III SA/Wa 881/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-04
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Elżbieta Olechniewicz, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowi czynność egzekucyjną podlegającą zaskarżeniu w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz czynnością materialno-techniczną. W związku z tym nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. W przypadku wniesienia takiej skargi, organ administracji ma prawo odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, stosowanego odpowiednio na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej (DIS) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Skarżąca argumentowała, że zawiadomienie to powinno być traktowane jako czynność egzekucyjna i powinno być rozpatrzone merytorycznie, a nie odrzucone formalnie. Podnosiła również zarzuty dotyczące wadliwości samego zajęcia rachunku bankowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi I.D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
I. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G.i (zwany dalej: "NUS") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku I. D. (zwana dalej: "Skarżącą") na podstawie tytułów wykonawczych z 21 sierpnia 2013r. o nr [...], [...], wystawionych na podstawie deklaracji o przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym, złożonej w związku z dokonanym 28 lutego 2008r. zbyciem przez Skarżącą spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
NUS zawiadomieniem z 26 sierpnia 2013r. zajął prawo majątkowe stanowiące wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem – [...] S.A. (zwany dalej: "Bankiem"). Zawiadomienie to z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej 9 września 2013r., a ww. Bankowi 29 sierpnia 2013r. Bank pismem z 3 września 2013r. poinformował, iż na ww. rachunku nie ma środków umożliwiających całkowitą lub częściową realizację zajęcia.
2. Skarżąca 11 września 2013r. złożyła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z wnioskami o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i wszystkich czynności do czasu rozpatrzenia zarzutów.
3. NUS dwoma postanowieniami z [...] października 2013r.: a) odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych; b) uznał za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i zastosowanego środka egzekucyjnego, braku uprzednio doręczenia zobowiązanej upomnienia i niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a.").
4. Skarżąca 11 września 2013r. wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w G. (zwany dalej: "DIS") skargę na ww. czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 26 sierpnia 2013r., wnosząc o uchylenie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z ww. rachunku bankowego i o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia skargi.
Zdaniem Skarżącej doszło do naruszenie art. 80 § 1-3 u.p.e.a. przez jego błędne zastosowanie polegające na tym, że jednocześnie z zajęciem pełnomocnik nie otrzymał tytułów wykonawczych. Zawiadomienie z 26 sierpnia 2013r. nie precyzuje obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych, wskazując ogólnikowo, że dotyczą należności za luty 2008 i 2008r.
5. DIS dwoma postanowieniami z [...] października 2013r.: a) oddalił ww. skargę, uznając ją za niezasadną; b) odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
6. Skarżąca w zażaleniu z 21 października 2013r. wniosła o uchylenie postanowienia DIS oddalającego skargę na ww. czynność egzekucyjną i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia DIS, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.
7. Minister Finansów postanowieniem z [...] stycznia 2015r. utrzymał w mocy postanowienie DIS z [...] października 2013r., nie znajdując jednocześnie podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 17 § 2 u.p.e.a.
8. NUS w toku postępowania egzekucyjnego pismem z 18 września 2013r. zawiadomił Skarżącą i Bank o zmianie wysokości zajęcia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, w związku z korektą ww. deklaracji o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym, w wyniku czego kwota do przekazania na rzecz NUS wyniosła 630,80 zł (naliczone koszty egzekucyjne).
9. Skarżąca w skardze z 24 września 2013r. na ww. czynność egzekucyjną - zmiany wysokości zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, na podstawie zawiadomienia z 18 września 2013r. wniosła o uchylenie ww. środka egzekucyjnego i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi, z uwagi na naruszenie: a) art. 40 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. - przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na bezzasadnym doręczeniu zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia na adres Skarżącej, gdy w sprawie ustanowiono pełnomocnika, a pełnomocnictwo złożono do akt sprawy, b) art. 80 § 1-3 u.p.e.a. przez jego błędne zastosowanie.
Skarżąca w uzasadnieniu podniosła te same okoliczności, które były podstawą skargi z 11 września 2013r. na ww. czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego i wskazała, że uwierzytelnione odpisy pełnomocnictwa przedłożono NUS w związku ze złożeniem zarzutów i skargi na czynności egzekucyjne z 11 września 2013r., wobec czego doręczenie zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia również powinno być dokonane na adres jej pełnomocnika.
10. DIS postanowieniem z [...] października 2013r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia z 18 września 2013r., w podstawie prawnej wskazując art. 61a i art. 123 k.p.a., art. 54 § 6, art. 17 § 1, art. 18 u.p.e.a.
Zdaniem DIS ww. zawiadomienie NUS o zmianie wysokości zajęcia dokonanego w Banku na podstawie ww. tytułów wykonawczych nie spełnia definicji legalnej czynności egzekucyjnej zawartej w u.p.e.a., a zatem nie może być przedmiotem skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. W związku z tym zasadne było zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: a) wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną; b) zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Zdaniem DIS należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przy czym przeszkoda przedmiotowa do wszczęcia postępowania musi istnieć już w chwili złożenia wniosku (żądania).
Skoro ww. zawiadomienie NUS o zmianie wysokości zajęcia nie spełnia definicji legalnej czynności egzekucyjnej zawartej w u.p.e.a., a zatem nie może być przedmiotem skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., za zasadną należy uznać odmowę wszczęcia postępowania w sprawie skargi na zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia z 18 września 2013r.
11. Skarżąca w zażaleniu z 12 listopada 2013r. wniosła o uchylenie ww. postanowienia DIS i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia DIS, zarzucając naruszenie: a) art. 61a § 2 w związku z 18 i art. 54 § 6 u.p.e.a. przez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych, b) art. 54 § 1, 5, 6 w związku z art. 80 § 1-3 u.p.e.a. i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. - przez błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu skargi, w sytuacji gdy Skarżąca wskazała, iż organ egzekucyjny zaniechał prawidłowego zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym - zawiadomienie o zajęciu nie zostało skutecznie doręczone na adres pełnomocnika i nie spełnia wymagań ustawowych, c) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ nadzoru do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym.
Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że DIS bezpodstawnie uznał skargę na czynność egzekucyjną za wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. Skarżąca w skardze nie domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego, lecz kwestionowała ww. czynność egzekucyjną. Wniosek ten powinien być rozpatrzony merytorycznie: oddalona lub uwzględniona. Skargę złożono z ostrożności procesowej, bo na adres pełnomocnika nie doręczono zawiadomienia o zajęciu ani zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła ponadto okoliczności ze skarg z 11 i 24 września 2013r. wyjaśniając, że w jej imieniu działał pełnomocnik, a pełnomocnictwo złożone do NUS 15 lipca 2013r. obejmowało prawo reprezentacji Skarżącej przed wszystkimi organami podatkowymi organami i jednostkami kontroli skarbowej, organami egzekucyjnymi, organami nadzoru egzekucyjnego, Ministrem Finansów, sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawach dotyczących rozliczeń podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r., w tym w zakresie dotyczącym wydatkowania przychodu ze sprzedaży z 28.02.2008r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego na własne cele mieszkaniowe. Tym samym zarówno upomnienie, odpis tytułu wykonawczego, zawiadomienie o zajęciu należało przesłać na adres pełnomocnika. W tym zakresie powołała się na wyroki NSA z: 23 października 2012r. sygn. akt I FSK 2153/11, 25 października 2012r. sygn. akt I FSK 2154/11 i I FSK 1899/11, które potwierdzają jej stanowisko.
12. Minister Finansów, po rozpatrzeniu ww. zażalenia, postanowieniem z [...] stycznia 2015r. utrzymał w mocy ww. postanowienie DIS z [...] października 2013r., podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną.
W uzasadnieniu Minister Finansów wskazał, że powiadomienie z 18 września 2013r. skierowane do Skarżącej i Banku dotyczyło informacji o zmianie wysokości zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Nie miało więc w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. charakteru czynności egzekucyjnej, bowiem nie zmierzało do zastosowania lub realizacji środka egzekucyjnego. Powiadomienie dłużnika zajętej wierzytelności nie jest samodzielną czynnością egzekucyjną, a jedynie czynnością materialno-techniczną, wobec czego nie może być uznane za przedmiot skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a.
Minister Finansów, odnosząc się zarzutu Skarżącej do bezzasadnej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, wyjaśnił że skoro w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, DIS zasadnie uznał, że postępowanie zainicjowane skargą na zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia z 18 września 2013r. nie może być prowadzone i prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, tak w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.
Zdaniem Ministra Finansów ww. postanowienie DIS zawiera wszystkie elementy określone w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 5 u.p.e.a. DIS prawidłowo uwzględnił też art. 61a § 2 k.p.a., pouczając stronę o przysługującym jej prawie do złożenia zażalenia. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, nie merytorycznym. Wobec powyższego nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie złożonych przez Skarżącą zarzutów.
13. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2015r. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień: Ministra Finansów z [...] stycznia 2015r. i DIS z [...] października 2013r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie: a) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia DIS, b) art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 § 1, 3-6 u.p.e.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, gdyż nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której, na mocy art. 18 u.p.e.a. stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61a k.p.a.), c) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, gdy skarga powinna być rozpatrzona merytorycznie - uwzględniona bądź oddalona, gdyż nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której na mocy art. 18 u.p.e.a. stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61a k.p.a.), powołując się w tym zakresie na wyroki WSA w: Olsztynie z22 maja 2014r. sygn. akt I SA/Ol 353/14; Gorzowie Wielkopolskim z 9 października 2013r. sygn. akt I SA/Go 354/13.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że organy administracji bezpodstawnie uznały skargę na czynności egzekucyjne za wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, gdy Skarżąca w skardze nie domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego, lecz kwestionowała ww. czynność egzekucyjną. Należało więc skargę na czynność rozpatrzyć merytorycznie. Bezzasadne było też nieuwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne, skoro zajęcie rachunku bankowego nastąpiło z naruszeniem art. 80 § 1-3 u.p.e.a., gdyż pełnomocnik Skarżącej nie otrzymał upomnienia, odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, a w zawiadomieniu o zajęciu nie sprecyzowano obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych, wskazując ogólnikowo, że dotyczą należności za luty 2008r. i 2008r. Skarżąca wskazała też, że odrębnymi pismami z 11 września 2013r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podkreślając, że nie istnieje zobowiązanie podatkowe objęte ww. tytułami wykonawczymi, bo w wyniku dokonania przez Skarżącą deklaracji PIT-23 i załączonego do niej oświadczeniu z 9 września 2013r. z wyjaśnieniem przyczyn jej złożenia, w obrocie prawnym nie ma deklaracji podatkowej i decyzji podatkowej, które mogłyby stanowić podstawę do wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Brak więc podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji i obciążenia Skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne powinno być więc umorzone. Dodatkowo Skarżąca, wnosząc o zawieszenie postępowania sądowego, wskazała, że złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku z 24 września 2014r. sygn. akt I SA/Gd 843/14, którym oddalono skargę na postanowienie DIS utrzymujące postanowienie NUS o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji NUS z [...] października 2013r. określającej Skarżącej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego z 28 lutego 2008r. Skoro więc rygor natychmiastowej wykonalności nadano sprzecznie z prawem, należało uznać, że postępowanie egzekucyjne nie mogło się toczyć.
14. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie 4 marca 2016r. odmówił zawieszenie postępowania sądowego na mocy art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270, ze zm. zwana dalej: "P.p.s.a.").
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
3. Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że żadna z przesłanek wskazanych w ww. przepisach nie zaszła w sprawie, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa nie uzasadniały uwzględnienia skargi.
4. Sąd na wstępie stwierdza, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., że ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.
Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.
W postępowaniu wszczętym przez Skarżącą złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. U.p.e.a. nie przewiduje więc możliwości zaliczania czynności o charakterze materialno-technicznym do kategorii czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a.
Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008r. sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.nsa.gov.pl).
5. Zdaniem Sądu w świetle ww. rozważań prawidłowe było uznanie przez organy nadzoru nad egzekucją administracyjną obu instancji - DIS i Ministra Finansów - że zawiadomienie z 18 września 2013r. skierowane do Skarżącej i do Banku o zmianie wysokości (zmniejszeniu) zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunku bankowego nie miało - stosownie do treści art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - charakteru czynności egzekucyjnej, bowiem nie zmierzało do zastosowania lub realizacji środka egzekucyjnego – należało uznać za prawidłowe.
Trafnie zatem organy nadzoru nad egzekucją administracyjną podnoszą, że wyżej wskazane zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego było jedynie czynnością materialno-techniczną, wobec czego nie mogło być uznane za przedmiot skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. Zmiana wysokości zajęcia, czy też aktualizacja tytułu wykonawczego nie stanowi ani działań zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego ani działań zmierzających do zrealizowania środka egzekucyjnego. Stanowią natomiast czynność o charakterze materialno-technicznym, w odniesieniu do której niemożliwe jest uruchomienie skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a.
Sąd stwierdza ponadto, że stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, jak również w poprzedzającym je postanowieniu DIS o tym, że zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia nie są czynnością egzekucyjną ma potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA: z 18 lutego 2009r. sygn. akt II FSK 821/08, z 11 maja 2011r. sygn. akt II FSK 2135/09, z 7 grudnia 2011r. sygn. akt II FSK 1784/10, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym należy uznać, że skoro w rozpoznawanej sprawie przez powiadomienie Skarżącej o zmianie wysokości ww. zajęcia nie doszło do dokonania czynności egzekucyjnej, a jedynie do czynności materialno-technicznej, która nie może być przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., niedopuszczalne było złożenie przez Skarżącą ww. skargi.
Wniesienie tym samym do organu nadzoru środka, który nie mógł stanowić skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. w związku z w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. – był bowiem czynnością materialno-techniczną - nie mogło spowodować merytorycznego rozpatrzenia skargi, której nie wniesiono. Przepis art. 54 § 5 u.p.e.a. stanowi bowiem, że jedynie w odniesieniu do skarg – "w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2" organ egzekucyjny lub organ nadzoru nad egzekucją administracyjną ma obowiązek wydać postanowienie. Oznacza to, że jedynie skutecznie wniesienie skargi na dokonaną czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. umożliwia organowi egzekucyjnemu lub organowi nadzoru nad egzekucją administracyjną wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 54 § 5 u.p.e.a.
Ustawodawca w przepisach u.p.e.a. nie mówi wprost, co uczynić z czynnością materialno-techniczną, która została wniesiona przez zobowiązanego i jest przez nią błędnie uznawana za skargę na czynność egzekucyjną.
Organy administracyjne obu instancji przyjęły, że w takim przypadku możliwe jest zastosowanie przepisów art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu było to działanie prawidłowe, także z uwagi na to, że w świetle art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy u.p.e.a nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., tylko niektóre przepisy k.p.a. mają pełne zastosowanie, inne mogą być stosowane z odpowiednimi modyfikacjami lub też w ogóle nie mogą być stosowane, ze względu na unormowanie u.p.e.a. Możliwe jest zatem odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisu art. 61a k.p.a., w sytuacji, gdy dochodzi do uruchomienia przez zobowiązanego środka zaskarżenia, którego nie przewidziano w u.p.e.a., a przepisy tej ustawy nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest, że postępowanie w zakresie nie powinno i nie może się toczyć.
W myśl art. 61a k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Sąd przyznaje rację organom nadzoru nad egzekucją administracyjną, że "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a k.p.a. nie zostały skonkretyzowane przez ustawodawcę, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż są to sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W tym zakresie Minister Finansów powołał się na wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2013r. sygn. akt III SA/Wa 2282/12 (dostępny na www.nsa.gov.pl), z którego wynika, że jeśli brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu, należy stwierdzić bezprzedmiotowość postępowania i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61a k.p.a.
Sąd wskazuje, że ww. orzeczenie WSA w Warszawie zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1758/13 (dostępny na www.nsa.gov.pl). Ww. wyrok WSA w Warszawie, jak również NSA są więc prawomocne, a więc stosownie do art. 170 P.p.s.a. wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
6. Sąd podziela poglądy wskazane w ww. orzeczeniach NSA i w WSA w Warszawie i stwierdza, prawidłowe było przyjęcie przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie, w której nie doszło do skutecznego uruchomienia przez zobowiązaną skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 u.p.e.a.), gdyż wniesiono skargę na czynność materialno-techniczną, której nie przewidziano w u.p.e.a. - możliwe było zastosowanie przez organy nadzoru na egzekucją administracyjną przepisu art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Sąd ocenia natomiast, że zarzuty o braku podstaw do zastosowania art. 61a k.p.a. w związku z incydentalnością postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną - wywodzone z powołanych w skardze ww. orzeczeń WSA w Gorzowie Wielkopolskim i WSA w Olsztynie - nie zasługują na uwzględnienie. W świetle bowiem powyższych rozważań Sądu, co do specyfiki postępowania egzekucyjnego, oraz możliwości odpowiedniego stosowania w nim, na mocy art. 18 u.p.p.e.a. przepisów k.p.a., a ponadto wobec braku skutecznego wniesienia przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., niemożliwe było prowadzenie postępowania w sprawie skargi oraz wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 54 § 5 u.p.e.a.
Sąd zauważa również, że skoro w trybie ww. przepisu art. 54 § 5 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub organ nadzoru egzekucyjnego wydaje wyłącznie postanowienie "w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2", a więc skarg na czynności egzekucyjne lub przewlekłość postępowania egzekucyjnego, tym samym niemożliwe było wydanie postanowienia o uwzględnieniu lub oddaleniu skargi, której nie wniesiono.
Zasadne i prawidłowe było więc zastosowanie przepisu art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz odmówienie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na zawiadomienie Skarżącej przez NUS z 18 września 2013r. o zmianie wysokości zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego powodowało, która stanowiła jedynie czynności materialno-technicznej, a nie czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. – czynności egzekucyjnej, w odniesieniu do której możliwe jest uruchomienie środka zaskarżenia z art. 54 § 1 u.p.e.a.
Nawet, gdyby założyć hipotetycznie, tak jak twierdzi Skarżąca, że w toku postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe rozstrzyganie kwestii incydentalnych, takich, jak wyżej opisana w drodze postanowienia wydanego w trybie art. 61a k.p.a. - zdaniem Sądu – niecelowe i nieprawidłowe byłoby uchylanie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego, go postanowienia DIS, w sytuacji, gdy niemożliwe byłoby wydania postanowienia z art. 54 § 5 u.p.e.a. Przepis art. 54 § 5 u.p.e.a. dotyczy bowiem, o czym mowa wyżej, jedynie "skarg, o których mowa w § 1 i 2", a z taką skargą nie mieliśmy do czynienia, bowiem Skarżącą w drodze zawiadomienia z 18 września 2013r. poinformowano jedynie o zmianie wysokości zajęcia, co stanowiło czynność materialno-techniczną.
7. Sąd za niezasadne uznaje tym samym wszystkie zarzuty podniesione w skardze, wskazując, że prawidłowe było powołanie w podstawie prawnej przez organy administracyjne obu instancji przepisu art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Tym samym Minister Finansów miał podstawy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut naruszenia przepisów art. 124 § 1 i 2 oraz art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., gdyż wydane w sprawie postanowienia organów obu instancji zawierają zarówno oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie Skarżącej, wskazanie podstawy faktycznej i prawnej, a ich uzasadnienia należy uznać za spójne, logiczne i prawidłowe. Organ pierwszej instancji pouczył też Skarżącą o prawie do wniesienie zażalenia, natomiast Minister Finansów wydając zaskarżone postanowienie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Oba postanowienia zostały podpisane z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania.
Sąd podkreśla ponadto, że organy nadzoru nad egzekucją administracyjną zarówno DIS, jak i Minister Finansów - wydając postanowienie formalne w trybie art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. o odmowie wszczęcia postępowania – nie miały podstaw prawnych do brania pod uwagę ani do zarzutów, które mogą być formułowane jedynie w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.), ani do zarzutów, których wnoszenie zarezerwowane do środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 u.p.e.a.). Nie zajmowały się bowiem merytorycznym rozpatrywaniem sprawy. Podnoszone więc w tym zakresie w uzasadnieniu skargi zarzuty nie mogły być uznane za zasadne.
8. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznał, że zasadne było oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło