VIII SA/Wa 688/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-03
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Artur Kot, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu odwoławczym na prawach strony, uznając, że nie wykazało ono interesu społecznego, mimo przedstawienia argumentów dotyczących ochrony środowiska i sprzeciwu lokalnej społeczności?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 i 31 § 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy w jej całokształcie. Organ nie odniósł się do merytorycznej argumentacji Stowarzyszenia dotyczącej interesu społecznego, co stanowiło kluczową wadę zaskarżonego postanowienia. Sąd uchylił postanowienie, nie przesądzając o merytorycznej zasadności dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania, lecz nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wszystkich argumentów.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wystąpiło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy turbin wiatrowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło dopuszczenia, uznając, że Stowarzyszenie nie spełnia wymogu 12-miesięcznego okresu działalności (zgodnie ze zmienionym art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku) oraz nie wykazało interesu społecznego. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i błędne uznanie braku interesu społecznego. WSA uchylił postanowienie SKO.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz zasądził od SKO na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem znak [...] z [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, SKO), działając na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwana dalej "k.p.a."), art. 44 ust. 1 ustawy z dnia
3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.) orzekło o odmowie dopuszczenia na prawach strony Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. do udziału w postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji Burmistrza Gminy I. z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
SKO wskazało, iż wnioskiem z [...] listopada 2014 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w B. (dalej: "Stowarzyszenie", "skarżący") wystąpiło o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony do postępowania odwoławczego od decyzji Burmistrza Gminy I. z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu [...] turbin wiatrowych I. II.2 wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Wniosek oparto o treść art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i art 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Dalej wyjaśniło cytując treść art. 44 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r., że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Wobec tego, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych, organy orzekające na podstawie tego przepisu po dniu 1 stycznia 2015 r. powinny stosować go w brzmieniu obowiązującym po tym dniu. Kolegium ustaliło, iż Stowarzyszenie nie spełnia tego warunku, gdyż działa przez okres krótszy niż 12 miesięcy, bowiem wpisane zostało do KRS-u w dniu 29 października 2014 r., zatem nie może zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 44 ustawy.
Kolegium uznało za zasadne rozważenie możliwości dopuszczenia Stowarzyszenia do toczącego się postępowania w oparciu o art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu jak wskazał organ, jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych przesłanek, a nie spełnienie jednej z nich powoduje, że organ administracji odmówi żądaniu organizacji.
Dalej organ wywiódł, iż w jego ocenie w sprawie występuje pierwsza
z wymienionych w 31 § 1 k.p.a. przesłanka, iż cele statutowe Stowarzyszenia uzasadniają dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Zgodnie bowiem z § 10 Statutu Stowarzyszenia, podstawowym celem jego funkcjonowania jest działalność na rzecz rozwoju społeczności lokalnych oraz ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego. Terenem działania Stowarzyszenia jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej, nadto Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez opiniowanie, podejmowanie działań informacyjnych, administracyjnych i prawnych w zakresie wszelkich inwestycji
i przedsięwzięć oddziałujących na środowisko naturalne.
W ocenie Kolegium nie zachodzi jednak druga przesłanka wymieniona w art. 31 § 1 k.p.a., warunkująca dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia na jego żądanie, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Odnosząc się w szerokim zakresie do kwestii interesu społecznego, zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie Stowarzyszenie przedstawiło ten interes ogólnikowo, nie skonkretyzowało go indywidualnie. Organ ocenił, że to Stowarzyszenie powinno wykazać, za pomocą odpowiedniej argumentacji spełnienie przez nie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., zaś organ ma jedynie zweryfikować czy przedstawiona argumentacja uzasadnia jego żądanie.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Stowarzyszenie zarzuciło Kolegium naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 31 § 1, 2, 3, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa poprzez błędne uznanie, że wnioskodawca nie spełnia wymogów do dopuszczenia go na prawach strony do postępowania odwoławczego od wydanej decyzji środowiskowej przez Burmistrza I. z [...] lipca 2014 r.
Stowarzyszenie wniosło o uchylenie rozstrzygnięcia i wydanie postanowienia
o dopuszczeniu odwołującego Stowarzyszenia do postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie przypomniało, iż jego udział
w postępowaniu odwoławczym ma na celu zapewnienie równowagi pomiędzy interesami inwestorów w gminie, a interesami mieszkańców Gminy I.. Wyjaśniło, że
z akt sprawy wynika, iż przedmiotowe przedsięwzięcie zlokalizowane jest na obszarze chronionego krajobrazu, a przez swoją złożoność i skalę są inwestycją odziaływującą na cały obszar objęty ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Również zaznaczyło w ramach wypełniania swojego celu statutowego, że mieszkańcy gminy Iłża wyrażają sprzeciw wobec podjętej decyzji Burmistrza o środowiskowych uwarunkowaniach. Interes społeczny polega również na szeroko rozumianej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym, w tym nad poprawnością działania organów administracji i stosowania przez nie przepisów prawa, w trosce o zachowanie jednej z najcenniejszych wartości dla ogółu społeczeństwa, jaką jest środowisko naturalne. Stowarzyszenie podniosło, że decyzje organów administracji dotyczą zezwolenia na budowę inwestycji w Obszarze Chronionego Krajobrazu I.– M. oraz w bardzo bliskim sąsiedztwie od obszaru szczególnie chronionego Natura 2000 P. oraz na gruntach rolnych klasy III, a nadto inwestycja jest ogromnym zamierzeniem mającym wpływ na życie mieszkańców i stan środowiska naturalnego przez kolejne 30 lat. Swoim zasięgiem obejmuje bardzo duży obszar gminy, co również uzasadnia dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału na prawach strony.
Postanowieniem z 22 czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekło
o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium po przytoczeniu dotychczasowego przebiegu postępowania wskazało, iż wniosek Stowarzyszenia oparto na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Decyzja środowiskowa z [...] lipca 2014 r. wydana została po przeprowadzeniu postępowania z udziałem społeczeństwa, bowiem dotyczyła przedsięwzięcia (budowa [...] turbin wiatrowych) zaliczonego do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Po przytoczeniu treści art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r., SKO wywiodło, że w przepisie art. 44 ust. 1 ustawy dodany został warunek działania przez organizacje ekologiczne przez okres 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania, w którym organizacja chce uczestniczyć. Opierając się na wskazanych wywodach co do braku przepisów przejściowych ( jak w decyzji z [...] maja 2015 r.), Kolegium stwierdziło, iż wnioskujące Stowarzyszenie wpisane zostało do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] października 2014 r. i nie spełniało wymogu działania przez okres 12 miesięcy przed wszczęciem postępowania o środowiskowe uwarunkowania realizacji [...] turbin wiatrowych w I.. Zatem organ odwoławczy ponownie uznał, że Stowarzyszenie nie mogło zostać dopuszczone do udziału
w postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r.
Analizując wobec tego drugą podstawę, tj. art. 31 § 1 k.p.a., Kolegium także uznało, iż w przypadku Stowarzyszenia występuje pierwsza przesłanka, gdyż cele statutowe uzasadniają dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu, natomiast wątpliwości nasuwa istnienie po stronie Stowarzyszenia drugiego warunku,
a mianowicie istnienie interesu społecznego. Odnosząc się do tej kwestii, Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie interes społeczny został wskazany bardzo ogólnie, zatem ocena przez SKO musi prowadzić do wniosku, że Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło istnienia tej przesłanki. Organ zwrócił jeszcze uwagę, iż Stowarzyszenie działa dopiero od końca października 2014 r. i nie posiada dorobku, który wskazywałby, że organizacja dysponuje kwalifikacjami przydatnymi w sprawie.
W ocenie Kolegium, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi druga określona w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, warunkująca dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na jego żądanie, tj. nie przemawia za tym interes społeczny.
W skardze złożonej do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1) art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w niewłaściwym uzasadnieniu;
3) art. 7, 75 i art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie wyrażające się w tym, że organ stwierdzając u wnioskodawcy brak statusu strony w postępowaniu, nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony.
Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżący podał, iż celem stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony środowiska oraz Stowarzyszenie realizuje swoje cele statutowe. Skarżący nie zgodził się z przedstawioną w decyzji SKO argumentacją. Podkreślił, że przedmiotowe postępowanie wymagające udziału społeczeństwa zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 2013 r. poprzez złożenie do Burmistrza I. przez inwestora [...] Sp. z o.o. wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu [...] turbin wiatrowych, natomiast w dniu 7 listopada 2014 r. do SKO wpłynął wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału na prawach strony do toczącego się postępowania odwoławczego. Zatem w ocenie strony skarżącej, stwierdzenie że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy wg stanu prawnego po 1 stycznia 2015 r. jest całkowicie bezpodstawne. Również jest niezrozumiałym wydanie przez SKO postanowienia ponad 6 miesięcy po złożeniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu skoro Stowarzyszenie zostało umieszczone w wykazie stron postępowania i otrzymywało zawiadomienia o wyznaczeniu nowych terminów do załatwienia sprawy.
Stowarzyszenie wywiodło w skardze, że wydanie postanowienia o odmowie z 4 maja 2015 r. jest pogwałceniem ogólnych zasad k.p.a. oraz wprowadzeniem w błąd dopuszczonej już do postępowania organizacji społecznej.
Wreszcie skarżący zwrócił uwagę na prezentowany w orzecznictwie pogląd,
z którym się w pełni zgadza, iż brak formalnego wydania postanowienia, o którym mowa w art. 31 § 2 k.p.a. przesądza o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału
w postępowaniu, jeśli wykazywała ona przy aprobacie organu aktywność w tym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy dopuszczenia skarżącego do udziału na prawach strony w postępowaniu odwoławczym w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu [...] turbin wiatrowych I. II.2 wraz z infrastrukturą towarzyszącą,
z uwagi na niespełnienie przez stowarzyszenie ustawowej przesłanki posiadania interesu społecznego.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że prawidłowo Kolegium oceniło, iż Stowarzyszenie nie mogło zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. Od 1 stycznia 2015 r. zmieniony został przepis art. 44 ust. 1 ww. ustawy, w ten sposób, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Słusznie organ odwoławczy zaakcentował, iż ustawa zmieniająca przepis art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. nie zawiera przepisów przejściowych, zatem należy stosować powyższy przepis w takim brzmieniu po
1 stycznia 2015 r. Skoro Stowarzyszenie wpisane zostało do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] października 2014 r., to tym samym nie spełniało wymogu działania przez okres 12 miesięcy przed wszczęciem postępowania o środowiskowe uwarunkowania realizacji [...] turbin wiatrowych w I..
Natomiast zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a., warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest jednoczesne spełnienie wskazanych
w ww. przepisie przesłanek: żądanie organizacji społecznej musi mieć uzasadnienie
w jej celach statutowych oraz za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu musi przemawiać interes społeczny.
Niewątpliwie stowarzyszenie spełnia pierwszą przesłankę z art. 31 § 1 k.p.a., ponieważ jego celem jest działanie na rzecz ochrony zdrowia ludzkiego, środowiska naturalnego, które realizuje przez podejmowanie różnych działań. Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której cele statutowe są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, publ. CBOS, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., IV SA/Wa 580/10, Lex nr 675373).
Organizacja społeczna, ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w sprawie winna konkretnie i szczegółowo wykazać swój interes społeczny w postępowaniu, uzasadnić potrzebę ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a także wskazać, jak realnie jest w stanie bronić tegoż interesu społecznego. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1925/10, Lex nr 758916).
Prawidłowo więc Kolegium uznało, że stowarzyszenie do przedmiotowej sprawy może zostać dopuszczone po spełnieniu łącznie przesłanek występujących w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. Wykładnia tego przepisu winna odbywać się w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. To na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., II OSK 1339/09, Lex nr 746474).
Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania w sprawach z zakresu ochrony środowiska, na zasadzie art. 31 § 1 k.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. Jego zasadność musi być rozważana z uwzględnieniem wszystkich realiów konkretnej sprawy, mając na uwadze, że za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu muszą przemawiać także określone względy interesu publicznego (w nieco archaicznej nomenklaturze z k.p.a. zwanego społecznym). Uwarunkowania sprawy muszą być tego rodzaju, że przez wzgląd na ochronę określonych dóbr
o charakterze ogólnospołecznym (np. zasobów przyrodniczych o szczególnej wartości) lub istotnych dla społeczności lokalnych (jakość powietrza, klimat akustyczny),
w powiązaniu ze specyfiką planowanych działań, wzmocnienie tzw. czynnika społecznego w postępowaniu jest uzasadnione.
W świetle powyższej uwagi nie może mieć w sprawie kluczowego znaczenia argumentacja Skarżącego - sam fakt planowania przedsięwzięcia, które w sposób oczywisty może istotnie i szkodliwie oddziaływać na środowisko i jakość życia mieszkańców I., a tym samym jak wywodzi Skarżący, aby lokalna społeczność poprzez dobrowolne zrzeszanie się w organizacji – miała wpływ na prawidłowość wydawanych rozstrzygnięć – czyli na zachowanie kardynalnej w demokratycznym państwie zasady praworządności. Ustalenie, czy występuje interes publiczny przemawiający za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wymaga w każdym przypadku wnikliwego rozważenia konkretnych uwarunkowań faktycznych sprawy, które mogą w świetle wniosków organizacji społecznej przemawiać za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu.
W rozpoznawanym przypadku organ orzekający w sprawie nie uczynił zadość wskazanemu wymaganiu.
W tym kontekście istotne znaczenie ma właściwa ocena okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności argumentacji co do stanu faktycznego podnoszonej przez organizację społeczną wnoszącą o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Stowarzyszenie podnosiło, że zapewnienie maksymalnej ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia, które może znacząco na niego oddziaływać oraz wspomożenie protestów lokalnej społeczności dotyczących omawianego przedsięwzięcia, które przebiega z wieloma nieprawidłowościami. Ponadto wskazywało, iż udział Stowarzyszenia ma na celu zapewnienie równowagi pomiędzy interesami inwestorów w gminie a interesami mieszkańców Gminy I.. Skarżący powoływał się także na lokalizację przedsięwzięcia na terenie obszaru chronionego krajobrazu, wywodząc, że obszar obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, występują wartościowe tereny ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem, korytarze ekologiczne. Skarżący podnosił również sprzeciw lokalnej społeczności oraz to, że przedsięwzięcie lokowane jest
w bardzo bliskiej odległości od zabudowań, że uwzględniany jest jedynie rachunek ekonomiczny korzystny dla inwestorów.
Organ odwoławczy rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie nie zreferował argumentacji w tym zakresie, a w następstwie nie odniósł się do niej wywodząc, że w niniejszej sprawie interes społeczny został wskazany bardzo ogólnie, co prowadzi do wniosku, że Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło istnienia tej przesłanki.
Wykracza poza granice sprawy rozstrzyganej obecnie przez Sąd ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie - stwierdzenie braku istnienia interesu społecznego dla dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu - jest merytorycznie zasadne. Kolegium nie odniosło się do argumentów wskazanych we wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd orzekający nie jest uprawniony do oceny, czy wskazane wyżej argumenty Stowarzyszenia miałyby wpływ na rozstrzygniecie Kolegium. Stanowisko Sądu wymagałoby przesądzenia na etapie sądowej kontroli legalności orzeczenia, zasadności zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy co do meritum, a co w ocenie Sądu uznać należy za przedwczesne.
Pełna ocena materiału dowodowego, argumentów wskazanych we wniosku i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu Kolegium i należy do organu administracji (art. 107 § 3 k.p.a.). O ile nie uczyniono zadość temu wymaganiu, nie zajmując stanowiska w określonych, istotnych dla sprawy kwestiach, wada ta nie może być konwalidowana przez sąd administracyjny poprzez dokonanie samodzielnych ustaleń w tym zakresie, gdyż prowadziłoby to de facto do pozbawienia stron prawa rozpatrzenia sprawy w dwu instancjach administracyjnych (art. 15 K.p.a.) przed sądową kontrolą legalności ostatecznego orzeczenia (patrz tak samo wyroki NSA o sygn. akt II OSK 672/10 oraz II OSK 1717/10 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Wymaga jeszcze raz podkreślenia, że powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia nie jest uznanie przez Sąd, że za udziałem Stowarzyszenia
w postępowaniu przemawia interes publiczny, lecz uchybienie przez organ, rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie, przepisom postępowania, poprzez nieodniesienie się do merytorycznej argumentacji przytaczanej przez Stowarzyszenie - wywodzonych przesłanek dopuszczenia do postępowania. Stosownej oceny będzie musiał dokonać organ orzekając ponownie w sprawie. W podlegającym kontroli Sądu postanowieniu kluczową wadą kwestionowanego orzeczenia jest niedostateczne zajęcie stanowiska Kolegium na zarzuty (argumenty) Stowarzyszenia wywiedzione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie interesu społecznego, co w istocie wskazuje na nierozpoznanie sprawy w jej całokształcie.
Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 122/11, zgodnie z którym "organizacja społeczna, której celami statutowymi jest szeroko rozumiana ochrona środowiska lub przyrody jak również działania proekologiczne i która zgłasza swój udział w postępowaniu dotyczącym orzeczeń wydawanych nie na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnieniu informacji o środowisku, wykazując, iż za jej udziałem w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przemawia interes społeczny ma obowiązek przedstawić szczególną argumentację w tym zakresie i udział takiej organizacji społecznej w w/w postępowaniach powinien być rozważany w wyjątkowych przypadkach ponieważ istnieje ustawa szczególna, która te kwestie rozwiązuje
w sposób zapewniający odpowiedni udział społeczeństwa w procesie inwestycyjnym."
Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 31 § 1 k.p.a.) mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" w związku
z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło