II OZ 533/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. R. i R. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2829/14 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. R. i R. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki garażu postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Postanowieniem z 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2829/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E. R. i R. R. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. R. i R. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki garażu. Sąd I instancji wskazał, że E. R. i R. R. w skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...], wnieśli o wstrzymanie decyzji. Sąd I instancji rozpoznając wniosek uznał, że skarżący nie wykazali, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zdaje się być utarty pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jednak analizą objęte są wyłącznie argumenty podane przez stronę, więc winny one być przekonujące, rzetelne i wiarygodne. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd I instancji o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Zawarte w uzasadnieniu wniosku twierdzenie, że rozbiórka garażu spowoduje bezprzedmiotowość skargi, co naruszyłoby ich prawa do sądu, jest argumentem całkowicie chybionym. Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili wystąpienia przesłanek zawartych w art. 61 ppsa i przedmiotowy wniosek oddalił (k. 72-74 akt sądowych). Zażalenie na powyższe orzeczenie wywiedli E. R. i R. R., reprezentowani przez adwokata Ł. R., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ppsa: 1. przez odmówienie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego samo przez się stanowi o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; 2. przez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżących, a przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący podnieśli, że ich sytuacja jest bardzo niekorzystna, co potwierdzają załączone dokumenty. Przez pięć lat odkładali na naprawę przeciekającego dachu. Rozbiórka dopiero co naprawionego garażu jest dlań krzywdząca, ponieważ oznacza utratę tego budynku już na zawsze. Garaż jest bardzo mały, stoi od lat i nigdy nikomu nie przeszkadzał. Ostatnie zastrzeżenia sąsiadki w wyniku rozbiórki spornej ścianki są już nieaktualne. Dzisiejszy koszt rozbiórki wolnostojącego garażu wybudowanego w sierpniu 1993 r. bez wątpienia przekroczy jego wartość. Nakłady na ów budynek stanowią równowartość pięcioletnich oszczędności (k. 84-87 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej ppsa). Wykonanie decyzji, wbrew twierdzeniom skarżących, nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu winna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny zasadność jej wniosku bada z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Rozpoznając wniosek, o którym mowa w art. 61 § 3 ppsa, sąd administracyjny nie może pomijać w swym rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swe odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Dlatego poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (postanowienie NSA z: 30.11. 2010 r. II FZ 558/10, Lex 742616; 30.11.2010 r. II FZ 557/10, Lex 742615; 13.10. 2010 r., I FZ 401/10, Lex 740846; pkt 2 rekomendacji Rady Europy nr R (89)8 w sprawie tymczasowej ochrony prawnej; P. Daniel: Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez sąd administracyjny, Przegląd Prawa Publicznego 2011/2/ 46-47; Postępowanie w sprawie ochrony tymczasowej przed polskim sądem administracyjnym w świetle standardów Rady Europy, ZNSA 2010/4/36-48; Ochrona tymczasowa w przepisach ppsa w świetle prawa unijnego, ZNSA 2011/5/26-30, 38-42; T. Woś, w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 497-499, uw. 22-23, cytowane przez Komentatora orzecznictwo i literatura). Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu fakty przemawiające za uwzględnieniem lub odmową wstrzymania wykonania aktu lub czynności (postanowienie NSA z 6.12.2006 r., II OZ 1352/06, cbosa; M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 31.3.2005 r. o II OZ 155/05, Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd Orzecznictwa z 2006, nr 1, s. 12-15). Art. 61 § 3 ppsa jasno wskazuje, że jedynymi przesłankami warunkującymi możliwość wstrzymania wykonania decyzji są: niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty (postanowienie NSA z 13.8.2009 r., I OZ 779/09, Lex 552417). Przesłanki te odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu. Jedną z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek jest spowodowanie wykonaniem zaskarżonego aktu trudnych do odwrócenia skutków. Mogą one mieć zarówno charakter prawny, jak i faktyczny. Pojęcie skutków aktu lub czynności, tym się wyróżniających, że trudno je odwrócić, będzie związane z prawnymi i faktycznymi następstwami rozstrzygnięcia o istocie sprawy, o prawach lub obowiązkach stron. Rodzaj i zakres ich wystąpienia musi być oceniony na podstawie prawa obowiązującego oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znajdują się podmioty uprawnione lub obciążone obowiązkami, a także kompetencji organu do ich egzekwowania w danym czasie (postanowienie NSA z: 14.12.2010 r., II OZ 1309/10, Lex 743786; 4.1. 2011 r., II OZ 1306/10, Lex 743783; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 228-229, uw. 12). W doktrynie podkreśla się przy tym potencjalność wystąpienia tych skutków. Nie jest wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły (T. Woś - tamże). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że orzekając o wstrzymaniu zaskarżonego zarządzenia należy mieć na względzie także przedmiot sprawy. Przesłanką wstrzymania danego aktu lub czynności jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, przy czym ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołane) wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (postanowienie NSA z 12.1.2012 r., I OZ 1097/11, Lex 1113306). Mając powyższe na uwadze, należy wziąć pod uwagę, że Sąd Administracyjny oceni, czy trafne jest stanowisko organów, zgodnie z którym do garażu wybudowanego w 1993 r., stosować należy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., a do ścianki i zadaszenia Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (k. 42-41, 34, 26, 12-9,6,5 akt PINB). Sytuacja życiowa i finansowa skarżących jest szczególnie trudna i została należycie wykazana (k. 4-18, 40-46 akt sądowych). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 i art. 61 § 3 ppsa postanowił jak w sentencji.