I OZ 162/16

Dnia 23 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Po 505/15 odrzucającego skargę kasacyjną A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Po 505/15 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2015 r. Sąd oddalił skargę A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...]. Po wydaniu wyroku, skarżący w dniu 12 sierpnia 2015 r. złożył wniosek sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 14 września 2015 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego). Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 15 września 2015 r. (k. 39). W dniu 4 listopada 2015 r. wskazany przez OIRP w Poznaniu radca prawny został zawiadomiony o wyznaczeniu go w sprawie pełnomocnikiem z urzędu, a także o stanie sprawy, w tym o dacie doręczenia skarżącemu wyroku z uzasadnieniem (k. 49-51). W dniu 24 listopada 2015 r. ustanowiony dla A.G. pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 12 sierpnia 2015 r. (k. 63). W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 54-62). Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu, termin do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a., w odniesieniu do skarżącego upłynął z dniem 15 października 2015 r., co wynika z faktu doręczenia stronie odpisu uzasadnienia wyroku w dniu 15 września 2015 r. odpisu zaskarżonego wyroku. Wobec tego skarga kasacyjna wniesiona w dniu 24 listopada 2015 r. została przez Sąd uznana za wniesioną z oczywistym uchybieniem terminu. Sąd wyjaśnił, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu – na skutek wniosku strony złożonego po wydaniu orzeczenia, które w drodze skargi kasacyjnej zamierza ona zakwestionować – momentem miarodajnym do oceny, czy wnoszący środek odwoławczy zachował ustawowy termin jest upływ 30 dni od dowiedzenia się przez stronę o ustanowieniu pełnomocnika urzędu, względnie upływ 30 dni od dnia, kiedy pełnomocnik ów miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Jednakże, warunkiem koniecznym otwierającym możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w tym terminie, jest złożenie jej wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia i tylko wtedy, gdy wniosek ten zostanie uwzględniony. Wobec tego za w pełni uzasadniony uznał Sąd pierwszej instancji wniosek, że skarga kasacyjna nie mogła być skutecznie wniesiona bez uprzedniego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie miało w tym wypadku wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia stronie zaskarżonego kasacyjnie orzeczenia wraz z uzasadnienie. Skoro zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie został przywrócony (wniosek o przywrócenie terminu w trybie art. 86 § 1 p.p.s.a w ogóle nie został złożony), to skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.G. Zarzucił w nim naruszenie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) przez odrzucenie skargi kasacyjnej na skutek niewłaściwego przyjęcia, że skarga kasacyjna została złożona po terminie, podczas gdy środek zaskarżenia złożono w terminie 30 dni od dnia dowiedzenia się przez pełnomocnika o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla A.G., a zatem w terminie określonym ustawą w brzmieniu na dzień złożenia skargi kasacyjnej, który znajduje zastosowanie także w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, mimo starannego jego skonstruowania, nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658, dalej: ustawa zmieniająca), dokonano nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w p.p.s.a., które zostały dokonane ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Z powyższej regulacji wynika jednoznacznie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił to tym samym przyjął, że w zakresie liczenia terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Rozwiązanie to, wbrew stanowisku skarżącego (zob. s. 9 zażalenia) nie budzi wątpliwości, które wymagałby przyjęcia stosowania przepisów w nowym brzmieniu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zgodnie z art. 177 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiąże również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i wnieść skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z podanych wyżej przyczyn nie znajdują zaś w niniejszej sprawie, jako wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r., zastosowania art. 177 § 3-6 p.p.s.a., w tym § 3 w brzmieniu: "W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem". Stanowisko to zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny także w innych orzeczeniach (zob. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., II FZ 725/15; postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., I OZ 1722/15; postanowienie NSA z dnia 23 października 2015 r., I OZ 1343/15; postanowienie NSA z dnia 7 października 2015 r., II OZ 948/15; postanowienie NSA z dnia 16 września 2015 r., I OZ 1073/15; postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2016 r., I OZ 1824/15). Godzi się przy tym wskazać, że to, czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia omawianej nowelizacji w życie, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi. Nie zaś przez pryzmat daty wyznaczenia pełnomocnika w sprawie. Artykuł 177 § 1 p.p.s.a. uznaje się w orzecznictwie za jednoznaczny i nie pozostawiający wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. post. NSA z 11 marca 2008 r., I GZ 11/08). Niemniej, jak wskazywano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku wniosku o przywrócenie terminu – kwestia jego przywrócenia leżała poza granicami niniejszego postępowania. Konkludując, w świetle stosowanych w niniejszym postępowaniu przepisów, w ustalonym stanie faktycznym, skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo ją odrzucił. Tym samym zażalenie wniesione na to postanowienie podlegało oddaleniu. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.