II OSK 2355/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-13
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz, Teresa Kobylecka, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, nakazując doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, w sytuacji gdy inwestor złożył projekt budowlany zamienny do niewłaściwego organu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że choć Wojewódzki Sąd Administracyjny częściowo błędnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, to samo orzeczenie odpowiada prawu. Sąd wskazał, że organ nadzoru budowlanego nie powinien był od razu stosować art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, lecz najpierw wezwać inwestora do wykonania obowiązku złożenia projektu budowlanego zamiennego do właściwego organu, a dopiero w przypadku niewykonania tego obowiązku, rozważyć zastosowanie art. 51 ust. 5. Niemniej, z uwagi na uchylenie pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę, sprawa wraca do organu I instancji w celu kontynuacji procedury naprawczej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej doprowadzenie dobudowanego garażu do stanu poprzedniego z uwagi na istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Z. C. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który uchylił decyzję PINB nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Skarżący kasacyjnie Z. C. zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując uznanie odstępstw za istotne oraz sposób procedowania organów w zakresie złożenia projektu budowlanego zamiennego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka /spr./ sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 662/14 w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 9 czerwca 2014 r. nr ... w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 maja 2015r., sygn. akt II SA/Sz 662/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Z. C., na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 9 czerwca 2014r., nr ... w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 9 czerwca 2014r. wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 7 marca 2014r. nakazującą na podstawie art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. 2013, poz. 1409 ze zm.) D. C. i Z. C. doprowadzenie budowy garażu dwustanowiskowego dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr ewid. ... położonej w B. gm. D. do stanu poprzedniego, tj. zgodności lokalizacji i charakterystycznych parametrów budynku (szerokości i długości) z zatwierdzonym projektem budowlanym decyzją nr ... Starosty P. z dnia 21 lutego 2003r. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji dokonana w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz w świetle przepisów prawa potwierdziła, zdaniem Sadu, słuszność rozstrzygnięcia organu odwoławczego, gdyż w sprawie nie zostały wyjaśnione okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na to rozstrzygnięcie.
W sprawie bezsporny jest fakt, że budowa przedmiotowego obiektu realizowana była na podstawie decyzji Starosty P. z dnia 21 lutego 2003r., znak ... udzielającej D. i Z. C. pozwolenia na budowę garażu dwustanowiskowego dobudowanego do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr ewid. ... położonej w B. gm. D. Bezsporna jest także okoliczność, że inwestor pismem z dnia 19 kwietnia 2012r. powiadomił Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w P. o różnicach powstałych w trakcie budowy przedmiotowego garażu, co skutkowało wdrożeniem przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego. W ramach tego postępowania inwestor zobowiązany został do złożenia w organie projektu budowlanego zamiennego, z uwagi na dokonanie istotnych odstępstw w trakcie przedmiotowej budowy.
Sąd dokonując kontroli obliczeń pomiarów organu odwoławczego w zakresie parametrów wybudowanego obiektu stwierdził, że trafny jest wniosek tego organu, iż wybudowany przez skarżącego obiekt o wymiarach: 703 cm, 157 cm, 1010 cm, 837 cm, 487 cm narusza ustalenia zawarte w projekcie budowlanym i ustalenia projektu zagospodarowania terenu, co stosownie do art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, gdyż zmieniła się długość i szerokość obiektu. Zdaniem Sądu I instancji, należało przyznać rację organowi nadzoru budowlanego, że przedłożony przez skarżącego "szkic rozbieżności" geodety M. B. nie może być w sprawie brany pod uwagę, gdyż nie odzwierciedla rzeczywistych danych określonych w projekcie budowlanym i projekcie zagospodarowania terenu, zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę.
Sąd podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., że w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, postępowanie naprawcze prowadzone jest w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, w razie stwierdzenia powyższego organ nakłada na inwestora, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego).
Sąd wywiódł, że skarżący na mocy wskazanego przepisu zobowiązany został decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 19 czerwca 2013r. do przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego. Skarżący twierdził, że przedłożył żądany projekt zamienny w Starostwie w P. w dniu 6 września 2013r. i zarzucił, że nie został poinformowany o tym, iż projekt powinien złożyć w PINB.
W ocenie Sądu I instancji, strona nie może oczekiwać, że złożenie przez nią projektu budowlanego zamiennego w Starostwie (organ administracji architektoniczno-budowlanej) wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę lub przebudowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania, stanowi jednocześnie wykonanie obowiązku nałożonego przez PINB (organ nadzoru budowlanego), w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, w postępowaniu będącym następstwem ujawnionej samowoli budowlanej. Skoro postępowanie naprawcze w sprawie samowoli budowlanej prowadził organ nadzoru budowlanego i nakładał na inwestora obowiązki w tym zakresie, to ich wykonanie należało zgłosić właśnie temu organowi.
Nadto Sąd zauważył, że wniosek skarżącego z dnia 6 września 2009r. złożony do Starosty o zmianę sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budowanego garażu, na sklep z materiałami budowlanymi, budowę schodów zewnętrznych oraz nadbudowę części garażu z przeznaczeniem na pomieszczenia mieszkalne lub magazynowe, stanowił w istocie nowy wniosek, gdyż odnosił się do planowanej przez inwestora zmiany użytkowania wybudowanego obiektu. Z uwagi na żądanie zawarte we wskazanym wniosku, organem właściwym do jego rozpatrzenia był właśnie Starosta jako organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Sąd zwrócił uwagę, że projekt budowlany zamienny, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, do którego przedłożenia został zobowiązany skarżący, może dotyczyć tylko robót już wykonanych, co wynika z treści samego przepisu. W ramach procedury dotyczącej odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego nie mogą zostać zatwierdzone inne, dopiero planowane roboty budowlane, a takie roboty przewidział skarżący we wniosku z dnia 6 września 2009r. W sytuacji niewykonania przez skarżącego obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wydać decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego).
W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie jednym możliwym rozwiązaniem jest nakazanie rozbiórki obiektu lub jego części. Decyzja PINB z dnia 7 marca 2014r. była niemożliwa do wykonania, gdyż nie można doprowadzić budowy obiektu do zgodności jego lokalizacji i parametrów budynku z zatwierdzonym projektem budowlanym w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 21 lutego 2003r., która to decyzja została uchylona przez Starostę P. decyzją z dnia 29 lipca 2013r. (na podstawie art. 82 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). Skarżący nie zakwestionował uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, wskutek czego stała się ostateczna.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu I instancji, zgodne z prawem było wydanie przez WINB decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż wadliwa subsumpcja przepisu art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego do stanu faktycznego sprawy, skutkować musiała uchyleniem decyzji, co też uczynił organ odwoławczy, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Sądu, wobec treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, chybione było również twierdzenie skarżącego, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego, gdy upłynęło 5 lat od zakończonej budowy, gdyż organ odwoławczy nie orzekł o rozbiórce, tylko wskazał organowi I instancji kierunek postępowania w niniejszej sprawie.
Nadto w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 14 k.p.a. Nie znalazł także podstaw do uznania, że naruszono art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. C., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz uchylenie w całości decyzji WINB z dnia 9 czerwca 2014r. w sprawie ...
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie prawa materialnego, a to art. 36a ust. 1 i 5 pkt 2 i 7 Prawa budowlanego, poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że każde odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest "istotne" w rozumieniu art. 36a Prawa budowlanego, jeżeli dotyczy charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, tj. jego wymiarów, podczas gdy treść znamienia "istotności" odstąpienia powinna być ustalana przy uwzględnieniu okoliczności ściśle określonego przypadku, zwłaszcza przewidzianych w projekcie wymiarów obiektu, a w realiach sprawy, zważywszy na określone w projekcie wymiary budynku, jak również ich nieznaczne (kilkucentymetrowe) przekroczenie, nie sposób uznać, ażeby odstąpienie od projektu lub innych warunków pozwolenia na budowę miało charakter istotny,
2) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 7, 8 i 9 zdanie 2 k.p.a., przez nienależyte rozpoznanie skargi w zakresie, w jakim skarżący stwierdził, że w toku postępowania uczynił zadość zobowiązaniu nałożonemu w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, składając projekt budowlany w Starostwie Powiatowym w P., przy uznaniu braku wykonania przez skarżącego zobowiązania wobec braku złożenia projektu, zamiennego przed organem rzeczowo właściwym do prowadzenia postępowania, podczas gdy złożenie odnośnej dokumentacji także przed organem niewłaściwym winno zostać uznane za skuteczne,
2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a., przez nienależyte rozpoznanie sprawy w granicach, poza zarzutami skargi, i zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy granice zaskarżenia umożliwiały zbadanie sprawy poza zarzutami i wnioskami, zaś zaskarżona decyzja wydana na skutek odwołania skarżącego, przyjęła charakter bardziej dla skarżącego niekorzystny, od decyzji wydanej przez organ I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że ustawodawca celowo posłużył się niedookreślonym zwrotem "istotne odstąpienie" w celu ograniczenia konieczności ingerencji organów władzy publicznej do niezbędnego minimum uznając, że nie każde odstępstwo od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę tego wymaga. W ocenie strony skarżącej, redakcja art. 36a Prawa budowlanego wyklucza możliwość formułowania uniwersalnej definicji znamienia "istotności". Treść znamienia "istotności" odstąpienia powinna być ustalana przy uwzględnieniu okoliczności ściśle określonego przypadku. W ocenie skarżącego, zważywszy na określone w projekcie parametry obiektu, ich przekroczenie o zaledwie kilka centymetrów, nie można uznać za "istotne odstąpienie", skoro w żaden sposób nie wpływa na charakter obiektu.
Skarżący argumentował również, że złożenie przez skarżącego projektu organowi niewłaściwemu rzeczowo, nakładało nań obowiązek ustalenia intencji strony i przekazania złożonej dokumentacji organowi prowadzącemu postępowanie. Niezależnie od tego, zdaniem strony, złożenie dokumentacji miało charakter skuteczny, nawet jeśli nastąpiło przed organem niewłaściwym.
Nadto w ocenie skarżącego, powinnością Sądu I instancji było ustalenie charakteru zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 139 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest wolne od wad.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami kasacji. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia przedstawionymi w skardze kasacyjnej. Podkreślić przy tym trzeba, że skarga kasacyjna jest szczególnym i wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Stawiając zarzut uchybienia przepisom prawa, trzeba w kasacji wskazać konkretną normę prawa materialnego lub procesowego, która zdaniem strony wnoszącej skargę została naruszona przez Sąd I instancji. Autor skargi kasacyjnej powinien wskazać konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego.
Przechodząc na wstępie do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, podkreślić trzeba, że podstawowym celem postępowania opartego na art. 51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, przez co należy rozumieć stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego. Zasadniczy obowiązek organu nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym, o którym mowa w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, polega na rozstrzygnięciu o tym, co należy uczynić, aby określone roboty budowlane (obiekt budowlany), w przypadkach wskazanych w art. 50 Prawa budowlanego, doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Rozstrzygnięcie to organ nadzoru budowlanego wydaje w stosunku do inwestora, w sytuacji gdy zamierzenie inwestycyjne nie jest zgodne z obowiązującym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym albo z dokonanym zgłoszeniem. Z tych też przyczyn, koniecznym pozostaje ustalenie w pierwszej kolejności przez organy nadzoru budowlanego wszystkich odstępstw od zatwierdzonego uprzednio projektu budowlanego, a następnie ich kwalifikacji jako istotnych lub nie (art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego). Dopiero to ustalenie pozwoli na nałożenie na inwestora obowiązków wymienionych w art. 51 Prawa budowlanego.
Nie można podzielić zarzutu skarżącego kasacyjnie, że naruszony został art. 36a ust. 1 i 5 pkt 2 i 7 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, że każde odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest "istotne". Słusznie bowiem Sąd I instancji uznał, że stosownie do art. 36a ust. 5 wybudowanie obiektu o innej długości i szerokości niż wynika to z zatwierdzonego projektu budowlanego mieści się w katalogu odstępstw istotnych.
Słusznie Sąd I instancji stwierdził także, że decyzja organu I instancji, wydana na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego była wadliwa, gdyż nakazywała doprowadzenie obiektu - jego lokalizacji i parametrów - do zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 21 lutego 2003r., która została uchylona ostateczną decyzją Starosty P. z dnia 29 lipca 2013r. (na podstawie art. 82 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). Zgodne z prawem było wydanie przez Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a.
Natomiast wadliwe jest stanowisko Sądu I instancji, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie jedynym możliwym rozwiązaniem jest nakazanie rozbiórki obiektu lub jego części. Takie stanowisko Sądu I instancji uznać należy w okolicznościach niniejszej sprawy za co najmniej przedwczesne. Słusznie zarzuca skarżący kasacyjnie (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), że naruszony został art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Przepis ten ma zastosowanie dopiero w przypadku niewykonania w terminie obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 3 art. 51 Prawa budowlanego. Organ nadzoru budowlanego, w związku z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013r. zobowiązał skarżącego kasacyjnie oraz D. C., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3, do przedłożenia w określonym terminie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego. Po wydaniu takiego postanowienia organ nadzoru budowlanego powinien był postanowieniem wezwać inwestora do wykonania określonego obowiązku, określenia miejsca jego złożenia oraz terminu wykonania, a także poinformowania o konsekwencjach niewykonania nałożonego obowiązku. Dopiero, gdy po takim wezwaniu inwestor nie złoży projektu zamiennego, można stwierdzić, że wystąpiła sytuacja do zastosowania art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, tzn. wydania określonej tam decyzji w związku niewykonaniem w terminie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3. Błąd organu w sprawie polegał na tym, że prowadził on korespondencję z inwestorem, zamiast wydać w/w postanowienie.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lipca 2016r. (sygn. akt II OSK 2827/14) projekt budowlany zamienny powinien dotyczyć całości inwestycji, pozbawionej obecnie dokumentacji projektowej wobec uchylenia pozwolenia na budowę. Nie pełni on przy tym funkcji inwentaryzacyjnej, ale określa sposób doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzonych istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego nie można oceniać samodzielnie, abstrahując od całości obiektu budowlanego, bez uwzględnienia wzajemnego oddziaływania pozostałych jego elementów. Projekt budowlany zamienny musi dotyczyć całości inwestycji. Projekt zagospodarowania terenu oraz dokumentacja projektowana muszą ulec poprawieniu, chociażby z tego powodu, że projektowany budynek, jak ustaliły wiążąco organy, zmienił wielkość i usytuowanie. Zaistnienie istotnych odstępstw nie stanowi natomiast o tym, że został wykonany całkowicie inny obiekt niż zatwierdzony pierwotnym projektem budowlanym, gdyż to wykluczyłoby możliwość prowadzenia postępowania naprawczego (art. 50-51 Prawa budowlanego). Jest to ciągle ten sam obiekt budowlany, który jednak stał się niezgodny z prawem i który w toku postępowania naprawczego ma zostać doprowadzony do stanu zgodnego z prawem. Z tych przyczyn, dokumentacja pierwotna powinna być wykorzystana przede wszystkim do oznaczenia w projekcie zamiennym sposobu usunięcia stwierdzonych istotnych odstępstw od pierwotnego projektu budowlanego. Jak wskazuje przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 ma on "uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych", co wymaga ich zobrazowania.
Ponadto zauważyć trzeba, że w zakresie istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organ określa jedynie kierunek działań inwestora, pozostawiając mu swobodę sposobu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Projekt budowlany zamienny powinien przy tym uwzględniać zmiany wynikające z wykonanych już robót budowlanych. Obowiązkiem organu jest sprawdzenie projektu zamiennego z treścią art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, mającą odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Nie można jednak wykluczyć, że w przypadku, gdy inwestor sporządzi i przedstawi zamienny projekt budowlany, którego założenia nie będą odpowiadały przepisom orzeczony zostanie nakaz rozbiórki obiektu. Organ administracji nie ma natomiast możliwości przed sporządzeniem projektu budowlanego zamiennego przeprowadzenia pełnej oceny dokonanych robót budowlanych pod względem ich zgodności z prawem. Do dokonania tej oceny niezbędne jest wykonanie przez uprawnioną osobę projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas zrealizowanych robót. Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2008r. sygn. akt II OSK 1087/07; z dnia 16 marca 2009r. sygn. akt II OSK 357/08; z dnia 28 września 2011r. sygn. akt II OSK 1386/10 oraz z dnia 23 kwietnia 2013r. sygn. akt II OSK 1420/12, z dnia 28 lipca 2016r., sygn. akt II OSK 2827/14).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną stwierdzając, że zaskarżone orzeczenie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, bowiem nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych z uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jego sentencja nie uległaby zmianie. W konsekwencji więc zaskarżony wyrok Sądu I instancji uznać należy za prawidłowy, a sprawa musi zostać ponownie przeanalizowana przez organ I instancji.
Konieczne jest przy tym podkreślenie, że w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 184 p.p.s.a., ale wyrażenia w uzasadnieniu innej oceny prawnej niż to uczynił Sąd I instancji, wiążąca jest ocena przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tych względów ponownie rozpoznając sprawę, organ winien uwzględnić stanowisko zaprezentowane w niniejszym wyroku. Uchylenie decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy zaskarżoną do WSA decyzją z dnia 9 czerwca 2014r. skutkuje tym, że sprawa wraca do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. i organ ten będzie kontynuował procedurę naprawczą wzywając inwestora do wykonania obowiązków wynikających z decyzji z dnia 19 czerwca 2013r., wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Dalsze zaś czynności organu nadzoru budowlanego będą uzależnione od postępowania inwestora.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło