II FSK 2197/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. [...] w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 337/15 w sprawie ze skargi S. [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 31 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące od lipca 2013 r. do marca 2014 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 337/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę S. [...] w S. (dalej w skrócie: "skarżąca", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 31 grudnia 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia 24 lipca 2014 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące od lipca 2013 r. do marca 2014 r. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 31 grudnia 2014 r. zawierającą prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu doręczono skarżącej w dniu 7 stycznia 2015 r. W dniu 5 lutego 2015 r. strona nadała skargę na decyzję z dnia 31 grudnia 2014 r. bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Odwołując się do treści art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") sąd pierwszej instancji uznał, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego przyjąć należy, że o zachowaniu terminu do jej złożenia decyduje data nadania skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej, za pośrednictwem którego winna być ona wniesiona, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 9 lutego 2015 r. W rozpatrywanej sprawie, ponieważ zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 7 stycznia 2015 r., ustawowy 30-dniowy termin do wniesienia skargi upłynął 6 lutego 2015 r. (piątek). Skoro zatem skarga nadana bezpośrednio na adres sądu w dniu 5 lutego 2015 r. wpłynęła w dniu 6 lutego 2015 r., a 9 lutego 2015 r. została przekazana właściwemu organowi, to sąd pierwszej instancji skargę - jako wniesioną po upływie terminu - odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. 3. Od powyższego postanowienia strona wniosła skargę kasacyjną żądając jego uchylenia w całości i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 i art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z dnia 5 lutego 2015 r. wskutek przyjęcia, że doszło do uchybienia ustawowemu, trzydziestodniowemu terminowi do wniesienia skargi, mimo, że została ona złożona w placówce pocztowej przed upływem tego terminu; 2) art. 54 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zaadresowanie koperty zawierające adres siedziby SKO i adres siedziby WSA w Szczecinie skutkujące omyłkowym skierowaniem skargi bezpośrednio do WSA w Szczecinie w ustawowym terminie daje podstawy do odrzucenia przedmiotowej skargi. Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarga na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego została nadana w placówce pocztowej przed upływem trzydziestodniowego terminu. Korespondencja została umieszczona w kopercie zawierającej tzw. "okienko", przez które widoczna jest część zawartości koperty, zazwyczaj zawierająca dane odbiorcy i adres, na który przesyłka powinna zostać nadana. Skarga na rozstrzygnięcie SKO została zaadresowana: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, Pl. Batorego 4, 70-207 Szczecin" i następnie umieszczona w kopercie z "okienkiem", tak więc nie zaistniała potrzeba dodatkowego umieszczenia adresu odbiorcy. Doręczenie natomiast koperty bezpośrednio na adres sądu nastąpiło wbrew woli skarżącej. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej art. 54 § 1 p.p.s.a., jako urzeczywistnienie prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, powinno wiązać się z odformalizowaniem trybu składania środka zaskarżenia. W jej ocenie, art. 54 § 1 p.p.s.a. zawiera jedynie instrukcję postępowania i nie przewiduje żadnych konsekwencji jego naruszenia. Wykładnia art. 54 § 1 p.p.s.a, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest nadmiernie rygorystyczna i uchybia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej dodatkowo podniesiono, że WSA w Szczecinie, po wpłynięciu skargi do sądu, nie przekazał jej Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w takim czasie, by został zachowany termin do jej wniesienia. Jeżeli o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej, sąd administracyjny do którego skarga wpłynęła przed upływem trzydziestodniowego terminu, winien w celu umożliwienia skarżącej skorzystania z prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 Konstytucji RP), przekazać skargę bezzwłocznie do właściwego organu. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. 4.1. Art. 53 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie i ten przepis Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo odczytał i zastosował. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że skargę należało wnieść w terminie trzydziestu dni od doręczenia skarżącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (od dnia 7 stycznia 2015 r.), przepisu art. 53 § 1 p.p.s.a. nie naruszył. 4.2. Stosownie natomiast do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Powołany przepis został przez sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretowany, gdyż z jego treści wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w procedurze postępowania sądowoadministracyjnego, uregulowanej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uruchomienie postępowania przed sądem administracyjnym następuje poprzez wniesienie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W konstrukcji uruchamiania postępowania sądowoadministracyjnego, przewidzianej przez ten przepis, tylko wniesienie skargi za pośrednictwem organu automatycznie wszczyna postępowanie przed tym sądem (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1352/07, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA"). Prawidłowo sąd pierwszej instancji ocenił, że wobec wynikającego z art. 54 § 1 p.p.s.a. wymogu wnoszenia skargi za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest bezskuteczne i nie powoduje zachowania terminu wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a. Pogląd ten, w myśl którego o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej, akceptowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (tak m.in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1918/08; z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1668/08; z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1489/07; z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1433/07; z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1674/06, wszystkie powołane orzeczenia publikowane w CBOSA). Podobne stanowisko prezentowane jest także w doktrynie (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz"., Warszawa 2008, s. 284). Za przyjęciem przedstawionej powyżej wykładni art. 54 § 1 p.p.s.a. przemawia przede wszystkim to, iż analogiczne stanowisko prezentowane jest na gruncie procedury cywilnej w odniesieniu do sytuacji, w której środek odwoławczy od orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji, wniesiono bezpośrednio do sądu odwoławczego (por. uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego: Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 1987 r., sygn. akt III CZP 33/87, OSNC 1988/6/73). Skoro zatem, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skarga nadana bezpośrednio na adres sądu w dniu 5 lutego 2015 r. wpłynęła w dniu 6 lutego 2015 r., a w dniu 9 lutego 2015 r. została przekazana właściwemu organowi, to prawidłowo sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie został zachowany ustawowy termin do jej wniesienia i skargę - jako wniesioną po upływie terminu - odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wbrew bowiem twierdzeniom autorki skargi kasacyjnej, art. 54 § 1 p.p.s.a. nie jest przepisem jedynie instrukcyjnym, a jego naruszenie powoduje określone konsekwencje, których profesjonalny pełnomocnik sporządzający skargę kasacyjną powinien być świadomy (powołany przepis obowiązuje od 2004 r.). Bezzasadny jest więc zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 i art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z dnia 5 lutego 2015 r. wskutek przyjęcia, że doszło do uchybienia ustawowemu, trzydziestodniowemu terminowi do wniesienia skargi, mimo, że została ona złożona w placówce pocztowej przed upływem tego terminu. Dla zachowania terminu do wniesienia skargi nie wystarczy nadanie przesyłki w placówce pocztowej na dowolnie wybrany (przypadkowy) adres, jak zdaje się sugerować autorka skargi kasacyjnej we wskazanym zarzucie. 4.3. Nie znajduje również potwierdzenia w aktach sprawy zarzut skargi kasacyjnej, że strona nie skierowała skargi bezpośrednio do sądu, bowiem pismo to zostało umieszczone w kopercie z tzw. "okienkiem", co pozwoliło zaadresować ją" "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (...) za pośrednictwem SKO w Szczecinie". Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii koperty (k. 6, oryginał w aktach I SA/Sz 334/15) wynika, że była to tzw. zwykła koperta, na której odręcznym pismem umieszczono dane adresata (WSA w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin). Niezrozumiały jest więc zarzut naruszenia art. 54 § 1 p.p.s.a. "poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zaadresowanie koperty zawierające adres siedziby SKO i adres siedziby WSA w Szczecinie skutkujące omyłkowym skierowaniem skargi bezpośrednio do WSA w Szczecinie w ustawowym terminie daje podstawy do odrzucenia przedmiotowej skargi". 4.4. Podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestia, czy w przypadku skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiązał się z powinności niezwłocznego przekazania wadliwie nadesłanej skargi, mogłaby ewentualnie podlegać ocenie w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ale nie w ramach postępowania, którego przedmiotem jest zasadność odrzucenia skargi ze względu na upływ terminu do jej wniesienia. Niezrozumiałe jest również zarzucanie sądowi pierwszej instancji, że pozbawił stronę "prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 Konstytucji RP)", bo po terminie przekazał skargę właściwemu organowi. Błędy skarżącej w inicjowaniu postępowania sądowego obciążają bowiem samą stronę, nie stanowią natomiast naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji. 4.5. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 § 1 p.p.s.a., po jej rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a.