I GZ 220/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] spółki jawnej w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 2116/15 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 2116/15 w sprawie ze skargi [A.] spółki jawnej w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 2116/15 odrzucił skargę kasacyjną w sprawie skargi [A.] spółka jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [A.] Spółka Jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej. Skarżąca spółka – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną. Jednakże skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wezwaniem z dnia 26 maja 2017 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (np. aktualny na dzień udzielenia pełnomocnictwa, tj. 9 maja 2017 r., oryginał odpisu z KRS-u lub oryginał pełnego odpisu z KRS-u), ewentualnie odpisu tego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz nadesłania wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 1 czerwca 2017 r. W zakreślonym terminie do akt sprawy nadesłano pismo procesowe z dnia 1 czerwca 2017 r. do którego dołączono odpis KRS-u. W treści pisma zawarto żądany wniosek. Pismo to jednak nadesłano bez odpisu dla strony przeciwnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna [A.] Spółka Jawna w P. nie zawierała wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Nadto pełnomocnik skarżącej został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku. W zakreślonym przez Sąd terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej opisane braki nie zostały należycie uzupełnione, albowiem wprawdzie pismem z dnia 1 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że zrzeka się przeprowadzenie rozprawy, jednakże pomimo wezwania sądu nie przedłożył odpisu tego pisma dla organu administracji. [A.] spółka jawna w P. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 47 § 1 w zw. z art. 178 p.p.s.a. – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nie sunięcia braków formalnych w postaci niezłożenia odpisu pisma z dnia 1 czerwca 2017 r., zawierającego odpis KRS-U oraz wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy w ciągu 7 dni od wezwania – podczas, gdy brak odpisu ww. pisma dla organu nie jest brakiem istotnym, który mógł zostać uzupełniony przez Sąd we własnym zakresie, np. wykonanie dodatkowej kopii przesłanego przez stronę egzemplarza, przez co nie powodowałby niemożności nadania sprawie dalszego biegu. Podnosząc ten zarzut strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz o orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż w nim wskazane. W art. 176 p.p.s.a. zostały określone elementy, jakie musi spełniać skarga kasacyjna. W szczególności ten środek prawny powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (v. art. 176 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 177a p.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Natomiast na mocy art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Złożona w sprawie skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Taki brak formalny podlegał uzupełnieniu w postępowaniu naprawczym określonym w art. 177a p.p.s.a. Zarządzeniem z dnia 25 maja 2017 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach nakazał wezwać pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia "w terminie 7 dni braków formalnych skargi kasacyjnej pod rygorem jej odrzucenia ( art. 178 p.p.s.a.) poprzez przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentacji strony skarżącej przez osoby, które udzieliły pełnomocnictwa (oryginał odpisu KRS-u aktualnego na dzień udzielenia pełnomocnictwa lub jego odpis poświadczony za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 p.p.s.a.; złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku". W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo, w którym złożył wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Z uwagi na niedołączenie odpisu pisma z wnioskiem o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, Sąd I instancji uznał, że skarżąca pomimo wezwania nie uzupełniła braku formalnego środka prawnego, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia braku formalnego (por. także postanowienia NSA z dnia: 7 września 2017 r., sygn. akt II GZ 649/17; 11 października 2017 r., sygn. akt II GZ 556/17; 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I GZ 217/17 i I GZ 219/17; 21 listopada 2017 r., sygn. akt I GZ 209/17 i I GZ 210/17 baza orzeczeń.nsa.gov.pl). Zarządzenie z dnia 25 maja 2017 r. było bowiem wadliwe w zakresie, w jakim nakazywało pełnomocnikowi skarżącej (pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej) złożenie odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W dacie wydawania powyższego zarządzenia skarga kasacyjna obarczona była brakiem formalnym, który polegał na niezamieszczeniu w niej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wobec tego Zastępca Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie i pod rygorem określonym w art. 177a p.p.s.a. Natomiast bezpodstawne było wezwanie pełnomocnika skarżącego w zarządzeniu z dnia 25 maja 2017 r. do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Oczywiście brak formalny skargi kasacyjnej w postaci niezamieszczenia w niej wspomnianego wniosku lub oświadczenia powinien być uzupełniony przez zawarcie takiego wniosku lub oświadczenia w piśmie procesowym. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Niedołączenie odpisu pisma stanowi brak formalny, który podlega uzupełnieniu, jeśli uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Należy jednak podkreślić, że przepisy p.p.s.a. nie upoważniają przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego, który jeszcze nie wystąpił. Postępowanie naprawcze określone w art. 177a p.p.s.a. stanowi bowiem reakcję na stwierdzony brak formalny skargi kasacyjnej, a nie jest środkiem do usuwania braków formalnych, które mogą wystąpić w przyszłości. Brak formalny skargi kasacyjnej - w dacie wydawania zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach - polegał na niezamieszczeniu w niej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, a nie na nienadesłaniu odpisu takiego wniosku lub oświadczenia. Wobec tego nie było wówczas podstaw do wezwania pełnomocnika skarżącego - niejako "na zapas" - do nadesłania wspomnianego odpisu i to pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Gliwicach, że - co do zasady - niezałączenie przez stronę odpisu pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie stanowi brak formalny skargi kasacyjnej, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 177a p.p.s.a. Niemniej jednak taki brak formalny w sprawie wystąpił dopiero 1 czerwca 2017 r., to jest w dacie nadania przez pełnomocnika skarżącego pisma, w którym został zawarty wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Dopiero stwierdzenie, że wspomniane pismo złożono bez jego odpisu dla strony przeciwnej, dawało podstawy do wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia takiego braku formalnego skargi kasacyjnej. Natomiast wystosowanie takiego wezwania w zarządzeniu z dnia 25 maja 2017 r. było przedwczesne i wobec tego brak wykonania tego wezwania we wskazanym zakresie nie mógł skutkować odrzuceniem środka prawnego. Należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest także stanowisko, zgodnie z którym dopuszczalne jest jednoczesne wezwanie zarówno do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, jak i do złożenia określonej liczby odpisów takiego wniosku lub oświadczenia, a niewykonanie jakiegokolwiek z elementów tego wezwania powinno skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a., za czym ma przemawiać odpowiednie stosowanie tezy uchwały NSA z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 (v. m.in. postanowienia NSA z dnia: 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OZ 807/17 oraz 11 lipca 2017 r., sygn. akt I OZ 1110/17). Jednak ze wskazanych wyżej powodów Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela takiego stanowiska. Za jego przyjęciem nie przemawia również uchwała NSA o sygn. akt I OPS 13/13, w której wskazano m.in., że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Problem prawny tak w sprawie, jak i w przywołanych wyżej postanowieniach NSA w istocie nie dotyczy bowiem tego, czy strona ma obowiązek złożenia odpowiedniej liczby odpisów skargi kasacyjnej (co należy uznać za bezdyskusyjne), ale tego, czy dopuszczalne jest wzywanie do uzupełnienia takiego braku skargi kasacyjnej, zanim zostanie on stwierdzony na podstawie akt sprawy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku skarżącego w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw prawnych do wydania orzeczenia w tym zakresie w postanowieniu rozpoznającym zażalenie, skoro nie jest ono jednym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1. Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Zwrot kosztów postępowania zażaleniowego jest możliwy jedynie w jednym z orzeczeń kończących postępowanie w sprawie w danej instancji, o ile pozwoli na to wynik sprawy determinujący rozstrzygnięcie o kosztach procesu (v. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 743-744 i 786). Rozpoznając ponownie sprawę, WSA w Gliwicach (Przewodniczący) na podstawie art. 177a p.p.s.a. wezwie pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu pisma z dnia 1 czerwca 2017 r., zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, zakreślając określony w tym przepisie termin i rygor.