II SA/Po 1140/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2016 r. w sprawie ze skargi A.D. i S. D. na czynność Burmistrza G. z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie dowozu dzieci do szkoły postanawia odrzucić skargę. /-/ Tomasz Świstak W dniu 28 sierpnia 2015 r. do Urzędu Miejskiego w G. wpłynął wiosek A. D. o zapewnienie dowozu jej niepełnosprawnego syna M. D. do Szkoły Podstawowej nr 8 w K. w celu zapewnienia mu kształcenia specjalnego. Pismem z dnia 7 września 2015 r. A. D. wezwała Burmistrza Miasta G. do wyjaśniania sprawy niewywiązywania się przez Gminę z ustawowego obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu jej niepełnosprawnego syna do szkoły. Następnie pismem z dnia 15 września 2015 r. A. D. wezwała, na podstawie art. 52 § 3 i art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Burmistrza G. do usunięcia naruszenia prawa poprzez zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu jej niepełnosprawnego syna do szkoły. Jako podstawę prawną tego obowiązku strona wskazała art. 17 ust. 3a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Jednocześnie pismem z tej samej daty A. D. wniosła o zwrot kosztów dowozu - odbioru syna M. D. po zajęciach dodatkowych wynikających z orzeczenia o kształceniu specjalnym. Pismem z [...] 2015 r. doręczonym A. D. w dniu 16 października 2015 r. Burmistrz G. Wskazał, iż na Gminie ciąży obowiązek zapewnienia dowozu jej syna na zajęcia do najbliższej szkoły podstawowej lub gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej , nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia. Tymczasem wskazana we wniosku szkoła podstawowa w K. nie jest najbliższą szkołą, która jest w stanie zapewnić odpowiednie warunki kształcenia M. D. zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Taką najbliższą palcówką jest Szkoła Podstawowa w G.. Z tych też przyczyn Burmistrz G. umówił uwzględnienia wniosku A. D. o zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu jej niepełnosprawnego syna do szkoły oraz o zwrot kosztów związanych z odbiorem jej syna ze Szkoły Podstawowej nr 9 w K.. A. D. i S. D. wnieśli skargę na czynność Burmistrza Miasta G. polegającą na nieuwzględnieniu wniosku skarżących o zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie dowozu do szkoły ich niepełnosprawnego syna M. D.. Skarżący podnieśli, iż A. D. pismem z dnia 28 sierpnia 2015 r. wniosła o objęcie jej niepełnosprawnego syna M. D. bezpłatnym dowozem do szkoły podstawowej. W odpowiedzi Burmistrz Miasta G. podniósł, iż Szkoła Podstawowa nr 9 w K. do której uczęszcza syn skarżących nie jest szkołą najbliższą w rozumieniu art, 17 ust 3a ustawy o oświacie. Jednakże jak sam stwierdził pomimo " braku takiego obowiązku" z uwagi na to, iż bus, którym wożone są dzieci przejeżdża w pobliżu miejsca zamieszkania skarżących, może na zasadzie dobrowolności zabierać M. i dowozić go do szkoły w K., nie gwarantując jednak jego odwożenia do domu. Dalej skarżący wskazali, iż pismem z dnia 15 września 2015 r. wezwali Burmistrza Miasta G. do zaprzestania naruszania prawa i zapewnienia ich synowi dowozu do szkoły w K. i powrotu z niej, ewentualnie do zwrotu kosztów poniesionych na transport syna ze szkoły do domu. W odpowiedzi Burmistrz Miasta G. pismem z dnia 9 października podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Dalej skarżący wskazali, iż zgodnie z art, 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty gmina ma obowiązek zapewnić upośledzonemu dziecku w stopniu głębokim bezpłatny transport i opiekę do wybranego przez rodziców ośrodka rewalidacyjno - wychowawczego. Przez najbliższą szkołę rozumie się szkołę zapewniającą uczniowi realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, położoną najbliżej jego miejsca zamieszkania. Nie wyklucza to również, że najbliższą szkołą w tym rozumieniu będzie szkoła znajdująca się na terenie innej gminy, powiatu lub województwa. Odpowiadając na skargę Burmistrz G. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 9 października 2015 r. Pismami z dnia 7 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwrócił się do skarżących o wyjaśnienie czy pierwszą negatywną reakcją Burmistrza G. na pismo A. D. z 28 sierpnia 2015 r. było jego pismo z [...] 2015 r., nr [...] i jeśli tak, czy skarżący po otrzymaniu tego pisma wzywali wymieniony organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi skarżący wyjaśnili w piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r., iż pierwszą negatywną odpowiedzią Burmistrza G. była wiadomość SMS od pracownika Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w G. (wiadomość w załączeniu). Następnie skarżąca w dniu 15 września 2015 r. złożyła wniosek do Burmistrza G. za pośrednictwem Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w G. o zwrot kosztów ponoszonych za odbiór syna ze szkoły w dni nie objęte bezpłatnym dowozem oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dnia [...] 2015 r. skarżący otrzymali druga negatywną pisemną odpowiedź o odmowie zwrotu kosztów, jak iż nadal maja odbierać syna we własnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Kwestia obowiązku gminy zapewnienia dowozu dzieci do szkoły został uregulowana w art. 17 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawie dowozu dzieci do szkoły nie jest wymagane wydanie decyzji administracyjnej, bowiem zawarte w tych przepisach unormowania w sposób wystarczający regulują sytuację prawną gminy i dziecka – ucznia wykonującego obowiązek szkolny, tak w zakresie bezpłatnego transportu, jak i zwrotu kosztów przejazdu czy transportu. Przepisy te kształtują sytuację prawną ich adresatów w sposób bezpośredni - ex lege. W tej sytuacji odmowę organu gminy zapewnienia darmowego dowozu dziecka do szkoły nie może być uznana za decyzję administracyjną lecz za inną czynnością z zakresu administracji publicznej tego organu dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), która to czynność podlega kontroli sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia: 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1909/04, 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1022/09; prawomocne wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 22 września 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 205/06, z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 113/06, z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 630/07; WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 614/07; WSA w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 775/07; WSA w Lublinie z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 194/11- dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej zauważy należy, iż zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeżeli zaś skarga dotyczy, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, aktu lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 52 § 3 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, ze uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Z kolei w świetle art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Na gruncie rozpoznawanej sprawy istotne było ustalenie kiedy strona skarżąca otrzymała wiążącą informację Burmistrza G. o odmowie zapewnienia jej synowi bezpłatnego dowozu do szkoła oraz odmowie zwrotu kosztów tego dowozu. W ocenie Sądu dopiero pismo Burmistrza G. z dnia 9 października 2015 r. należy uznać za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Bowiem dopiero w tym piśmie, doręczonym A. D. w dniu 16 października 2015 r. właściwy organ wyartykułował swoje stanowisko wobec adresowanego do niego wniosku A. D. z dnia 28 sierpnia 2015 r. ponowionego w piśmie z dnia 7 września 2015 r. (rozszerzonego o wniosek o zwrot kosztów dowozu pismem z dnia 15 września 2015 r.) Za czynność podlegającą zaskarżeniu nie można uznać treści wiadomości tekstowej (SMSa) otrzymanego przez skarżącą w dniu 14 września 2015 r. Wiadomość ta nie zawiera minimum danych pozwalających stwierdzić, iż pochodzi ona od organu lub osoby uprawnionej do wyrażenia stanowiska jego imieniu. Z tej też przyczyny pismo skarżącej z dnia 15 września 2015 r. zatytułowane jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należało uznać za przedwczesne bowiem wniesione przed podjęciem przez organ czynności podlegającej zaskarżeniu. Dopiero od dnia 16 października 2015 r. rozpoczął bieg czternastodniowy termin do wniesienia przez A. D. pisemnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a), dopiero po wyczerpaniu tego trybu skarżąca mogłaby wnieść do Sądu skargę przy zachowaniu terminu wskazanego w art. 53 § 2 p.p.s.a Wobec powyższego stwierdzić należy, iż skarżąca A. D. przed wniesieniem skargi nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a bowiem po otrzymaniu pisma Burmistrza Golina z 9 października 2015 r. nie wniosła pisemnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji jej skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Odnośnie skargi S. D. zauważyć trzeba, iż także ona została wniesiona bez wyczerpania trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a. Ze zgromadzonego w sprawie materiału, a także z wyjaśnień skarżących nie wynika, aby przed wniesieniem skargi skierował do Burmistrza G. pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z tych też przyczyn również jego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Sąd pragnie jednocześnie wyjaśnić, iż niniejsze orzeczenie nie przesądza o braku możliwości ponownego skutecznego wniesienia skargi na czynności Burmistrza G. z dnia 9 października 2016 r., pod warunkiem, że przed ponownym wniesieniem skargi spełnione zostaną przesłanki określone w art. 52 § 3 i 53 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że strona skarżąca po otrzymaniu niniejszego postanowienia powinna niezwłocznie, a najpóźniej w terminie 14 dni wezwać na piśmie Burmistrza G. do usunięcia naruszenia prawa, a następnie, w zależności od reakcji organu na to wezwanie, wnieść skargę do Sądu za pośrednictwem organu, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie błędna, lecz niezawiniona ocena skarżących dotyczący prawnego charakteru informacji otrzymanej w SMS-ie z dnia 14 września 2015 r. uzasadnia, w przypadku ponownego wniesienia skargi, możliwość zastosowania przez Sąd art. 52 § 3 zdanie ostatnie p.p.s.a. a więc uznanie, iż uchybienie czternastodniowemu terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy skarżącej A. D. /-/ Tomasz Świstak