzki Sąd podzielił prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (wyrok WSA we Wrocławiu z 28.1.2014 r., IV SA/Wr 668/13, cbosa). Trafny jest pogląd, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 uśr. Art. 17 ust. 1 uśr jednoznacznie wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego, ustawodawca wskazał wyłącznie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, w świetle dyspozycji art. 16a uśr nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. W art. 3 pkt 22 uśr, zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Owa regulacja oznacza, że zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do którego to pojęcia odwołuje się art. 16a ust. 1 uśr, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (wyrok NSA z 17.5.2010 r., I OSK 123/10, Lex 594975). Rezygnacja z zatrudnienia musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest istnienie związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (wyrok WSA w Łodzi z 13.8.2013 r., II SA/Łd 585/13, cbosa). Odnosząc powyższe rozważania do ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie, Sąd I instancji zgodził się ze stwierdzeniem organu, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca ostatnio zatrudniona była na podstawie umowy o dzieło w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2012 r. Na podstawie akt sprawy uznać należy, że ostatni stosunek zatrudnienia ustał na skutek upływu terminu na jaki został zawarty, a nie w skutek rozwiązania go przez skarżącą. Skargę kasacyjną wywiodła E. P., reprezentowana przez r. pr. D. S.- J., zaskarżając ów wyrok w całości. Zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 128 kpa przez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi skarżącej w sytuacji, gdy Kolegium nie rozpatrzyło całości odwołania; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 i art. 80 kpa przez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi skarżącej w sytuacji, gdy Kolegium błędnie ustaliło stan faktyczny w sprawie uznając, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – art. 16a uśr; c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 i art. 107 § 3 kpa przez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi skarżącej w sytuacji, gdy organy obu instancji nie wskazały decyzji, jakiego okresu zasiłkowego ona dotyczy, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – art. 3 pkt 2a uśr. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zasadny okazał się zarzut błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 i art. 80 kpa w zw. z art. 16a ust. 2 uśr. Nietrafnie Sąd I instancji aprobował ustalenie organów obu instancji, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy, by sprawować bezpośrednią opiekę nad bratem. Rezygnacja z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 uśr oznacza także, że jego podjęcie było możliwe, gdyż osoba była zdolna do pracy, ale nie podjęła go z uwagi na konieczność sprawowania przedmiotowej opieki. Art. 16a ust. 1 uśr, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ odwoławczy, nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), stanowił że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Utrwalonym jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, za prawidłową uznawał prokonstytucyjną wykładnię tego przepisu, dokonaną z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 17 ust. 1 uśr (wyrok NSA z: 8.10.2014 r., I OSK 1344/14, Lex 1587467; 16.7.2015 r., I OSK 279/14, Lex 1794893; 27.8.2015 r., I OSK 334/14, Lex 1800507; 29.9.2015 r., I OSK 411/14, Lex 1985925; 19.7.2016 r., I OSK 3099/14, Lex 2118110). Stosownie do treści art. 17 ust. 1, w brzmieniu nadanym nowelizacją grudniową, "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (...) – jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zwracał uwagę, że art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 uśr zawiera tożsamy hipotetyczny stan faktyczny – sprawowanie opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, co stanowi podstawę do prokonstytucyjnej wykładni przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tej sytuacji, wykładnia językowa użytego w art. 16a ust. 1 zwrotu "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" prowadziłaby do zróżnicowania osób sprawujących opiekę na takie, które podejmują się sprawowania opieki i rezygnują z pracy oraz na takie, które podejmują się sprawowania opieki i rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli powstrzymują się od podejmowania pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki, co jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Przy wykładni art. 16a ust. 1 uśr należy odrzucić rezultaty wykładni językowej, wyłączającą z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, które nie podejmują zatrudnienia i dokonać wykładni prokonstytucyjnej prowadzącej do przyjęcia, że sprawowanie faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia wypełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Oznacza to, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w świetle art. 16a ust. 1 uśr należy rozumieć także rezygnację z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z punktu widzenia celu omawianego świadczenia nie jest istotne, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. Taka wykładnia znajduje pełne umocowanie w wartościach przyjętych w preambule Konstytucji RP, gwarantującej godność człowieka pozbawionego zdolności do samodzielnej egzystencji, w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa. Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (druk sejmowy nr 724) wynika, że ratio legis art. 16a ust. 1 ustawy było zawężenie kręgu osób uprawnionych do przyznania zasiłku w celu wyeliminowania występujących do tej pory niepożądanych zjawisk wyszukiwania przez osoby nieaktywne zawodowo osób niepełnosprawnych jedynie w celu uzyskania środków finansowych ze strony państwa, bez faktycznego sprawowania opieki nad taką osobą. Zamierzeniem racjonalnego ustawodawcy nie było ustanowienie innego rodzajowo niż przy świadczeniach pielęgnacyjnych kręgu osób uprawnionych podmiotowo do świadczeń w związku koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z pominięciem osób, które nie podejmują pracy. Z tych przyczyn brak jest podstaw do stwierdzenia, że treść normy prawnej zawartej w art. 16a ust. 1 uśr pozbawiała prawa do zasiłku osoby, które nie podejmowały zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym regulującym kwestię przyznawania świadczeń rodzinnych. Art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567, dalej uzo) zmienił treść art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015 r. stanowi: "Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (...) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Należy uznać, że zmiana treści art. 16a ust. 1 uśr, wprowadzona nowelizacją, tylko doprecyzowała brzmienie przepisu, eliminując wątpliwości interpretacyjne co do uznania, czy norma zawarta w tym przepisie obejmuje również osoby, które zrezygnowały z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dokonywane zmiany przepisu prawa nie zawsze stanowią zmianę o charakterze prawotwórczym (normatywnym), wprowadzenie przez normodawcę nowelizacji danego przepisu prawa może mieć bowiem charakter jedynie redakcyjny i porządkujący (T. Grzybowski, Zmiana tekstu prawnego a zmiana normatywna, PiP 2010/4/42 i n.; A. Bielska-Brodziak, Z. Tobor, Zmiana w przepisach jako argument w dyskursie interpretacyjnym, PiP 2009/9/22 i n.; uzasadnienie uchwały 7 Sędziów NSA z 25.11.2013 r., II OPS 1/13, ONSAiWSA 2014/2/17; wyrok NSA z 18.12.2013 r., I OSK 2320/12, Lex 1529015; postanowienie SN z 7.9.2005 r., II UZP 9/05, Lex 171757). Tak też było w materii istotnej dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Nowelizacja art. 16a ust. 1 uśr została dokonana na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5.12.2013 r., K 27/13 (OTK-A 2013/9/134, dalej wyrok K 27/13), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Trybunał podkreślił, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. Trafnie skarżąca kasacyjnie podnosi, że art. 16a ust. 1 uśr nie uzależnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia (świadczenia pracy na podstawie umowy o pracę bądź umowy o dzieło) od ustania zatrudnienia w określonym prawnie trybie (w szczególności upływu czasu na jaki umowa o dzieło została zawarta, nie zaś w na skutek rozwiązania przez skarżącą). Bezspornym jest, że po śmierci rodziców to skarżąca faktycznie opiekuje się swym bratem, będącym kawalerem. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w Gnieźnie z 13 czerwca 2003 r. wnioskodawczyni jest opiekunem prawnym podopiecznego, z powodu jego całkowitego ubezwłasnowolnienia (k. 44a akt administracyjnych). Nie zachodzą jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do wyraźnego i bezpośredniego związku czasowego między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (trwającej od 1 października 2010 r. do 31 stycznia 2012 r., na podstawie comiesięcznie zawieranych umów) a koniecznością opieki nad bratem, przy czym z pierwszym wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne skarżąca wystąpiła dnia 1 marca 2012 r. – miesiąc po rezygnacji z dotychczasowego długotrwałego, trwającego 15 miesięcy zatrudnienia, na podstawie każdocześnie zawieranych umów o dzieło z firmą JANTAR sp. z o.o. (k. 13, 44a akt administracyjnych). Tym samym spełniony został wymóg rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad bratem, który zgodnie z orzeczeniem z 19 września 2000 r. Lekarza Orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji na stałe (art. 3 pkt 21 lit. b uśr). Dla oceny spełnienia przesłanki znacznego stopnia niepełnosprawności nie mają znaczenia: poruszanie się podopiecznego w obrębie mieszkania, poza domem, brak konieczności pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i innych czynności samoobsługowych; częste widywanie samodzielnie poruszającego się podopiecznego po Pobiedziskach (k. 44a-44b akt administracyjnych). Ustawodawca w art. 16a uśr, w jego aktualnym brzmieniu wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia. Z tego wynika, że fakt rezygnacji z zatrudnienia (jak też jego niepodejmowania) może mieć miejsce dużo wcześniej, niż dzień złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ważne jest to, by przyczyną rezygnacji z (niepodejmowania) zatrudnienia była okoliczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i żeby ten związek przyczynowy istniał również w dacie złożenia o przyznanie ww. świadczenia (wyrok WSA w Łodzi z 14.5.2014 r., II SA/Łd 328/14, Lex 1468003) – jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie. Trafnie w orzecznictwie Sądów administracyjnych wskazano, że przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne takie jak zasada ochrony praw nabytych i zasada zaufania obywatela do Państwa (art. 2 Konstytucji RP), uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń rodzinnych (obecnie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały, to jest że pobierały świadczenia mimo braku rzeczywistego świadczenia opieki. Odmówienie zasiłku dla opiekuna osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, prowadzi do rezultatu niweczącego wskazania wyroku K 27/13 (odpowiednio - prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 8.7.2015 r., IV SA/Po 171/15, Lex 1750945). Pogląd ten w pełni znajduje zastosowanie także do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a ust. 1 uśr). W zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2013 r., błędnie pominięto całkowicie fakt, że ostateczną decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2012 r.) Burmistrza Pobiedzisk o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 marca 2012 r. na czas nieokreślony, w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym bratem (k. 13 akt administracyjnych). Pominięcie to miało istotnych wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwiło organom obu instancji dokonanie istotnych ustaleń faktycznych jak i uniemożliwiło dokonanie wykładni prawa zgodnie z zasadą ochrony praw słusznie nabytych (art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471; z 2009 r. nr 114, poz. 946). Art. 17 pkt 2 uzo zmienił treść art. 16a ust.1 uśr. Trybunał wskazał, że tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne - również występujące w praktyce - przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją (cz. II pkt 4.4. uzasadnienia postanowienia TK z 17.7.2014 r., P 1/14, OTK-A 2014/7/85). Obowiązek prokonstytucyjnej wykładni prawa spoczywa zarówno na sądach, jak i organach administracji publicznej. Usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 i art. 80 kpa w zw. z art. 3 pkt 2a uśr. Obowiązkiem organu było wskazać okres zasiłkowy, co do którego orzeka o prawie do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasadą jest, że okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego (art. 3 pkt 10 uśr). Jednakże ponieważ art. 16a uśr wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r., to prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego mogło być przyznane co do zasady osobom nie korzystającym po dniu 31 grudnia 2012 r. ze świadczenia pielęgnacyjnego, od dnia 1 stycznia 2013 r. (art. 15 in princ. nowelizacji grudniowej). Za taką wykładnią przemawia to, że zgodnie z art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567) w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów, którzy 1 lipca 2013 r. utracili prawo do zasiłku na podstawie art. 11 ust. 3 nowelizacji grudniowej. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przyznaje jednocześnie prawo do wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego za okres między wygaśnięciem tego prawa a dniem wejściem jej w życie, wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego. Ponieważ ostateczna decyzja z [...] lutego 2012 r. o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 marca 2012 r. na czas nieokreślony, w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym bratem, wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r., to na podstawie art. 3 pkt 10 uśr w zw. z art. 1 pkt 4 i art. 15 nowelizacji grudniowej, okres zasiłkowy w kontrolowanej sprawie trwał od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2014 r. Tym samym organy obu instancji miały obowiązek ustalić łączny dochód rodziny skarżącej oraz rodziny osoby wymagającej opieki (art. 16a ust. 2 uśr) za rok 2012, nie zaś za rok 2011. Ustaleń w tej materii organy nie poczyniły. Wojewódzki Sąd trafnie nabrał wątpliwości co do "wzięcia pod uwagę dochodu E. R. z 2011 r.", jednakże z naruszeniem prawa materialnego (art. 3 pkt 2a uśr) uznał, że nie miało to wpływu na wynik sprawy. Decyzja z [...] lutego 2012 r. skutkuje prekluzją stanu faktycznego, co do rezygnacji skarżącej z zatrudnienia z dniem 31 stycznia 2012 r. w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym bratem, czego organy obu instancji błędnie nie uwzględniły. Uszło uwagi Sądu I instancji, że dnia [...] lipca 2013 r. Burmistrz wydał dwie decyzje z tej samej daty - nr [...], kontrolowaną zaskarżoną decyzją (k. 44, 48 akt administracyjnych) i zaskarżonym wyrokiem a nadto decyzję z [...] lipca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 17 i art. 23 uśr, o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (dalej decyzja nr [...] ; k. 44a-44b akt administracyjnych). Trafnie skarżąca kasacyjnie podnosi, że w odwołaniu z 16 sierpnia 2013 r. zawarła w istocie dwa oświadczenia woli: wniosła odwołanie od decyzji z [...] lipca 2013 r. i o [reformatoryjne] przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz – realiach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które skarżąca pobierała od 1 marca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. – wniosła odwołanie także od decyzji nr [...] (art. 65 § 1 i 2 kc). To o tym świadczeniu pielęgnacyjnym skarżąca pisze, że "niesłusznie został mi zabrany zasiłek opiekuńczy", bo tylko prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 30 czerwca 2013 r. jej wygasło. Treść obu oświadczeń woli skarżącej, zawartej w jednym piśmie procesowym strony z 16 sierpnia 2013 r. jest jasna i nie wymagała usuwania wątpliwości co intencji skarżącej. Odwołania od decyzji nr [...] Kolegium z naruszeniem art. 128 kpa nie rozpatrzyło, co znacznie pogorszyło sytuację procesową skarżącej. Pismem z 8 października 2014 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Pobiedziskach wyjaśnił, że skarżąca dnia 13 czerwca 2014 r. wniosła o przyznanie zasiłku dla opiekuna. "Postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku w dniu 2014-07-04 zostało zawieszone do czasu rozpatrzenia skargi wniesionej" przez skarżącą do WSA w Poznaniu "na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Pobiedziska z dnia [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" (pismo w aktach SKO, błędnie nie ponumerowanych). Z informacji z cbosa na dzień 12 października 2016 r. wynika, że wyrok IV SA/Po 978/14 jest jedynym wyrokiem ze skargi E. P. (art. 106 § 4 ppsa). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę (art. 188 ppsa). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 16a ust. 1 i 2, i art. 3 pkt 2a uśr, należało zaskarżoną decyzję uchylić. Kolegium rozpozna odwołanie skarżącej z 16 sierpnia 2013 r. od decyzji z [...] lipca 2013 r. nr [...] (k. 44, 48 akt administracyjnych), bezzwłocznie i samodzielnie uzupełni materiał dowodowy w postaci dokumentów wskazujących na wysokość dochodów skarżącej i podopiecznego z roku 2012 i kierując się zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 136 w zw. z art. 12 kpa), uwzględniając prekluzję stanu faktycznego, wynikającą z decyzji z [...] lutego 2012 r., rozstrzygnie o prawie skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2014 r. Kolegium będzie się kierować prokonstytucyjną wykładnią art. 16a ust. 1 uśr, dążąc do ochrony słusznie nabytych praw przez skarżącą (art. 2 Konstytucji RP). Odrębną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu rozstrzygnie o odwołaniu skarżącej od decyzji Burmistrza z [...] lipca 2013 r. nr [...] (k. 44a-44b, 48 akt administracyjnych), uwzględniwszy zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 kpa). Burmistrz Miasta i Gminy Pobiedziska winien bezzwłocznie podjąć postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej z 13 czerwca 2014 r., zawieszone postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r. i kierując się zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 kpa), rozstrzygnąć odrębną sprawę merytorycznie. Skarżącej w obu odrębnych sprawach przysługują środki z – odpowiednio - art. 37 kpa oraz 149 ppsa. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie odrębnego wniosku, w oparciu o art. 250-258 ppsa.