I SA/Łd 1015/14
WyrokWSA w Łodzi2014-12-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk, Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędzia WSA Bożena Kasprzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może samodzielnie ustalić klasyfikację nieruchomości (budynek/budowla) na potrzeby podatku od nieruchomości, odmiennie niż wynika to z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, opierając się na innych dowodach niż nowy wypis z rejestru budynków?Ratio decidendi
Organ podatkowy jest związany danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, które stanowią podstawę wymiaru podatków. Samodzielne ustalanie klasyfikacji nieruchomości (budynek/budowla) wbrew wpisom w ewidencji, bez przeprowadzenia procedury aktualizacji tej ewidencji i uzyskania nowego wypisu, stanowi naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Dane z ewidencji korzystają z domniemania prawdziwości, a ich podważenie wymaga formalnej zmiany wpisu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. dla obiektu myjni samochodowej. Organ podatkowy uznał myjnię za budowlę, podczas gdy strona skarżąca i wypis z ewidencji gruntów i budynków kwalifikowały ją jako budynek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, opierając się na różnych dowodach, w tym opiniach geodety i inspektora nadzoru budowlanego, które sugerowały, że obiekt jest budowlą. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym związanych z mocą dowodową dokumentów urzędowych i zasadą związania organów danymi z ewidencji gruntów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant: Asystent Sędziego Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi D.W. – P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 2992 (dwa tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z [...] ustalającą D.W.-P. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. A. 38 za 2013 r. w kwocie 19.151 zł.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustalając wysokość zobowiązania podatkowego organ I instancji w decyzji z [...] oparł się na informacji złożonej przez podatniczkę w 2003 r. oraz danych z ewidencji gruntów, na zasadzie kontynuacji z lat ubiegłych. Od tej decyzji strona nie wniosła odwołania.
W dniu 18 września 2012 r. podatniczka złożyła informację, że w związku z trudnością w zakwalifikowaniu składników inwestycji do poszczególnych środków trwałych, m.in. budowli, a także trudnościami w ustaleniu wspólnego stanowiska co do naliczania podatku, zwróciła się do urzędu statystycznego oraz zleciła biegłemu rozliczenie inwestycji z podziałem na poszczególne wartości wytworzonych środków trwałych.
W dniu 25 września 2012 r. strona złożyła informację z Urzędu Statystycznego w Ł. oraz informację w sprawie podatku od nieruchomości za 2012 r., w której zadeklarowała 368,50 m² powierzchni budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budowle o wartości 15.000 zł i powierzchni 264 m².
W odpowiedzi na wezwanie strona zadeklarowała 2.014 m² powierzchni gruntów pozostałych, 519 m² powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 136,70 m² powierzchni użytkowej budynków pozostałych oraz budowle o wartości 15.000 zł i powierzchni 264 m².
Postanowieniem z 6 listopada 2012 r. organ I instancji wznowił postępowanie, a następnie decyzją z [...] uchylił decyzję z [...] i ustalił podatniczce zobowiązanie w podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. A. 38 za 2012 r. w kwocie 18.626 zł, opodatkowując: 688,50 m² powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 2.571,50 m² powierzchni gruntów pozostałych, 239,16 m² powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 571,84 m² powierzchni użytkowej budynków pozostałych oraz budowle o wartości 508.901,76 zł.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] SKO utrzymało zakwestionowaną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nieprawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2014 roku. o sygn. akt I SA/Łd 49/14, uchylił decyzję tutejszego Kolegium z dnia [...], wymierzającą zobowiązanie podatkowe za 2012 r.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego za 2013 rok.
W dniu 24 października 2013 roku strona złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości IN-1 za 2013 rok, w której zadeklarowała do opodatkowania 2014,00 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. 1246,00 m2 powierzchni gruntów pozostałych, 519,00 m" powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 136.70 m2 powierzchni użytkowej budynków pozostałych oraz budowle o wartości 15.000.00 zł i powierzchni 264,00 m2. W oparciu o postanowienie z dnia [...] roku organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 14 listopada 2013 roku oględziny przedmiotowej nieruchomości. W dniu 19 listopada 2013 roku reprezentowana przez pełnomocnika strona złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości IN-1 za 2013 rok, w której zadeklarowała do opodatkowania 688,50 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 2571,00 m2 powierzchni gruntów pozostałych, 239,16 + 75,70 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 571,84 m2 powierzchni użytkowej budynków pozostałych oraz budowle o wartości 20.000,00 zł. Pełnomocnik strony wyjaśnił, że informacja złożona w dniu 24 października 2013 roku została złożona niezgodnie ze stanem faktycznym. W odpowiedzi na pismo organu pierwszej instancji Starostwo Powiatowe w B. przysłało wypis z ewidencji gruntów i budynków dotyczącego działek [...] i [...] oraz mapę ewidencyjną. Ponadto organ pierwszej instancji pismem z dnia 5 marca 2013 roku wystąpił o wyjaśnienia do Starostwa Powiatowego w B., które przesłało dokumenty potwierdzone za zgodność z oryginałem stanowiące podstawę wprowadzenia zmiany nr [...] z dnia 15 lutego 2013 roku. Poinformował, że strona nie występowała o zmianę przeznaczenia wiaty wolnostojącej na budynek. W dniu 16 stycznia 2014 roku, w oparciu o postanowienie i zawiadomienie z dnia 2 stycznia 2014 roku organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadka J. S. A. Starostwo Powiatowe w B. postanowieniem z dnia 3 lutego 2014 roku postanowiło udostępnić kopie dokumentów powstałych w wyniku prac geodezyjnych wpisanych do zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Wobec powyższego, Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia [...], ustalił D.W. – P. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w B., przy ul. A. 38 za 2013 rok w kwocie 19.151,00 zł, opodatkowując 688,50 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 2571,50 m2 powierzchni gruntów pozostałych, 239,16 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 571,84 m2 powierzchni użytkowej budynków pozostałych oraz budowle o wartości 508.901,76 zł.
Utrzymując w mocy wskazaną decyzję organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] wskazało w szczególności, że w ewidencji gruntów podatniczka jest ujawniona jako właścicielka działki o nr [...] o powierzchni 837 m² oraz działki nr [...] o powierzchni 2.423 m². Problematyczne jest to jaka powierzchnia gruntów zajęta jest na prowadzenie działalności gospodarczej, a jaka stanowi grunty pozostałe. Podczas oględzin ustalono, że na działalność gospodarczą wykonywaną przez A. Ł. zajęte jest 320 m² (250 m² powierzchnia pod budynkiem i 50 m² plac utwardzony kostką). Grunt związany z działalnością myjni samochodowej wynosi 368,50 m² na co składa się 264 m² placu utwardzonego kostką oraz 104,50 m² powierzchni zabudowy myjni (łącznie 688,50 m²). W ocenie organu II instancji powierzchnia ta podlega opodatkowaniu stawką dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
SKO zauważyło, że różnica w opodatkowaniu pomiędzy złożoną przez stronę informacją, a zaskarżoną decyzją sprowadza się do opodatkowania obiektu budowlanego myjni samochodowej. Strona bowiem zadeklarowała 75,70 m powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, natomiast zadeklarowała 20.000,00 zł wartości budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak wynika także z pism składanych przez stronę jej zdaniem przedmiotowa myjnia stanowi budynek związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast organ pierwszej instancji nie opodatkował zadeklarowanych przez stronę 75,70 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, natomiast przyjął wartość budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej 508.901,76 zł, na którą to wartość składa się zgodnie z ewidencją środków trwałych nawierzchnia placu o wartości początkowej 20.000,00 zł; obiekt myjni o wartości początkowej 178.298.56 zł oraz urządzenia techniczne stanowiące wyposażenie myjni o wartości początkowej 310.603,20 zł. Kolegium zauważyło przy tym, że obiekt budowlany myjni został w oparciu o zawiadomienie o zmianie nr [...] z dnia 15 lutego 2013 roku, wpisany do ewidencji budynków jako budynek handlowo - usługowy o nr [...]; 1 o powierzchni zabudowy 105,00 m .
SKO zaznaczyło, że w myśl art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej "u.p.o.l.") zarówno budynkiem, jak i budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, przy czym budynkiem jest obiekt trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach, zaś budowlą jest obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Dalej organ odwoławczy wywodził, że u.p.o.l. ustanawia własne definicje budynku i budowli odsyłając w pewnym zakresie do przepisów Prawa budowlanego, nie zaś do przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W związku z tym, w ocenie SKO, określenie w ewidencji budynków danego obiektu jako budynku nie jest wiążące dla organów podatkowych, jeżeli w postępowaniu podatkowym zostanie dowiedzione, że obiekt nie stanowi budynku, a budowlę. SKO wskazało, że Starostwo Powiatowe w B. Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej podało, w piśmie z 8 stycznia 2013 r., że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się wiata wraz z infrastrukturą techniczną będąca myjnią samochodową wraz z siecią uzbrojenia terenu. Decyzją z [...] Starosta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia A. Ł. na budowę myjni samochodowej bezdotykowej określając dane techniczne budynku. Następnie postanowieniem z 20 lutego 2013 r. organ ten sprostował oczywistą omyłkę w decyzji zamieniając określenie "dane techniczne budynku" na "dane techniczne myjni samochodowej". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z [...] udzielił pozwolenia na użytkowanie myjni samochodowej samoobsługowej, a w piśmie z 3 grudnia 2012 r. wyjaśnił, że myjnia taka jest budowlą. W oparciu o powyższe SKO skonstatowało, że przedmiotowa myjnia samochodowa jest budowlą, a nie budynkiem.
Następnie, organ II instancji wskazał, że z projektu architektoniczno-budowlanego myjni samochodowej modułowej bezdotykowej 3-stanowiskowej typu EHRLE wynika, że jest to wiata wolnostojąca, posiadająca trzy stanowiska do mycia samochodów osobowych. Zbudowana jest z płyty fundamentowej żelbetowej, dachu płaskiego z elementów stalowych, attyki z rur kwadratowych ze słupkami z ceowników, zaś elewację stanowią osłony-banery reklamowe z winylu. Z powyższego opisu organ wywiódł, że przedmiotowa myjnia nie jest budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., nie jest też obiektem małej architektury na gruncie Prawa budowlanego. Stanowi ona budowlę zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. wraz z urządzeniami takimi jak szczotki na stanowiskach, ramiona, pistolety, dysze, złączki obrotowe, osprzęt elektryczny, układ wysokiego ciśnienia, system zmiękczania i demineralizacji wody. Zdaniem organu podatkowego, wszystkie te elementy stanowią całość i umożliwiają funkcjonowanie myjni. Oceny tej nie zmienia informacja udzielona przez Urząd Statystyczny o zaliczeniu środków trwałych do poszczególnych kategorii, w której myjnia została zaliczona do budynków.
W skardze pełnomocnik podatniczki zarzucił naruszenie:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuznanie mocy dowodowej dokumentu urzędowego tj. wypisu z ewidencji gruntów i budynków z dnia 19 lutego 2013 roku, podczas gdy dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a podważenie ich treści możliwe jest wyłącznie w odpowiednim trybie, w tym przypadku poprzez zmianę, aktualizację, sprostowanie danych zwartych w ewidencji jako odbiegających od stanu rzeczywistego,
b) art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i uznanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego za udowodnioną okoliczność, iż obiekt myjni samoobsługowej stanowi budowlę w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 dalej jako ustawa o podatkach i opłatach lokalnych), podczas gdy z dokumentu urzędowego tj. wypisu z ewidencji gruntów i budynków z dnia 19 lutego 2013 roku, wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany został zakwalifikowany jako budynek
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 2 ust. I pkt 2 i 3 i art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 dalej jako ustawa o podatkach i opłatach lokalnych) w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 poz. 1409 dalej jako Prawo budowlane) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż obiekt myjni samochodowej samoobsługowej wraz z wszystkimi jej urządzeniami technicznymi, stanowi budowlę, podczas gdy ww. obiekt został zakwalifikowany jako budynek przez powołane do tego organy,
b) art. 21 prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. Z 2010 r., nr 193, poz. 1287, dalej Prawo geodezyjne i kartograficzne) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż przy ustalaniu wymiaru podatku od nieruchomości, dla organów podatkowych nie wszystkie dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, są dla organów podatkowych wiążące, a w konsekwencji przyjęcie, iż obiekt myjni samochodowej samoobsługowej stanowi budowlę, a nie budynek jak wynika z ewidencji gruntów i budynków,
c) art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 3 pkt 3 i 9 Prawa budowlanego, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż podatkiem od nieruchomości należy objąć część budowlaną myjni wraz z urządzeniami technicznymi, które nie mają charakteru urządzeń budowlanych, podczas gdy opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają jedynie części budowlane urządzeń technicznych, które są związane z obiektem budowlanym i zapewniają możliwość jego użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem.
Wskazując na powyższe uchybienia pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji SKO i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wskazać należy , że sąd w niniejszej sprawie obejmującej kontrolę sądową decyzji ostatecznej SKO Ł. z [...] w odniesieniu do wymiaru podatku od nieruchomości wobec skarżącej za 2013 r., podziela w zasadzie poglądy prawne wyrażone przez WSA w Łodzi w wyroku z 29 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 49/14, traktującym o tej daninie za rok 2012 w odniesieniu do tego samego przedmiotu, rozbudowując i modyfikując jego argumentację.
Mając powyższe na uwadze sąd przyjmuje w znakomitej części za swoje uzasadnienie, uzasadnienie wyrażone w tamtej sprawie.
W świetle art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zmianami) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Cytowany przepis wyraża zasadę związania organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09).
Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, decyduje funkcja wskazana w ewidencji gruntów i budynków. Zgodzić należy się jednocześnie z organem, kiedy zauważa że uchwała ta traktuje w przeważającej mierze o kwalifikowaniu na gruncie ustawy podatkowej przedmiotu opodatkowania w oparciu o kryterium spełniania określonej funkcji , która została mu przypisana, i która może być odmienna od tej jaką pełni w odniesieniu do występującego zapisu w ewidencji ( mieszkalna, niemieszkalna).
Nie da się obronić jednak otwartej tezy a wiec mającej charakter powszechny , że ewidencja i wynikające z niej dane ( zapisy ) z uwagi na regulacje art. 194 § 3 Op. poddają się modyfikacji w wyniku przeprowadzenia skutecznego przeciwdowodu przeczącego zapisom wypływającym z ewidencji gruntów i budynków, i w ten sposób mogą tracić swój walor normatywny, ewidencji będącej podstawą wymiaru podatków . Przyjęcie tego założenia wprost czy pod warunkami, do których nawiązuje administracja podatkowa w zaskarżonej decyzji, czyniłoby regulację art. 21 ust. 1 u.p.g.k. zbędną , a tak z pewnością nie jest. Należy zakładać racjonalność ustawodawcy, w tym aspekt praktyczny tego rozwiązania. W rozpoznawanej sprawie wykorzystując instytucję zawartą w art. 194 § 3 Op. organ stwierdza , że wpisany w ewidencji przedmiot opodatkowania - " budynek handlowo-usługowy" nie odpowiada rzeczywistości albowiem jest to "myjnia samochodowa". Ta konstatacja , niezwykle istotna , wpływa na klasyfikowanie tego obiektu jako przedmiotu opodatkowania, czyniąc odmienną od wynikającej z ewidencji podstawę opodatkowania, i w efekcie stanowi o wysokość daniny.
Nie rozstrzygając w tym miejscu tego sporu , kardynalnego znaczenia nabiera charakter rzeczonej ewidencji i jej oddziaływanie na sferę aktywności organów administracji w procesie wymiaru podatków od nieruchomości.
Zwrócić jednak należy uwagę na to , że rzeczona ewidencja w pewnych wyjątkowych, szczególnych stanach nie może mieć charakteru absolutnego . Czy zatem do okoliczności niniejszej sprawy należy odnosić to odstępstwo ? Ażeby to ustalić należy dokonać analizy poglądów judykatury i piśmiennictwa w tej materii.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje stanowisko, że organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do przedmiotu opodatkowania, jak i podmiotu podatkowego. Od tej reguły, potwierdzonej treścią art. 21 ust. 1 u.p.g.k., nie zostały przewidziane w tym przepisie żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia w zasadzie innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II FSK 842/05, wyrok NSA z 5 listopada 2009 r. sygn. II FSK 836/08, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. II FSK 1243/08, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2009 r., II FSK 1410/07, wyrok NSA z 14 września 2010 r. sygn. akt II FSK 1014/10, wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FSK 1150/11 , wyrok NSA z 11 czerwca 2013 r. sygn. II FSK 1928/11 , także wyrok WSA w Kielcach z 8 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 411/11).
Należy bowiem wskazać, że dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. Podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., II FSK 372/07 ; Ewa Stefańska Komentarz do art. 21 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne LEX ) .
Tak więc, zgodnie z treścią cytowanego przepisu organ ma obowiązek ustalić zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, przyjmując status danego obiektu podlegającego opodatkowaniu , jaki został ujawniony w ewidencji budynków. Organy, ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji budynków i kwestionowania charakteru danego obiektu, przypisanego w ewidencji prowadzonej zgodnie z art. 21 ust. 1 cytowanej ustawy. Innymi słowy ewidencja budynków, o której mowa w art. 21 ust. 1 nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny organu w postępowaniu podatkowym. Rozstrzyganie sporu o treść ewidencji budynków należy do odrębnego postępowania, dotyczącego prowadzenia wymienionej ewidencji. Przy czym inicjatywa w tym zakresie pozostawiona jest podatnikom lub podejmowanym działaniom organów z urzędu.
Należy odnotować także i takie poglądy, według których w pewnych obszarach ewidencja nie jest wiążąca . Jak wskazuje NSA w wyroku już cytowanym z 14.09.2010 r. sygn. II FSK 1014/10 - zauważyć trzeba, że wyjątkowo organy i sąd mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów, ale tylko wówczas, gdy na podstawie art. 194 § 3 ord. pod. dojdą do wniosku, że dane z nich wynikające są zdezaktualizowane a dokumenty, które są obligatoryjną podstawą wpisu do ewidencji gruntów nie uwzględniają np. aktu notarialnego zawierającego umowę sprzedaży, decyzji o wywłaszczeniu z produkcji rolnej gruntów, itp.. Podobnie NSA w wyroku z 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1581/12.
W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę podsumowując powyższe spostrzeżenia stwierdzić należy , iż co do zasady nie można pominąć zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków albowiem wyrażony w treści art. 21 ust. 1 cel , któremu ma ona służyć m. in. bycia podstawą "wymiaru podatków i świadczeń" jest jednoznaczny i nie przewiduje żadnych odstępstw. Nie można jednak tracić z pola widzenie tego ,że z punktu widzenia systemu obowiązującego prawa w pewnych sytuacjach może mieć miejsce występująca dezaktualizacja wpisanych w ewidencji danych, poprzez zaistniałe legalnie dokonane zmiany właścicielskie będące np. następstwem sprzedaży nieruchomości , spadkobrania ....etc.
Jednakowoż wszystkie one winny być rozstrzygane in casu. Nie można wskazać na żaden wypracowany wzorzec czy regułę , która de facto uprawniałaby organy podatkowe do niekontrolowanego odstępowania od danych zwartych w ewidencji w oparciu o przeprowadzony dowód , z wykorzystaniem art. 194 § 3 Op., i przyjmowała przedmiot podlegający opodatkowaniu – jego klasyfikację czy status , w oparciu o inne niż dotychczas złożone w ewidencji dokumenty. Nie można pominąć również i tego , że ewidencja z zawartymi w niej zapisami pełni funkcję gwarancyjną dla podatników stwarzając stan pewności ,że to co jest w niej zapisane jest wiążące także dla organu podatkowego. Skoro ewidencję prowadzą odpowiednie służby administracyjne to na nich spoczywa obowiązek aktualizowania zawartych w nich danych , jako aparacie wyspecjalizowanym , uzbrojonym w stosowne instrumenty prawne . W tym zakresie wystarczy odwołać się do przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 38, poz. 454 ze zm. ). Nie jest do zaakceptowania taka sytuacja , w której organy podatkowe w miejsce uprawnionych do tego organów administracji, tu: starostów jako organów powiatu , wykazują poprzez prowadzone postępowanie dowodowe, z wykorzystaniem każdego dopuszczonego prawem dowodu ( art. 180 Op.) , że zapisy w ewidencji są nieprawidłowe , a tym samym nie są dla nich wiążące.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy , w ocenie sądu ta szczególna , wyjątkową sytuacja pozwalająca na dokonanie odstępstwa od danych zawartych w ewidencji, nie występuje.
Niewątpliwie rozbieżność między przyjętym przez organy podatkowe opisem budynku a danymi z ewidencji gruntów i budynków wymagała wyjaśnienia. Lecz proces ten nie może odbywać się jedynie i wyłącznie w sprawie wymiaru podatku. W ramach właściwej procedury dotyczącej zamiany danych, strona ma zagwarantowane przez ustawodawcę prawa do wpływania na jego przebieg , którego efektem jest właściwy odpowiadający rzeczywistości wpis. To prawo w postępowaniu podatkowym zostaje zainteresowanemu odjęte.
SKO w Ł. powołuje się na szereg dowodów takich jak; pisma Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno Kartograficznej w B. z 8 stycznia i 21 marca 2013 r. z załączoną mapą z zasobu geodezyjno kartograficznego , wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących spornego budynku sporządzonego przez J. S. ( uprawnionego geodetę ) , zeznania tegoż geodety przeprowadzone przed organem I instancji a także dokumentację architektoniczno budowlaną przedmiotowego obiektu , które mają przemawiać za przyjętym stanowiskiem , że budynek myjni to de facto budowla. Nie sposób jednak nie dostrzec , że niektóre z tych dowodów są nie tylko przedmiotem oceny w ramach regulacji art. 191 Op. w zw. z art. 194 § 3 Op. ale wręcz są podważane w prowadzonym postępowaniu podatkowym .
I tak, z pisma Starosty B. z 23 grudnia 2013 roku wynika ,że podstawą dokonanej zmiany w ewidencji m.in. wpisania wiaty myjni samochodowej jako budynku – handlowo usługowego był wykaz zmian danych ewidencyjnych sporządzony przez geodetę J. S.. Podkreślić w tym miejscu należy , że wykaz zmian jest podstawowym dokumentem , w oparciu o który następuje wprowadzenie zmian do operatu ewidencyjnego , i który pochodzić musi od osoby uprawnionej .
Tymczasem jak wynika z zeznań tegoż J.S. z 16 stycznia 2014 r. , wskazał on , że nie zagłębiał się w projekt budowlany, budynek myjni wg niego pełni funkcję handlowo-usługową, nie potrafi wskazać podstawy prawnej dokonanej zmiany oraz , że dokonał jej według własnego uznania, dodając , że myjnię o konstrukcji wiaty uznał za budynek na podstawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych.
W ocenie sądu zakresu wątpliwości związanych z wpisem danych zawartych w ewidencji dotyczących spornego przedmiotu opodatkowania , ich wielopłaszczyznowość i ich istota, bez wątpienia powoduje ,że nie można zaliczyć ich do katalogu okoliczności wyjątkowych , szczególnych o czym już wcześniej , i które prima facie pozwalają na ocenę , że dane z ewidencji są niezgodne z rzeczywistością gdyż nie są to takie informacje , które wynikają np. z przedstawionego akt notarialnego zbycia nieruchomości , czy też odpisu z prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej, który korzysta z rękojmi wiary publicznej tychże ksiąg , co do zgodności zawartych w niej zapisów z rzeczywistym stanem prawnym. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Oznacza to ,że w oparciu o zgromadzone w niniejszej sprawie dowody organ nie miał prawa odmówić danym uwidocznionym w ewidencji charakteru normatywnego, jako podstawy wymiaru podatków wobec skarżącej . Tym samym naruszył art. 21 ust. 1 u.p.g.k. na skutek błędnej jego wykładni.
Podzielić należy tym samym stanowisko WSA w Łodzi wyrażone w wyroku z 29 maja 2014 r. ( op. cit.) w zakresie podatku od nieruchomości za 2012 r.( ten sam przedmiot opodatkowania ) , które jest aktualne w tej sprawie , wskazujące , że dla organu podatkowego winno być rzeczą oczywistą rozważenie potrzeby uruchomienia trybu określonego w § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków . Organ podatkowy musi przy tym pamiętać, że organy aktualizacyjne obowiązane są w pierwszej kolejności ustalić i ocenić, czy podmiot wnoszący o zmianę w ewidencji gruntów i budynków jest legitymowany do złożenia wniosku w trybie § 46 ust. 1 w zw. z § 47 ust. 3 cytowanego rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. W przypadku, gdyby okazało się, że organ podatkowy nie jest do tego uprawniony, postępowanie wszczęte z jego wniosku podlegać będzie umorzeniu. Jednak w takiej sytuacji, to jest gdyby organ ewidencyjny stwierdził brak legitymacji do złożenia wniosku w sprawie zmian w ewidencji, nie jest wykluczone wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmian w ewidencji (§ 46 ust. 1 i § 47 ust. 3).
Celowym jest też zaakcentowanie , że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych – vide wyrok NSA z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt III OSK 1628/10. Nie jest zatem tak, jak zdaje się uważać SKO, iż przedmiotowy wypis z rejestru budynków jest "zwykłym" dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Op. Z powodów, o których mowa powyżej wypis ten ma rangę zasady wynikającej z obowiązującego przepisu ustawy. Nie można zatem zwalczać go przedstawiając w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie zobowiązania podatkowego np. dokumentem w postaci pisma Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z B. z dnia 3 grudnia 2012 r. stwierdzającym, że przedmiotowy obiekt ma inny charakter niż ujawniony w ewidencji budynków. Przyjęcie przez organ podatkowy, w ślad za cytowanym pismem organu nadzoru budowlanego innej kwalifikacji obiektu stanowi obejście prawa, którego sąd administracyjny nie może zaakceptować.
Uprawnionym jawi się w tym miejscu pogląd, że w przedmiotowym stanie faktycznym, wobec opisanej wyżej rangi nadanej przez ustawodawcę wypisowi z rejestru budynków, jedynym przeciwdowodem w rozumieniu art. 194 § 3 Op. może być tylko nowy wypis z tego rejestru aktualizujący jego zapisy po myśli organu, przeprowadzony w przedstawionej wyżej procedurze. Skoro takiego przeciwdowodu organ podatkowy nie przedstawił uznać należy, że nie obalił domniemania prawnego wynikającego z przedłożonego przez stronę skarżącą wypisu z ewidencji budynków.
Oznacza to ,że doszło także do naruszenia art. 194 § 3 OP. na skutek niewłaściwego jego zastosowania w mniejszej sprawie.
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy weźmie pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej wskazania i zalecenia dotyczące charakteru prawnego wypisu z ewidencji budynków, jak również sposobu wzruszenia domniemań prawnych wynikających z tego wypisu.
Dopiero po przeprowadzeniu ponowionego postępowania i ewentualnym obaleniu (jeśli pozwolą na to wyniki postępowania aktualizacyjnego) treści wypisu z rejestru budynków możliwe będzie rozważenie trafności stanowisk stron co do meritum sporu między nimi, to jest tego, czy przedmiotowy obiekt jest budynkiem, jak uważa strona skarżąca, czy budowlą jak twierdzi organ podatkowy, a w konsekwencji zasadności pozostałych zarzutów skargi.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera a i c i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.
Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zapadło na podstawie art. 152 cytowanej ustawy.
AKE.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło