I OZ 1795/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/15 w przedmiocie wezwania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/15 w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz B.W. kwotę 1.995 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Infrastruktury i Budownictwa, uiszczając wpis w wysokości 100 zł. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/15, powołując się na § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do uzupełnienia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej o kwotę 898 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzenie z dnia 17 listopada 2015 r. o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego Minister Infrastruktury i Budownictwa uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie: 1) art. 231 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna; 2) art. 231 zdanie ostatnie p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie; 3) nieprawidłowe zastosowanie § 3 w związku z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne ustalenie wysokości wpisu na kwotę 998 zł w sytuacji, gdy zaskarżony akt nie obejmował należności pieniężnej; 4) niezastosowanie § 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sytuacji, gdy skarga kasacyjna dotyczyła decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym, które nie obejmowało należności pieniężnej. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że kwestia wysokości wpisu w tego rodzaju sprawach, co niniejsza, została rozstrzygnięta w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09, w której stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 cyt. rozporządzenia, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z generalną zasadą odpłatności wymiaru sprawiedliwości, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Do kosztów sądowych należą m.in. opłaty sądowe, na które składają się wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W świetle art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a dokładnie to, czy przedmiot skargi, tj. rozstrzygnięcie organu, wiąże się bezpośrednio z określonymi należnościami pieniężnymi. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącymi przedmiotem skargi a należnością pieniężną. Bezpośredni związek występuje wtedy, gdy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem ustalenie, czy z uwagi na jej przedmiot, wpisem należnym od wniesionej przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/15 był wpis stosunkowy, czy też stały. Należy podkreślić, że ustalenie wysokości odszkodowania w rozpoznawanej sprawie nastąpiło w związku z wcześniejszym wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i przejęciem nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Procedurę nabywania nieruchomości pod drogi określają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 4 tej ustawy, nieruchomości objęte decyzją o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa 1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, 2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych – z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (art. 12 ust. 4b). Zasady ustalania wysokości odszkodowania określa art. 18 cyt. ustawy, który stanowił podstawę wydania zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja zakończyła postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania prowadzanego na podstawie art. 11a i następnych ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych). Wprawdzie dla wydania decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania koniecznym było wcześniejsze wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, to jednak decyzja wydana na podstawie art. 18 ust. 1 cyt. ustawy posiada odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomość, konieczne jest uiszczenie wpisu stosunkowego. Wbrew twierdzeniom organu, w niniejszej sprawie nie znajduje natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała ta odnosiła się jednak tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjecie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie o wywłaszczeniu i jednocześnie o odszkodowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej uchwale wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy skarga dotyczy wyłącznie decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość – jak w niniejszej sprawie – przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, a więc w sprawach tych pobiera się wpis stosunkowy, stosownie do art. 231 w związku z art. 215 i 216 p.p.s.a. Sprawy te są bowiem odmienne od spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są decyzje zawierające orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości oraz o ustaleniu odszkodowania, jako obligatoryjny składnik decyzji o wywłaszczeniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OZ 777/10, z dnia 29 grudnia 2010 r. sygn. akt I OZ 970/10, z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt I OZ 111/11, z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt I OZ 1014/13, z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1493/15 oraz z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1594/15, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wydając zaskarżone zarządzenie o uzupełnieniu uiszczonego wcześniej wpisu sądowego w wysokości 100 zł, Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie prawidłowo przyjął zatem, że skarga na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu w wysokości 1 995 zł, obliczonemu na podstawie § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (2% wartości przedmiotu zaskarżenia podanej przez skarżącą, tj. kwoty 99 701 zł, nie mniej jednak niż 1.500 zł). W konsekwencji zasadnie uznał, że wpis od skargi kasacyjnej, obliczony na podstawie § 3 cyt. rozporządzenia (połowa wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł), wynosi 998 zł, a zatem zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.