I SA/Wa 494/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-10
Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Magdalena Durzyńska, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez gminę udziału we współwłasności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, zamiast całej nieruchomości, stanowi wadę kwalifikowaną uzasadniającą stwierdzenie nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę jedynie udziału we współwłasności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, zamiast całej nieruchomości, stanowi wadę postępowania, ale nie jest to wada kwalifikowana uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji. Taka decyzja ma charakter częściowy i nie narusza prawa w stopniu skutkującym koniecznością stwierdzenia jej nieważności, zwłaszcza gdy nie wydanie orzeczenia częściowego mogłoby naruszyć zasadę szybkości postępowania.Stan faktyczny
Prezydent miasta wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 2011 r., która stwierdziła nabycie przez gminę z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności udziału wynoszącego 2/4 części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Miasto wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 156 Kpa i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez gminę jedynie udziału w nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Miasta W. reprezentowanego przez Prezydenta W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] 06.2013 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 01 stycznia 1999 r. własności udziału wynoszącego 2/4 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0115 ha, obr. [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...], zajętej pod drogę publiczną ul. M. w W. utrzymał powyższą decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz 872 ze zm.) decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności udziału wynoszącego 2/4 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0115 ha, obr. [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...], zajętej pod drogę publiczną ul. M. w W.
Pismem z dnia 12.04.2012 r. Prezydent [...] wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki wydając decyzję częściową naruszył przepis art. 104 § 2 Kpa, a zatem zaistniała przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa skutkująca stwierdzeniem nieważności decyzji.
Decyzją z dnia [...].06.2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].03.2011 r.
Pismem z dnia 15.07.2013 r. Prezydent [...] wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].06.2013 r.
Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy, mając na uwadze, iż na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 2014 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Rozwoju (Dz. U. z 2014 r. poz. 1257), właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Rozwoju, organ stwierdził, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 Kpa i bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta dotknięta jest jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 Kpa oraz czy nie jest dotknięta negatywnymi przesłankami z art. 156 § 2 Kpa.
Organ nadzoru, analizując czy wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 Kpa do stwierdzenia nieważności decyzji, jest zobowiązany do zbadania stanu faktycznego i prawnego decyzji z datą jej wydania.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 nastąpiło zatem jeżeli w dniu 31.12.1998 r. spełnione zostały łącznie następującego przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że działka nr [...] w dniu 31.12.1998 r. objęta była księgą wieczystą aktualnie oznaczoną jako KW nr [...] Ujawnionymi współwłaścicielami udziału wynoszącego 2/4 części w prawie współwłasności nieruchomości opisanej w powyższej księdze wieczystej byli J. M. i R.M., a zatem przedmiotowy udział w dniu 31.12.1998 r. stanowił współwłasność osób fizycznych, nie zaś Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego.
Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] wskazał, że działka nr [...] była zajęta w dniu 31.12.1998 r. pod ul. M. w W.
Na podstawie uchwały nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. U. Województwa [...] Nr 17 poz. 186) ul. M. w W. została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich.
Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. dotychczasowe drogi lokalne miejskie stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi.
Natomiast o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31.12.1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.
Z wykazu zmian gruntowych z maja 2009 r. przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 10 lipca 2009 r. pod nr ewidencyjnym [...] wynika, iż działka nr [...] wydzielona została z dotychczasowej działki nr [...] stanowiącej drogę ul. M. będącej przedmiotem władania m. [...] Na zajęcie przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. ul. M. wskazuje także wyrys z mapy ewidencji gruntów oraz wypis z rejestru gruntów z dnia 7 kwietnia 2010 r. a takie pismo Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr UD-VIII-WIR-KKO-[...]-[...]-[...]-10.
Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 jest przesłanka władania przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego tą nieruchomością, zgodnie z orzecznictwem sądowym, dla udowodnienia tej przesłanki należy wykazać w szczególności wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2007, LexPolonica 1972653). Udokumentowane władanie winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polegało.
Z pisma Zastępcy Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr UD-VIII-WIR-KKO-[...]-[...]-[...]-10, wynika, że ul. M. zgodnie ze stanem na dzień 31.12.1998 r. znajdowała się we władaniu publicznoprawnym. Władanie to polegało na konserwacji nawierzchni ulicy, pracach w zakresie letniego i zimowego utrzymania jej nawierzchni oraz zainwestowaniu w budowę infrastruktury technicznej tj. oświetlenia elektrycznego, gazociągu średniego ciśnienia. Koszty związane z konserwacją oświetlenia i ponoszeniem opłat za zużytą energię elektryczną finansowane były ze środków gminnych.
Potwierdzają to między innymi znajdujące się w aktach sprawy: rachunek uproszczony z dnia 25 czerwca 1998 r. nr [...] za energię elektryczną oraz protokół kontroli oświetlenia m.in. na ulicy M. z dnia 22.05.1998 r., z których wynika iż na zlecenie Gminy [...] w 1998 roku przeprowadzana została konserwacja oświetlenia na tej ulicy.
Ponadto ze znajdującej się w aktach sprawy mapy sytuacyjnej wynika, że instalacja oświetleniowa znajduje się w pasie drogowym. Stosownie do art. 7 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), także w brzmieniu obowiązującym w dacie 31 grudnia 1998 r., zaopatrzenie w energię elektryczną oraz gaz należy do zadań własnych gminy. Wykonując te zadania, o czym świadczą urządzenia do tego przeznaczone, gmina musiała wykonywać władztwo nad sporną nieruchomością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2059/09).
Z powyższego wynika, że Gmina [...] w dniu 31.12.1998 r. władała nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0115 ha, obr. [...]
Zatem zdaniem organu w przedmiotowej sprawie spełnione zostały materialnoprawne przesłanki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną niezbędnego do wydania decyzji, na mocy której stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1993 r. własności udziału wynoszącego 2/4 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0115 ha, obr. [....]
Dlatego też zdaniem organu decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., nie narusza prawa.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Prezydenta [...] dotyczącego naruszenia przez organ art. 104 § 2 Kpa, wskazano, że z obowiązujących przepisów Kpa oraz ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nie wynika zakaz orzekania co do stwierdzenia nabycia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego udziału we współwłasności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) ma zastosowanie do nieruchomości będących zarówno własnością osób fizycznych, jak i osób prawnych, a także stanowiących współwłasność tych podmiotów, jak również nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych i Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.08.2002 r., sygn. akt I SA/Wa 1441/00, LEX nr 137831).
Organ zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym odnoszącym się do postępowania w przedmiocie wypłaty odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jednakże tożsamym pod względem konstrukcji prawnej z postępowaniem z art. 73 ust. 1 powyższej ustawy, wskazuje się, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania fakt złożenia wniosku tylko przez niektórych współwłaścicieli nieruchomości zajętej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17.03.2008 r., sygn. akt I SA/Kr 810/07, LEX nr 506473).
Zdaniem organu wydanie na podstawie art. 73 ust. 1 ww. ustawy decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego udziału we współwłasności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie jest traktowane jako wada kwalifikowana, prowadząca do stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza jedynie, że sprawa uregulowania stanu prawnego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie została rozstrzygnięta w całości, a wydana w tym przedmiocie zaskarżona decyzja ma wyłącznie charakter rozstrzygnięcia częściowego w rozumieniu art. 104 § 2 Kpa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.04.2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1966/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.04.2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1966/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższy stan rzeczy wskazuje, zdaniem organu że decyzja Wojewody [...] o nr [...] z dnia [...]03.2011 r. nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, która uzasadniałaby stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] odmawiająca stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., jest zdaniem organu prawidłowa.
Na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...] reprezentowane przez Prezydenta [...] zarzucając jej :
- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 156 Kpa polegające na odmowie wydania przez organ decyzji stwierdzającej nieważność decyzji nr [...] Wojewody [...] w sytuacji gdy jest ona obarczona taką wadą;
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 73 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz 872 ze zm.), zwane dalej ustawą, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa jedynie udziału w nieruchomości, wnosząc o jej uchylenie w całości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że z treści art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wynika, iż przedmiotem postępowania przed wojewodą jest kwestia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 73 ust 1 ustawy z 1998 r. W przypadku, zatem wszczęcia postępowania przez wojewodę powinny być przede wszystkim ustalone strony postępowania tj. osoby, którym w dniu 31 grudnia 1998 r. przysługiwało prawo własności nieruchomości.
Z art. 104 § 1 i 2 Kpa wynika, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę, co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instytucji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepis art. 104 § 2 Kpa dopuszcza wydanie tzw. decyzji częściowej w przypadku podzielnych roszczeń, a więc gdy w danym zakresie sprawa może być oddzielnie rozpatrzona i załatwiona. O tym nie decyduje fakt wystąpienia z żądaniami w jednym lub kilku wnioskach (podaniach), lecz to, czy przepisy prawa materialnego z wagi na charakter roszczenia pozwalają na tego rodzaju "podzielność" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2011 r., I GDK 1251/10).
Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości, zdaniem skarżącego, takiego podzielnego charakteru nie ma. Chociaż ma ona charakter deklaratoryjny to jednak potwierdza fakt wywłaszczenia z mocy prawa konkretnych osób. W decyzji tej, z uwagi na wywłaszczeniowy charakter, powinny zostać ustalone wszystkie osoby będące właścicielami nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Decyzja ta ma wiążący charakter dla organu, który następnie wydaje decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Z tych względów niedopuszczalne jest zdaniem skarżącego wydanie kilku decyzji stwierdzających przejście z mocy prawa udziałów we własności gruntu zajętego pod drogę publiczną.
Zdaniem skarżącego jedyną sytuacją, w której dopuszczalne byłoby stwierdzenia nabycia z mocy prawa udziału we własności nieruchomości byłaby taka, w której współwłaścicielami nieruchomości byłyby przykładowo osoby fizyczne oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Wówczas decyzja wojewody musiałaby dotyczyć tylko tej części, która w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła prawa własności Skarbu Państwa ani też jednostki samorządu terytorialnego.
Skarżący zwraca uwagę, że z treści dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym toczącym się w przed Wojewodą [...] wynika, że toczyło się ono w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie art.. 73 ustawy prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy M., oznaczonego w ewidencji gruntów, jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...]. Decyzja zaś Wojewody [...] Nr [...] dotyczy natomiast stwierdzenia nabycia z mocy prawa udziału we własności, jednocześnie nie wynika z niej, że decyzja ta ma charakter decyzji częściowej.
Współwłasność nieruchomości i prawo do odszkodowania za nią to dwa różne prawa majątkowe, Zdaniem skarżącego prawem wspólnym była własność nieruchomości przejętych na rzecz gminy. Natomiast roszczenie o odszkodowanie jest prawem podzielnym przysługującym każdemu współwłaścicielowi w części odpowiadającej jego udziałowi we współwłasności. Całkowicie błędnie zdaniem skarżącego organ odniósł orzecznictwo dotyczące postępowań o odszkodowanie za nieruchomość w trybie art. 73 ustawy z 29 października 1998 r. do postępowań dotyczących stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości na podstawie art. 78 ust 1 - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Decyzją tą Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności udziału wynoszącego 2/4 części nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] o pow. 0,0115 ha, obr. [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...], zajętej pod drogę publiczną gminną ul. M. w W.
Na wstępie podnieść należy, że zaskarżona decyzja została wydana w jednym z nadzwyczajnych postępowań – postępowaniu nieważnościowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest, jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 Kpa. Jak słusznie podkreślił organ administracji zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa. Postępowanie takie – o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Ponadto o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. sygn.. akt II OSK 878/10, LEX nr 992652 oraz z dnia 20 października 2010 r. sygn.. akt II OSK 614/09, LEX nr 746680).
Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury nie można także mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnych przepisów. Nawet zatem uznanie, że inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2011 r. sygn. akt 743/10, LEX nr 96522; z dnia 8 września 2009 r. sygn.. akt II GSK 1061/08, LEX nr 596660, z dnia 30 maja 2008 r., LEX nr 505307; z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 28/06, LEX nr 319171).
Przenosząc powyższe ogólne zasady, na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym badaniu pod względem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa podlegała powyższa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. wydana na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Powołany wyżej przepis określa trzy przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Są to: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., władanie nią w tej dacie przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nie przysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że ulica M. w W. stanowi drogę publiczną – drogę gminną, oraz, że status drogi publicznej miała przed dniem wejścia w życie powyższej ustawy. Nie jest również sporne, że działka nr [...] w ww. dacie stanowiła własność osób fizycznych i że władał nią organ samorządu terytorialnego - Gmina [...] Okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy dokumentach tj. uchwale nr [...] Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1988 r. – w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz 186), księdze wieczystej KW nr [...] z której wynika, że działka ta stanowiła w 2/4 część własności osób fizycznych J. M. i R. M. (którzy złożyli wniosek o wydanie decyzji mając udział 2/4 w nieruchomości), w wypisie z mapy ewidencyjnej i wypisie z rejestru gruntów (fakt zajęcia działki nr [...] pod drogę ul. M.), pisma Burmistrza [...] oraz protokołów kontroli oświetlenia ulic, rachunkach za energię elektryczną, instalacji gazowych średniego ciśnienia istniejących na nieruchomości, dokumentów dotyczących zimowego utrzymania dróg gminnych, konserwacji nawierzchni. Finansowane wszystko to było ze środków gminnych, co potwierdza władztwo nad tą nieruchomością przez gminę.
Skoro więc przedmiotowa działka, stanowiąca w dniu 31 grudnia 1998 r. własność osób fizycznych, stanowiła w tej dacie drogę publiczną gminną i pozostawała we władaniu publicznoprawnym, to stosowni do art. 73 ust 1 powołanej ustawy stała się ona z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy [...] Zatem wydana przez Wojewodę [...] deklaratoryjna decyzja potwierdzająca ten skutek, choć odnoszący się jedynie do udziału w 2/4 części tej nieruchomości, odpowiada zdaniem Sądu prawu.
Istotą sportu jest natomiast to, czy organ mógł wydać w tej sprawie decyzję częściową tj. nabycie przez gminę [...] z mocy prawa jedynie udziału w nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]
Zdaniem Sądu niezasadne było wprawdzie na gruncie rozpoznawanej sprawy ograniczenie rozstrzygnięcia wyłącznie co do udziału (w wymiarze 2/4 części) w prawie własności działki zajętej drogą publiczną, skoro w stosunku do całości tej działki spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Własność całej działki należała bowiem w dniu 31 grudnia 1998 r. do osób fizycznych i w całości zajęta była pod drogę publiczną, którą Gmina władała, a ratio legis tego unormowania jest regulacja stanów prawnych nieruchomości zajętych przed ww. datą pod drogi publiczne. Powyższa wada podjętego przez organy rozstrzygnięcia nie jest jednak zdaniem Sądu wadą kwalifikowaną, prowadzącą do stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza jedynie, że sprawa uregulowania stanu prawnego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie została rozstrzygnięta w całości, a wydana w tym przedmiocie zaskarżona decyzja ma wyłącznie charakter rozstrzygnięcia częściowego w rozumieniu art. 104 § 2 Kpa.
Sąd podzielił także stanowisko organu, że z obowiązujących przepisów Kpa oraz ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nie wynika zakaz orzekania co do stwierdzenia nabycia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego udziału we współwłasności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Tym bardziej, że w zakresie udziału wynoszącego 2/4 części w prawie własności nieruchomości sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a nie wydanie orzeczenia częściowego w powyższym zakresie mogłoby powodować naruszenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 Kpa.
Tym samym Minister Infrastruktury i Rozwoju zasadnie utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r.
Dlatego też Sąd uznał zarzuty skargi zarówno dotyczące naruszenia przez organ art. 156 Kpa jak i art. 73 ust. 1. w związku z ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracą publiczną (Dz. U. Nr 133, poz 872 ze zm.) za nie zasługujące na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe Sąd na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012 r. poz 270 ze zm) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło