I GSK 1879/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-30
Skład orzekający: Małgorzata Korycińska, Anna Robotowska, Lidia Ciechomska-Florek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy różnice inwentaryzacyjne (niedobory i nadwyżki) wyrobów węglowych, powstałe w wyniku błędów pomiarowych podczas magazynowania przez podmiot niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym, podlegają opodatkowaniu podatkiem akcyzowym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że różnice inwentaryzacyjne wyrobów węglowych, powstałe w wyniku błędów pomiarowych, stanowią użycie tych wyrobów do celów innych niż zwolnione, co podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym. Naruszenie warunków zwolnienia przez podmiot korzystający ze zwolnienia, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym, jest równoznaczne z użyciem wyrobów do celów innych niż wskazane w art. 31a ust. 2 ustawy, co skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego.Stan faktyczny
Spółka nabywała i używała wyroby węglowe, dla których wnioskowała o indywidualną interpretację podatkową w zakresie opodatkowania różnic inwentaryzacyjnych (niedoborów i nadwyżek) powstałych w wyniku błędów pomiarowych. Spółka argumentowała, że różnice te nie stanowią ubytków w rozumieniu ustawy i nie powinny podlegać opodatkowaniu. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że straty wyrobów węglowych podczas magazynowania, niezależnie od ich przyczyn, są przedmiotem opodatkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację Ministra, uznając, że różnice inwentaryzacyjne wynikające z błędów pomiarowych nie podlegają opodatkowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.) Protokolant Beata Cisek - Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 776/13 w sprawie ze skargi "R." Spółki z o.o. we W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W.; 2. zasądza od "R." Spółki z o.o. we W. na rzecz Ministra Finansów kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 26 lipca
2013 r., sygn. akt I SA/Wr 776/13 w sprawie ze skargi R. I.
Ś. spółki z o.o. z siedzibą we W. na interpretację indywidualną
Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z
dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku
akcyzowego w zakresie opodatkowania wyrobów węglowych, uchylił zaskarżoną
interpretację, orzekł, że uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu i zasądził od
Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów
postępowania sądowego.
Spółka we wniosku o indywidualną interpretację podatkową podała, że
nabywa i używa w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wyroby
węglowe zdefiniowane w art, 2 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o
podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm.; dalej:
u.p.a.). Potrzeby, na jakie Spółka przeznacza wyroby węglowe, mieszczą się w
zakresie zwolnień z podatku akcyzowego na podstawie art. 31 a ust. 2 pkt 7, pkt 8 i
pkt 9 u.p.a. Spółka nie zużywa wyrobów na cele inne niż zwolnione, wywiązuje się z
obowiązków uprawniających do zwolnienia z podatku akcyzowego, w tym prowadzi
stosowną ewidencję wyrobów węglowych. Na dzień złożenia wniosku Spółka nie
posiada statusu pośredniczącego podmiotu węglowego. Magazynowanie wyrobów
węglowych odbywa się na terenie otwartym, w formie hałd. Spółka kilkukrotnie w
ciągu roku przeprowadza samodzielnie inwentaryzację. Raz w roku pomiary
inwentaryzacyjne wykonywane są przez podmiot zewnętrzny. Pomiary te odbywają
się z wykorzystaniem modeli matematycznych, które biorą pod uwagę przede
wszystkim objętość oraz gęstość hałdy węgla, mierzonej na różnych poziomach i
głębokościach hałdy. Cechy fizykochemiczne wyrobów węglowych sprawiają
jednak, że w zależności od dokładności i metod pomiaru - 3 pomiary wnioskodawcy
w roku oraz 1 pomiar roczny podmiotu zewnętrznego - stany wynikające z tych
pomiarów mogą się istotnie różnić. Wynika to z faktu, iż przy różnych warunkach
atmosferycznych pomiary tej samej ilości węgla mogą być odmienne. Różny jest
również stopień ubicia hałdy w poszczególnych okresach, co wpływa na poziom
gęstości jak i na wyniki pomiaru. Spółka podkreśliła, że nie ma sposobu na
bezbłędne określenie stanu wyrobów węglowych. Nawet nowoczesne,
specjalistyczne metody umożliwiające zdalny pomiar setki tysięcy punktów na
sekundę z milimetrową precyzją, uzyskują dokładność pomiarów z możliwością 1%
błędu pomiaru. Ze względów finansowych niecelowe jest zlecanie wszystkich
pomiarów podmiotowi zewnętrznemu gdyż koszt jednego pomiaru hałdy węgla to
kilkanaście tysięcy zł. W różnych okresach inwentaryzacyjnych mogą powstać
zarówno nadwyżki, jak i niedobory wynikające z różnic pomiarów czy cech
fizykochemicznych węgla, co skutkować będzie różnicami inwentaryzacyjnymi
(niedobory i nadwyżki). Nadto, składowanie wyrobów węglowych na terenie
otwartym, w miejscu mało zaludnionym, mimo zachowania przez Spółkę możliwych
systemów ochronnych, może powodować kradzieże wyrobów węglowych.
W tak przedstawionym stanie faktycznym Spółka wniosła o udzielenie
odpowiedzi na pytania:
Czy wykazane w trakcie poszczególnych inwentaryzacji przez wnioskodawcę
różnice inwentaryzacyjne (niedobory) nie mające charakteru ubytków w rozumieniu
ustawy o podatku akcyzowym w zakresie tych wyrobów, są czynnością podlegającą
opodatkowaniu podatkiem akcyzowym u wnioskodawcy?
Czy wykazane w poszczególnych inwentaryzacjach różnice inwentaryzacyjne
wyrobów węglowych nie mające charakteru ubytków w myśl ustawy o podatku
akcyzowym, w zakresie w jakim objęte są podatkiem akcyzowym, podlegają
opodatkowaniu raz w roku?
Czy wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty podatku akcyzowego w
przypadku stwierdzenia niedoborów wyrobów węglowych powstałych w wyniku
kradzieży?
Czy nadwyżki wyrobów węglowych stwierdzone w drodze inwentaryzacji, zużyte
w całości na cele zwolnione, rodzą u wnioskodawcy obowiązek zapłaty podatku
akcyzowego?
Zdaniem Spółki, w zakresie pytania 1 powstałe w trakcie inwentaryzacji
różnice inwentaryzacyjne ilości węgla (niedobory) nie są czynnością podlegającą
opodatkowaniu podatkiem akcyzowym u Spółki, jeśli wynikają z cech
fizykochemicznych węgla lub niedoskonałości pomiarów a nie z faktycznego braku
ilościowego wyrobów węglowych. W przedstawionym stanie faktycznym nie
dochodzi bowiem ani do sprzedaży, ani użycia w drodze czynu zabronionego, ani
importu, eksportu, nabycia czy dostawy wewnątrzwspólnotowej. Nie powstało
zatem żadne zużycie/wyczerpanie/skonsumowanie przedmiotowego wyrobu.
Wyroby węglowe pozostają w tej samej ilości a jedynie systemy pomiarowe nie
mogą z idealną dokładnością tego stanu ustalić.
Odnośnie pytania 2, Spółka wskazała, że niedobory i nadwyżki wyrobów
węglowych powinny być kompensowane w ciągu roku a ich ewentualne
opodatkowanie powinno dotyczyć jedynie stwierdzonych niedoborów w drodze
inwentaryzacji rocznej. Wnioskodawca we własnym zakresie dokonuje pomiarów
częściej niż raz w roku, ale traktuje to jako element kontroli posiadanych zasobów i
weryfikacji prowadzonej gospodarki magazynowej. Podstawową inwentaryzacją
składników majątkowych jest inwentaryzacja roczna, prowadzona zgodnie z
wymogami prawa bilansowego. Aby pomiary dokonane były w sposób rzetelny
spółka korzystała i w przyszłości również zamierza korzystać z profesjonalnych firm
zajmujących się usługami pomiarowymi, z wykorzystaniem specjalistycznych
urządzeń. Mając na uwadze, że ustawodawca nie przewidział terminu rozliczeń
ewentualnych niedoborów i nadwyżek innych niż ubytki wyrobów węglowych
zasadne wydaje się sięgnięcie do sposobu rozliczania takich ubytków, które są
swoją specyfiką najbardziej zbliżone do niedoborów powstających u wnioskodawcy.
W tym zakresie terminy rozliczeń uregulowane są w załączniku nr 5 do
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie
maksymalnych norm dopuszczalnych ubytków i dopuszczalnych norm zużycia
wyrobów węglowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 32, poz. 242 ze zm.), zgodnie z którym
"ubytki wyrobów węglowych (...), rozlicza się za okresy roczne". Analogicznie,
zdaniem Spółki, powinny być rozliczane niedobory nie spełniające definicji ubytków
wyrobów węglowych.
W kwestii pytania 3, w przypadku braków ilościowych węgla z powodu
kradzieży Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku
akcyzowego. Odnośnie pytania 4, Spółka wyjaśniła, że nadwyżki wyrobów
węglowych stwierdzone w drodze inwentaryzacji, nie podlegają opodatkowaniu
podatkiem akcyzowym, jeśli w całości zostają zużyte na cele zwolnione.
Minister Finansów w interpretacji z dnia [...]r. uznał stanowisko
Spółki za nieprawidłowe w zakresie pytania nr 1, 2 i 4, zaś prawidłowe w zakresie
pytania nr 3. Odpowiadając na pytanie 1 i 2 organ stwierdził, że ustawodawca
zdefiniował stanowiące przedmiot opodatkowania akcyzą ubytki wyrobów
akcyzowych jako straty wyrobów węglowych przemieszczanych lub
magazynowanych przez pośredniczący podmiot węglowy. Straty wyrobów
węglowych powstające podczas magazynowania i przemieszczania ich przez
Spółkę, która nie jest pośredniczącym podmiotem węglowym nie są ubytkami w
rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym i nie podlegają opodatkowaniu jako
ubytki. Jednocześnie wskazał na zwolnienie wynikające z art. 31 a ust. 2 u.p.a.,
zgodnie z którym zwalnia się od akcyzy wyroby węglowe zużywane m.in. w
procesie produkcji energii elektrycznej. Jednocześnie wskazał na przepis art. art. 9a
ust. 1 pkt 6 u.p.a., zgodnie z którym przedmiotem opodatkowania akcyzą jest użycie
wyrobów węglowych do celów innych niż wskazane w art. 31 a ust. 2, przy czym za
użycie uważa się naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę
wewnątrzwspólnotową albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot
korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31 a ust. 2, niebędący
pośredniczącym podmiotem węglowym, zamiast użycia go do celów zwolnionych.
W ocenie organu, ilość wyrobów węglowych wynikająca ze strat występujących
podczas magazynowania nie została zużyta do celów objętych zwolnieniem z
akcyzy, o których mowa w art. 31 a ust. 2 ustawy. Tym samym w przedmiotowej
sprawie wszelkie straty wyrobów węglowych powstałe w Spółce (niezależnie od
stopnia zawinienia przez nią i okoliczności zewnętrznych), tj. wskazane różnice
inwentaryzacyjne (niedobory) - niezależnie od okresu ich stwierdzenia - nie będące
ubytkami, podczas magazynowania są przedmiotem opodatkowania podatkiem
akcyzowym na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a.
Odnośnie pytania 3, organ podzielił stanowisko Spółki, zgodnie z którym w
przypadku kradzieży wyrobów węglowych wnioskodawca nie będzie zobowiązany
do zapłaty podatku akcyzowego od skradzionej ilości wyrobów węglowych.
Natomiast w kwestii pytania 4, dotyczącego nadwyżek magazynowych organ
wyjaśnił, że przedmiotem opodatkowania akcyzą, zgodnie z art. 9a ust. 1 pkt 1
u.p.a., w przypadku wyrobów węglowych jest sprzedaż wyrobów węglowych na
terytorium kraju. W przypadku posiadania przez Spółkę większej ilości wyrobów
węglowych - ujawniona nadwyżka w wyniku przeprowadzonej inwentaryzacji
magazynowanych wyrobów węglowych - oznacza, że wyroby te nie zostały przez
nią nabyte od podmiotu pośredniczącego w systemie zwolnień (nie są objęte
dokumentem dostawy). Sam fakt, ich posiadania nie podlega jednak
opodatkowaniu. Przedmiotem opodatkowania akcyzą takich wyrobów węglowych,
będzie natomiast ich użycie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.
Opodatkowaniu w trybie art. 9a ust. 1 pkt 1 u.p.a. będzie podlegało zużycie ich
przez Spółkę do celów opałowych.
Spółka, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, złożyła
skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wnosząc o
uchylenie zaskarżonej interpretacji w zakresie pytania nr 1, 2 i 4. W skardze
zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 9a ust. 1 pkt 6
u.p.a.; 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 31 a ust. 2
u.p.a.;
3. rażące naruszenie art. 14c § 2 oraz art. 14h w związku z art. 120 § 1 i art. 121 §
1 Ordynacji podatkowej przez brak wskazania w wydanej interpretacji przepisów
prawa podatkowego, uzasadnienia prawnego w zakresie pytania 2 i 4 oraz brak
wskazania prawidłowego stanowiska w zakresie pytania 2.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. skargę uwzględnił. Przyjął,
że spór dotyczy kwestii czy wykazane w trakcie poszczególnych inwentaryzacji
przez Spółkę różnice inwentaryzacyjne (niedobory bądź nadwyżki) wyrobów
akcyzowych (węgla) podczas magazynowania, powstałe w wyniku błędów
pomiarowych, są czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.
Zdaniem spółki, obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym w takich przypadkach
nie powstaje.
Minister Finansów uznał zaś, że na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a.,
spółka zobowiązana jest do zapłaty podatku w omawianym przypadku, gdyż
występujące straty węglowe, które nie stanowią ubytków wyrobów akcyzowych
wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 20 u.p.a., nie zostały zużyte do celów objętych
zwolnieniem przewidzianym w art. 31 a ust. 2 u.p.a. Odnośnie nadwyżek wyrobów
akcyzowych organ uznał, że samo posiadanie ich przez spółkę nie powoduje
opodatkowania lecz dopiero ich zużycie dla celów opałowych będzie podlegało
opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Bezsporne jest zaś stanowisko stron w
zakresie pytania 3.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niedoborów (strat) w wyrobach
węglowych Sąd I instancji wskazał, że przedmiot opodatkowania podatkiem
akcyzowym wyrobów węglowych został określony w art. 9a ust 1 i 2 u.p.a. W
rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma art. 9a ust 1 pkt 6 i 8 tej ustawy. W
pkt 6 ustawodawca wymienił bowiem użycie wyrobów węglowych do celów innych
niż wskazane w art. 31 a ust. 2 (a więc objętych zwolnieniem), przy czym, za użycie
uznano naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę
wewnątrzwspólnotową albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot
korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31 a ust. 2, niebędący
pośredniczącym podmiotem węglowym, zamiast użycia go do celów zwolnionych.
Natomiast w pkt 8 za przedmiot opodatkowania uznano powstanie ubytków
wyrobów węglowych.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie budzi wątpliwości, że opisane we wniosku o
interpretację straty w wyrobach węglowych nie mogą być uznane za ubytki
wymienione w art. 9a ust 1 pkt 8 ustawy o podatku akcyzowym. Ich legalną definicję
zawiera bowiem art. 2 ust 1 pkt 20 lit. c powołanej ustawy, który stanowi, że przez
ubytki wyrobów akcyzowych rozumie się wszelkie straty wyrobów węglowych
przemieszczanych lub magazynowanych przez pośredniczący podmiot węglowy.
Warunkiem uznania danej straty wyrobów węglowych za ubytek wyrobów
węglowych w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym, jest posiadanie przez
podmiot u którego stwierdzono stratę tych wyrobów statusu pośredniczącego
podmiotu węglowego. Gdy wyroby węglowe znajdują się w dyspozycji innych
podmiotów, w tym podmiotu zużywającego nie może wystąpić ich ubytek w
rozumieniu art. 9a ust 1 pkt 8 powyższej ustawy. Dalej Sąd wywiódł, że w art. 30 ust 3 ustawy o podatku akcyzowym wprowadzono zwolnienia od akcyzy ubytków
wyrobów akcyzowych lub całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, o których
mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20 tej ustawy (a więc także wyrobów węglowych), powstałe
wskutek zdarzenia losowego lub siły wyższej, pod warunkiem że podatnik wykaże
zaistnienie okoliczności uprawniających do zwolnienia. Sąd zauważył, że w
doktrynie podkreśla się, iż powyższe rozwiązanie nie jest zgodne z nową dyrektywą
horyzontalną tzn. Dyrektywą Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w
sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego uchylającą dyrektywę
92/12/EWG (Dz. Urz. UE L 9 z 14.01.2009, s. 12), która pozostawia kwestię
niezawinionych ubytków wyrobów akcyzowych poza sferą opodatkowania, co nie
jest równoznaczne ze zwolnieniem od akcyzy. Sąd I instancji powołał komentarz do
art. 9a ustawy o podatku akcyzowym (P. Karczewski w Wojciech Krok (red.), Patryk
Karczewski, Rafał Kowalik, Szymon Parulski, Konrad Stanieć, Komentarz LEX
2012).
Zdaniem Sądu, przedstawiony we wniosku stan faktyczny nie wyczerpuje
dyspozycji art. 9a ust 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym. W przepisie tym
ustawodawca określając przedmiotowy zakres opodatkowania posłużył się zwrotem
"użycie" wyrobów węglowych do celów innych niż zwolnione. Sąd powołał się na
Słownik Języka Polskiego PWN (http://sjp.pwn.pl/), zgodnie z którym użycie
oznacza stosowanie czegoś, a "użyć - używać" to stosować coś jako środek
narzędzie, skorzystać z czyichś usług z czyjejś pomocy. Zwrot ten wiąże się z
aktywnym działaniem danej osoby lub co najmniej zgodą na takie działanie innej
osoby na jej rzecz. Podobnie pojęcie to rozumie się w doktrynie, gdzie podkreśla
się, że "użycie" zakłada pewną intencjonalność podmiotu, który wykorzystuje wyrób
do celów innych niż zwolnione. Podkreśla się przy tym, że ustawodawca użył
określenia "użycie" wyrobów do celów innych niż zwolnione, zamiast "zużycie". W
przypadku tego pierwszego jest to forma niedokonana, zatem uzasadniony jest
wniosek, że ustawodawca chciał szeroko zakreślić krąg zdarzeń mieszczących się
w hipotezie tego przepisu (P. Karczewski w Wojciech Krok (red.), Patryk
Karczewski, Rafał Kowalik, Szymon Parulski, Konrad Stanieć , Komentarz LEX
2012 do art. 9a ustawy o podatku akcyzowym). Zdaniem Sądu, straty w wyrobach
węglowych będące następstwem ich właściwości fizyko-chemicznych nie mogą być
uznane za "użycie" wyrobów węglowych jest to bowiem okoliczność, która nie
wynika z aktywności spółki lub innych podmiotów z których pomocy korzysta. Są
one bowiem normalnym następstwem samego przechowywania wyrobów
węglowych, nie wynikają z ich użycia jako wyrobów. Ponieważ takie straty w
wyrobach węglowych powstałe u podmiotu niebędącego pośredniczącym
podmiotem węglowym nie zostały wymienione w art. 9a ust 1 i 2 ustawy o podatku
akcyzowym jako zdarzenie podlegające opodatkowaniu, Sąd I instancji uznał, że
nie podlegają one podatkowi akcyzowemu. Sąd powołał się na nową dyrektywę
horyzontalną, której treść pozwala na przyjęcie tezy, że podatek akcyzowy jest
podatkiem konsumpcyjnym obciążającym co do zasady konsumpcje wyrobów
akcyzowych (motyw 9 preambuły do tej dyrektywy, art. 1 nowej dyrektywy
horyzontalnej) a dalej wywiódł, że jeżeli do konsumpcji wyrobów węglowych nie
dochodzi, bowiem występujące straty w wyrobach węglowych są następstwem ich
właściwości fizykochemicznych, to słuszne jest twierdzenie, że zdarzenia takie nie
podlegają podatkowi akcyzowemu także na gruncie nowej dyrektywy horyzontalnej.
Nie zawiera ona bowiem wyraźnego przepisu, który wprowadzałby opodatkowanie
takich strat w wyrobach węglowych. Nie przewidziano także opodatkowania z tytułu
samego przemieszczania lub magazynowania wyrobów węglowych, znajdujących
się już na terytorium Wspólnoty. Przedstawiony wyżej pogląd znajduje także
oparcie w wykładni celowościowej. Jak podkreśla się w piśmiennictwie ratio legis
ustanowienia omawianych zdarzeń czynnościami opodatkowanymi wydaje się
oczywiste. Ustawodawca zamierzał wprowadzić regulacje zapobiegające
sytuacjom, w których podmioty nabywają wyroby węglowe zwolnione od akcyzy ze
względu na przeznaczenie, a następnie zmieniając ich przeznaczenie, zużywają je
do celów, dla których nie przysługuje zwolnienie od akcyzy, bądź wprowadzają takie
wyroby do obrotu bez uiszczenia podatku akcyzowego (P. Karczewski w Wojciech
Krok (red.), Patryk Karczewski, Rafał Kowalik, Szymon Parulski, Konrad Stanieć ,
Komentarz LEX 2012 do art. 9a ustawy o podatku akcyzowym).
Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi dotyczącego stwierdzonych
nadwyżek wyrobów akcyzowych, za zasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący
naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 31 a ust. 2 u.p.a. i w
konsekwencji jego niezastosowanie, a tym samym uznanie przez organ, iż zużycie
nadwyżek (powstałych w wyniku błędów pomiarowych, czy też zmiany objętości
hałdy węgla na skutek cech fizykochemicznych) na cele uprawniające do
skorzystania z przedmiotowego zwolnienia z podatku akcyzowego, nie będzie mieć
zastosowania. Sąd zauważył, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż
stwierdzone nadwyżki są wyłącznie wynikiem błędów pomiarowych czy też zmiany
objętości hałdy węgla na skutek cech fizykochemicznych. Zatem trudno jest mówić
o nadwyżce wyrobu węglowego, która co do zasady mieści się w kategorii ilości.
Występujące w ciągu roku różnice w pomiarach wyrobu są związane ze zmianą
jego objętości wynikającą - jak to przedstawiła Spółka - z różnego stopnia ubicia
hałdy na skutek cech fizykochemicznych czy też z faktu, że system pomiarowy nie
jest w stanie idealnie określić wielkości wyrobów węglowych. Dalej Sąd wywiódł, że
zdaniem Spółki w przedstawionym przez nią opisie stanu faktycznego nie ma takiej
okoliczności, która pozwalałaby uznać - tak jak to uczynił organ - że ujawniona
nadwyżka oznacza, że wyroby węglowe nie zostały przez Spółkę nabyte od
podmiotu pośredniczącego w systemie zwolnień (nie są objęte dokumentem
dostawy). Przyjęcie przez organ, że samo posiadanie stwierdzonej nadwyżki
(będącej wynikiem błędów pomiarowych, a nie zmian ilościowych) nie podlega
opodatkowaniu ale opodatkowaniu w trybie art. 9a ust. 1 pkt 1 u.p.a. będzie
podlegało zużycie ich przez Spółkę do celów opałowych bez zastosowania
zwolnienia wynikającego z art. 31a ust. 2 u.p.a., nie znajduje żadnego uzasadnienia
w świetle przedstawionego przez Spółkę stanu faktycznego sprawy, z którego
wynika, że Spółka nabywa towary w systemie zwolnień posiadając stosowne
dokumenty. Zdaniem Sądu, nadwyżki w wyrobach węglowych będące następstwem
ich właściwości fizyko-chemicznych nie mogą być uznane za zakup wyrobów
węglowych od podmiotu niepośredniczącego w systemie zwolnień, jest to bowiem
okoliczność, która nie wynika z aktywności spółki lub innych podmiotów z których
pomocy korzysta. Ponieważ nadwyżki w wyrobach węglowych powstałe u podmiotu
niebędącego pośredniczącym podmiotem węglowym nie zostały wymienione w art.
9a ust 1 i 2 ustawy o podatku akcyzowym jako zdarzenie podlegające
opodatkowaniu, Sąd uznał, że nie podlegają one podatkowi akcyzowemu.
Minister Finansów, w skardze kasacyjnej z dnia [...]r,
zakwestionował w całości wyrok Sądu I instancji i zarzucił:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na
wynik sprawy, tj.:
art. 141 § 4 p.p.s.a., które sprowadza się do sporządzenia wadliwego
uzasadnienia wyroku w wyniku nie zawarcia wyczerpującego wyjaśnienia, w tym
podania podstawy prawnej, co uniemożliwia poznanie powodów rozstrzygnięcia;
b) art. 14c § 2 oraz art. 14h w zw. z art. 120 § 1 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej
poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w wydanej interpretacji nie wskazano
przepisów prawa podatkowego, nie wskazano uzasadnienia prawnego w zakresie
pytania 2 i 4 oraz prawidłowego stanowiska w zakresie pytania 2;
2. Naruszenie prawa materialnego, przez:
błędną wykładnię art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a. i uznanie, że przedstawiony stan
faktyczny nie wyczerpuje dyspozycji art. 9 ust. 1 pkt 6 u.p.a., gdyż w ocenie Sądu
do konsumpcji wyrobów węglowych nie dochodzi z uwagi na to, że straty są
następstwem właściwości fizykochemicznych;
b) błędną wykładnię art. 31 a ust. 2 u.p.a. poprzez uznanie, że zużycie nadwyżek
(powstałych w wyniku błędów pomiarowych) na cele uprawniające do skorzystania
z przedmiotowego zwolnienia z podatku akcyzowego, będzie miało zastosowanie.
Minister Finansów wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i o
oddalenie skargi. Nadto zwrócił się o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Finansów powołał się na wyrok
NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I GSK 225/10, z którego wynika, że wartość
dozwolonych przepisami granicznych błędów wagowych nie może być
wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań
wag lub innych przyrządów pomiarowych. Wskazał nadto, że dla urządzeń
zalegalizowanych miarodajne są zawsze nominalne wskazania wag (wyrok z 30
sierpnia 2004 r GSK 778/04). Nadto wnoszący skargę kasacyjną przytoczył
definicję terminu "zużyć" z Małego słownika języka polskiego (PWN, Warszawa
1999 r s 1169) oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 2008/18/WE.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w
niej przedstawione są uzasadnione.
Skarga kasacyjna Ministra Finansów oparta została na obu podstawach
zawartych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego przez błędną
wykładnię art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a. i art. 31 a ust. 2 u.p.a. ( art. 174 pkt 1) oraz na
naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 14c § 2 oraz art.
14h w zw. z art. 120 § 1 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 174 pkt 2).
W sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie
przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w
pierwszej kolejności podlega rozpoznaniu ostatnio wymieniony zarzut.
Nadto stwierdzić należy, że spośród zarzutów naruszenia przepisów
postępowania, jako jeden z pierwszych przed pozostałymi, rozpoznany być
powinien zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zwłaszcza poprzez zbadanie czy
Sąd I instancji wypełnił te wszystkie obowiązki, które odnoszą się do wymogów
prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, a w szczególności czy sposób ujęcia tej
istotnej części wyroku nie utrudnia stwierdzenia jaką podstawę prawną przyjął Sąd
do rozstrzygnięcia sprawy.
W sprawie podkreślenia wymaga także, że kontroli sądowoadministracyjnej,
pod względem zgodności z prawem, podlegało rozstrzygnięcie organu wydane w
przedmiocie interpretacji prawa podatkowego, co do jego zakresu i sposobu
zastosowania zgodnie z art. 14b i następne ustawy Ordynacja podatkowa w
brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania rozstrzygnięcia. Jest to
postępowanie szczególne, w którym organ obowiązany jest odnieść się do
stanowiska wnioskodawcy w danej sprawie, w stosunku do określonego stanu
faktycznego oraz regulacji prawnych znajdujących w tym konkretnym stanie
faktycznym zastosowanie. W takim też zakresie winna być dokonana kontrola sądu
administracyjnego.
Niezakwestionowane pozostało w skardze kasacyjnej, że Spółka nie będzie
zobowiązana do zapłaty podatku akcyzowego w przypadku stwierdzenia
niedoborów węgla powstałych w wyniku kradzieży.
Źródłem nieporozumień między stronami jest to, czy wykazane w trakcie
poszczególnych inwentaryzacji przez Spółkę różnice inwentaryzacyjne (niedobory
bądź nadwyżki) wyrobów akcyzowych (węgla) podczas magazynowania,
przemieszczania powstałe w wyniku błędów pomiarowych, są - u Spółki
niebędącej pośredniczącym podmiotem węglowym - czynnością podlegającą
opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Źródłem sporu jest także to, czy w
zakwestionowanej interpretacji organ zawarł odpowiedź na pytanie nr 2, w tym
uzasadnienie prawne.
Sprawy dotyczące różnic inwentaryzacyjnych wyrobów węglowych podmiotów
niebędących podmiotem pośredniczącym były już rozstrzygane - prawomocnie -
przez Sądy Administracyjne (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r I GSK
1071/13, CBOSA). Zobowiązuje to do uwzględniania przy badaniu niniejszej sprawy
dorobku prawnego w podejmowanych rozstrzygnięciach w zbliżonych sprawach.
Niezbędne staje się przywołanie zasady, że wyroby węglowe podlegają
opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, natomiast ich zwolnienia z tego podatku są
od zasady tej wyjątkiem (Adam Bartosiewicz, Vademécum Doradcy Podatkowego:
Zmiany w podatku akcyzowym - nowe zasady opodatkowania wyrobów węglowych,
dostępne na stronie KIDP). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd
wyrażany niezmiennie w orzecznictwie, zgodnie z którym przepisy dotyczące ulg
należy interpretować ściśle i przydawać prymat wykładni językowej. W
orzecznictwie tak Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a
także w piśmiennictwie, dominują poglądy o preferowaniu przy dokonywaniu
wykładni przepisów prawa podatkowego wykładni językowej, które są szczególnie
akcentowane, gdy interpretowane przepisy dotyczą ulg i zwolnień podatkowych
(por. wyrok NSA z dnia wyrok z 13 lipca 2011 r I GSK 558/10, z 28 lutego 2013 r.
sygn. akt II FSK 1320/11, uprzednio - wyrok NSA z dnia 15 września 2004 r. sygn.
akt FSK 478/04, Lex nr 147421; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 1992 r. SA/Po
596/92, POP 1993, nr 3, poz. 46; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1994 r. sygn. akt
SA/Po 1598/93, Mon.Pod. 1994, nr 10, poz. 313; wyrok NSA z dnia 7 lutego 1996 r.
sygn. akt III SA 225/95, ONSA 1996, nr 4, poz. 192; wyrok NSA z dnia 21 marca
2000 r. sygn. akt SA/Rz 595/99, POP 2002, nr 1, poz. 23; wyrok SN z dnia 7 maja
1997 r. sygn. akt III RN 22/97, POP 1999, nr 6, poz. 170; wyrok SN z dnia 9
listopada 2001 r. sygn. akt III RN 145/00, OSNA PiUS 2002, nr 19, poz. 450; R.
Mastalski, Interpretacja prawa podatkowego, "Acta Universitatis Wratislawiensis" Nr
1223, W. 1989, s. 109; W. Morawski, glosa do wyroku NSA z dnia 4
października 1994 r. sygn. akt SA/Wr. 929/94, POP 1998, nr 1, s. 93; B. Brzeziński,
Wykładnia celowościowa w prawie podatkowym, "Kwartalnik prawa Podatkowego"
2002, nr 1, s. 18).
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania stwierdzić
należy, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., " które sprowadza
się do sporządzenia wadliwego uzasadnienia wyroku w wyniku nie zawarcia
wyczerpującego wyjaśnienia, w tym podania podstawy prawnej, co uniemożliwia
poznanie powodów rozstrzygnięcia". Błędy w konstrukcji uzasadnienia Sądu I
instancji nie zostały wykazane w skardze kasacyjnej a nawet nie podjęto próby
wykazania zasadności zarzutu lub próby uzasadnienia zarzutu. NSA zauważa
zarazem, że uzasadnienie Sądu I instancji zawiera wszystkie elementy
konstrukcyjne powołanego przepisu. W szczególności, zawiera zwięzłe
przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska
pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Zarzut naruszenia "art. 14c § 2 oraz art. 14h w zw. z art. 120 § 1 i art. 121 § 1
Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w wydanej
interpretacji nie wskazano przepisów prawa podatkowego, nie wskazano
uzasadnienia prawnego w zakresie pytania 2 i 4 oraz prawidłowego stanowiska w
zakresie pytania 2" nie został rozwinięty w skardze kasacyjnej. Wnoszący skargę
kasacyjną przedstawił jedynie skrótowy możliwy sposób rozumienia niektórych
przepisów i w ograniczonym zakresie odniósł ten sposób rozumienia przepisów do
konkretnej sprawy. Nie wskazał, ani nie uprawdopodobnił możliwego wpływu na
wynik sprawy, nie wspominając o wpływie "istotnym", którego wymaga art. 174 pkt 2
p.p.s.a. Tym samym nie został spełniony warunek skuteczności zarzutu, nie
wspominając już o wykazaniu jego zasadności.
Skarga kasacyjna Ministra Finansów jest natomiast uzasadniona z uwagi na
naruszenie przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji. Przepisy prawa
materialnego wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej będą musiały zostać jeszcze
raz poddane rozwadze przez Sąd I instancji, ponieważ Sąd I instancji pominął w
procesie wnioskowania istotne elementy składające się na konstrukcję całej normy
prawnej.
Ponieważ spór dotyczy podatkowoprawnej kwalifikacji nadwyżek i strat
wyrobów akcyzowych powstałych w wyniku błędów pomiarowych składowanego
węgla Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafny pogląd Ministra Finansów,
zgodnie z którym, na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a., Spółka zobowiązana jest
- w omawianych przypadkach - do zapłaty podatku akcyzowego, gdyż występujące
straty węglowe (które nie stanowią ubytków wyrobów akcyzowych wymienionych w
art. 2 ust. 1 pkt 20 u.p.a.) nie zostały zużyte do celów objętych zwolnieniem
przewidzianym w art. 31 a ust. 2 u.p.a. Oczywistym wydaje się być wniosek organu
podatkowego - odnośnie nadwyżek wyrobów akcyzowych - że samo posiadanie ich
przez Spółkę nie powoduje opodatkowania a dopiero ich zużycie dla celów
opałowych będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.
Prawidłowa wykładnia wymienionych przepisów ustawy o podatku akcyzowym
uzasadnia stanowisko, że mają one zastosowanie w stanie faktycznym
przedstawionym we wniosku o interpretację prawa podatkowego. Sytuacja
odnosząca się do ubytków wyrobów węglowych oraz sposobu ich powstawania -
różnice inwentaryzacyjne (niedobory bądź nadwyżki) wyrobów akcyzowych (węgla)
podczas magazynowania, powstałe w wyniku błędów pomiarowych, jest objęta
hipotezą art. 9a ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym, jako użycie wyrobów
węglowych do celów innych, niż objęte zwolnieniem. Dlatego stanowi przedmiot
opodatkowania akcyzą.
Zgodnie z art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a., w przypadku wyrobów węglowych
przedmiotem opodatkowania akcyzą jest użycie wyrobów węglowych do celów
innych niż wskazane w art. 31 a ust. 2, przy czym za takie użycie uważa się
naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę wewnątrzwspólnotową
albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia, o
którym mowa w art. 31 a ust. 2, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym,
zamiast użycia go do celów zwolnionych. Z kolei, z art. 31 a ust. 2 wynika, że
zwolnieniem od akcyzy objęte są wyroby węglowe zużywane na cele
enumeratywnie wymienione w tym przepisie w pkt 1 - 9, w tym zużywane w
procesie produkcji energii elektrycznej a warunkiem tego zwolnienia jest
prowadzenie ewidencji wyrobów węglowych zużywanych do celów zwolnionych - z
wyłączeniem podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 3 - która powinna zawierać
informacje umożliwiające ustalenie ilości wysłanych lub otrzymanych wyrobów
węglowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, terminu wysłania
lub odbioru tych wyrobów, a także miejsca odbioru w przypadku ich
przemieszczania oraz informacje o dokumentach dostawy i kodzie CN wyrobów
węglowych. Wraz z dokumentem dostawy powinna być ona przechowywana do
celów kontroli przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym
ewidencja została sporządzona, a dokument dostawy potwierdzony przez odbiorcę
(ust. 6 i 7).
Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że przedmiotem
opodatkowania akcyzą jest użycie wyrobów węglowych do celów innych, niż
wskazane w art. 31 a ust. 2 - a za takie użycie, w rozumieniu ustawy, uważa się
naruszenie warunków zwolnienia oraz sprzedaż, dostawę wewnątrzwspólnotową
albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia, o
którym mowa w art. 31 a ust. 2, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym,
zamiast użycia go do celów zwolnionych. Skoro warunkiem zwolnienia jest
prowadzenie ewidencji wyrobów węglowych zużywanych do celów zwolnionych, to
sytuację odnoszącą się do tej ilości wyrobów węglowych nabytych przez
wnioskodawcę na cele uprawniające do zwolnienia, których ostatecznie do celów
tych jednak nie zużył, oceniać należy nie inaczej, jak tylko z punktu widzenia art. 9a
ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym.
Kontrowersje powstałe na tle przedmiotowego zagadnienia mają swoje źródło
w szczególności w wykładni pojęć "użycie" oraz "zużycie", którymi operują art. 9a
ust. 1 pkt 6 oraz art. 31 a ust. 2 u.p.a. Rozstrzygnąć je należy uwzględniając
przymiot racjonalności ustawodawcy, który, znając reguły językowe i znaczenie
użytych słów, skonstruował normę prawną.
Dlatego, zdaniem NSA, nie można uznać, aby konwencja językowa, którą w
analizowanym zakresie operuje ustawodawca, gdy chodzi o zwrot "użycie do innych
celów", uprawniała do formułowania takich wniosków, jak te, które zawarte zostały
w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, modyfikujących jasną i oczywistą treść
przepisów. Z art. 9a ust. 1 pkt 6 wynika, że naruszenie warunków zwolnienia przez
podmiot z niego korzystający, nie będący pośredniczącym podmiotem węglowym,
jest równoznaczne z użyciem wyrobów do celów innych, niż wskazane w art. 32 ust.
2 ustawy. Postulat ten, zgodnie z dewizą "clara non sunt interpretanda" oraz
zgodnie ze zrealizowanym wymogiem jednoznaczności przepisów, nie wymaga
wyjaśnienia.
NSA zwraca uwagę na fakt, że odesłanie z art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a. do art.
31 a ust. 2 u.p.a. w stanie prawnym z wniosku o interpretację, w szczególności do
uwzględnienia w konstrukcji przedmiotu opodatkowania "użycia wyrobów
węglowych do celów innych niż wskazanych w art. 31 a ust. 2", nie dotyczy stanu
prawnego obowiązującego w dacie wydania wyroku przez Sąd I instancji, lecz stanu
prawnego wynikającego z wniosku o interpretację ([...] r). W stanie
prawnym wówczas obowiązującym ([...] r) uprawniało do zastosowania ulgi
(bądź wyłączało z zakresu przedmiotu opodatkowania) jedynie zużycie wyrobów
węglowych: "1) w procesie produkcji energii elektrycznej; 2) w procesie produkcji
wyrobów energetycznych; 3) przez gospodarstwa domowe, organy administracji
publicznej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, podmioty systemu
oświaty o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie
oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.), żłobki i kluby dziecięce, o
których mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do
lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235, Nr 131, poz. 764 i Nr 171, poz. 1016), podmioty
lecznicze, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o
działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654, Nr 149, poz. 887, Nr 174, poz.
1039 i Nr 185, poz. 1092), jednostki organizacyjne pomocy społecznej, o których
mowa w art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z
2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.), organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2
i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o
wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536, z późn. zm.)" (art. 9a ust. 1 pkt 6
w zw. z art. 31 a ust. 2 u.p.a. w stanie prawnym do 20 września 2013 r). Co więcej,
także w odniesieniu do "nowych" stanów prawnych zwraca się uwagę, że
"opodatkowaniu podlega czynność użycia wyrobów węglowych niezależnie od
sposobu ich uzyskania, przy czym dotyczy to zarówno pośredniczących podmiotów
węglowych, jak i finalnych nabywców węglowych. Jeżeli zatem przedmiotem
opodatkowania jest użycie wyrobów węglowych niezależnie od sposobu ich
uzyskania, to opodatkowaniu będzie podlegać również użycie wyrobów węglowych
pochodzących ze stwierdzonych nadwyżek" (zob. też Odpowiedź podsekretarza
stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra - na zapytanie nr [...] w
sprawie uregulowań prawnych dotyczących podatku akcyzowego w zakresie
opodatkowania wyrobów węglowych).
Ze stanu faktycznego zadeklarowanego we wniosku o interpretację nie wynika, by sporne "różnice inwentaryzacyjne" występowały w okolicznościach
przewidzianych w przywołanym art. 31 a ust. 2 u.p.a., w zadeklarowanym stanie
prawnym. Dlatego nie można pomijać, jak to zrobił Sąd I instancji, skutków
podatkowych różnic inwentaryzacyjnych (s. [...] uzasadnienia wyroku Sądu I
instancji).
Gdyby rozważać treść art. 31 a ust. 2 u.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z 12
lipca 2013 o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, Dz.U.2013.939, która weszła
w życie 20 września 2013 r w odniesieniu do stanu faktycznego z interpretacji
podatkowej, pogląd Sądu I instancji mógłby zostać, pod pewnymi warunkami,
uznany za możliwy do zaakceptowania: oczywiście w razie bezspornego ustalenia,
że "w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania
podatkowego nie ustalono, że nastąpiło użycie tych wyrobów do celów innych niż
wskazane w ust. 1". Badane były jednak, zgodnie z wnioskiem o interpretację,
przepisy obowiązujące w stanie prawnym sprzed tej daty, a zatem nie miał
zastosowania "nowy stan prawny", być może korzystniejszy - w niektórych
aspektach - dla Spółki.
W ocenie Sądu orzekającego, prawidłowe jest stanowisko Ministra
Finansów, które wskazuje, że czynności, jakie przedstawiła spółka w stanie
faktycznym sprawy są objęte hipotezą art. 9a ust. 1 pkt 6 u.p.a.. W istocie bowiem
następuje zużycie ilości wyrobu węglowego do celów innych niż uprawniających do
zastosowania ulgi, tj. do celów innych niż wskazane w art. 31 a ust. 2 u.p.a. Sąd
podziela ocenę Ministra Finansów, zgodnie z którą zwolnienia od akcyzy
wynikające z art. 31 a ust. 1 i ust. 2 pkt 3 uzależnione były od precyzyjnego
spełnienia warunków zwolnienia wynikającego z treści tego przepisu. W ten sposób
realizowane są bowiem założenia ustawodawcy, co do sposobu interpretacji ulg i
zwolnień w ustawach podatkowych.
W analizowanym zakresie, należy także zwrócić uwagę na znaczenie -
jako warunku zwolnienia - obowiązku prowadzenia ewidencji wyrobów węglowych
zużywanych do celów zwolnionych, przy założeniu rzetelności pomiarów. Nie
można tracić z pola widzenia i tego, że obejmuje ona ilość wysłanych lub
otrzymanych wyrobów zwolnionych, w tym ilość wyrobów zwolnionych zużytych na
cele uprawniające do ich zwolnienia od akcyzy, oraz ich łączną ilość, obliczoną
narastająco od początku roku kalendarzowego. W szczególności, z przepisów
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentu
dostawy, ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze
względu na ich przeznaczenie, warunków i sposobu ich zwrotu oraz środków
skażających alkohol etylowy (np. (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. c) wynika, że prowadzona na
ich podstawie ewidencja musi ujawniać w swej treści ilość wyrobów zwolnionych
zużytych na cele uprawniające do zwolnienia od akcyzy. Z treści wniosku o
interpretację nie wynika, by warunek ten - rzetelnego ewidencjonowania - został
dochowany. Wręcz przeciwnie: z uwagi na "błędy pomiarowe", czyli z uwagi na brak
zachowania wymogu rzetelności zapisów, podatnik zabezpiecza się przed
przyjęciem stałych i jednoznacznych wartości.
NSA wskazuje, że wyroby węglowe podlegają efektywnemu opodatkowaniu,
co w kontekście istoty sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie rozpatrywać
należy również z punktu widzenia zasady zupełności regulacji podatkowej. Zgodnie
z art. 13 ust. 1 ustawy, podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz
jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności
podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny
podlegający opodatkowaniu akcyzą: w niniejszej sprawie "naruszenie warunków
zwolnienia poprzez zużycie do innych celów".
Nie ma to bezpośredniego znaczenia dla oceny wadliwości
zakwestionowanego orzeczenia, ale należy zauważyć, że krajowa ustawa o
podatku akcyzowym nie funkcjonuje w próżni prawnej. Dlatego w procesie wykładni
jej przepisów, należy uwzględnić postanowienia stosownych aktów prawa unijnego.
Z art. 21 ust. 4 i ust. 5 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003
r w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących
opodatkowania produktów energetycznych i energii elektryczne (dalej: Dyrektywa
Energetyczna) jednoznacznie wynika, że podatek jest nakładany i pobierany w
każdym przypadku zgodnie z procedurami ustanowionymi przez każde Państwo
Członkowskie, a ponadto, że Państwa Członkowskie mogą także przewidzieć, że
podatki na produkty energetyczne i energię elektryczną stają się wymagalne, gdy
zostanie ustalone, że warunek dla końcowego zużycia, ustanowiony w przepisach
krajowych do celów obniżonego poziomu opodatkowania lub zwolnienia, nie jest lub
przestaje być spełniany. Zdaniem NSA, operując w wyznaczonych przez dyrektywę
granicach, ustawodawca krajowy zawarł w ustawie o podatku akcyzowym stosowne
unormowania w tym przedmiocie, co jasno i wyraźnie wynika z art. 9a ust. 1 pkt 6
ustawy.
NSA nie doszukał się w treści uzasadnienia interpretacji organów podatkowych
jednoznacznej odpowiedzi na pytanie dotyczące tego, "czy wykazane w
poszczególnych inwentaryzacjach różnice inwentaryzacyjne wyrobów węglowych nie
mające charakteru ubytków w myśl ustawy o podatku akcyzowym, w zakresie w
jakim objęte są podatkiem akcyzowym, podlegają opodatkowaniu raz w roku?".
Pytanie dotyczyło częstotliwości (z konkretnym wskazaniem częstotliwości)
opodatkowania różnic inwentaryzacyjnych, natomiast organ ograniczył się do
stwierdzenia "niezależnie od okresu ich stwierdzenia". Tym samym niewyjaśnione
pozostało jak często Spółka powinna robić inwentaryzację. Sąd sygnalizuje tylko, że
brak inwentaryzacji oznacza brak powstania obowiązku podatkowego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji uwzględni pogląd prawny
wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczący błędnej wykładni art. 9a
ust. 1 pkt 6 u.p.a. oraz art. 31 a ust. 2 u.p.a. w kontekście treści obowiązujących
przepisów, jak i reguł pojmowania treści przepisów dotyczących elementów
konstrukcyjnych podatku, czy ulg w szczególności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.
185 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust 2 pkt 2 lit. b
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniające rozporządzenie w sprawie
opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów
pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz. U. z
2013 r., poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło