II GSK 533/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-06

Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Andrzej Kisielewicz, Andrzej Skoczylas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy dotyczącej obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i ustalenia opłaty abonamentowej, opierając się na oświadczeniu prezesa spółki, mimo braku możliwości bezpośredniego sprawdzenia stanu technicznego odbiorników zamontowanych w samochodach służbowych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Administracji i Cyfryzacji, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów niższych instancji. Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA zasadnie uznał, iż organy administracji nie ustaliły w sposób bezsporny, czy odbiorniki radiofoniczne w samochodach służbowych znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, co jest kluczowe dla nałożenia opłaty abonamentowej. Brak takiej jednoznaczności uniemożliwiał prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy o opłatach abonamentowych.
Stan faktyczny
Spółka "A." Sp. z o.o. została zobowiązana do rejestracji 45 odbiorników radiofonicznych w samochodach służbowych i zapłaty opłaty abonamentowej. Kontrola wykazała, że odbiorniki te były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, na podstawie oświadczenia prezesa spółki. Spółka kwestionowała ustalenia organów, wskazując na brak możliwości bezpośredniego sprawdzenia stanu technicznego odbiorników oraz sprzeczności w materiale dowodowym. WSA uchylił decyzje organów, a NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Administracji i Cyfryzacji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Infrastruktury i Budownictwa.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Administracji i Cyfryzacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1343/14 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników radiofonicznych oraz ustalenie opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz "A. " Spółki z o.o. z siedzibą w W. 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1343/14, po rozpatrzeniu skargi "A." Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników radiofonicznych oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r.; 2/ stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz 3/ zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 11 lipca 2013 r., w lokalu przy ul. M. [...] w W., zajmowanym na potrzeby działalności prowadzonej przez "A." Sp. z o.o., w obecności prezesa spółki – K. P. przeprowadzono kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, w wyniku której stwierdzono, że skarżąca użytkuje 45 samochodów służbowych wyposażonych w sprawne odbiorniki radiofoniczne. Do protokołu z kontroli dołączono oświadczenie prezesa spółki o ilości odbiorników w pokojach i w którym stwierdzono 45 szt. odbiorników radiofonicznych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie było możliwe z uwagi na obecność samochodów w terenie. Najstarszy samochód użytkowany jest od 2003 r., najmłodszy pochodzi z 2012 r. Po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych, skarżąca wniosła o przesłuchanie K. P. – prezesa spółki oraz zwróciła uwagę na sprzeczności wynikające z zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji wniosła o umorzenie postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. nakazał "A." Sp. z o.o. rejestrację 45 używanych odbiorników radiofonicznych oraz ustalił opłatę za używanie wskazanych, niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 7.627,50 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła "A." Sp. z o.o., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego stosownie do art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu spółka zarzuciła naruszenie: art. 2 ust. 1, 2 i 4, art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa o opłatach); art. 77 ust. 1, 2, 3 i ust. 6, art. 79 ust. 1 i 4 oraz art. 79a ust. 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.s.d.g.); art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 79, art. 80, art. 81, art. 84, art. 85 i art. 105 § 1 k.p.a. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, można dokonać w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności, jak również na podstawie oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Oba sposoby są dopuszczalne, jednakże informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli podpisanym przez kontrolujących i przez osobę uczestniczącą w kontroli. Organ wskazał, że ustawodawca nie wyposażył kontrolerów Poczty Polskiej S.A. w prawo do żądania dokumentów tożsamości od osób uczestniczących w kontroli ani do oglądania pomieszczeń, w których zlokalizowane są odbiorniki, wbrew woli właściciela lokalu czy osoby uczestniczącej w kontroli, zwłaszcza w sytuacji, gdy obejrzenie pokoi nie było możliwe z powodu obecności gości hotelowych. Okoliczności dotyczące posiadania odbiorników i ich zdolności do natychmiastowego odbioru programu muszą zatem opierać się na oświadczeniach wiedzy złożonych przez właścicieli kontrolowanych obiektów lub osób uczestniczących w kontroli. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie wynika, iż na podstawie oświadczenia Prezesa spółki ujawniona została ilość odbiorników i ich gotowość do natychmiastowego odbioru programu. W sytuacji, gdy kontrolujący uzyskali informację, iż dokonanie tego sprawdzenia nie jest możliwe z uwagi na fakt, że samochody są w terenie, nie mieli oni żadnych podstaw do żądania umożliwienia oglądnięcia samochodów. Słusznie zatem oparli się na oświadczeniu osoby uczestniczącej w kontroli. Treść składanych przez K. P. oświadczeń nie pozostawia wątpliwości, iż stwierdzone w toku kontroli odbiorniki radiofoniczne znajdujące się w samochodach służbowych, były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Organ odwoławczy podkreślił, że nie budzi wątpliwości również fakt, iż kontrola dotyczyła odbiorników radiofonicznych zamontowanych w posiadanych przez skarżącą samochodach służbowych i do tych odbiorników odnosi się oświadczenie osoby uczestniczącej w kontroli, która wskazała, iż uruchomienie odbiorników w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie jest możliwe z powodu samochodów w terenie. W zakresie naruszenia art. 78 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 77 u.s.d.g. poprzez zaniechanie obligatoryjnego zawiadomienia skarżącej – przedsiębiorcy o kontroli, w sytuacji gdy nie zachodziły przesłanki upoważniające organ do takiego zaniechania, jak również przeprowadzenia dowodów mimo braku ich mocy, organ wskazał, iż powołane przepisy odnoszą się do kontroli działalności gospodarczej, nie zaś do kontroli przedsiębiorcy jako podmiotu wykonującego tę działalność. Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek zarejestrowania odbiorników radiowych i telewizyjnych oraz uiszczenia za nie opłaty wynika z ustawy o opłatach abonamentowych i dotyczy zarówno osób fizycznych posiadających odbiorniki w gospodarstwach domowych, jak i przedsiębiorców. Minister Administracji i Cyfryzacji podniósł, iż żaden przepis ustawy o opłatach nie wymaga, aby w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentacji podmiotu kontrolowanego, ani też aby ważność protokołu zależała od jego podpisania przez osoby wchodzące w skład takiego organu zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. Zdaniem organu, Prezes spółki posiadał wystarczającą wiedzę na temat przedmiotu kontroli, zaś jego oświadczenia nie budzą wątpliwości z punktu widzenia ich zgodności ze stanem rzeczywistym. Za nietrafny organ uznał zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 w zw. z art. 79 k.p.a., polegający na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i przyjęciu domniemania okoliczności faktycznej co do liczby i stanu technicznego odbiorników telewizyjnych oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej i bezpośredniości postępowania, a także uchybienia prawa strony do aktywnego udziału w toku postępowania. W ocenie Ministra, organ I instancji należycie wypełnił ciążące na nim obowiązki, materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego odnośnie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy jednoczesnym zapewnieniu skarżącej udziału we wszystkich etapach postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do każdego dowodu. Ocena zebranego materiału dowodowego została przeprowadzona w sposób prawidłowy i nie budzi zastrzeżeń w kontekście art. 80 k.p.a. Zdaniem organu, art. 84 i 85 k.p.a. nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia oględzin, ani też nie były wymagane wiadomości specjalne. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "A." Sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zrzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.a. w zw. z: - art. 2 ust. 1, 2 i 4, art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach; - art. 77 ust. 1, 2, 3 i 6, art. 79 ust. 1 i 4 oraz art. 79a ust. 8 u.s.d.g.; - oraz w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 79, art. 80, art. 81, art. 84, art. 85 i art. 105 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 12 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje administracyjne obu instancji. Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ nie miał uzasadnionej podstawy do nałożenia na skarżącą opłaty za wszystkie wymienione w decyzji niezarejestrowane odbiorniki radiowe będące na wyposażeniu używanych w przedsiębiorstwie samochodów. WSA wskazał na treść art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach oraz powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 2004 r. w sprawie o sygn. K 2/03 i stwierdził, że abonament jest przymusowym, bezzwrotnym świadczeniem publicznoprawnym, służącym realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Opłatę abonamentową należy zatem traktować na równi z daniną publiczną, której obowiązek świadczenia ma źródło w ustawie i ma charakter przymusowy, niezależny od woli osoby fizycznej lub innego podmiotu. Sąd wskazał, że opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (art. 2 ust. 4 powołanej ustawy), z wyłączeniem kręgu podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. W ocenie Sądu, wykładnia literalna i funkcjonalna powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż adresatem normy prawnej jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej, przy czym wyraz "używanie" stanowi domniemanie zakładające, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. Sąd I instancji przypomniał, że organ kontrolujący (operator publiczny) w toku dokonywanej kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, w dniu 11 lipca 2013 r. ustalił, że w użytkowaniu skarżącej spółki znajduje się 45 odbiorników radiowych w samochodach służbowych, w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie protokołu kontroli i oświadczenia wiedzy złożonego przez Prezesa kontrolowanej spółki. W podpisanym protokole kontroli zawarte jest stwierdzenie, że ww. odbiorniki radiowe są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Na tej podstawie organ uznał, że u skarżącej powstał obowiązek rejestracji posiadanych odbiorników radiowych oraz, że upłynął czternastodniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie, wynikający z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. WSA wskazał, że protokół kontroli zalicza się do tej kategorii dowodów, które traktują jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ma on również szczególną moc dowodową stwierdzonych w nim, niekwestionowanych faktów. Sąd podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie protokół został sporządzony i podpisany bez zastrzeżeń przez obecnego w kontrolowanym lokalu Prezesa spółki oraz kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych, udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Pod względem formalnym uzasadnia to przyjęcie tego protokołu za wiarygodny dowód w sprawie. Sąd podniósł także, że nie ma przeszkód prawnych, aby w kontroli uczestniczyła inna niż kontrolowany przedsiębiorca osoba. Podpis takiej osoby na protokole należy uznać za potwierdzający, że brała ona udział w kontroli. Ponadto Sąd przypomniał, że oprócz podpisania protokołu, dołączono do niego własnoręcznie podpisane oświadczenie prezesa skarżącej, obrazujące stan liczbowy posiadanych przez spółkę odbiorników radiofonicznych. W oświadczeniu zawarto informację, że z uwagi na obecność samochodów poza terenem spółki, nie jest możliwe uruchomienie tych odbiorników w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu. Jednocześnie w aktach administracyjnych sprawy znajdują się wnioski dowodowe skarżącej, w których pracownicy/kierowcy spółki jednoznacznie oświadczają, że samochody są wyposażone w odbiorniki radiofoniczne, które nie umożliwiają natychmiastowego odbioru programu. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca wniosła o przeprowadzenie oględzin samochodów i ewentualne powołanie biegłego w zakresie techniki radiowej i telewizyjnej. Sąd I instancji stwierdził, że organ co prawda nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin np. obiektu hotelowego i odbiorników radiowych co do których ustalono, że nie są zarejestrowane, jednakże winien w toku postępowania w sposób bezsprzeczny ustalić, czy zostały spełnione dwie przesłanki umożliwiające zastosowanie względem skarżącej sankcji administracyjnej, tj.: 1) czy odbiorniki radiofoniczne znajdują się w posiadaniu skarżącej, oraz 2) czy są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. W ocenie WSA, w rozpoznawanej sprawie organ nie ustalił w sposób bezsporny, że będące na wyposażeniu używanych przez skarżącą samochodów odbiorniki radiofoniczne znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Zdaniem Sądu, Prezes spółki, który nie użytkuje na co dzień 45 samochodów służbowych nie mógł posiadać wiedzy odnośnie tego, czy odbiorniki te są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Zebrany przez organy materiał dowodowy nie jest więc spójny i nie potwierdza, że w dniu kontroli, tj. 11 lipca 2013 r. ujawniono u skarżącej 45 niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpoznawania sprawy organ winien ponownie przeanalizować zebrany materiał dowodowy, rozważyć zasadność jego uzupełnienia, w szczególności w aspekcie ustalenia, czy ustalone 45 odbiorników radowych w istocie były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 77 ust. 1, 2, 3 i 6, art. 79 ust. 1 i 4 oraz art. 79a ust. 8 u.s.d.g. Sąd I instancji stwierdził, że organ słusznie wskazał, iż uregulowania zawarte w ustawie o opłatach, w szczególności art. 7 tej ustawy, nie dotyczą kontroli działalności gospodarczej. Obowiązek zarejestrowania odbiorników telewizyjnych i radiowych oraz uiszczenia za nie opłaty wynika z ustawy o opłatach abonamentowych. Dotyczy on zarówno osób fizycznych posiadających odbiorniki w gospodarstwach domowych, jak i przedsiębiorców. Zdaniem WSA, organ nie miał zatem obowiązku powiadamiania strony o terminie przeprowadzenia kontroli, przeprowadzenia jej w obecności kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej. Obowiązek taki nie wynika z przepisów powołanej ustawy i byłby sprzeczny z celem kontroli. W przeciwnym razie sprawdzenie, czy podmiot respektuje obowiązki w zakresie rejestracji odbiorników i ponoszenia opłat abonamentowych byłoby niemożliwe. II Skargę kasacyjną złożył Minister Administracji i Cyfryzacji. Wyrok zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku przepisów postępowania, których zdaniem WSA, naruszenia dopuściły się organy administracji oraz brak określenia ich wpływu na wynik sprawy, co w istocie uniemożliwia skontrolowanie zaskarżonego wyroku oraz zbyt lakoniczne ujęcie wskazań co do dalszego postępowania; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż organ administracji nie ustalił w sposób bezsporny, że będące na wyposażeniu używanych przez skarżącą samochodów odbiorniki radiofoniczne znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu oraz, że trudno oczekiwać, że Prezes skarżącej spółki, który nie użytkuje na co dzień 45 samochodów służbowych posiadał wiedzę, że odbiorniki te są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a w konsekwencji stwierdzenie, iż zebrany przez organy materiał dowodowy sprawy n8ie jest spójny i nie potwierdza, że w dniu kontroli, tj. 11 lipca 2013 r. ujawniono skarżącej 45 niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu, W odpowiedzi na skargę kasacyjną "A." Sp. z o.o. w W. wniosła o jej oddalenie oraz o przyznanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie. Sposób sformułowania w rozpatrywanym przypadku skargi kasacyjnej wymaga przypomnienia podstawowych zasad rozpoznawania spraw przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpią - jak w tej sprawie - przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. Stosownie do ostatniego z powołanych przepisów skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższego wynika, że granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Sąd kasacyjny nie może doprecyzowywać podstaw kasacyjnych ani domyślać się intencji strony, co do zamiaru postawienia konkretnych zarzutów. Autor skargi kasacyjnej jedynie zarzucił naruszenie prawa procesowego – tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy na wstępie zaznaczyć, że nie mógł odnieść oczekiwanego skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż określa jedynie sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wyczerpuje bowiem zbiór możliwych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego poprzez generalne ujęcie wszystkich tych naruszeń, które nie zostały wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i pkt 2, tj. dających podstawę do wznowienia postępowania, a także stwierdzenia nieważności. "Inne naruszenie przepisów postępowania" o jakim mowa w przytoczonej regulacji musi zatem dotyczyć oceny konkretnych przepisów postępowania administracyjnego dokonanej przez Sąd I instancji. Z powyższego wynika, że jest to przepis ogólny (blankietowy) i wskazana jego właściwość sprawia, że na stronę skarżącą chcącą powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd I instancji (zob. wyrok NSA z 16 września 2016 r., sygn. akt I GSK 62/14, wyrok NSA z 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 502/12; wyrok NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2396/04; wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I FSK 837/09, wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I GSK 1162/09). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie uczynił tego ani w petitum, ani w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut ten został powiązany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przede wszystkim z niewłaściwym odniesieniem się przez Sąd I instancji do kwestii naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz ze zbyt lakonicznymi - zdaniem autora tego środka zaskarżenia - wskazaniami co do dalszego postępowania. W tym kontekście należy podnieść, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 7 i art. 77 k.p.a. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie można zgodzić się również, że zbyt lakonicznie ujęto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania. Sąd I instancji wyraźnie wskazał, iż w związku z tym, że organ nie ustalił w sposób bezsporny, iż będące na wyposażeniu używanych przez skarżącą samochodów odbiorniki radiofoniczne znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to powinien rozważyć zasadność uzupełnienia materiału dowodowego. Analiza kwestionowanego uzasadnienia wskazuje ponadto, że argumentację tą Sąd I instancji powiązał z wnioskami dowodowymi skarżącej o przeprowadzenie oględzin samochodów i ewentualne powołanie biegłego w zakresie techniki radiowej i telewizyjnej. Nie ma bowiem wątpliwości, że okazanie środków transportu lub pomieszczeń oraz urządzeń w nich umieszczonych bądź zainstalowanych, jest najlepszym dowodem na wykazanie, czy mamy w konkretnym przypadku do czynienia z odbiornikami, które znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych (zob. wyrok NSA z 19 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2925/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło