I SA/Po 1818/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 maja 2016r. sprawy ze skargi A S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i określenia zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia[...] maja 2015r. Wójt Gminy [...] odmówił A S.A. stwierdzenia nadpłaty w zobowiązaniach pieniężnych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2009-2014 w wysokości [...] zł i jednocześnie określił zobowiązanie pieniężne za ten okres. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy I instancji wyjaśnił, że podatnik pismem z dnia [...] grudnia 2014r. wniósł o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2009-2014 w łącznej kwocie [...] zł z powodu błędnego opodatkowania w powyższych latach budynków (tj. budynku warsztatowego oraz pomieszczenia gospodarczego, zlokalizowanych na terenie[...].), które ze względu na niedostateczny stan techniczny nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, w związku z czym należało zastosować stawki dla budynków pozostałych. Jednocześnie Spółka złożyła korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za ww. lata. Organ wszczął postępowanie podatkowe postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Następnie wezwał podatnika do przedłożenia kart kontroli okresowej stanu technicznej sprawności budynków za lata 2009-2014 oraz innych dokumentów poświadczających stan techniczny przedmiotowych budynków w tym okresie. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lutego 2015r., Spółka podała, iż nie jest w posiadaniu dokumentów, które potwierdzałyby zły stan techniczny nieruchomości. Następnie organ podatkowy pierwszej instancji zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w[...]. pismem z dnia [...] lutego 2015r. o wydanie opinii, czy ww. budynki znajdują się w złym stanie technicznym. PINB w [...] przekazał w dniu [...] kwietnia 2015r. ww. pismo, zgodnie z właściwością, do [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Budowlanego w[...], który w piśnie z dnia [...] kwietnia 2015r. podał, że nie może wydawać opinii o stanie technicznym obiektów budowlanych. Analizując załączone do wniosku dokumenty organ podatkowy wskazał, że nie miał możliwości na ich podstawie dokładnego zweryfikowania złożonego wniosku ze stanem faktycznym i ustalenia nadpłaty za lata 2009-2014r. Podatnik nie udowodnił, że wskazane nieruchomości nie ze względów technicznych nie były i nie mogły być przez ostatnie 5 lat wykorzystywane do działalności gospodarczej. Jeżeli miała miejsce sytuacja, że budynki nie nadawały się do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na stan techniczny należało wówczas skorygować deklarację. W związku z powyższym, po rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz w świetle obowiązujących przepisów, organ podatkowy uznał za udowodnione, że istnieją argumenty, które przemawiają za opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości stawką wyższą, odpowiednią dla budynków związanych z działalnością gospodarczą . W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 849) dalej: "u.p.o.l." oraz art. 72 § 1, art. 75 § 1, 122w zw. z art. 187 § 1, art. 210 § 4 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749) zwanej dalej: "O.p.". W odniesieniu do stanu faktycznego strona wskazała, że Spółka składając deklaracje na podatek od nieruchomości w latach 2009-2014 opodatkowała przedmiotowe budynku z zastosowaniem stawek odpowiednich dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Jednakże w wyniku przeprowadzonej inwentaryzacji okazało się, że klasyfikacja tych budynków jest nieprawidłowa, są one wyłączone z eksploatacji, a ich stan techniczny nie pozwala na wykorzystywanie w prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem Spółki zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że obiektywny stan techniczny budynków uniemożliwiał w latach 2009-2014 wykorzystywanie ich w prowadzonej działalności gospodarczej i w konsekwencji Spółka była uprawniona do zastosowania stawki podatku od nieruchomości właściwej dla budynków pozostałych. Spółka stoi na stanowisku, że zastosowane przez ustawodawcę wyrażenie w art. 1a pkt 3 u.p.o.l. "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych " nie wskazuje na nieodwracalny charakter "względów technicznych". Zgodnie z literalnym brzmieniem zacytowanego wyżej przepis, według odwołującego, względy techniczne muszą w danym okresie uniemożliwiać wykorzystywanie nieruchomości do prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto, zdaniem Spółki, względami technicznymi mogą być wszelkie obiektywnie istniejące okoliczności, które w końcowym efekcie wpływają na brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania w działalności gospodarczej. Zdaniem Spółki organ podatkowy pierwszej instancji nie wskazał dowodów, na podstawie których rozstrzygnął o prawidłowości stawki podatku od nieruchomości, która powinna być stosowana względem budynków. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że objęcie nieruchomości niższą stawką podatkową uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek - faktycznego niewykorzystywania nieruchomości w działalności gospodarczej oraz braku obiektywnej możliwości korzystania z danej nieruchomości w celach gospodarczych ze względów technicznych. Powołując się na orzecznictwo administracyjne organ odwoławczy podkreślił, że sformułowanie "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany" wskazuje nie tylko na obecny stan, ale także na potencjalne, ulokowane w przyszłości, możliwości jego wykorzystywania. Względy techniczne muszą w sposób trwały wyłączać możliwość wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie niemożność wykorzystywania budynków nie wynika z nie dających się usunąć przyczyn technicznych, całkowicie wyłączających w przyszłości możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w obiekcie. Stan budynków mógłby ulec poprawie w wyniku podjęcia przez Spółkę odpowiednich czynności, np. remontowych. Ponadto niemożność gospodarczego wykorzystania budynku powinna mieć charakter obiektywny, tj. niezależny od woli i możliwości (zdolności produkcyjnych czy finansowych) danego podmiotu. To, że budynek nie posiada odpowiednich warunków w postaci przyłączy wody, elektryczności czy ogrzewania nie oznacza, że nie może on być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej w przyszłości, po usunięciu wskazanych wad oraz uszczelnieniu dachy, który przecieka. W konsekwencji w ocenie organu brak było podstaw, by rozpatrzyć pozytywnie wniosek Spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku za powyższe lata, ponieważ w odniesieniu do przedmiotowych budynków nie zachodzą przesłanki, aby uznać, że ze względów technicznych nie są one i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. W skardze z dnia [...] sierpnia 2015 r. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 1a ust 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędne uznanie, że stan techniczny następujących budynków: a. budynku warsztatowego DS i RS, zlokalizowanego na terenie Gminy [...], o nr inwentarzowym[...], b. pomieszczenia gospodarczego, zlokalizowanego na terenie Gminy[...], o nr inwentarzowym [...], nie spowodował, że straciły one cechy budynków mogących służyć działalności gospodarczej, a w konsekwencji nie zaistniały względy techniczne uzasadniające zastosowanie stawki opodatkowania właściwej dla budynków pozostałych, 2. art. 72 § 1 O.p. poprzez niezasadną odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że w związku z posiadaniem budynków nienadających się do wykorzystywania w działalności gospodarczej była uprawniona do zastosowania stawki podatku od nieruchomości właściwej dla budynków pozostałych, tj. stawki, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit e) u.p.o.l. Zdaniem Spółki zastosowane przez ustawodawcę wyrażenie: "nie jest i nie może być" nie wskazuje na nieodwracalny charakter "względów technicznych". Zgodnie z literalnym brzmieniem zacytowanego wyżej przepisu, względy techniczne muszą w danym okresie uniemożliwiać wykorzystywanie nieruchomości w prowadzonej działalności gospodarczej. Gdyby celem ustawodawcy było zastosowanie przesłanki względów technicznych tylko do obiektów, które trwałe nie mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej, to w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wskazałby literalnie taką przesłankę. Mając na uwadze aktualne brzmienie tego przepisu, stosowanie przesłanki "względów technicznych" jedynie do obiektów trwale nienadających się do prowadzenia działalności gospodarczej prowadziłoby do nieuprawnionej zawężającej interpretacji. Zwrot "nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności gospodarczej" należy odczytywać jako obiektywne okoliczności, które w danym okresie uniemożliwiają prowadzenie działalności gospodarczej podatnika z wykorzystaniem określonego obiektu. Czynniki wpływające na takie zakwalifikowanie nieruchomości nie muszą być jednak nieodwracalne — ustawodawca nie zawarł w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. takiego wymogu. Należy zatem przyjąć, że przyczyny stosowania przesłanki "względów technicznych'" mogą mieć również przemijający charakter. Strona nie zgodziła się również z organem, że przesłanka "względów technicznych" musi uniemożliwiać wykorzystywanie danej nieruchomości w jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Takie stwierdzenie stoi w sprzeczności z wykładnią gramatyczną art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W ocenie Spółki względami technicznymi mogą być wszelkie obiektywnie istniejące okoliczności, które w końcowym efekcie wpływają na brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania w działalności gospodarczej. W orzecznictwie podkreśla się, że mogą być to takie kwestie jak elementy wyposażania, instalacji wszelkiego rodzaju których stan nie pozwala na wykorzystywanie obiektu w działalności gospodarczej. Strona podkreśliła ponadto, że ustawodawca nie sprecyzował, co należy rozumieć jako "względy techniczne". Spółka stoi na stanowisku, że względy techniczne odnoszą się do okoliczności zewnętrznych i fizycznych, które zawsze dotyczą substancji przedmiotu opodatkowania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczy zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków nalężących do skarżącej z zastosowaniem stawki właściwej dla budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. Zdaniem skarżącej sporne budynki nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, dlatego też powinna mieć zastosowanie niższa stawka podatku od nieruchomości. Natomiast organ podatkowy uznał, że objęcie nieruchomości obniżoną stawką podatkową uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek – faktycznego niewykorzystania nieruchomości w działalności gospodarczej oraz braku obiektywnej możliwości korzystania z danej nieruchomości w celach gospodarczych ze względów technicznych. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od wskazania art. 2 ust. 1 u.p.o.l., zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty (pkt 1), budynki lub ich części (pkt 2); budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt. 1 b, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Podkreślić należy, że definicja ustawowa zawarta w art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. nie nawiązuje do przesłanki wykorzystywania nieruchomości na cele związane bezpośrednio z działalnością gospodarczą, a jedynie mówi, że grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej muszą być w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu gospodarczego. Wskazuje ona jedynie na niemożność wykorzystania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Oznacza to, że nieruchomość, nawet niewykorzystywaną faktycznie w danym momencie do prowadzenia działalności gospodarczej, uznaje się za związaną z działalnością gospodarczą. Tymczasowy brak wykorzystywania danego obiektu dla celów działalności gospodarczej nie uprawnia do przyjęcia, że nie stanowi on nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów u.p.o.l. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2006r., I SA/Gd 481/05, ww.orzeczenia.gov.pl). Zatem sam fakt posiadania przez Spółkę skutkuje tym, że budynki są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W związku z powyższym Spółka, będąc przedsiębiorcą, zobligowana jest do płacenia podatku od nieruchomości wg najwyższej stawki od wszystkich gruntów i budynków, z uwzględnieniem wyłączeń przewidzianych w tym przepisie. Wyłączenie takie jest możliwe jedynie w przypadku, gdy stan techniczny uniemożliwia wykorzystania tego budynku (jego części) do działalności gospodarczej zarówno w chwili obecnej, jak i w przyszłości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2009r., sygn. akt I SA/Wr 956/09, LEX nr 531577). W pojęciu "względów technicznych" ustawodawca zawarł przesłankę trwałości jako przeszkodę w wykorzystaniu nieruchomości do prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej, powodującej zastosowanie preferencyjnej stawki podatku od nieruchomości (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 września 2009r., sygn. akt I SA/Gd 136/09, LEX nr 525711). Wykładnia wyrażenia "nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności ze względów technicznych" prowadzi do wniosku, że chodzi tu o obiektywne przeszkody sprawiające, że przedmioty opodatkowania nie są i trwale nie mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej. Wskazany charakter przeszkody sprawia, że nie może być ona determinowana wolą (działaniem lub zaniechaniem) podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi, odnoszącymi się do substancji przedmiotu opodatkowania. Chodzić tu może zatem zarówno o takie wady fizyczne budynków i budowli, które uniemożliwiają w sposób stały korzystanie z nich przez przedsiębiorcę, jak również o inne faktycznie występujące przeszkody (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009r., sygn. akt II FSK 1354/07, LEX nr 478297). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ prawidłowo odmówił stwierdzenia nadpłaty, określając zobowiązanie w podatku od nieruchomości z uwzględnieniem stawki jak dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, z uwagi na fakt, że strona nie wykazała, że wskazane budynki obiektywnie nie mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej ze "względów technicznych". Organy podatkowe nie kwestionowały, że stan budynków wymagał przeprowadzenia remontu i modernizacji, jednak załączone w postępowaniu zdjęcia budynków nie dowodzą o niemożliwości wykorzystania spornych budynków do prowadzenia działalności gospodarczej, co upoważniłoby skarżącą do zastosowania obniżonej stawki opodatkowania. Przy czym w zakresie poczynienia tego ustalenia organy podatkowe rozważyły wszelkie okoliczności faktyczne niezbędne do wykazania, czy zachodzi tak rozumiana przesłanka, wyłączająca opodatkowanie przedmiotowego budynku według stawek przewidzianych dla przedmiotu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Spółka wskazując we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, że sporne budynki ze względu na stan techniczny nie mogły i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej przedłożyła tylko zdjęcia budynków z opisem. Na wezwanie organu pierwszej instancji, który zobligował ją do przedstawienia szerszych wyjaśnień, co do stanu technicznego budynków, jak i przedstawienia dokumentów obrazujących zły stan techniczny budynków w latach 2009 -2014, niepozwalający na prowadzenie działalności gospodarczej poinformowała, że nie posiada dodatkowych dokumentów. Zarówno Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...] jak i [...] Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego odmówił wydania opinii co do stanu technicznego budynków. Zatem organ mógł oprzeć się wyłącznie na zdjęciach i ich opisie. Pomijając fakt, że zdjęcia obrazują wyłącznie obecny stan budynków, a nie ich stan w latach 2009-2014, zasadnie zatem organ przyjął, że przedłożone zdjęcia nie dowodzą, że wskazane budynki ze względów technicznych nie mogą być i nigdy nie będą mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazane we wniosku uszkodzenia budynków tj. zniszczona stolarka drzwiowa i okienna, nieszczelny dach ulegający korozji, wilgoć, zły stan stropu, odpadający tynk, szczątkowa instalacja elektryczna oraz wodociągowa, brak możliwości podłączenia mediów są w pełni usuwalne w drodze prac remontowo – adaptacyjnych. Wspomnieć w tym miejscu wypada, że braki wyposażenia budynku w wymagane urządzenia czy instalacje, bez których budynek nie może służyć prowadzonej działalności gospodarczej, nie mieszczą się w pojęciu "względów technicznych" uniemożliwiających jego wykorzystanie w takiej działalności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Gl 862/07, LEX nr 483168 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2006r., sygn. akt I SA/Gd 481/05, LEX nr 188184). Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych odróżnia stan techniczny obiektu budowlanego (konstrukcji budynku lub budowli) od stanu instalacji, urządzeń (wyposażenia) tego obiektu, które nie mają wpływu na zakwalifikowanie obiektu do kategorii przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2005r., sygn. akt I SA/Po 2213/03, LEX nr 518310). Adaptacja budynków do prowadzenia zamierzonej w przyszłości działalności gospodarczej stanowi jeden z wyznaczników prowadzenia tejże działalności (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2006r., sygn. akt II FSK 301/05, LEX nr 193364 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2008r. I SA/GL 792/07, LEX nr 341785). Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podjęły działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. organ zobowiązał stronę do przestawienia m.in. kart kontroli okresowej stanu technicznej sprawności budynków za lata 2009-2014 oraz innych dokumentów poświadczających stan techniczny ww. budynków potwierdzających, że sporne budynki nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Na tak wystosowane zapytanie skarżąca jedynie poinformowała, że nie posiada dokumentów, które potwierdzałyby zły stan techniczny nieruchomości objętej wnioskiem. Nieprzedłożenie żadnej dokumentacji o stanie technicznym budynków, która mogła być jedynie w posiadaniu podatnika, jak również brak wniosków dowodowych strony w postępowaniu, spowodowało, że organ nie miał podstaw do stwierdzenia nadpłaty. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.) skargę orzekł jak w sentencji.