II SA/Go 364/16

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-06-29

Skład orzekający: Sławomir Pauter, Aleksandra Wieczorek, Krzysztof Dziedzic

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel może domagać się umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie przesłanki "ważnego interesu publicznego" lub "braku gospodarczego uzasadnienia"?
Ratio decidendi
Status Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako jednostki sektora finansów publicznych, podobnie jak fakt finansowania go ze środków publicznych, nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie "ważnego interesu publicznego". Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje podmiotowych zwolnień dla ZUS od obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Podobnie, argument o braku gospodarczego uzasadnienia obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi nie może opierać się wyłącznie na specyficznym statusie ZUS, zwłaszcza gdy wierzyciel prowadzi samodzielną gospodarkę finansową i powinien liczyć się z możliwością obciążenia kosztami egzekucji.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1756,13 zł, które powstały w postępowaniu egzekucyjnym wobec dłużnika R spółki cywilnej. ZUS argumentował, że obciążenie go tymi kosztami jest gospodarczo nieuzasadnione i sprzeczne z ważnym interesem publicznym, ponieważ zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny są jednostkami sektora finansów publicznych. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. ZUS wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując zasadność odmowy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez Prezesa, w imieniu którego działał upoważniony pracownik Oddziału ZUS-u, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1756,13 zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec R spółki cywilnej R.O., S.O. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] celem wyegzekwowania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz wpłat na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Uzasadniając wniosek ZUS powołał się na wynikające z art. 64e § 2 pkt 2 oraz art. 64e § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, powoływanym jako: ustawa o pea) przesłanki ważnego interesu publicznego oraz braku gospodarczego uzasadnienia obciążenia wierzyciela kosztami egzekucji. Podniósł m.in., iż konieczność opłacenia naliczonej kwoty kosztów egzekucyjnych jest gospodarczo nieuzasadnione i niezgodne z interesem publicznym ponieważ organy występujące w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym są jednostkami sektora finansów publicznych, realizujących wspólną politykę finansów państwa. Poniesione w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym koszty egzekucyjne wierzyciel będzie zmuszony pokrywać z dodatkowych środków. Zdaniem wierzyciela, interes publiczny to nie tylko potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, ale także ograniczenie jego ewentualnych wydatków. Wniosek o umorzenie poprzedzony był postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...], którym wskazane w nim postępowanie egzekucyjne zostało umorzone ze względu na jego bezskuteczność. Kolejnym postanowieniem z tego dnia nr [...] organ egzekucyjny orzekł o obciążeniu wierzyciela tj. ZUS-u powstałymi kosztami postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 64e § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 17 § 1 ustawy o pea, odmówił wierzycielowi umorzenia kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił m.in., iż ogólna zasada sformułowana w art. 64 § 1 ustawy o pea stanowi, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Jednakże w myśl art. 64c § 4 ustawy o pea wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego – np. gdy nie mogą zostać ściągnięte w związku z bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec zobowiązanego. Od obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel nie został ustawowo zwolniony. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny nie dostrzegł podstaw do skorzystania z opartego na zasadzie uznania administracyjnego swego uprawnienia do zwolnienia wierzyciela od obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Nie dostrzegł bowiem przesłanek przemawiających za zastosowaniem wobec ZUS Oddziału regulacji wynikających z art. art. 64e § 2 pkt 2 oraz art. 64e § 3 ustawy o pea. Na powyższe postanowienie ZUS reprezentowany przez Prezesa, w imieniu którego działał upoważniony pracownik Oddziału ZUS-u, wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. Zarzucił, iż organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę tego, że obciążenie wierzyciela obowiązkiem zapłaty kosztów egzekucyjnych jest gospodarczo nieuzasadnione i niezgodne z interesem publicznym, gdyż zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny są jednostkami sektora finansów publicznych. Zdaniem strony wydatkowanie tak dużej kwoty jest działaniem gospodarczo nieuzasadnionym, tym bardziej, że dotyczy jednostki dotowanej przez budżet państwa. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu drugiej instancji organ egzekucyjny zasadnie stwierdził, że okoliczności sprawy nie uzasadniają umorzenia kosztów egzekucyjnych w świetle przesłanek określonych w art. 64e § 2 i § 3 ustawy o pea. Status strony oraz fakt finansowania z budżetu państwa realizacji działalności tego podmiotu, nie stanowi bowiem okoliczności obligującej organ egzekucyjny do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z jednostki finansowanej z budżetu państwa obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie, pozycja ZUS nie różni się od pozycji innych wierzycieli, bowiem przekazując tytuł wykonawczy do realizacji naczelnikowi urzędu skarbowego, wierzyciel powinien liczyć się z możliwością obciążenia kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, bez względu na jej wynik. Dlatego status ZUS nie może zostać uznany za okoliczność wystarczającą do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego" pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Konieczność ponoszenia ewentualnych wydatków, związanych m.in. z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi wobec swoich dłużników, powinna zostać uwzględniona w planach działalności jednostki. Jest to uzasadnione tym bardziej w sytuacji, w której regulacje ustawowe wskazują, iż w przypadku niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego jest nimi obciążany wierzyciel. Zatem powoływane przez wierzyciela okoliczności dotyczące sposobu finansowania, nie uzasadniają zastosowania w przedmiotowej sprawie instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych. Pojęcie "ważnego interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, zatem powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. Treść pojęcia "ważnego interesu publicznego" winna być rozpatrywana w kontekście sytuacji wierzyciela, który prowadzi samodzielną gospodarkę finansową w ramach posiadanych środków i w postępowaniu egzekucyjnym musi liczyć się z tym, że zostanie obciążony kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Pojęcie "ważnego interesu publicznego" powinno być rozważone również w kontekście wpływu uzyskanych kosztów egzekucyjnych na wzrost skuteczności egzekucji administracyjnej, co niewątpliwie leży w interesie publicznym. W ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do uznania, że ważny interes publiczny przemawiał za umorzeniem kosztów egzekucyjnych, które powstały w toku dochodzenia przedmiotowych należności w trybie egzekucji administracyjnej. Przy ocenie zaistnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego" należy wziąć pod uwagę nie tylko interes wierzyciela, ale także charakter i cel, jakiemu służą środki finansowe wyegzekwowane z tytułu kosztów egzekucyjnych. Jako "interes publiczny" należy rozumieć także zapewnienie wpływu należnych dochodów niezbędnych do działania organów egzekucyjnych. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zobligowany jest do podjęcia wszelkich działań, które skutkować będą zaspokojeniem nie tylko zobowiązań na rzecz wierzyciela, ale również powstałych kosztów egzekucyjnych. W ocenie organu II instancji w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła również przesłanka określona w art. 64e § 2 pkt 3 ustawy o pea, zgodnie z którą ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Fakt umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 1.756,13 zł, nie doprowadzi bowiem do ziszczenia się przesłanki zawartej w ww. przepisie. Z argumentacji przedstawionej we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych wynika, że wierzyciel powołuje się również na przesłankę określoną w art. 64e § 3 upea, czyli brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia kosztami egzekucyjnymi. Powyższy przepis odsyła do art. 64e § 2 pkt 1 powołanej ustawy, który odnosi się jednak do zobowiązanego, a nie do wierzyciela. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej stan faktyczny i prawny sprawy nie potwierdza zasadności zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała bowiem żadna z przesłanek określonych w art. 64e § 2 i § 3 ustawy o pea. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę, kwestionując jego zasadność i zgodność z prawem oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem strony skarżącej, umorzenie kosztów egzekucyjnych, a w konsekwencji uwolnienie ZUS-u od obowiązku opłacenia kosztów egzekucyjnych, wyczerpuje znamiona "ważnego interesu publicznego", co wskazano w zażaleniu. Ponadto gromadzenie środków pieniężnych w sektorze finansów publicznych, a nie ich wydatkowanie na cele "gospodarczo nieuzasadnione" oraz uwolnienie ZUS od obowiązku poniesienia zbędnych kosztów, w tym kosztów finansowych stanowi "ważny interes publiczny". Nie znajduje bowiem uzasadnienia przelanie środków pieniężnych tytułem kosztów egzekucyjnych z rachunku bankowego jednego organu sektora finansów publicznych na rachunek bankowy innego organu tego samego sektora finansów publicznych. Dyrektor Izby Skarbowej nie wziął pod uwagę, że w konsekwencji dokonania przelewu bankowego, środków pieniężnych w sektorze finansów publicznych nie przybędzie. Przeciwnie – suma środków pieniężnych zgromadzona w sektorze finansów publicznych zostanie pomniejszona o koszty operacji bankowej. W wyniku operacji bankowej organy sektora finansów publicznych poniosą koszty finansowe, a zysk z tej operacji osiągną banki. Stanowi to więc naruszenie "ważnego interesu publicznego". Przepis art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o pea przewiduje umorzenie kosztów egzekucyjnych w przypadku, gdy za ich umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w tym postępowaniu stanowi zdaniem strony klasyczny przypadek "ważnego interesu publicznego". W ocenie skarżącego trudno o bardziej trafne wykorzystanie tego przepisu dla dobra finansów publicznych. Ponadto zarzucił, że Dyrektor izby Skarbowej błędnie założył, iż przepis art. 64e § 3 ustawy o pea odnosi się do zobowiązanego a nie do wierzyciela. Dnia [...] września 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku. Wypełniony tym samym został warunek, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 1 upea. W konsekwencji koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone w trybie przewidzianym w art. 64 e § 3 ustawy. Organ rozpoznając zażalenie nie wziął tych okoliczności pod uwagę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Sądowa kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana w oparciu o kryterium zgodności z prawem, wykazała bezzasadność skargi jak też brak okoliczności, które sąd administracyjny, zważywszy na zakres kontroli określony przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej jako: ppsa ), obligowany byłby uwzględnić z urzędu. Przedmiotem kontroli pozostawało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymujące z mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych, podjęte na podstawie art. 64e § 1 i § 2 pkt 2 ustawy o pea. Zgodnie z art. 64e § 1 ustawy o pea organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W myśl jej art. 64e § 2 koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (art. 64e § 3 upea). Użycie przez ustawodawcę w art. 64e upea zwrotu "może" oznacza, że ulgi w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych udzielane są na zasadzie uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny, korzystając z uznania administracyjnego, może mimo istnienia przesłanek odmówić uwzględnienia wniosku. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku. Rozstrzygnięcia wydane w tym trybie nie mogą być jednak dowolne. Sądowa kontrola legalności postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych sprawy w świetle zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wyczerpująco rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Należy przy tym podkreślić, że sąd nie dokonuje oceny postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego z punktu widzenia ich słuszności czy sprawiedliwości. Rozstrzygając w przedmiocie wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność zaistnienia przesłanek umorzenia, które powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie. Przesłanki te zostały wymienione w art. 64e § 2 ustawy o pea. Zgodnie z tym przepisem koszty egzekucyjne mogą być umorzone jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Ponadto w § 3 tego przepisu wskazano, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. W rozpoznanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych powoływał się na ważny interes publiczny oraz brak gospodarczego uzasadnienia dla obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Określona w art. 64e §2 pkt 2 ustawy o pea przesłanka "interesu publicznego" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie to powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Interes ten nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony o zasadności umorzenia kosztów. Interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 7 października 2008 r., I SA/Gd 387/08, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne powoływane orzeczenia ). Powyższa przesłanka nie odnosi się natomiast do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne. Przesłanką przemawiającą za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie może być w szczególności sam fakt specyficznej pozycji wierzyciela, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który to pogląd zdaje się forsować autor skargi. Na gruncie ustawy egzekucyjnej nie jest to okoliczność uznana za wyjątkową. Powyższe dotyczy także argumentu finansowania zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego ze środków publicznych. Ustawodawca przyznając ZUS określony status i wyposażając go w uprawnienia wierzycielskie miał świadomość, iż będzie się z tym wiązał obowiązek uiszczania kosztów egzekucyjnych. Mimo to jednak ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z ZUS obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie pozycja strony skarżącej nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Oznacza to, że przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny czyli naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 w zw. z art. 26 § 1 ustawy o pea) ZUS - już jako wierzyciel - powinien był liczyć się z możliwością obciążenia kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, w zależności od jej wyniku ( vide: wyrok WSA w Gliwicach z 11 sierpnia 2011 r., I SA/Gl 191/15 ). Od obowiązku ponoszenia tych kosztów ZUS jako wierzyciel nie został bowiem zwolniony (art. 64c § 1 i 3 ustawy o pea). Postanowienie w przedmiocie obciążenia ZUS-u jako wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w aspekcie zasady obciążenia nimi i wysokości tychże kosztów nie było kontestowane. Szczególny status wierzyciela i jego funkcje "społeczne", jak również źródła finansowania nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tej przyczyny status strony skarżącej ukształtowany przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenia środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa. ZUS ( a dokładniej dyrektorzy oddziałów ZUS-u posiadający status organów egzekucyjnych) działając jako organ egzekucyjny - naliczając koszty egzekucyjne i obciążając nimi zobowiązanych, uzyskuje środki finansowe na prowadzenie postępowań egzekucyjnych, a wydatki na ich prowadzenie nie muszą obciążać Skarbu Państwa. Zatem ZUS jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego. Akceptacja stanowiska, że za umorzeniem stronie skarżącej kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, prowadziłoby do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdej sprawie z udziałem ZUS i doprowadzało do umarzania kosztów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie go kosztami egzekucyjnymi (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2012 r., I SA/Kr 781/12 ). Taka konstatacja organów egzekucyjnych nie stanowi naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej ( vide: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., II FSK 319/08). Strona skarżąca upatrywała w treści art. 64e § 3 ustawy o pea ( brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi ) – kolejnej przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, która w jej ocenie ma w sprawie zastosowanie. Jak wynika z treści tego przepisu odsyła on do art. 64e § 2 pkt 1 ustawy o pea, który odnosi się jednak do zobowiązanego, a nie do wierzyciela, co wprost wynika z jego treści. Gdyby nawet oceniać prawidłowość odmowy umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu w stosunku do wierzyciela, należałoby łącznie uwzględniać przesłanki zawarte w art. 64e § 2 pkt 1 i § 3 ustawy. W tym kontekście należy stwierdzić, że organ prawidłowo ustalił, że brak jest w omawianej sprawie podstaw do uznania, że obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia kosztów, których zobowiązany nie był w stanie ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Jak już wyżej wskazano, przesłanką świadczącą o spełnieniu tego warunku nie może być bowiem sam fakt specyficznego statusu wierzyciela jako Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na gruncie ustawy o pea nie jest to bowiem okoliczność wyjątkowa. Dotyczy to także argumentu finansowania zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego ze środków publicznych ( vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 stycznia 2014 r., I SA/Kr 1930/13 ). W związku z tym należy uznać, że organy prawidłowo zinterpretowały treść wskazanego przepisu, przede wszystkim w kontekście sytuacji strony skarżącej, która prowadzi samodzielną gospodarkę finansową w ramach posiadanych środków i występując w roli wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym musi liczyć się z tym, że zostanie obciążona kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Należy także zwrócić uwagę na wpływ uzyskanych kosztów egzekucyjnych, które organy egzekucyjne przeznaczają na swoją działalność, na wzrost skuteczności egzekucji administracyjnej, co niewątpliwie leży w interesie publicznym, w tym również wierzyciela, którym jest ZUS. Podobne stanowisko zaprezentowane zostało w wyrokach WSA w Krakowie z 4 listopada 2015 r., I SA/Kr 1467/15; WSA w Gliwicach z 28 lipca 2015 r., I SA/Gl 192/15 i z 15 lipca 2015 r., I SA/Gl 1458/14; WSA w Warszawie z 18 marca 2015 r., V SA/Wa 2765/14; WSA w Krakowie z 5 września 2013 r., I SA/Kr 1081/13 oraz WSA w Poznaniu z 3 lutego 2011 r., I SA/Po 945/10 - tezowane). Należy też wskazać, iż uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadzone prze sąd z dokumentów w postaci upoważnień udzielonych przez Prezesa ZUS-u z dnia [...] kwietnia 2012 nr [...] oraz nr [...] pozwoliło na wyjaśnienie wątpliwości związanych z umocowaniem osób składających w imieniu strony wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych i zażalenia na postanowienie organu I instancji. Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło