II SA/Wr 619/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-11-20
Skład orzekający: Mieczysław Górkiewicz, Alicja Palus, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogi publiczne, ustaloną na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego z uwzględnieniem cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, jest zgodna z prawem i konstytucyjnymi wymogami "słusznego odszkodowania"?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wysokość odszkodowania ustalonego na podstawie operatu szacunkowego, uwzględniającego ceny transakcyjne nieruchomości drogowych, jest zgodna z prawem. Podkreślono, że organy administracji nie są uprawnione do oceny konstytucyjności przepisów wykonawczych, a Trybunał Konstytucyjny uznał zgodność analogicznych przepisów z Konstytucją. Sąd nie stwierdził również podstaw do uwzględnienia renty planistycznej ani dodatkowego 5% odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa przez Gminę W. pod lokalizację dróg publicznych. Skarżący kwestionowali wysokość ustalonego odszkodowania, zarzucając m.in. zaniżenie wartości nieruchomości w wyniku zastosowania przepisów dotyczących wyceny nieruchomości drogowych oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję ustalającą odszkodowanie, uznając operat szacunkowy za prawidłowy i zgodny z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. Z. i J. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność gminy pod lokalizację dróg publicznych oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia [...]r. (znak: [...]), sprostowaną w trybie art. 113§1 kpa postanowieniem Starosty O. z dnia [...]r., Starosta O. - działający jako organ wyznaczony postanowieniem Wojewody D. z dnia [...]r. do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz J. Z. i R. Z. za nieruchomość przyjętą z mocy prawa na własność Gminy W.- stosując przepisy art.12 ust.4 pkt 2, ust.4a, ust.4f, ust.5 i art.18 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r" poz.687), art.129 ust.5 pkt 3, art.130 ust.2, art.132 ust.la, 2 i 3 oraz art.134 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.w Dz.U. z 2014 r., poz.518) oraz art.104 i art.107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz.267 ze zm.) ustalił odszkodowanie na rzecz J. Z. w wysokości 57.767,- zł. (słownie: pięćdziesiąt siedem tysięcy siedemset sześćdziesiąt siedem złotych 00/100) oraz na rzecz R. Z. w wysokości 57.767,- zł. (słownie: pięćdziesiąt siedem tysięcy siedemset sześćdziesiąt siedem złotych 00/100), za nieruchomość położoną we W., obręb J., oznaczoną geodezyjnie jako dz. nr 27/27, 27/28, 27/30, 27/31, 27/33, 27/35, 27/36, AM-2, o łącznej powierzchni 0,0952 ha, która na skutek decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] r. o ustaleniu lokalizacji dróg publicznych kategorii gminnej - ul. D. i ul. A. V. we W. utrzymanej w mocy przez ostateczną decyzją Wojewody D. Nr [...] z dnia [...] r., przeszła na własność Gminy W. oraz zobowiązał Prezydenta W. reprezentującego Gminę W., do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 tej decyzji.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] r., działając na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), Prezydent W., decyzją nr [...] ustalił lokalizację dróg publicznych kategorii gminnej - ul. D. i ul. A. V. we W.. W pkt 3 tej decyzji wśród działek objętych liniami rozgraniczającymi teren wskazano opisane na wstępie działki gruntu, będące przedmiotem niniejszego postępowania. Rozstrzygnięcie to decyzją Nr [...] z dnia [...] r., zostało utrzymane w mocy przez Wojewodę D. (Postanowieniem z dnia [...] r. (znak: [...]) Wojewoda D., na podstawie art. 26 § 2 kpa, wyznaczył Starostę O., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia sprawy ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.).
Następnie decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Starosta O. orzekł o ustaleniu na rzecz R. Z. i J. Z. odszkodowania za opisane na wstępie działki. Od tego rozstrzygnięcia R. Z. i J. Z., reprezentowani przez pełnomocnika złożyli odwołanie, którego skutkiem było uchylenie przez Wojewodę D. decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) w całości decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W toku ponownego postępowania, organ zobligowany został do uwzględnienia wszystkich okoliczności opisanych w uzasadnieniu decyzji, uzupełnienia braków dowodowych oraz sanowania uchybień procesowych.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Starosta O. decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) ustalił na rzecz R. Z. i J. Z. odszkodowanie w wysokości 153 320 zł. Po rozpatrzeniu odwołania R. Z. i J. Z., reprezentowanych przez pełnomocnika, Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r., znak [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania i po sporządzeniu operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego D. K. w dniu [...]. oraz przedłożeniu potwierdzającej jego prawidłowość Opinii Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych, sporządzonej na zlecenie J. Z., w dniu [...] r. Starosta O., działając na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 2, ust. 4a, ust. 4f i ust. 5 i art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, ust. 2 i ust. 3, art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami wcześniej powoływanych i art. 104 i art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, wydał decyzję opisaną we wstępie.
Orzeczenie to zostało w toku instancyjnym zaskarżone przez R. Z. i J. Z..
Działający ich imieniem pełnomocnik w odwołaniu wniósł o uchylenie w całości decyzji Starosty O. wydanej w tej sprawie i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy lub uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Jednocześnie pełnomocnik odwołujących się zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
• art. 21 Konstytucji RP polegające na ustaleniu wysokości odszkodowania w sposób rażąco zaniżony z pokrzywdzeniem interesu stron;
• art. 134 ust. 1 w związku z art. 151 ust. 1 ugn, poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu wysokości odszkodowania wartości rynkowej nieruchomości;
§ 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności poprzez określenie wartości nieruchomości przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, zamiast przyjmując przeznaczenie przeważające wśród gruntów przyległych.
Ponadto "kierując się ostrożnością procesową" – zarzucono w odwołaniu naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 88 kpa poprzez "pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie" i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. mocy dowodowej operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie odwołujących się oraz oparcie rozstrzygnięcia na wadliwie sporządzonym operacie szacunkowym, a także "dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego".
Rozwijając powyższe zarzuty w uzasadnieniu odwołania wskazano, że przyjęty jako podstawa ustalenia wysokości odszkodowania operat rzeczoznawcy majątkowego – D. K. - sporządzony został niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podstawą określenia wartości przedmiotowych działek gruntu był § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), który wydany został z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, a w konsekwencji tego godzący w art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1 - 3, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP, a także art. 151 i art. 159 ugn. Zdaniem odwołujących się żaden przepis nie zawiera delegacji do określenia wartości rynkowej w akcie podustawowym w sposób inny niż uczyniono to w art. 151 ugn. Tymczasem "wartość rynkowa" określona na podstawie § 36 ust. 4 rozporządzenia, tj. przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, pozostaje w całkowitej sprzeczności z określoną w art. 151 ugn definicją "wartości rynkowej" nieruchomości. Oczywistym jest bowiem, że za ceny nieruchomościami tego rodzaju nie mogą być uznane ceny odnotowane w obrocie drogami publicznymi, albowiem obrót taki nie występuje. Są nimi natomiast ceny nieruchomości o różnorodnym przeznaczeniu, które stały się lub staną się drogami publicznymi. Ponadto, zgodnie z art. 151 ugn wartość rynkowa nieruchomości stanowi najbardziej prawdopodobną cenę możliwą do uzyskania na rynku, z uwzględnieniem cen transakcyjnych przy założeniu, że strony transakcji są niezależne, nie działają w sytuacji przymusowej i mają stanowczy zamiar zawarcia umowy oraz upłynął niezbędny czas do wyeksponowania nieruchomości na rynku. W przypadku tzw. "transakcji drogowych" trudno uznać, aby ww. warunki zostały spełnione. Jednocześnie strony podniosły, że § 36 ust. 4 rozporządzenia, jako że przewiduje możliwość określenia "wartości rynkowej" w dwojaki sposób, tj. przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, bądź - jeżeli jest to możliwe - przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomościami drogowymi, bezpodstawnie różnicuje wysokość odszkodowania w zależności od metodologii wyceny przyjętej przez rzeczoznawcę. Dysproporcja ta jest ewidentnie widoczna na tle niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę, że wartość rynkową według transakcji nieruchomości drogowych określono na kwotę 121, 36 zł/m2, podczas gdy wartość rynkowa według przeznaczenia nieruchomości przeważających wśród gruntów przyległych kształtuje się na kwotę ok. 350,00 zł/ m2.
W dalszej kolejności, odwołujący się podnieśli, że przedmiotowe działki pierwotnie objęte były Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W., zgodnie z którym leżały one na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną w zespole urbanistycznym oznaczonym na obszarze J.-L.. Uchwalenie nowego planu miejscowego, w którym zmieniono przeznaczenie przedmiotowych działek gruntu na przeznaczenie pod budowę dróg, spowodowało obniżenie wartości nieruchomości. Sytuacja, w której organ przyznaje właścicielowi zaniżone w następstwie powyższych zdarzeń odszkodowanie stanowi naruszenie konstytucyjnego prawa jednostki do otrzymania słusznego odszkodowania. W zakończeniu odwołania wskazano, że wskutek toczącego się postępowania strony od przeszło 6 lat pozbawione są prawa do dysponowania należnym im odszkodowaniem, a Starosta po raz kolejny wydał decyzję zawierającą szereg uchybień merytorycznych i formalnych. Zatem należy wymagać od organów prowadzących postępowanie szybkiego, zgodnego z prawem ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych oraz wydania na ich podstawie decyzji zgodnej z prawem. Powyższe tym bardziej uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie przez organ drugiej instancji orzeczenia co do istoty sprawy.
W toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy z inicjatywy Wojewody D. (pisma z dnia 6 lutego 2015 r. i z dnia 6 maja 2015 r.) uzupełniono o sporządzony według stanu na dzień 29 stycznia 2009 r. wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru J. we W., przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] r. Wojewoda D. podjął ponadto z udziałem właścicieli nieruchomości (aktualnego i byłych) czynności dowodowe zmierzające do wyjaśnienia faktu i daty wydania nieruchomości przez byłych właścicieli (pisma z dnia 6 lutego 2015 r. i z dnia 6 maja 2015 r., znak [...]).
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i podjęcia czynności wymaganych przepisem art. 10§1 i art. 81 kpa Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. (znak. [...]) wydaną na podstawie art. 138§1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku z art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzednio powoływanych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją.
Uzasadniając podjęte orzeczenie Wojewoda D. wskazał, że rozpatrywana sprawa dotyczy ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która stała się z mocy prawa własnością Gminy W., w związku z wydaniem przez Prezydenta W., na podstawie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 154, poz. 958), powołanej wcześniej decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia [...] r. (Nr [...]).
W myśl art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958), w postępowaniu dotyczącym ustalania wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
Obowiązek ustalenia odszkodowania w rozpatrywanym przypadku wynika z treści art. 12 ust. 4f ustawy, który stanowi, że wspomniane odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W myśl przepisu art. 12 ust. 4a ustawy, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomość wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Stosownie zaś do treści art. 12 ust. 5 ustawy, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Oznacza to, że ustalenie odszkodowania powinno następować w drodze odpowiedniego zastosowania przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 782), dalej jako "ugn", z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 18 ustawy, który w ustępie 1 stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego (art. 156 ust. 1 ugn).
Do sposobu ustalenia odszkodowania mają zastosowanie przepisy rozdziału 5 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec tego należy wskazać, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości, przy ustalaniu której uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 1 i ust. 2 ugn). Jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową na podstawie art. 135 ugn, wyceniając oddzielnie wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych (art. 135 ust. 1 i ust. 2). Ustalona według wartości nieruchomości wysokość odszkodowania może być następnie powiększona o kwotę 5 % ze względu na okoliczności określone w art. 18 ust. le ustawy, a więc w przypadku, gdy dotychczasowy właściciel nieruchomości objętej decyzją wyda tę nieruchomość nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, albo od dnia doręczenia zawiadomienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, albo od dnia doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Organ rozpatrujący odwołanie wniesione przez stronę od decyzji organu pierwszej instancji zobowiązany jest ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie pod kątem zgodności tak z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami prawa proceduralnego. Organ odwoławczy obowiązany jest przy tym dokonać powyższej oceny - w sposób wyczerpujący - z urzędu, bez względu na zakres zarzutów podniesionych w odwołaniu. Po przeprowadzeniu takiej oceny w niniejszej sprawie Wojewoda D. doszedł do przekonania, że kwestionowana decyzja Starosty O. odpowiada prawu, co musi skutkować utrzymaniem w mocy powołanego rozstrzygnięcia.
Wskazał, że jak wynika z akt sprawy decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej stała się ostateczna w momencie wydania przez Wojewodę D. decyzji Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r., tj. w dniu [...] r., i z tym dniem, zgodnie z art. 12 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, przedmiotowa działka przeszła z mocy prawa na własność Gminy W.. Uzasadnione stało się zatem ustalenie na rzecz byłych właścicieli odszkodowania, zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy.
Zdaniem organu orzekającego nie ma także wątpliwości co do tego, iż w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej i jej uostatecznienia w księdze wieczystej nr [...] było ujawnione prawo współwłasności nieruchomości na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej na rzecz R. Z. i J. Z.. Zgodnie z odpisem zupełnym księgi wieczystej, nieruchomość nie była obciążona ograniczonymi prawami rzeczowymi. Nie ma zatem podstaw do ustalania odszkodowania z tytułu wygaśnięcia tego rodzaju praw.
Ze względu na przedmiot rozstrzygnięcia podstawowe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy.
Podważenie wartości dowodowej tego rodzaju opinii przez organy administracji publicznej jest możliwe w przypadku, gdy prosta analiza jego treści nasuwa uzasadnione wątpliwości co do jego spójności, logiczności, zupełności, ale również wówczas gdy zawiera on nieścisłości, błędy metodologiczne, rachunkowe, czy też pomija elementy istotne dla ustalenia wartości szacowanych nieruchomości.
Jednocześnie, specjalny tryb kontroli operatów szacunkowych sprawowany wewnątrz społeczności rzeczoznawców majątkowych przewiduje art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych.
Na temat charakteru oceny wydawanej przez organizację zawodową NSA wypowiedział się w wyroku z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. II OSK 103/07, w którym stwierdził, iż "przy ustalaniu wartości nieruchomości oceny prawidłowości sporządzenia operatu dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Postępowanie przewidziane w tym przepisie dotyczy wyłącznie oceny prawidłowości sporządzenia operatu, a jego rezultatem nie może być dokonanie określenia wartości przedmiotu wyceny". Wojewoda D. zwrócił uwagę, że fakt dokonania oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w oparciu o art. 157 ugn - pozytywnej bądź negatywnej -istotnie ogranicza zakres swobodnej oceny dowodów przez organ prowadzący postępowania, wniosek taki płynie z art. 157 ust. 1a ugn, który jest jednoznaczny w swej treści i nie daje organowi administracji publicznej możliwości kontroli prawidłowości oceny dokonanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych/zespół oceniający (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. I SA/Wa 133/13, LEX nr 1316635). Ustawodawca zdecydował, że operat szacunkowy, w odniesieniu do którego wydana została negatywna ocena przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, od dnia wydania tej oceny traci charakter opinii o wartości nieruchomości. Organizacja zawodowa została przy tym zobowiązana do publikowania, z dniem wydania oceny negatywnej, przez okres 12 miesięcy, na swojej stronie internetowej informacji o tej ocenie. Sytuacja odwrotna- polegająca na dokonaniu pozytywnej oceny- powoduje, że ewentualne kwestionowanie operatu in meriti musi zostać silnie umotywowane, a negatywna ocena operatu winna odnosić się do jego treści, jak i treści opinii komisji opiniującej i wyjaśniać, dlaczego tym dowodom należałoby odmówić racji (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. II SA/Po 516/11 i wyrok NSA z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. I OSK 1066/12 oraz wyrok NSA z 15 stycznia 2010 r., sygn. I OSK 497/09).
Wojewoda D. wskazał następnie, że w niniejszej sprawie dla potrzeb ustalenia odszkodowania w postępowaniu administracyjnym za nieruchomość, określoną geodezyjnie jako działki nr 27/27, 27/28, 27/30, 27/31, 27/33, 27/35, 27/36, AM - 2, obręb J., przejętą z mocy prawa przez Gminę W. pod publiczną drogę gminną - na zlecenie organu pierwszej instancji - w dniu 5 lipca 2013r. sporządzony został, przez rzeczoznawcę majątkowego D. K., operat szacunkowy określający wartość przedmiotowej nieruchomości na kwotę 115 534 zł. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości omawianego operatu szacunkowego, a dokonana przez organ I instancji ocena prawidłowości tego operatu szacunkowego nie nosi znamion dowolności. Operat uzyskał też w trybie określonym w art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pozytywną Opinię Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych Nr [...], sporządzoną w dniu [...] r. Z sentencji opinii Komisji jednoznacznie wynika, iż operat szacunkowy z dnia 5 lipca 2013 r. "został sporządzony prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w dacie wyceny przepisami prawa i może zostać wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony". W ocenie Komisji Arbitrażowej wszystkie etapy wyceny, w tym analiza rynku nieruchomości zaprezentowana w operacie, jak też dobór nieruchomości podobnych, zostały sporządzone przez biegłą w sposób poprawny i pełny, bez zastrzeżeń i w zgodzie z przepisami prawa.
W opinii Komisji wskazano pewnie uchybienia, które jednak nie miały wpływu na określenie wartości szacowanej nieruchomości.
Aktualność operatu została potwierdzona na piśmie przez rzeczoznawcę majątkowego D. K., wobec czego operat szacunkowy mógł, stosownie do treści art. 156 ust. 4 zd. pierwsze powołanej ustawy, być wykorzystany po upływie okresu 12 miesięcy, a Wojewoda D. nie znalazł podstaw do zakwestionowania jego wartości. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że rzeczoznawca stosownie do brzmienia art. 18 ust. 1 ustawy, ustaliła stan nieruchomości na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji, tj. 29 stycznia 2009r. zatem "drogowe" przeznaczenie wycenianych działek nie może budzić żadnych wątpliwości.
Wartość nieruchomości biegła oszacowała, obejmując analizą rynek nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod drogi publiczne - drogi gminne, a więc obiektów, które analogicznie jak działki będące przedmiotem wyceny charakteryzują się przeznaczeniem "drogowym" (str. 13 operatu). Na stronie 14 operatu szacunkowego, uzasadniając zachowanie wymogu podobieństwa względem nieruchomości wycenianej biegła wyjaśniła, że "wszystkie transakcje przyjęte do analizy przeznaczone na cele publiczne, jako drogi dojazdowe, lokalne, ulice, drogi wewnętrzne czy jako drogi stanowiące poszerzenie istniejących dróg kategorii gminnej (w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznaczone symbolami KD- L, KD-W, KD-GP, KD-D). W wyniku analizy nie zauważono różnicy w cenach pomiędzy tak oznaczonymi w miejscowym planie drogami gminnymi, z tego względu uznano, że wszystkie nieruchomości z tabeli 1 są nieruchomościami podobnymi w kontekście przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego". Operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod inwestycję drogową odpowiada więc przepisowi § 36, który w ust. 4 stanowi, że w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Ponadto jak wskazał organ orzekający autorka operatu zdefiniowała obszar badanego rynku jako teren miasta W. (str. 14 operatu). Mając na względzie pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym "rynek lokalny" rozciąga się na teren gminy i powiatu, "przyjąć należy, że granice przestrzenne obszaru badania zostały określone prawidłowo (zob. wyroki: NSA I OSK 701/11 z dnia 22 maja 2012 r., WSA w Warszawie I SA/Wa 1204/08 z dnia 29 października 2008r., WSA we Wrocławiu II SA/Wr 537/08 z dnia 7 kwietnia 2009 r., WSA w Bydgoszczy II SA/Bd 626/09 z dnia 26 października 2009 r.). Ramy czasowe monitorowania rynku zakreślono natomiast na okres od lipca 2011 do dnia sporządzenia operatu szacunkowego (str. 14 operatu), tj. 5 lipca 2013 r., co odpowiada pkt. 3.3., wchodzącej w skład Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny, Noty Interpretacyjnej Nr 1 – Zastosowanie Podejścia Porównawczego w Wycenie Nieruchomości, stanowiącego, iż do porównań należy wykorzystywać nieruchomości podobne, które były przedmiotem sprzedaży w okresie najbliższym, poprzedzającym datę wyceny, ale nie dłuższym niż dwa lata od daty, na którą określa się wartość nieruchomości.
Wojewoda D. wskazał też w uzasadnieniu, że rzeczoznawca majątkowy odwołując się do obowiązujących przepisów ustawy i rozporządzenia szczegółowo wyjaśniła wybór podejścia, metody i techniki wyceny oraz sposób jej przeprowadzenia. Podała, że stosownie do art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podejście porównawcze polega na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego.
Z kolei poprzez nieruchomość podobną należy rozumieć nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość (art. 4 pkt 16 ugn). Natomiast przy metodzie porównywania parami porównuje się nieruchomość będącą przedmiotem wyceny, której cechy są znane, kolejno z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości (§ 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
W opracowaniu biegła podała też charakterystykę wycenianej nieruchomości oraz dokonała opisu nieruchomości przyjętych do bezpośrednich porównań, co pozwala pozytywnie zweryfikować podobieństwo do nieruchomości poddawanej wycenie. Uzasadniła także pominięcie w wycenie korekty cen transakcyjnych ze względu na upływ czasu wskazując, że "na badanym rynku nie występuje jakakolwiek dynamika cen.
Ponadto dokonała procentowej oceny wpływu cech rynkowych na wartość nieruchomości (str. 17), przyjęła dla ustalonych cech rynkowych odpowiednią skalę ocen (tabela 2 "Zestawienie cech rynkowych i ich wag", str. 19) i zgodnie z przyjętą metodologią stworzyła pary porównawcze, w których cechy wycenianej nieruchomości porównywała kolejno z cechami każdej z wybranych nieruchomości. Następnie wyliczyła poprawki stanowiące wynik uwzględnienia różnicy cech i przypisywania im wag pomiędzy nieruchomością wycenianą a dobranymi do porównań (zob. tabela 3 "Określenie wartości rynkowej", str. 22).
Przedstawiła również obliczenia matematyczne zweryfikowane przez organ orzekający.
Wojewoda D. uznał przy tym, że stwierdzone błędy rachunkowe nie pozbawiają analizowanej opinii wartości dowodowej i nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Natomiast ewentualnej konwalidacji wskazanych uchybień w toku postępowania odwoławczego, celem wydania decyzji merytorycznej opartej na prawidłowo obliczonej wartości końcowej - po uprzednim sprostowaniu błędów rachunkowych przez rzeczoznawcę majątkowego - stała na przeszkodzie wyrażona w art. 139 kpa zasada zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się.
Podsumowując Wojewoda stwierdził, iż operat szacunkowy z dnia 5 lipca 2013 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego D. K. może być podstawą do ustalenia odszkodowania. Zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia nie mogły odnieść zawarte w odwołaniu zarzuty kwestionujące prawidłowość operatu szacunkowego z uwagi na pogląd o niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia określających szczegółowo sposób wyceny nieruchomości przejętych pod drogi publiczne.
Ustosunkowując się do powyższego stanowiska odwołujących się organ orzekający wyjaśnił że ani organ pierwszej instancji w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, ani Wojewoda w niniejszym postępowaniu, nie są uprawnieni do oceny konstytucyjności kwestionowanych przez wnioskodawcę przepisów rozporządzenia czy do uchylenia się od ich zastosowania.
Obowiązek działania organów administracji publicznej na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa wynikający z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa obejmuje swym zakresem także przepisy wykonawcze, ustanawiane w drodze rozporządzeń Rady Ministrów.
W tym miejscu Wojewoda D. zwrócił uwagę, że wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. w sprawie o sygn. K 4/10 Trybunał Konstytucyjny uznał, że § 36 ust. 1 i 4 cytowanego rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym od dnia 7 października 2005 r. do dnia 25 sierpnia 2011 r.) jest zgodny z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej a także przepisami art. 134 ust. 3 i 4, art. 152 ust. 3 w zw. z art. 151 ust. 1 i art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przez to z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W orzeczeniu tym Trybunał przesądził o zgodności poprzedniej regulacji § 36 ust. 1 rozporządzenia - zakładającej, jak obecnie § 36 ust. 4 rozporządzenia, pierwszeństwo oparcia się przy wycenie na cenach transakcyjnych nieruchomości drogowych - m.in. właśnie z art. 151 ust. 1 ugn. Z tego względu –zdaniem organu odwoławczego - przepis § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z 2004 r. w nowym brzmieniu także nie budzi wątpliwości w kwestii zgodności z Konstytucją. Nie jest bowiem wciąż wykluczona wycena rynkowej wartości nieruchomości przy uwzględnieniu transakcji nieruchomościami drogowymi. Taki sposób ustalania odszkodowania Trybunał uznał za zgodny z Konstytucją.
Organ orzekający wskazał dodatkowo, że problematyka wykorzystania transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi publiczne była już wielokrotnie poddawana ocenie sądów administracyjnych, które ukształtowały jednoznaczne stanowisko w tym zakresie, odrzucające pogląd, ze transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi publiczne, w których stroną jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, nie spełniają kryterium definicji wartości rynkowej. Uzasadniając powyższe stanowisko WSA w Bydgoszczy podniósł, że skoro ustawodawca nie wyłączył z porównania cen transakcyjnych uzyskiwanych przy sprzedaży nieruchomości przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne między osobami fizycznymi (osobami prawnymi) a gminą lub Skarbem Państwa, to tym samym uznał, że tego rodzaju transakcje odpowiadają wymogom z art. 151 ust. 1 ugn (zob. wyrok WSA z 18 listopada 2010 r., sygn. II SA/Bd 1253/10, CBOSA). W podobny sposób wypowiedział się WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Wr 97/10; baza orzeczeń NSA) wskazując, że brak jest podstaw do twierdzenia, że cena uzyskana w następstwie notarialnej umowy kupna-sprzedaży nieruchomości przeznaczonej pod drogę nie odpowiada wymogom art. 151 ust. 1 ugn.
W orzecznictwie administracyjnym wskazano też, że rzeczoznawca majątkowy nie jest uprawniony do oceny, czy ceny transakcji spełniają kryterium definicji wartości rynkowej, a także czy wycena nieruchomości dokonana w oparciu o nieruchomości drogowe będzie odpowiadała pojęciu "słusznego odszkodowania". Rzeczoznawca majątkowy ma obowiązek stosować obowiązujące zasady określania wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Brak jest tym samym dostatecznych podstaw do tego, aby umowy mające za przedmiot grunty przeznaczone pod budowę dróg, wyłączać z kategorii umów rynkowych. Przeciwnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrakty takie są elementem rynku nieruchomości, nawet jeżeli przyjąć, że mogą mieć pewne cechy szczególne (wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r. sygn. I OSK 1548/09).
Dlatego też uznać należy, że treść tego rodzaju umów pozwala ustalić rynkową wartość nieruchomości, za którą przysługuje odszkodowanie. Powyższe stanowisko zostało ponadto zaaprobowane przez NSA w wyrokach z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 406/09; z dnia 15 października 2010 r., sygn. I OSK 1749/09; z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 900/09; z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 497/10, z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. I OSK 961/11.
Następnie organ orzekający wyjaśnił, że opisywane w odwołaniu okoliczności, dotyczące obniżenia wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Nr [...]), który przeznaczył przedmiotową nieruchomość pod komunikację drogową nie mogą być brane pod uwagę w przedmiotowej sprawie. Ustalanie odszkodowania w trybie decyzji administracyjnej obejmuje tylko rzeczywistą wysokość szkody, nie obejmuje natomiast odszkodowania za pozostałe poniesione straty (M. Szalewska, Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005, s. 261). Odszkodowanie przysługuje za odjęcie prawa własności w drodze wywłaszczenia, a ustalane jest na podstawie rynkowej wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot wywłaszczenia (zob. art. 128 ust. 1 ugn w związku z art. 134 ust. 1 ugn), na podstawie przeznaczenia wynikającego z mpzp, obowiązującego w dacie wydania decyzji skutkującej przejściem prawa własności na podmiot publiczny.
Odszkodowanie nie stanowi więc wartości równej szkodzie, powstałej na skutek wywłaszczenia. Nie obejmuje w związku z tym swym zakresem faktu ewentualnego uprzedniego obniżenia wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Realizację tego rodzaju roszczeń przewiduje art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199), który stanowi, że jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, żądać od gminy: 1) odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo 2) wykupienia nieruchomości lub jej części (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. II SA/Gd 774/14). Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., przysługuje zatem za poniesioną rzeczywistą szkodę, która polega na obniżeniu się wartości nieruchomości lub która pozostaje w bezpośrednim związku ze zmianą przeznaczenia nieruchomości (wyrok SN z dnia 12 października 2007 r., w sprawie o sygn. V CSK 230/07). Tego rodzaju roszczenia mają charakter cywilnoprawny i zgodnie z art. 37 ust. 3 u.p.z.p. można je zgłaszać w okresie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.
Wobec powyższego za błędne należy uznać przekonanie stron postępowania, że wysokość odszkodowania nie odpowiada konstytucyjnej zasadzie "słusznego odszkodowania". Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że ustawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne", mogą bowiem istnieć sytuacje szczególne, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za słuszne również odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne. Trybunał podkreślił, iż wywłaszczenie następuje na cele publiczne tzn. ze względu na dobro wspólne i z tych przyczyn odszkodowanie w pełni ekwiwalentne może nie odpowiadać zasadzie słuszności, natomiast odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne może być uznane za odszkodowanie słuszne. Wobec powyższego odszkodowanie nie obejmuje wszelkiej szkody będącej wynikiem wywłaszczenia (wyrok z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. SK 11/02, OTK-A 2004, nr 7, poz. 66, zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2010 r., I OSK 1186/09, Lex Nr 594949). Zdaniem Wojewody D. na akceptację zasługuje również stanowisko Starosty O. dotyczące braku w sprawie podstaw do zastosowania wynikającego z art. 18 ust. 1e ustawy powiększenia przyznanego odszkodowania o 5%. W uzupełnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej stała się ostateczna w momencie wydania przez Wojewodę D. decyzji, utrzymującej w mocy decyzję pierwszoinstancyjną tj. w dniu [...] r.. a wiec po wejściu w życie powołanej ustawy zmieniającej. Zatem w rozpatrywanym przypadku podstawą przyznania wspomnianego dodatku będzie powołany przez organ orzekający przepis art. 18 ust. 1e ustawy. Bezsporne jest także, że ww. decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Zatem w niniejszej sprawie termin do wydania nieruchomości inwestorowi, liczony zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1e pkt 3ustawy, tj. od dnia w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji stała się ostateczna, upłynął w dniu 8 maja 2009 r.
W dalszej części uzasadnienia Wojewoda D. w szczegółowy sposób przedstawił kwestie związane z ustaleniem daty wydania nieruchomości. Wyjaśnił m.in., że pełnomocnik stron ograniczył się do złożenia nieprecyzyjnej deklaracji, zgodnie z którą "po wydaniu przedmiotowej decyzji lokalizacyjnej nieruchomość nią objęta została przekazana Gminie W., bez zbędnej zwłoki". Omawiane twierdzenie stron zainteresowanych korzystnym rozstrzygnięciem nie zostało przez nie uwiarygodnione jakimikolwiek dowodami, a w odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego, działający w zastępstwie odwołujących się pełnomocnik nie sprecyzował treści powyższego oświadczenia stosownie do zaleceń organu odwoławczego, twierdząc, że "Strona nie ma możliwości, po ponad pięciu latach od wydania nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, podać informacji o jakie wystąpił Wojewoda D. w piśmie z dnia 6.02.2015 r., nie posiada również żadnych dokumentów dotyczących okoliczności wydania nieruchomości na rzecz Gminy W., gdyż takie dokumenty nie powstały". Zdaniem Wojewody D. wiarygodność wskazanych twierdzeń podważa okoliczność, że zostały one sformułowane dopiero w toku rozpatrywania po raz trzeci przedmiotowej sprawy przez Starostę O., i me były podnoszone na etapie poprzednich postępowań wyjaśniających. Ponadto w ocenie organu odwoławczego wskazany przez pełnomocnika stron okres, jaki upłynął od dnia wydania decyzji lokalizacyjnej, nie jest na tyle długi, iż całkowicie uniemożliwia wyjaśnienie swojego stanowiska w sposób umożliwiający jego weryfikację, przy czym twierdzenia dotyczące zaistnienia przesłanek powiększenia odszkodowania nie zostały powtórzone w treści odwołania, jak również strony nie kwestionowały ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu pierwszej instancji w tym zakresie.
W przedstawionych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do podwyższania przyznanego odszkodowania o 5%. Podjęte w toku postępowania odwoławczego czynności dowodowe z udziałem byłych i aktualnych właścicieli nieruchomości zmierzające do ustalenia, w jakim terminie byli właściciele zaprzestali wykonywania uprawnień właścicielskich nie doprowadziły do podważenia ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organ pierwszej instancji.
W zakończeniu uzasadnienia Wojewoda D. zwrócił uwagę na zastosowanie się organów w toku postępowania prowadzonego w tej sprawie do wszystkich wymogów proceduralnych, w tym przede wszystkim wynikających z zasady czynnego udziału stron, zawartej w art. 10§1 kpa.
Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowali R. Z. i J. Z. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W petitum skargi działający imieniem R. Z. i J. Z. pełnomocnik zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem :
art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 - 3 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP polegającym na ustaleniu wysokości odszkodowania w sposób rażąco zaniżony z pokrzywdzeniem interesu Skarżących, a więc niespełniającego wymogu słusznego odszkodowania gwarantowanego przez ww. normy konstytucyjne,
- art. 134 ust. 1 w zw. z art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 782 - dalej: "u.g.n."), poprzez nieuwzględnienie, przy ustalaniu wysokości odszkodowania, wartości rynkowej nieruchomości,
- art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. poprzez pominięcie zasady wyceniania na korzyść właściciela z uwzględnieniem przeznaczenia nieruchomości niezmniejszającego wartości, tzn. nakazującej zawrzeć w odszkodowaniu rentę planistyczną, o ile zmiana przeznaczenia zmniejsza wartość,
- § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 2004, Nr 207, poz. 2109 ze zm.), w brzmieniu nadanym mu rozporządzeniem z dnia 14 lipca 2011 r. zmieniającym ww. rozporządzenie od 26 sierpnia 2011 r. (Dz.U. Nr 165, poz. 985) - poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności poprzez określenie wartości nieruchomości, z pominięciem art. 134 ust. 1 w zw. z art. 151 ust. 1 u.g.n., przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, nie zaś przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych,
- art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającym na dowolnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pobieżnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, zwłaszcza w kontekście oparcia rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji na wadliwie sporządzonym operacie rachunkowym.
Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżących na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.) wniósł o:
I. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji,
II. zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, na podstawie stosownych norm.
Ponadto - w sytuacji gdyby Sąd nie stwierdził, że w przedmiotowym przypadku zachodzi oczywista niekonstytucyjność § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r., co z uwagi na tzw. wtórną niekonstytucyjność pozwalałoby Sądowi na orzeczenie w tej sprawie na podstawie art. 134 ust. 1 w zw. z art. 151 ust. 1 ustawy gospodarce nieruchomościami, czyli bez kierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, pełnomocnik skarżących wniósł - w celu prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - o przedstawienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zgodności z Konstytucją RP § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 dnia 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego Dz. Nr 2004, Nr 207, poz. 2109 ze zm.), w brzmieniu nadanym mu rozporządzeniem z 14 lipca 2011 r. zmieniającym ww rozporządzenie, o następującej treści:
Czy § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego Dz.U. Nr 2004, Nr 207, poz. 2109 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 26 sierpnia 2011 r. (Dz.U. Nr 165, poz. 985), nie wykracza w zakresie treściowym poza granicę upoważnienia ustawowego określonego art. 159 u.g.n., a tym samym nie jest wydany z naruszeniem art. 92 ust. 2 Konstytucji, stanowiąc przy tym nadmierną i wydaną poza granicami ustawy w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji ingerencję w prawo do słusznego odszkodowania, gwarantowane przez art.21 ust. 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji?
Ponadto pełnomocnik skarżących wskazał, że dla wykazania zasadności tego wniosku, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wnosi o dopuszczenie dowodu z załączonej do skargi opinii [...]. A. M. profesor [...] w W., w której konkluzji stwierdzono, że: "Regulację par. 36 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wyceny uznać należy za wydaną z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego w zakresie treściowym, a zatem wydaną z naruszeniem art. 92 ust. 2 Konstytucji, a nadto za stanowiącą nadmierną i wydaną poza . granicami ustawy w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji ingerencję w prawo do słusznego odszkodowania, gwarantowane przez art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji".
Uzasadnienie skargi zawiera odrębną argumentację, stanowiącą rozwinięcie zarzutów sformułowanych w jej petitum i w znacznym zakresie zbieżną z argumentacją zamieszczoną uprzednio w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wydanej w tej sprawie.
Pełnomocnik skarżących, podobnie jak pełnomocnik reprezentujący R. Z. i J. Z. w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, akcentuje kwestie niezgodnego – w ocenie skarżących – z przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i niesprawiedliwego ukształtowania przepisów regulujących procedurę wyceny określoną w przepisie § 36 ust. 4 powoływanego rozporządzenia. Konsekwentnie wskazano w uzasadnieniu skargi, że przepis § 36 ust. 4 tego rozporządzenia będący podstawą określenia wartości przedmiotowych działek gruntu został wydany z przekroczeniem ustawowej delegacji zawartej w art. 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przez to z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, a poprzez to naruszający art. 21 ust. 2 , art. 64 ust. 1 -3, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP, a także art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W ocenie skarżących "wartość rynkowa określona na podstawie § 36 ust. 4 rozporządzenia tj. przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, pozostaje w całkowitej sprzeczności z określoną w art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami definicją "wartości rynkowej" nieruchomości. Przepis § 36 ust. 4 rozporządzenia, jako że przewiduje możliwość określenia "wartości rynkowej" w dwojaki sposób, tj. przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, bądź - jeżeli jest to możliwe - przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomościami drogowymi, bezpodstawnie różnicuje wysokość odszkodowania w zależności od metodologii wyceny przyjętej przez rzeczoznawcę. Dysproporcja ta jest – zdaniem skarżących - ewidentnie widoczna na tle niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę, że wartość rynkową według transakcji nieruchomości drogowych określono na kwotę 121, 36 zł/m2, podczas gdy wartość rynkowa według przeznaczenia nieruchomości przeważających wśród gruntów przyległych kształtuje się na kwotę ok. 350,00 zł/m2.
Na potwierdzenie swoich zarzutów skarżący powołali w uzasadnieniu skargi treść zdania odrębnego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2012 r., sygn. K 4/10, zgłoszonego przez sędziego Wojciecha Hermelińskiego. Dodatkowo podkreślono, że określenie wartości rynkowej, zgodnie z art. 151 ust. 1 ugn mogło nastąpić "przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, gdyż jedynie w zakresie obrotu tymi gruntami na tym terenie istnieje rynek, o którym mowa w tym przepisie". Organy obu instancji zaakceptowały tymczasem, że sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego Dominikę Kubiak operat szacunkowy, bazujący na przyjęciu, że "rynek" 7 transakcji drogowych w okresie prawie 2 lat, pozwala na określenie "wartości rynkowej" dla ustalenia słusznego odszkodowania za przedmiotowe grunty, odpowiada przepisom prawa. Skarżący poddali również krytyce stanowisko Wojewody, iż zagadnienie obniżenia wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przeznaczył przedmiotową nieruchomość pod komunikację miejską, nie może być brane pod uwagę w przedmiotowej sprawie. W ich ocenie podstawę taką zawiera przepis art. 134 ugn, który w ust. 3 stanowi, że jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania. Z tego względu organ powinien uwzględnić w odszkodowaniu rentę planistyczną z tytułu obniżenia wartości gruntu spowodowaną uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego w 2007 r., przeznaczającym przedmiotową nieruchomość pod drogi, co de facto powinno prowadzić do przyznania im odszkodowania z uwzględnieniem wartości przybliżonej do wartości nieruchomości przeważających wśród gruntów przyległych.
W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 2 września 2015r. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte przy orzekaniu w sprawie .
Ponadto odniósł się w szczegółowy sposób do poszczególnych zarzutów zawartych w skardze, uznając je za niezasadne.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 17 listopada 2015r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że podtrzymuje skargę i wnioski w niej zawarte.
Wojewódzki sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych :
Należy przede wszystkim - wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto poprzedzając przedstawienie motywów podjętego wyroku Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniała potrzeba uwzględnienia zawartego w skardze wniosku o przedstawienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego zgodności z ustawą zasadniczą przepisu §36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego w brzmieniu nadanym mu rozporządzeniem zmieniającym z dnia 14 lipca 2011r. wobec niestwierdzenia przez Sąd zależności rozstrzygnięcia sprawy od odpowiedzi na pytanie w opisanej kwestii. Sąd przyjmując taką oceną w omawianym zakresie uwzględnił stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2012r. (sygn. akt K 4/10) w części odnoszącej się do treści §36 ust. 4 wskazanego powyżej rozporządzenia w brzmieniu nadanym mu rozporządzeniem zmieniającym z dnia 14 lipca 2011r.
Trybunał Konstytucyjny orzekając powołanym wyrokiem o zgodności §36 ust. 1 i ust. 4 wskazywanego aktu wykonawczego w brzmieniu obowiązującym od dnia 7 października 2005r. do dnia 25 sierpnia 2011r. (tj. do dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego z dnia 14 lipca 2001r.) z art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz przepisami art. 134 ust. 3 i 4, art. 152 ust. 3 w związku z art. 151 ust. 1 i art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zwrócił również uwagę - jak wynika z uzasadnienia wyroku – na obowiązującą w dacie orzekania przez Trybunał treść przepisu, o którego zgodności z Konstytucją orzekał, nadaną mu rozporządzeniem zmieniającym z dnia 14 lipca 2011r.
Trybunał nie zakwestionował legalności nowej treści tego przepisu, który w brzmieniu zaskarżonym wówczas przez Trybunał był stosowany w niniejszej sprawie w administracyjnym postępowaniu instancyjnym , podkreślając dostosowanie zakresu regulacji do zakresu ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i regulacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Sąd za niezasadny uznał również wniosek dowodowy dotyczący opinii prawnej załączonej do skargi, co było oczywistą konsekwencją stanowiska Sądu przyjętego w odniesieniu do wniosku powyżej omówionego, do oceny zasadności którego Sąd – mimo sugestii pełnomocnika skarżących - nie musiał korzystać z opinii prawnej (niezależnie od wadliwości przedmiotowego dokumentu, wynikającej z braku własnoręcznego podpisu autorowi opracowania).
Istotą rozpoznawanej sprawy było ustalenie kwoty odszkodowania za nieruchomość położoną we Wrocławiu, oznaczoną geodezyjnie jako działki o numerach: 27/27/27/28, 27/30, 27/33, 27/35, 27/36 AM-2, obręb J., o łącznej powierzchni 0,0952 ha, która objęta została decyzją ustalająca lokalizację dróg publicznych kategorii gminnej i stała się własnością Gminy W., przysługującego R. Z. i J. Z. - jako dotychczasowym właścicielom tej nieruchomości, czyli podmiotom uwzględnionym w treści przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wcześniej powoływanej.
Przedmiotowa nieruchomość objęta została ustaleniami planistycznymi przyjętymi uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...], w której cztery działki gruntu (27/27, 27/30, 27/33 i 27/36) oznaczone zostały symbolem 4 KD-L (ulica), jedna działka gruntu (27/35) oznaczona została symbolem 3 KD-L (ulica), a dwie działki gruntu (27/28 i 27/31) oznaczone zostały symbolem 19 KDW ( droga wewnętrzna).
Natomiast w dniu [...]r. Prezydent W. decyzją Nr [...] (utrzymaną w mocy decyzją Wojewody D. z dnia [...]) orzekł w odniesieniu do wskazanych wcześniej działek gruntu- o ustaleniu lokalizacji dróg publicznych kategorii gminnej – ul. D.i V..
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy powoływanej wcześniej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, a jej konsekwencją było przejęcie prawa własności nieruchomości wcześniej opisanej przez Gminę W..
Przewidziana przez ustawodawcę w takich sytuacjach rekompensata przysługująca określonym ustawowo podmiotom w tym m.in. dotychczasowym właścicielom przyjętej nieruchomości dokonywane jest w formie odszkodowania, którego wysokość ustala się według wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania i stanu nieruchomości z dnia wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej. Istotne też jest, że do ustalenia wysokości odszkodowania i jego wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, wcześniej powoływanej.
Takie zastrzeżenie powoduje, że wyznacznikiem wysokości odszkodowania jest stosownie do przepisu art. 130 ust. 2 wskazanej ustawy - opinia rzeczoznawcy majątkowego, określająca wartość nieruchomości, przedstawiona w formie operatu szacunkowego. Sposób sporządzania operatu szacunkowego został szczegółowo regulowany w ustawie o gospodarce nieruchomościami i powoływanym wcześniej rozporządzeniu oraz dyrektywach branżowych.
Ustalona - odpowiednio do wartości nieruchomości oszacowanej przez rzeczoznawcę majątkowego - wysokość odszkodowania może być powiększona o kwotę odpowiadającą jego 5 % w przypadkach określonych w art. 18 ust 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji i zakresie dróg publicznych, tzn. w sytuacji, gdy dotychczasowy właściciel nieruchomości, której dotyczy decyzja o lokalizacji drogi publicznej wyda nieruchomość nie później niż przed upływem 30 dni od dnia, w którym decyzja orzekająca o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, albo od dnia doręczenia zawiadomienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności lub od dnia doręczenia postanowienia o nadaniu takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że odszkodowanie w wysokości przy zastosowaniu określonej procedury musi spełniać konstytucyjny warunek " słuszności" wymagany art. 21 ust. 2 (in fine) Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w którym gwarantowana jest ochrona własności i prawa dziedziczenia, z jednoczesnym dopuszczeniem wywłaszczenia, ale tylko wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem . Istotne przy tym jest, że rozważając istotę pojęcia "słuszne" w kontekście odszkodowania , o którym stanowi zapis ustawy zasadniczej, Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie oznacza ono odszkodowania w każdym przypadku w pełni ekwiwalentnego i spełniającego oczekiwania podmiotu uprawnionego do jego uzyskania, a ustawodawca konstytucyjny chciał takim sformułowaniem zwrócić uwagę, że utrata prawa własności następuje na cel publiczny, czyli dobro wspólne, a w takim przypadku nie musi być rekompensowana przy wykorzystywaniu kryteriów ekwiwalentności.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że R. Z. i J. Z. są osobami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania za nieruchomość wcześniej opisywaną, przyjętą na własność przez Gminę W. w celu realizowania inwestycji drogowej.
Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym wypisy z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości przez Sąd Rejonowy dla W. oraz wypisy z rejestru gruntów potwierdzają w sposób jednoznaczny, że w dniu wydania przez Prezydenta W. decyzji Nr [...] skarżący byli współwłaścicielami nieruchomości, objętej wskazaną decyzją.
Ponadto - w ocenie Sądu - materiał sprawy upoważnia do stwierdzenia, że organy właściwe instancyjnie w toku prowadzonego w sprawie postępowania jurysdykcyjnego wyjaśniły w sposób wymagany przepisami procesowymi wszystkie istotne w sprawie okoliczności, stosownie do przepisu art. 77 §1 kpa w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów ani nie naruszały przepisów art. 10 §1 i art. 81 kpa zapewniając stronom możliwość uczestniczenia w czynnościach postępowania na każdym jego etapie.
Motywy podjętych w sprawie orzeczeń zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione w uzasadnieniach, stosownie do zalecenia ustawodawcy zawartego w przepisie art. 11 Kpa.
W sposób wyczerpujący, profesjonalny i szczególnie staranny przedstawił swoją argumentację Wojewoda D. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd w zakładzie orzekającym w sprawie w sposób bezwzględny podziela stanowisko organu odwoławczego przyjęte przy orzekaniu, akceptując jednocześnie zastosowana przez organ argumentację. Przyjmując taką ocenę Sąd uznał za zbędne powtarzanie w uzasadnieniu wyroku wywodów i twierdzeń, które w całości aprobuje i dla zakwestionowania których nie znalazł żadnych podstaw.
Zdaniem Sądu należy jedynie wskazać, że sporządzony na potrzeby prowadzonego w tej sprawie postępowania przez uprawnioną osobę (rzeczoznawcę majątkowego) operat szacunkowy został poddany ocenie Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych w trybie art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w dniu 20 marca 2014r. zaopiniowany pozytywnie.
Komisja ani nie zgłosiła zastrzeżeń do przyjętej przez rzeczoznawcę przy oszacowaniu nieruchomości, metodologii wyceny, ani nie zakwestionowała operatu in meriti, stwierdzając jednoznacznie jego prawidłowość, zgodność z obowiązującymi w dacie dokonywania wyceny przepisami prawa i przydatność w sprawie na użytek której został zlecony. W uznaniu Sądu – podzielającego również w tym zakresie stanowisko Wojewody D. - zweryfikowanie w postępowaniu odwoławczym kilku obliczeń matematycznych dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego pozostaje bez wpływu na ocenę przedstawioną przez Komisję Arbitrażową. Nie podważyli również tej oceny w sposób skuteczny skarżący. W takich okolicznościach nie może budzić wątpliwości wynikająca z operatu szacunkowego wartość przedmiotowej nieruchomości określona na kwotę 115 534 zł, stanowiąca jednocześnie łączną kwotę przyznanego skarżącym odszkodowania. Zdaniem Sądu odszkodowanie ustalone w tej wysokości spełnia konstytucyjny postulat odszkodowania słusznego.
W ocenie Sądu z powodów przedstawionych w uzasadnieniu decyzji nie było możliwe zwiększenie kwoty odszkodowania o 5%, dopuszczone przez przepis art. 18 ust. 1 e powoływanej wcześniej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W materiale sprawy brak jest bowiem wiarygodnej podstawy dla stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość została wydana prze upływem terminu zastrzeżonego ustawowo, czyli w warunkach istniejących w rozpoznawanej sprawie - do dnia 8 maja 2009r.
Nie zasługiwało też na uwzględnienie- jak prawidłowo ocenił to Wojewoda D. – formułowane przez skarżących, w toku postępowania żądanie powiększenia kwoty odszkodowania o kwotę ustaloną w trybie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Przepis ten uprawnia właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości w przypadku, gdy w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone do żądania od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Roszczenie to można zgłosić w okresie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd przedstawiony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2012r. (sygn. akt I OSK 990/11) powoływanym także w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym żaden z przepisów prawa, mających zastosowanie przy orzekaniu o odszkodowaniu na nieruchomość przyjętą na własność przez Skarb Państwa, jednostkę samorządową lub wywłaszczoną nie przewiduje możliwości zwiększenia odszkodowania z tego tytułu, mającego odpowiadać wartości nieruchomości i postulatowi " słuszności" np. poprzez kumulowanie żądań wyprowadzonych z różnych regulacji prawnych mających zastosowanie w różnych sytuacjach, warunkowych odmiennymi przesłankami.
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i stosownie do przepisu art. 151 powoływanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło