II OZ 455/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2747/15 odrzucające skargę S. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowienie z dnia 19 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 8 września 2015 r. wezwano skarżącą m.in. do przedłożenia 5 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych w celu doręczenia wszystkim uczestnikom postępowania - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Opisane wezwanie doręczono skarżącej w dniu 2 października 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach rozpoznawanej sprawy. Skarżąca w dniu 7 października 2015 r., a zatem w zakreślonym terminie przedłożyła odpisy skargi, jednakże nie zostały one poświadczone za zgodność z oryginałem, jak również nie zwierały podpisu skarżącej. Odrzucając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przedłożone przez skarżącą w dniu 7 października 2015 r. pisma nie mogły zostać potraktowane jako odpisy skargi albowiem ani nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, ani nie zostały podpisane przez skarżącą. Zgodnie, bowiem z art. 47 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a.") odpisami pism w rozumieniu art. 47 § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej, o czym skarżąca została wyraźnie pouczona. Istotą uwierzytelnienia jest własnoręczny podpis osoby, która przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Jak wskazuje się w orzecznictwie, uwierzytelnić pismo może również strona, która była jego autorem. Niedołączenie przez skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie jej prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Wezwanie zawierało również pouczenie, że nieusunięcie braku formalnego skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie. Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła S. R., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 47 § 1 w związku z art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż przedłożone przez stronę skarżącą odpisy skargi (ksera) nie mogą być potraktowane jako odpisy, albowiem nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem ani nie zostały podpisane przez skarżącą w sytuacji, gdy wszystkie uzupełnione egzemplarze w postaci ksera skargi odpowiadały dokładnie treści oryginału skargi podpisanej przez skarżącą, nadto pierwszy z odpisów skargi został podpisany, co powoduje, iż odrzucenie skargi z powodu wskazanego w uzasadnieniu postanowienia jest dotknięte nadmiernym rygoryzmem, a sprawie pomimo tego można było nadać dalszy bieg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 P.p.s.a.). Stwierdzić trzeba, iż kwestia poświadczania za zgodność z oryginałem odpisów pism procesowych nie była postrzegana jednolicie. Na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 1998 r. sygn. akt III CZ 107/98 (publ. OSNC z 1999 r., Nr 3, poz. 52) stanął na stanowisku, że kserokopie pism muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem podpisem strony, jej przedstawiciela ustawowego bądź pełnomocnika. Przeciwne zdanie zaprezentowano jednak w postanowieniu z dnia 18 października 2002 r. sygn. akt V CKN 1830/00 (publ. OSNC z 2004 r., Nr 1, poz. 9; podobnie – postanowienia z dnia 18 października 2002 r. sygn. akt V CKN 1820/00; z dnia 12 stycznia 2009 r. sygn. akt II PZ 37/08; z dnia 9 stycznia 2012 r. sygn. akt II UZ 48/11). W tym ostatnim orzeczeniu podkreślono, że odpis pisma to jedynie kolejny egzemplarz, który jest zgodny z oryginałem, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, kserokopia, czy wydruk komputerowy. Jak zaznaczył Sąd Najwyższy, podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego pozostaje jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Podobne spory pojawiły się na gruncie literatury prawa administracyjnego. Pierwsze stanowisko stwierdza, że z art. 47 § 1 P.p.s.a. wynika, że zarówno fotokopie, jak i wydruki z poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (R. Hausera i M. Wierzbowskiego (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, str. 274 oraz H. Knysiak – Molczyk [w:] T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011. Wydanie 4., s. 302). Zgodnie natomiast z drugim poglądem, skoro wedle art. 47 § 2 P.p.s.a. odpisami mogą być "uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", to dopuszczalne jest traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków czy kopii, także nieuwierzytelnionych (G. Radecki [w:] R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek. Pisma stron w postępowaniu sądowoadministracyjnej. Komentarz, orzecznictwo, wzory, Warszawa 2008, s. 31 – 32 oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 137). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się z kolei pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym rygoryzmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 P.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05 i 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1676/15 oraz postanowienia: z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 84/12; z dnia 30 września 2012 r. sygn. akt II GZ 280/12 i II GZ 281/12; z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1848/15; z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt II OZ 157/15; z dnia 21 września 2015 r. sygn. akt II OSK 1953/15 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod Aresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podzielając ten pogląd, stwierdzić także należy, iż jego prawidłowości nie zmienia także stanowisko przyjęte w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 (opubl. ONSAiWSA z 2014 r. nr 3, poz. 39), odnoszące się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków, a więc odmiennej od analizowanej. W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro skarżąca wykonała w terminie wezwanie Sądu do nadesłania 5 egzemplarzy odpisów skargi w ten sposób, że przesłała jeden egzemplarz podpisany własnoręcznie i 4 jego kopie, to nie było podstaw do jej odrzucenia, z przyczyn powyżej wskazanych. Tym samym zasadnym okazał się być postawiony w rozpoznawanym zażaleniu zarzut naruszenia art. 47 § 1 w związku z art. 49 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia.