II GZ 194/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 317/16 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 317/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) oddalił wniosek J. N. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] września 2016 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Postanowienie to wraz ze szczegółowym pouczeniem o prawie, trybie i terminie do wniesienia sprzeciwu doręczono skarżącemu w dniu [...] września 2016 r. W dniu [...] listopada 2016 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że na skutek zaistniałego przeoczenia błędnie zaadresowano kopertę z pismem zawierającym sprzeciw. Korespondencja powróciła do nadawcy z adnotacją "Adresat nieznany" i odebrana została przez skarżącego w dniu [...] listopada 2016 r. Sąd I instancji podając motywy podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnił przesłanki przywrócenia terminu zaznaczając, że strona ma obowiązek zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Sąd I instancji podkreślił, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W ocenie WSA o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Sąd I instancji uznał, że błąd w zaadresowaniu koperty stanowi zaniedbanie, które już z samej swojej istoty nie może uzasadniać przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W ocenie WSA tego rodzaju błąd stanowi zachowanie zawinione, wynikające z braku należytej staranności. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że prawidłowy adres Sądu był skarżącemu doskonale znany, co potwierdza pouczenie znajdujące się w zaskarżonym postanowieniu oraz wcześniejsza kilkukrotna korespondencja skarżącego kierowana pod właściwy adres. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędy w ocenie rozpatrzenia wniosku. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że błędne zaadresowanie koperty nie było celowym działaniem. W jego ocenie świadczy o tym to, że po zwrocie przesyłki przez urząd pocztowy natychmiast złożył wniosek o przywrócenie terminu przedkładając stosowne dowody w postaci załączników, potwierdzających zaistniałą pomyłkę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie, którym WSA w Krakowie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest zgodne z prawem ponieważ skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący dopuścił się w tej sprawie niedbalstwa, czyli nie dołożył należytej staranności w załatwianiu własnych spraw. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko zgodnie z którym wskazanie przez skarżącego na kopercie listu zawierającego skargę w całości błędnego adresu organu odwoławczego nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o właściwym adresie tego organu i stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie może być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 784/16, z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 229/14, z dnia 19 września 2012 r. o sygn. akt I FZ 341/12, z dnia 21 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 153/11, z dnia 3 lutego 2011 r. o sygn. akt II OZ 31/11, z dnia 14 lipca 2010 r. o sygn. akt II GZ 160/10; dostępne w CBOSA). Wprawdzie powyższe orzeczenia dotyczyły odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi niemniej jednak potwierdzają, że wpisanie błędnego adresu na kopercie nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej. W świetle powyższego uznać zatem należy, że nie ma racji skarżący, że błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej sprzeciw polegające na omyłkowym wpisaniu innej ulicy przy której mieści się siedziba sądu przy jednoczesnym zignorowaniu znajdującego się w treści pouczenia podającego właściwy adres sądu, stanowi samo w sobie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to niestaranne działanie skarżącego nie usprawiedliwia braku jego winy w niedotrzymaniu terminu. Nie może być też utożsamiane z przeszkodą, której skarżący nie był w stanie usunąć przy zachowaniu największego w danych warunkach wysiłku. Z wymienionych powodów przyjąć należy, że Sąd I instancji trafnie zastosował art. 86 § 1 p.p.s.a. dla odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia sprzeciwu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.