I SA/Wa 1519/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-13
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Emilia Lewandowska, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość państwowa, znajdująca się w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu faktycznym przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (P.K.P.), podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, pomimo braku udokumentowanego tytułu prawnego do tej nieruchomości po stronie P.K.P.?Ratio decidendi
Nieruchomość państwowa, która w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się we władaniu faktycznym przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (P.K.P.), ale P.K.P. nie posiadało do niej udokumentowanego tytułu prawnego, podlegała komunalizacji z mocy prawa. Samo faktyczne władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe nie wyklucza komunalizacji, jeśli nie zostało ono poparte odpowiednim tytułem prawnym, takim jak decyzja o oddaniu gruntu w zarząd lub umowa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) utrzymującej w mocy decyzję Wojewody o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości państwowej. Spółka P. S.A. kwestionowała tę decyzję, argumentując, że nieruchomość była w jej posiadaniu i powinna być wyłączona z komunalizacji. Gmina oraz Skarb Państwa również odwołały się od decyzji Wojewody, podnosząc zarzuty proceduralne i materialnoprawne. KKU utrzymała decyzję Wojewody w mocy, uznając, że P. S.A. nie wykazało tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., co skutkowało jej komunalizacją z mocy prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., Gminy [...] oraz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w granicach administracyjnych Miasta D., w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w D., utrzymała powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej opisanej w sentencji tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość, zabudowana, oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha położona w obrębie ewidencyjnym [...], w granicach administracyjnych Miasta [...] stanowi własność Skarbu Państwa. Nabycie przez Skarb Państwa własności ww. nieruchomości nastąpiło z dniem 1 stycznia 1977 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] października 2003 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, które stanowiło podstawę wpisu prawa własności w księdze wieczystej nr [...]. Z uwagi na to,że przedsiębiorstwo państwowe P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu w zarząd działki nr [...], z której powstała m.in. działka nr [...], w formie prawem przewidzianej oraz, że nie podlega ona wyłączeniu z komunalizacji, stosownie do art. 11 i 12 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), dlatego też, zdaniem Wojewody [...], należała w dniu 27 maja 1990 r. do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy i podlegała komunalizacji z mocy prawa.
Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniosła spółka P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., wskazując na naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maj 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, polegające na przyjęciu, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa nie była przekazana w zarząd P., w ewidencji gruntów został wpisany Skarb Państwa, a władający P., co oznacza, że nieruchomość podlegała wyłączeniu spod komunalizacji. Ponadto, w uzasadnieniu odwołania P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., powołując się na stanowisko zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09, z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1956/10, oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. K 30/03, przedstawiła pogląd, iż w niektórych przypadkach tytuł prawny do nieruchomości dla określonej jednostki państwowej mógł powstać także z mocy przepisów prawa regulujących jej powstanie oraz funkcjonowanie, co wyklucza możliwość jej komunalizacji z mocy prawa W świetle drugiego z ww. wyroków, art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), wyłącza spod komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego, które służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, do których należy zaliczyć również PKP. W niniejszej sprawie władanie gruntem przez przedsiębiorstwo państwowe PKP potwierdza wpis w ewidencji gruntów - Skarb Państwa - [...] Dyrekcja [...].
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] wniosła także Gmina [...] wskazując, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, przede wszystkim dlatego, że postępowanie administracyjne było prowadzone z pominięciem stron postępowania, tj. Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...] oraz Gminy [...], bowiem zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak i jego zakończeniu zostało skierowane wyłącznie do Prezydenta Miasta [...], analogicznie jak ww. decyzja, o czym świadczą rozdzielniki adresatów wskazanych pism. Według Gminy [...] organ I instancji nie wyjaśnił także takich kwestii jak: czy sporna działka znajdowała się na terenie zamkniętym, kto uzyskał pozwolenia na budowę i wybudował istniejące tam budynki oraz w jakim okresie czasu powstały dane obiekty. Z kolei, oświadczenie Zastępcy Dyrektora ds. Ekonomiczno-Finansowych i Zastępcy Dyrektora ds. Technicznych P. S.A. z dnia [...] czerwca 2010 r., wskazujące, że nieruchomości położone w [...] Obr. [...] obejmujące m.in. działkę [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. były w posiadaniu P. nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 75 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. KPA. Podobnie jak P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., Gmina [...] powołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09, z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1956/10, oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. K 30/03, wskazując, że należy przyjąć co do zasady, iż możliwe jest powoływanie się na akt prawny regulujący powstanie konkretnego podmiotu i wykazywanie, że zgodnie z jego regulacją całe określone w sposób niezindywidualizowany mienie przeszło w zarząd tego podmiotu. Powyższe prowadzi do wniosku, że P. dysponowało prawem zarządu przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., co oznacza, że nie zostały spełnione przesłanki komunalizacji z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...).
Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniósł także Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...], który powielił zarzuty zawarte w ww. odwołaniu Gminy [...].
Po rozpatrzeniu odwołań Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że podstawę materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Przy czym organ podkreślił, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego (państwowego) istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.
Jednocześnie, stosowne do postanowień art. 17a tej ustawy, gminy są zobowiązane do przekazywania wojewodom spisów inwentaryzacyjnych nieruchomości, które stały się własnością gmin z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 do dnia 31 grudnia 2005 r., a w stosunku do nieruchomości nieobjętych spisami wojewoda po tej dacie wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia nabycia przez Gminę [...], z mocy prawa, własności nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] zostało wszczęte przez Wojewodę [...] z urzędu zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia [...] czerwca 2012 r.
W kontekście ww. przepisów nie ulega wątpliwości, zdaniem KKU, że obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do podmiotów wskazanych w ww. przepisie. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 tejże.
Organ wyjaśnia, że stanowisko zawarte w powołanych w odwołaniach orzeczeniach, w tym m.in. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1956/10 wskazujące na możliwość wywodzenia przez przedsiębiorstwo państwowe P. S.A. tytułu prawnego do mienia służącego faktycznie temu przedsiębiorstwu z aktów regulujących status prawny P. - zostało w późniejszych wyrokach tegoż Sadu uznane za odosobnione i nie zasługujące na aprobatę i taka linia orzecznicza jest nadal w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego utrzymywana. W orzecznictwie sądów administracyjnych został utrwalony pogląd, że sformułowanie: "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego, a nie tylko w sensie faktycznym. "Użyte w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. Wydana w tym przedmiocie decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę" (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1914/11). W konsekwencji powyższego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie podzieliła poglądu, że grunty związane z funkcjonowaniem kolei, z mocy przepisów regulujących powstanie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego P., zostały oddane w jego użytkowanie i zarząd bez względu na to czy P. legitymuje się obecnie dokumentem wykazującym przekazanie mu konkretnego gruntu, przez co fakt ten stanowi przeszkodę do komunalizacji tego mienia. Organ podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało ugruntowane stanowisko, iż akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mając charakter ogólnych aktów normatywnych, nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Tym samym, prawa zarządu, czy też prawa użytkowania PKP nie można wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie tego przedsiębiorstwa. Akty prawne regulujące status kolei nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa do nieruchomości, bowiem nie wskazywały expressis verbis, że mienie będące w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego P. pozostaje w jego zarządzie lub użytkowaniu. Udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało zatem potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). Stosownie do postanowień ww. art. 38 ust. 2 dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Stąd też, jedynie istniejący po stronie przedsiębiorstwa państwowego P. tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlega komunalizacji. Inaczej, zgodnie z treścią obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. "Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. przepisy wprowadzające u.s.g. pod względem systemowym był powiązany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba faktycznie mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie to wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy lub aktów wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu gospodarki gruntami, dokumentujących określony tytuł prawny."(vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1196/11).
W świetle powyższego nie ma, zdaniem organu, wątpliwości, że przedsiębiorstwo państwowe P. nie może też wywodzić uprawnień do spornej nieruchomości z art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.). Stosownie do postanowień art. 34 ww. ustawy, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P., a znajdujące się na nich budynki, inne urządzenia i lokale stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. (vide art. 34 ust. 1 i 3).
Z kolei zgodnie z art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720). po art. 34 dodano art. 34a w brzmieniu: "Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.)." Z kolei, art. 5 tej ustawy wskazuje na obowiązek umarzania postępowań komunalizacyjnych wszczętych przed dniem 1 czerwca 2003 r., a nie zakończonych prawomocną decyzją. Wskutek zaskarżenia ww. przepisów, Trybunał Konstytucyjny, w punkcie 1 wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, orzekł, że art. 1 pkt 19 i art. 5 ww. ustawy nie dotyczą mienia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy - Przepisy wprowadzające (...). W tym stanie rzeczy postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone na podstawie przepisów ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. nie może eliminować komunalizacji z mocy prawa, tym bardziej, że przesłanki postępowania uwłaszczeniowego określone w art. 34 tej ustawy wskazują na brak po stronie przedsiębiorstwa państwowego P. tytułu prawnego do uwłaszczanej nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest prezentowany również pogląd, zgodnie z którym: "Dla oceny przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych nie ma znaczenia regulacja z art. 34 i 34a ustawy z 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P., skoro przesłanki uwłaszczenia w tym trybie odnoszą się do stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w późniejszej dacie, niż 27 maja 1990 r." (vide np.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 395/10).
Celem dopełnienia przedstawionej powyżej argumentacji w odniesieniu do wskazanych przez Gminę [...]i Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...] przepisów zawartych w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r., Nr 43, poz. 312 z późn. zm.) organ zwrócił uwagę na opinię Naczelnego Sąd Administracyjnego wyrażaną w uzasadnieniu do wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn.. akt I OSK 1282/13, wskazującą, że "Nawet gdyby przyjąć ciągłość regulacji i następstwo prawne obecnego P. S.A. w stosunku do poprzedniego utworzonego na podstawie tegoż rozporządzenia, to przepisu art. 4 przekazującego P. cały majątek nieruchomy w zarząd powierniczy i użytkowanie nieruchomości zajętych pod linie kolejowe, który to majątek po myśli art. 6 tegoż rozporządzenia był wyodrębnionym majątkiem z ogólnego majątku Skarbu Państwa, nawet w powiązaniu z przepisem art. 7 tegoż rozporządzenia, niepodobna odnosić do obecnego stanu prawnego, który zawiera inne instytucje, niebędące tożsamymi z ujętymi w tym akcie prawnym. Rozporządzenie to zostało wydane w zupełnie innych realiach faktycznych i prawnych.
W świetle powyższego, z uwagi na to, że P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. nie udokumentowała tytułu prawnorzeczowego przysługującego jej do nieruchomości opisanej w sentencji decyzji, to oświadczenie Zastępcy Dyrektora ds. Ekonomiczno-Finansowych i Zastępcy Dyrektora ds. Technicznych P. S.A. z dnia [...] czerwca 2010 r., wskazujące, że nieruchomości położone w D. Obr. [...] obejmujące m.in.: działkę nr [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. były w posiadaniu P., tylko ten stan potwierdza i niewątpliwie jest dodatkowym - także w rozumieniu powołanego w odwołaniach Gminy [...] i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...] art. 75 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego - dowodem potwierdzającym brak uzyskania przez P. tytułu prawnego do spornej nieruchomości. "Niewskazanie przez P. tytułu prawnorzeczowego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o rządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa." (vide wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1957/06).
W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, dokonanej na podstawie analizy załączonej dokumentacji, przedsiębiorstwu państwowemu P. nie przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. odpowiedni, przewidziany przepisami prawa, tytuł prawny do nieruchomości państwowej, położonej w granicach administracyjnych Miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w D. Natomiast, prawo własności Skarbu Państwa do ww. nieruchomości wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] października 2003 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, które stanowiło podstawę wpisu prawa własności w księdze wieczystej nr [...]. W konsekwencji, nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Organ zwraca przy tym uwagę na uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I K OSK 187/07, w świetle którego: "(...) bezsporne jest, iż nieruchomość ta była i jest wykorzystywana przy eksploatacji sieci kolejowej. Jednak okoliczność ta nie zmienia stanu prawego nieruchomości (...) Rozważania Sądu pierwszej instancji na tle uregulowań dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P., czy też przejęcia na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, jak również militaryzacji P. (...), nie mogą mieć znaczenia o ile właśnie P. nie wykaże negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości.
W świetle powyższego, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej błędny jest pogląd, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) wyłączający spod komunalizacji mienie służące organom administracji rządowej, sądom oraz organom władzy państwowej do wykonywania zadań publicznych pozostających we właściwości tychże, przede wszystkim dlatego, że przedsiębiorstwo państwowe P. do żadnego z tych podmiotów nie mogło być zaliczone, zaś wykonywane przez P. zadania nie należą do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej ani sądów (vide; np. wyrok NSA z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 760/07). Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138 z późn. zm.) ww. przedsiębiorstwo było przedsiębiorstwem państwowym posiadającym osobowość prawną, podlegającym wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych, którym zarządzał i reprezentował Dyrektor Generalny P.
Niezasadne, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, pozostaje zastosowanie w niniejszej sprawie również art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), wyłączającego z komunalizacji składniki należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim z dwóch względów: po pierwsze - użyte w tym przepisie określenie "należą" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym (czyli określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym, a po drugie - przedsiębiorstwo takie winno być umieszczone w wykazie ustalonym przez Radę Ministrów w wydanym w dniu 9 lipca 1990 r. rozporządzeniu w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301). Przedsiębiorstwo państwowe P. nie zostało wymienione w ww. akcie wykonawczym. "Przepis art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych wyłącza spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym określenie "należące" oznacza, że przedsiębiorstwo legitymuje się tytułem prawnym. Mienie "należy" więc w znaczeniu prawnym, a nie tylko faktycznym. (vide: wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 668/11).
Organ nie zgadza się także z zarzutem zawartym w odwołaniach Gminy D. i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta D., że postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu przez Wojewodę [...] było prowadzone z pominięciem stron postępowania, tj. Gminy [...] oraz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...], bowiem zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i jego zakończeniu oraz decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...], zostały skierowane wyłącznie do Prezydenta Miasta [...]. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że adresatami zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...] czerwca 2012 r., jak i informacji o jego zakończeniu z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., byli - obok P. S.A. - Prezydent Miasta [...] oraz Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Organ wyjaśnił, że stosownie do postanowień art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 595 z późn. zm.) prezydent miasta sprawuje funkcję organu wykonawczego powiatu w mieście na prawach powiatu, zaś na podstawie art. 26 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.) jest organem wykonawczym gminy, gdyż miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w ustawie o samorządzie powiatowym. W konsekwencji ww. rozwiązań ustrojowych prezydent miasta na prawach powiatu, będąc organem wykonawczym osoby prawnej jaką jest miasto (posiadające status gminy) reprezentuje je na zewnątrz, zaś realizując zadania z administracji rządowej powierzone staroście w obszarze gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa (w zakresie mienia Skarbu Państwa) działa jako statio fisci w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym, doręczenie ww. zawiadomienia i informacji oraz decyzji Wojewody [...] Prezydentowi Miasta [...] oraz Prezydentowi Miasta [...] - wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej stanowi, zdaniem organu, dopełnienie obowiązku doręczenia Gminie [...] oraz Skarbowi Państwa, których dany Prezydent reprezentuje.
Na decyzję KKU z dnia [...] lipca 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. S.A. w W. zarzucając jej:
• naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 KPA poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maj 2013 r. nr [...] pomimo tego, iż przedmiotowa decyzja powinna zostać uchylona;
• naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 KPA oraz 8 KPA, art. 80 KPA oraz art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych, poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodu, poprzez twierdzenie, że prawo zarządu P. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, jak również brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu dowodom tym organ odmówił mocy dowodowej;
• naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie, poprzez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, iż do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;
• naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z dnia 28 lutego 1991 r.. Nr 30, poz. 127 ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Gospodarce Gruntami", poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie Ustawy o Gospodarce Gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;
• naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz.U. nr 26, poz.138, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o PP PKP" w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. z dnia 18 czerwca 2002 r., Dz. U. Nr 112, poz. 981, ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe P. gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji P. w dniu wejścia w życie Ustawy o PP P. oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe P. w toku jego dalszej działalności;
• naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz. U. nr 84, poz. 948, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o P.", poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji, jak również błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki komunalizacji, wyłączające zastosowanie ww. przepisów,
i wnosząc o jej uchyleni w całości.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami
skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] dnia [...] maja 2013r., jest komunalizacja mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.
W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia wżycie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wyjaśnić przy tym należy, że użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie pojęcie "należące do", oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Oznacza to, że faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. Wydawana w tym przedmiocie decyzja komunalizacyjna - jak wskazano wyżej - miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własność da-ego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co by wykluczało możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe P. było jedynie władztwem faktycznym. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone zostało stanowisko, iż akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (wyrok NSA z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1457/06 i I OSK 1456/06, z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 187/07). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w całości podziela zwłaszcza, że potwierdza je również najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA I OSK 1282/13).
Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Zdaniem Sądu zatem powoływanie się przez stronę skarżącą na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.
W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji - jak wskazała sama skarżąca w złożonej skardze - wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustany o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) - który wprowadza przepis art. 34a - odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa.
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że na dzień 27
maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki okresione w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, P. nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała jedynie we władaniu P., o czym świadczy m.in. odpis księgi wieczystej nr [...].
Strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zauważyć trzeba, że okoliczność powyższą potwierdziła sama skarżąca spółka. Z oświadczenia Zastępcy Dyrektora ds. Ekonomiczno-Finansowych i Zastępcy Dyrektora ds. Technicznych P. S.A. z dnia [...] czerwca 2010 r. jednoznacznie wynika, że objęta zaskarżoną decyzją nieruchomość "w dniu 5 grudnia 1990 r. była w posiadaniu P., co do której P. nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu mu tego gruntu w formie prawem przewidzianej".
Wskazać przy tym należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Podkreślić trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.
Stosownie do art. 38 powołanej ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Zauważyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone zostało stanowisko, iż istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05). Wskazany pogląd kontynuowany jest w kolejnych orzeczeniach NSA (np. wyrok z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1528/09).
Podkreślić ponadto trzeba, że w myśl ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.
Zauważyć także należy, że prawa zarządu P. do spornej nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P. W szczególności skutek taki nie wynika z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), zgodnie z którym mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności, P. gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz P. w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd P. Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. Wynika to jednoznacznie z utrwalonego orzecznictwa NSA.
Brak po stronie P. tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości powoduje, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i tym samym nieruchomość ta podlega komunalizacji z mocy prawa.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy powołanych w skardze przepisów KPA. Dlatego też Sąd wszystkie zarzuty skargi uznał za nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło