II OSK 1408/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-09

Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Andrzej Wawrzyniak, Iwona Niżnik - Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo ustalił opłatę legalizacyjną za samowolnie wybudowany budynek mieszkalny, uwzględniając przepisy obowiązujące w dacie rozpoczęcia budowy?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego dotyczące legalizacji samowoli budowlanej. Kluczowe było ustalenie, że budowa rozpoczęła się w 2005 r., co skutkowało zastosowaniem przepisów obowiązujących po nowelizacji z 2003 r., a nie przepisów sprzed 2003 r., które mogłyby wyłączać możliwość nałożenia opłaty legalizacyjnej po upływie 5 lat od zakończenia budowy. Sąd podkreślił również wadliwość sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego, który został wzniesiony bez pozwolenia na budowę i naruszał przepisy techniczno-budowlane. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, a następnie umożliwiły legalizację poprzez ustalenie opłaty legalizacyjnej. Inwestor kwestionował datę rozpoczęcia budowy, twierdząc, że nastąpiło to przed 2003 r., co jego zdaniem wyłączało możliwość nałożenia opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną inwestora.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Iwona Niżnik - Dobosz po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1464/15 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2015 r. nr [...]; znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1464/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gorlicach podczas oględzin w dniu 21 października 2008 r. ustalił, że na działce nr [...] w U. znajduje się budynek przeznaczony na cele mieszkalne którego wysokość do kalenicy wynosi ok. 4,72 m, wymiary w rzucie poziomym wynoszą około 5,70 m x 6,70 m, budynek jest murowany z pustaków pianowych, stropy wylewane na mokro, dach dwuspadowy, pokryty dachówką ceramiczną. Budynek nie jest podpiwniczony, jednokondygnacyjny z poddaszem mieszkalnym. Zgodnie z oświadczeniem inwestora A. P. budynek ten został wzniesiony bez uzyskania pozwolenia na budowę. Jak wynika także z oświadczenia A. P. z dnia 11 grudnia 2008 r. po zapoznaniu się z protokołem z oględzin, budowę rozpoczął w 2005 r. (grudzień), nie posiadając również decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tego budynku. Z uwagi na usytuowanie budynku, ściana z pięcioma otworami okiennymi znajduje się w odległości 1 m od granicy działki, co narusza § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., budynek ten z uwagi na to, że narusza przepisy techniczno-budowlane, nie ma możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Tym samym nie ma możliwości legalizacji tej budowy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gorlicach na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku. W wyniku odwołania A. P. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. znak [...] uchylił decyzję PINB w Gorlicach z dnia [...] kwietnia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gorlicach decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego ponownie nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku wskazując na podobne powody niemożliwości legalizacji obiektu, jak w decyzji wcześniejszej. Następnie w wyniku rozpatrzenia odwołania A. P., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał A. P. rozbiórkę przedmiotowego budynku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2013 r. wniósł A. P., w wyniku której WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1006/13 uchyli w/w decyzje i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia PINB w Gorlicach z dnia [...] lutego 2012 r. co powiedział Sąd w uzasadnieniu wyroku i co powinno być wiążące, a w szczególności jakie dał wskazania, co do dalszego postępowania. Następnie postanowieniem [...] czerwca 2014 r. znak: [...], PINB w Gorlicach nakazał w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymać prowadzenie robót budowlanych oraz przedstawić dokumenty konieczne do legalizacji, w tym zaświadczenie wójta o zgodności budowy z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego. W dniu 31 grudnia 2014 r. wpłynęły wymagane dokumenty. Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gorlicach postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), ustalił wobec inwestora A. P., opłatę za legalizację budynku letniskowego, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na działce nr [...] w U., w wysokości 25 000 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 20 lutego 2015 r. złożył A. P., wskazując iż nie powinna być wymierzona opłata z uwagi na zakończenie budowy w 2003 r., co prowadzi do zastosowania art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu z 10 lipca 2003 r. Po rozpatrzeniu zażalenia Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr [...] z [...] października 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i art. 144 k.p.a. oraz art. 49 ust. 1 i 2, art. 80 ust. 2 pkt 2 i w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, utrzymał zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż PINB w Gorlicach prawidłowo określił przedmiot postępowania - inwestor dokonał robót budowlanych polegających na budowie domu letniskowego położonego na działce nr ewid. [...] w miejscowości U., które wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. A. P. nie legitymuje się w/w pozwoleniem. Nadto w niniejszej sprawie ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone zostały w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r. o sygn. akt II SA/Kr 1006/13, gdzie wskazano, że należało wdrożyć postępowanie o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane i umożliwić inwestorowi zalegalizowanie przedmiotowego budynku. Zdaniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ I instancji prawidłowo określił wysokość opłaty legalizacyjnej, gdzie zastosowanie mają przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ustawy Prawo budowlane, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Dodatkowo Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że Prawo budowlane nie przewiduje legalizacji obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego po 1 stycznia 1995 r. bez pozwolenia na budowę z pominięciem opłaty legalizacyjnej. Jak oświadczył A. P. w dniu 11 grudnia 2008 r. budowę budynku na działce nr [...] rozpoczął w grudniu 2008 r. W związku z powyższym zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane w brzemieniu obecnie obowiązującym. Organ wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r. o sygn. akt II OSK 865/12, gdzie wskazano, że nie może mieć zastosowania przepis art. 49 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. uniemożliwiający nakazanie rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego. Wynika to z treści art. 7 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo Budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która to zmieniła treść art. 49 Prawa budowlanego wprowadzając konieczność przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego kończącego się wymierzeniem opłaty legalizacyjnej. Dom na działce nr [...] w U. wybudowany został jak oświadczył A. P. po 2005 r., postępowanie zostało zaś wszczęte 2 lutego 2009 r. dlatego też, nie zaistniały przesłanki do zastosowania wcześniej obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Odnosząc się zaś do zawartego w odwołaniu stwierdzenia, że budowa budynku została zakończona przed 2003 r. organ wskazał, że jest ono odmienne od oświadczenia złożonego w dniu 11 grudnia 2008 r. w siedzibie organu I instancji i sprzeczne z całością materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Skargę na powyższe postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1464/15 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że niniejsza sprawa była już poddana kontroli WSA w Krakowie, który orzekał w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1006/13. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne prawidłowo ustaliły, iż na działce nr [...] doszło do wzniesienia murowanego budynku o przeznaczeniu mieszkalnym bez pozwolenia na budowę, a wiec w warunkach oczywistej samowoli budowlanej. Zasadnie zatem organy wszczęły i prowadziły postępowanie na podstawie art. 48 prawa budowlanego. Dalej Sąd wskazał, że w sprawie należało wdrożyć postępowanie o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane i umożliwić inwestorowi zalegalizowanie przedmiotowego budynku. Poglądami tymi zarówno organ, jak i Sąd ponownie rozpoznający sprawę są związani na podstawie art. 153 p.p.s.a. i organy do tych poglądów i wskazań się zastosowały. Zdaniem Sądu, istota sprawy sprowadza się do oceny, kiedy przedmiotowy budynek został wybudowany i w związku z tym jakie przepisy winny znaleźć do niego zastosowanie. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ ustalił, że budowa przedmiotowego budynku rozpoczęła się grudniu w 2005 r. Ustalenie to zostało dokonane na podstawie złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia inwestora A. P. z dnia 11 grudnia 2008 r. Data rozpoczęcia budowy została przez organy ustalona w oparciu o złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie A. P. Data rozpoczęcia budowy przedmiotowego budynku w 2005 r. wskazana została również w protokole oględzin z 21 października 2008 r. Data ta - grudzień w 2005 r. - była wskazywana w szeregu decyzji wydawanych przez organ i do chwili wydania postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną, nigdy nie była przez skarżącego kwestionowana, mimo że od decyzji tych wnosił odwołania i skargę. Co również istotne, skarżący na uzasadnienie odwołań za każdym razem wskazywał zupełnie inne okoliczności. Powyższe okoliczności nie dają zatem podstaw do zakwestionowania ustaleń organu co do daty rozpoczęcia budowy. Sąd podkreślił, że art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, na który powołuje się skarżący tj. w wersji obowiązującej do 10 lipca 2003 r. stanowił, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego. Tymczasem z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organu wynika, że do chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, budowa tego obiektu nie została zakończona, a samo postępowanie zostało wszczęte już po wejściu w życie nowelizacji. Również ta okoliczność nie daje podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącego, co do zastosowania w sprawie art. 49 Prawa budowlanego w wersji obowiązującej do 10 lipca 2003 r. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2016 r. wniósł A. P. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie "przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi na postanowienie MWINB w Krakowie z dnia [...] października 2015 r. znak [...] pomimo, że kwestionowane przez skarżącego postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa". Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy podkreślić, że autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy wskazał na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a, którego naruszenia upatruje w jego niezastosowaniu i nieuchyleniu zaskarżonego postanowienia pomimo, jego wydania z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor tej skargi podkreślił, że Sąd I instancji bezzasadnie uznał, iż kontrolowane postanowienie organu odwoławczego nie narusza art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, z uwagi na fakt, że do dnia 11 lipca 2003 r. przepis art. 49 ustawy Prawo budowlane stanowił, iż nie można nakazać rozbiórki o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, a przepis nie przewidywał wówczas obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że budowa przedmiotowego budynku została zakończona przed 2003 r. Należy zauważyć, że przy pomocy zarzutu naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego skarżący kasacyjnie, nie może zwalczać ustaleń i ocen stanu faktycznego dokonanych przez organy orzekające w sprawie i kontrolowanych przez Sąd pierwszej instancji na podstawie właściwych przepisów. Stan faktyczny sprawy jest wynikiem postępowania dowodowego, czyli stosowania przepisów postępowania. Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie (por. wyroki NSA z dnia 22 października 2004 r., GSK 811/04, publ. w ONSAiWSA z 2005 r., nr 4, poz. 68 i z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, Lex nr 745674). Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09, Lex nr 744520).Taka konstrukcja powołanego zarzutu jest w sposób oczywisty wadliwa. Przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Powołany przepis w powiązaniu z przepisami prawa materialnego służy podważaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, która może być również kwestionowana za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego. Ustalenia stanu faktycznego można podważać za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania, a nie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego (por. uchwała z dnia 15 lutego 2010 r. i wyrok NSA z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I GSK 450/08, Lex nr 516681). W rozpoznawanej sprawie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jednak nie postawiono. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie wadliwość sformułowania powyższego zarzutu powoduje, że dokonanie oceny jego zasadności nie jest możliwe. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący, w ramach argumentacji dotyczącej zarzutu naruszenia prawa materialnego, podał wcześniejszą, niż 2005 r., datę wykonania robót budowlanych. Stwierdził, że budynek został wybudowany przed 2003 r. Jak już powyżej wskazano, stwierdzenie to, podniesione poza granicami podstaw kasacji, nie podważa ustaleń organów i Sądu. Niezależnie od tego wskazać należy, że w trakcie oględzin obiektu przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji sam skarżący oświadczył, że rozpoczął budowę w grudniu 2005 r. W stanie prawnym obowiązującym w czasie wykonania robót, budowa budynku letniskowego, w myśl art. 28 ust. 1 wymagała pozwolenia na budowę. W konsekwencji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego trafnie rozpoczął procedurę usuwania skutków samowoli budowlanej przewidzianą w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, a po ustaleniu, że rozbudowa jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego, podjął próbę legalizacji przewidzianej w art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Z uwagi na to, że inwestor będący adresatem nakazu sformułowanego w postanowieniu opartym o art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, wykonał nałożony obowiązek, zaistniały warunki do zbadania przez organ okoliczności określonych w art. 49 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego, a następnie ustalenia, w drodze postanowienia, opłaty legalizacyjnej. W myśl art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. To odesłanie uprawniało organ nadzoru budowlanego do odpowiedniego zastosowania art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Kwestia legalizacji samowoli budowlanej, przed wejściem w życie noweli Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718) była regulowana przepisami art. 48 oraz art. 49 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie noweli z dnia 27 marca 2003 r., właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Według zaś art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 grudnia 1997 r., nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Należy podkreślić, że ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw zmieniono treść art. 48 i art. 49, wprowadzając możliwość legalizacji samowolnej budowy i obowiązek uiszczenia, w razie dopuszczalności legalizacji, opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie uchylono przepis art. 49 Prawa budowlanego w poprzednim brzmieniu. Stany przejściowe uregulowały przepisy art. 7 ust. 1 i 2 noweli z dnia 27 marca 2003 r. W myśl art. 7 ust. 1, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2, do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41. Skoro budowa, będąca przedmiotem niniejszej sprawy, została rozpoczęta w 2005 r., to nie jest ona objęta hipotezą art. 7 ust. 2 Prawa budowlanego. Do takiej budowy stosuje się przepisy obowiązujące w okresie wykonania robót bez zastrzeżeń wynikających z przepisów noweli z 27 marca 2003 r. Dodatkowo wyrokiem z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05, (OTK-A 2006/9/124), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że 1. - art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji; 2. - Art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., jest niezgodny z art. 32 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Zatem objęcie skarżącego działaniem tego wyroku byłoby możliwe, gdyby rozbudowa została zakończona pięć lat przed dniem 10 lipca 2003 r. Argumentacja oparta na twierdzeniu o wykonaniu robót przed 2003 r. jest więc niewystarczająca. Nadto, co bardziej istotne, następnie doszło do uchwalenia ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 665). Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy stanowi, że do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ administracji publicznej, jeżeli budowa została zakończona po dniu 31 grudnia 1994 r. a przed dniem 11 lipca 1998 r., i przed dniem 11 lipca 2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru budowlanego, nie stosuje się do dnia 1 stycznia 2008 r. przepisów art. 48-49b ustawy, o której mowa w art. 1. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 1, na właścicielu spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W razie nieuzyskania pozwolenia na użytkowanie, właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 15004/14, niepubl.). Jak wynika z powyższych rozważań, jak również ze stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w zaskarżonym wyroku, w niniejszej sprawie, w związku z datą budowy obiektu budowlanego (2005 r.), nie mógł mieć zastosowania art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 lipca 2003 r. Twierdzenie skarżącego, że budowa została zakończona przed 2003 r. jest całkowicie niewiarygodne i nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Wysokość ustalonej przez organ nadzoru budowlanego opłaty legalizacyjnej jest prawidłowa. Zgodnie z art. 49 ust. 3 (zdanie drugie) Prawa budowlanego w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej, nie kończy jednak sprawy, gdyż postępowanie legalizacyjne powinno zakończyć się wydaniem jednej z decyzji wymienionych w ust. 4 art. 49 Prawa budowlanego. Jednak przed wydaniem tych decyzji organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić badanie w zakresie określonym w pkt 1, 2, 3 art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponadto należy przypomnieć, że przed wydaniem jednej z decyzji, o których mowa w art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 listopada 2013 r., II SA/Kr 1006/13. Jak wynika z postanowienia PINB z [...] czerwca 2014 r., postanowienia z [...] lutego 2015 r. oraz postanowienia MWINB z [...] października 2015 r. organy nadzoru budowlanego w/w wyrok, a w szczególności jego uzasadnienie potraktowały bardzo ogólnikowo, wybiórczo, nie zauważając w ogóle wskazań Sądu co do dalszego postępowania, zamieszczonych na stronie 10 jego uzasadnienia. Sąd tam stwierdził, iż okoliczność zabezpieczenia przeciwpożarowego jest niezwykle ważna i być może istotna, wręcz decydująca dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Kwestie te wymagają ponownego szczegółowego przeanalizowania i zajęcia stanowiska przez organy administracji publicznej obu instancji. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego, powyższą sprawą organy w ogóle się nie zajęły, co było wskazane w wyroku z 26 listopada 2013 r. Ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej, nie przesądza jeszcze o konieczności wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego, na co mogła by błędnie wskazywać redakcja art. 49 Prawa budowlanego. Poglądu WSA w Krakowie wyrażonego w wyroku z dnia 26 listopada 2013 r., iż należy wszcząć postępowanie legalizacyjne w spawie, nie należy rozumieć tak, że Sąd przesądził już o legalizacji przedmiotowego obiektu. Przepis art. 153 p.p.s.a. jest wiążący w zakresie oceny prawnej i co do wskazań do dalszego postępowania, ale nie w zakresie ustaleń stanu faktycznego sprawy co należy do organów prowadzących postępowanie administracyjne. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło