II GSK 5746/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-06
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Cezary Pryca, Stefan Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki na obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną szkół, a także wydatki na remonty i konserwacje, mogą być finansowane z dotacji oświatowej przeznaczonej na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki?Ratio decidendi
Dotacje oświatowe mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie bieżących wydatków szkoły lub placówki, które bezpośrednio służą realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Wydatki na obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną, a także wydatki na remonty i konserwacje, stanowią obligatoryjne zadania własne organu prowadzącego szkołę i nie mogą być finansowane z dotacji oświatowej, nawet jeśli pośrednio przyczyniają się do funkcjonowania szkoły. Dotacja ma subwencjonować realizację celów edukacyjnych, a nie pokrywać ogólne koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez podmiot prowadzący szkołę.Stan faktyczny
Spółka prowadząca sześć szkół została zobowiązana do zwrotu części dotacji oświatowej za 2011 rok, uznanej za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem lub niewykorzystaną. Organy administracji zakwestionowały m.in. wydatki na wynagrodzenia personelu administracyjnego i technicznego, koszty remontów i konserwacji, zakup wody źródlanej oraz opłaty za prowadzenie rachunków bankowych. Spółka kwestionowała te ustalenia, argumentując, że wydatki te były niezbędne do prawidłowego funkcjonowania szkół i realizacji zadań edukacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 51/16 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 51/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę [A.] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
Z akt sprawy wynika, że [A.] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w L. (dalej: spółka, skarżąca) w 2011 r. była organem prowadzącym dla następujących sześciu szkół w L.: (1) [B.], (2) [C.], (3) [D.], (4) [E.], (5) [F.], (6) [G.].
Na prowadzenie tych szkół Prezydent Miasta przekazywał w 2011 r. z budżetu Miasta comiesięcznie dotacje. Łącznie w 2011 r. przekazano spółce dotacje w wysokości 2.327.567 zł. Źródłem finansowania szkół było równocześnie czesne uiszczane przez uczniów. Środki finansowe pochodzące z dotacji, przelewane na rachunki wskazane we wnioskach dotacyjnych, gromadzone na subkontach szkół, następnie były przekazywane na rachunek bankowy spółki i z kolei przelewane na inny jeszcze rachunek (bieżący). Jak wyjaśniła spółka wydatki były dokonywane z konta spółki, a następnie refundowane z odpowiedniego typu subkont. W 2011 r., niezależnie od prowadzenia wskazanych wyżej sześciu szkół, spółka prowadziła inną jeszcze działalność szkoleniową w formie kursów z wolnego naboru, kursów na zlecenie oraz szkoleń jednodniowych. Kursy te prowadzone były w pracowniach dotowanych szkół przy ul. [...] w L. Z uwagi, że rachunki wskazane powyżej zasilane były z innych jeszcze źródeł niż dotacje oraz dokonywano z nich transferów na rachunki prywatne, a w przedstawianych przez spółkę wyciągach z rachunków bankowych niektóre pozycje zostały wykreślone, w sposób uniemożliwiający ich odczytanie, przekazywanie dotacji na jeden wspólny rachunek bankowy spółki w ocenie organów prowadzących postępowanie - spowodowało brak przejrzystości w rozliczeniach wydatków szkół, znacznie utrudniło ocenę prawidłowości rozliczenia dotacji i stanowiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie t.j. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.; obecnie z 2015 r. poz. 2156 ze zm.; dalej: u.s.o.), oraz zasad wynikających z treści uchwały Nr 1231/XLVI/2010 Rady Miasta L. z dnia 4 listopada 2010 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla publicznych i niepublicznych przedszkoli, szkół, placówek oraz poradni psychologiczno-pedagogicznych na terenie miasta L. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego Nr 153, poz. 2698).
W dniach od [...] listopada do [...] grudnia 2012 r. oraz od [...] do [...] stycznia 2013 r. przeprowadzono kontrolę w zakresie wydatkowania środków pochodzących z dotacji udzielonych na prowadzenie wskazanych wyżej szkół w okresie od [...] stycznia do [...] grudnia 2011 r. W wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] czerwca 2013 r., odnosząc się do uwag i wyjaśnień kontrolowanego, Prezydent Miasta wskazał, iż większość wydatków rozliczonych z dotacji została poniesiona na podstawie faktur wystawionych na spółkę, a nie prowadzone przez nią szkoły. Jeśli jednak dotyczyły one realizacji zadań szkół w zakresie określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o. kwalifikowano je jako wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Wskazał także na nieprawidłowości rozliczenia dotacji stwierdzając, iż kwota 592.169,81 zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o.
Z kolei postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przez stronę części dotacji, udzielonej na 2011 r. z budżetu Miasta na realizację zadań sześciu szkół, dla których strona była organem prowadzącym, jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. spółka szczegółowo ustosunkowała się do wystąpienia pokontrolnego zaznaczając, iż nie zgadza się w pełni z zarzutami kontrolujących. W tym samym dniu dokonała wpłaty kwoty 47.985,25 zł wraz z odsetkami, wskazując, że zwraca środki z dotacji wydatkowane na m.in.: zakup 2 tysięcy długopisów i 9 tysięcy notesów z nadrukiem reklamowym [...], koszty promocji szkół poniesione na Targach Edukacyjnych oraz częściowo wynagrodzenia wypłacone koordynatorom szkół oraz dyrektorowi ds. szkoleń.
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydent Miasta Lublin określił w punkcie 1 wysokość dotacji niewykorzystanej na kwotę 65.980 zł; w punkcie 2 określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 227.352,86 zł; w punkcie 3 zobowiązał do zwrotu dotacji niewykorzystanej w wysokości 65.980 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] lutego 2012r. do dnia zapłaty oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 227.352,86 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Jak wynika z treści decyzji oraz wyrażanego stanowiska spółki, dochodzone wskazaną decyzją kwoty dotacji niewykorzystanej i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem nie zostały objęte wpłatą spółki z dnia [...] września 2013 r.
W decyzji Prezydenta Miasta za prawidłowo rozliczone uznano wydatkowanie dotacji na czynsz za lokale położone w budynku przy ul. [...] w L., na wynagrodzenia pracowników dydaktycznych oraz Dyrektora szkół wraz z pochodnymi, z wyjątkiem pochodnych od wynagrodzeń za grudzień 2010 r., na zakup pomocy dydaktycznych oraz na opłaty za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, zużycie wody i ścieków oraz zakup środków czystości.
Zakwestionowano natomiast wydatkowanie: kwoty 9.418,39 zł, jako pochodnych od wynagrodzeń za 2010 r., zapłaconych w 2011 r. i wykazanych w rozliczeniu dotacji za 2011 r.; kwoty łącznie 101.024,28 zł, jako wynagrodzeń dwóch koordynatorów szkół, osoby zatrudnionej na samodzielnym stanowisku ds. szkoleń i marketingu, archiwistki, specjalistki ds. księgowości, asystentki księgowej oraz osoby zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej do obsługi programów płacowych; kwoty 75.615,95 zł, kwoty 47.594,97 zł oraz 3.321 zł, jako – według złożonego przez spółkę rozliczenia - wynagrodzenia za konserwacje bieżące, a według organu I instancji, jako wydatki na zakup materiałów budowlanych, prac remontowych, elektrycznych i oddymiania; kwoty 3.354,43 zł, jako wydatków za dzierżawę dystrybutorów do wody źródlanej, umiejscowionych w sekretariacie szkoły i spółki i na zakup wody źródlanej; kwoty 69,08 zł, jako wydatku na zakup artykułów spożywczych na posiedzenia zarządu skarżącej spółki; kwoty 180.00 zł, jako wydatków za prowadzenie rachunków bankowych, na które wpływały dotacje oraz kwoty 65.980,00 zł jako stypendium dla słuchaczy za wyniki w nauce. Przy tym ostatnia ze wskazanych kwot została zakwalifikowana jako niewykorzystana, ponieważ strona nie dostarczyła dowodów zapłat, jak np. potwierdzeń przelewów, historii rachunków bankowych, a jedynie sporządzony przez siebie wykaz przelewów. Ponadto w ocenie Organu przyjęta przez stronę, jako kryterium przyznania stypendium, średnia ocen nie niższa niż 3, nie spełniała ustawowego kryterium przyznania stypendium, tj. wysokiej średniej ocen. W toku postępowania wyjaśniającego strona zaś podnosiła, że zapłata stypendiów nastąpiła przez potrącenie ich z zaległości opłat czesnego należnych od słuchaczy. W ocenie organu I instancji czesne stanowi jednak odrębne od dotacji źródło finansowania kosztów strony.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania [A.] Sp. z o.o. (dalej: "spółka", skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta Lublin (dalej: Prezydent Miasta) z dnia [...] lipca 2015r. w przedmiocie (1) określenia wysokości dotacji niewykorzystanej na kwotę 65.980 zł; (2) określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 227.352,86 zł; (3) zobowiązania do zwrotu dotacji niewykorzystanej w wysokości 65.980 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia zapłaty oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 227.352,86 zł wraz z odpowiednimi odsetkami utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do zakwestionowanych przez organ I instancji kwot dotacji wskazało, że kwota 9.418,39 pochodnych od wynagrodzeń za 2010 r., zapłaconych i wskazanych w rozliczeniu dotacji za 2011 r. nie wykazuje wydatkowania dotacji udzielonej na 2011 r. Z kolei w odniesieniu do kwoty 101.024,28 wydatków na wynagrodzenia dwóch koordynatorów szkół, osoby zatrudnionej na samodzielnym stanowisku ds. szkoleń i marketingu, archiwistki, specjalistki ds. księgowości, asystentki księgowej oraz osoby zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej do obsługi programów płacowych organ odwoławczy wskazał, odwołując się do zakresu czynności tych osób, iż wydatki związane z obsługą szkół w zakresie prowadzenia spraw kadrowo-osobowych nie mogą zostać uznane za realizację zadań dydaktycznych, czy wychowawczych, są bowiem związane z realizacją zadań organu prowadzącego szkołę, o jakich mowa w art. 5 ust. 7 pkt 3 u.s.o. Wynagrodzenia dla kadry zarządzającej (oprócz dyrektora szkoły), kadry administracyjnej czy technicznej, która nie prowadzi zajęć edukacyjnych - nie są bowiem związane z realizacją zadań szkoły z zakresu kształcenia, wychowania i opieki. Obligatoryjne zadania wymienione w art. 5 ust. 7 u.s.o. nałożone na organ prowadzący szkoły - nie mogą być utożsamiane z zadaniami, o jakich mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o. (w brzmieniu przepisów obowiązującym w 2011 r.), wypełnianymi przez szkołę względem jej uczniów. W konsekwencji kwoty wydatkowane z dotacji na wynagrodzenie dwóch koordynatorów, dyrektora ds. szkoleń i marketingu, archiwisty szkolnego, specjalistki ds. księgowości, asystentki księgowej oraz wynagrodzenie zleceniobiorcy w ramach obsługi programów płacowych - nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Dla takiej oceny znaczenie ma również i to, że spółka prowadziła inną jeszcze działalność szkoleniową, poza prowadzeniem szkół wpisanych na listę placówek oświatowych Miasta, a sposób gromadzenia i dokonywania wydatków uniemożliwił wyraźne rozdzielenie kosztów administrowania działalnością dotowaną od innej działalności szkoleniowej spółki. Dlatego - w ocenie organu odwoławczego - nie są wiarygodne twierdzenia spółki, iż wskazane osoby świadczyły pracę głównie w ramach działalności dotowanych szkół.
Odnosząc się zaś do kwot: 75.615,95 zł, 47.594,97 zł oraz 3.321 zł, wykazanych przez spółkę jako wynagrodzenia za konserwacje bieżące, Samorządowe Kolegium Odwoławcze oceniło, że koszty zakupu materiałów budowlanych, koszty przeprowadzenia prac remontowych, jak również koszty prac elektrycznych i oddymiania nie stanowią wydatków bieżących poniesionych na realizację zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Organ odwoławczy wskazał, iż zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki jest zadaniem własnym organu prowadzącego, zgodnie z art. 5 ust. 7 pkt 1 u.s.o, co w zestawieniu z treścią art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w 2011 r. wyklucza możliwość finansowania z dotacji prac budowlanych, elektrycznych i oddymiania. Wydatki, o których mowa stanowiły finansowanie obligatoryjnych zadań własnych organu, pozwalając na bezpieczne korzystanie z siedziby szkół. Organ odwoławczy podniósł dodatkowo, że w kamienicy, w której wykonano wskazane prace spółka prowadzi inną jeszcze działalność szkoleniową.
W dalszej części uzasadnienia kwestionując dopuszczalność sfinansowania z dotacji kwoty 3.354,43 zł, stanowiącej wydatki na zakup wody źródlanej oraz dzierżawę dystrybutorów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż jak ustalono w toku postępowania przed organem I instancji dystrybutory z wodą nie były ustawione w pracowni gastronomicznej, tylko w sekretariacie, a spółka prowadzi inną jeszcze działalność szkoleniową.
W odniesieniu do kwoty 69,08 zł wydatkowanej na zakup artykułów spożywczych na posiedzenie Zarządu i rady pedagogicznej, organ odwoławczy wskazał, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że zakupów artykułów spożywczych, o których mowa dokonano na łączną kwotę 275 zł. W piśmie z dnia [...] września 2013 r. spółka wskazała, iż dokonuje zwrotu wydatków poniesionych na wskazany cel w wysokości 85,22 zł. Organ I instancji nie żądał zwrotu pełnej kwoty dopełniającej do sumy 275 zł. Organ odwoławczy wskazał, że modyfikacja rozstrzygnięcia organu I instancji, żądającego zwrotu jedynie kwoty 69,08 zł przez organ odwoławczy jest jednak niedopuszczalna, ze względu na zakaz wynikający z art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.; dalej k.p.a.).
W zakresie kwoty 180,00 zł wydatków na opłaty za prowadzenie rachunków bankowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na wyrok NSA z dnia 3 września 2014r., sygn. akt II GSK 916/13, wskazało, iż korzystanie z rachunków bankowych związane było z wypełnianiem przez organ prowadzący szkoły zadań obsługi administracyjnej i finansowej, o jakich mowa w art. 5 ust. 7 pkt 3 u.s.o. Z tego względu powyższy wydatek nie stanowił wydatku, który mógł być sfinansowany z dotacji zgodnie z treścią art. 90 ust. 3d tej ustawy.
Odnosząc się do kwoty 65.980,00 zł jako stypendiów dla słuchaczy za dobre wyniki w nauce, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podzielając ocenę organu I instancji wskazało, iż spółka nie wykazała wydatkowania powyższych kwot tytułem stypendiów - ponieważ "przyznawane" stypendia potrącane były z zaległościami z tytułu czesnego oraz (na wniosek uczniów) zaliczane były na konto przyszłego czesnego. Oznacza, iż środki pochodzące z dotacji pozostawały nadal na koncie spółki, a jedynie zmieniano sposób ich wykazania. Nadto Kolegium zauważyło, iż do uzyskania stypendium motywacyjnego uprawnia ponadprzeciętna średnia ocen, nagradzająca uczniów osiągających bardzo dobre wyniki w nauce - zaś przyjęta średnia 3,0 za takie kryterium nie może być uznana.
[A.] Sp. z o.o. w L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęło pismo od Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r., w którym organ odwoławczy wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów: decyzji nr [...] Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] października 2006 r. oraz decyzji nr [...] Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] lutego 2012 r. o przyznaniu akredytacji placówce [A.] Sp. z o.o., na okoliczność prowadzenia przez skarżącą w 2011 r. i w okresie wcześniejszym, w pracowniach dotowanych szkół w L. przy ul. [...], kursów z wolnego naboru, kursów na zlecenie oraz szkoleń jednodniowych, tj. działalności oświatowej innej niż w zakresie dotowanych szkół.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. uwzględnił wniosek organu odwoławczego i na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718), dalej: p.p.s.a.), dopuścił dowód z dokumentów w postaci decyzji nr [...] Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] października 2006 r. oraz decyzji nr [...] Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] lutego 2012 r.
W piśmie z dnia [...] czerwca pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w skardze oraz wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów prywatnych – wyciągów z dzienników zajęć dla kursów prowadzonych przez stronę w L., S. i Z. w roku szkolnym 2010/2011 i 2011/2012 - dla wykazania, że kursy potwierdzone tymi dziennikami zajęć nie były administrowane przez koordynatorów szkół, dyrektora ds. szkolenia, archiwistę szkolnego, specjalistę ds. księgowości oraz asystentkę głównej księgowej. Z adnotacji zawartych w wyciągach z 11 dzienników zajęć dla kursów prowadzonych przez stronę w L., S. i Z. wynika zaś, iż w rubrykach tych dzienników: "organizacja kursu, pkt kierownik" widnieje wpisana inna osoba niż koordynatorzy szkół, dyrektor ds. szkolenia, archiwista szkolny, specjalista ds. księgowości czy asystentka głównej księgowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odnosząc się do zgłoszonych przez strony postępowania wniosków dowodowych, wskazał, że dowód postulowany we wskazanym piśmie pozostaje w związku z kontrolą legalności zaskarżonego aktu. Został bowiem powołany dla wykazania okoliczności prowadzenia przez stronę skarżącą w 2011 r. w pomieszczeniach w L. przy ul. [...], tj. pomieszczeniach dydaktycznych dotowanych szkół, innych jeszcze zajęć i kursów, czyli wykorzystywania wskazanych obiektów nie tylko dla realizacji zadań dotowanych szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, ale także dla realizacji innej jeszcze działalności spółki, która nie podlegała dotowaniu z budżetu Miasta na podstawie przepisów u.s.o. Jednocześnie fakt prowadzenia przez skarżącą w pomieszczeniach dotowanych szkół w 2011 r. innej działalności nie jest nową okolicznością, przedstawioną dopiero w piśmie organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. Przeciwnie, fakt ten był podnoszony przez organy prowadzące postępowanie i znalazł wyraz w uzasadnieniach decyzji. Sąd I instancji wskazał, że organy nie powołały jedynie na okoliczność prowadzenia tychże zajęć dowodów ze wskazanych we wniosku dowodowym decyzji wydanych przez Lubelskiego Kuratora Oświaty w 2006 r. i 2012 r. Z tego względu Sąd, uwzględniając wniosek zawarty w piśmie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r., postanowił dopuścić dowód z decyzji nr [...] Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] października 2006r. oraz decyzji tego samego organu nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. i przeprowadzić ten dowód po zamknięciu rozprawy.
WSA wskazał, że z treści pierwszej z powołanych decyzji wynika wprost, iż skarżącej przyznano akredytację dla prowadzenia kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych w zakresie następujących kursów: kosmetyka, księgowość komputerowa z obsługą kadr, kadry i płace z obsługą sekretariatu, masaż klasyczny 1 i 2 stopnia, kurs komputerowy 1 i 2 stopnia, kurs fryzjerski, wizaż i stylizacja, kurs pedagogiczny dla mistrzów i instruktorów oraz kurs dla pracowników administracyjno-biurowych. Natomiast z treści uzasadnienia kolejnej decyzji wynika, iż niezależnie od kursów objętych akredytacją z 2006 r., spółka w 2011 r. prowadziła następujące kursy: florystyczny z elementami decoupage, projektowania i pielęgnacji terenów zielonych, sprzedawca z obsługą kas fiskalnych i komputera, murarz-tynkarz wraz z technologią wykończenia wnętrz, kucharz małej gastronomii z elementami kateringu oraz kucharz. WSA wskazał, że skarżąca spółka prowadziła w L. przy ul. [...] inne zajęcia, niż zajęcia dotowanych szkół, przynajmniej od 2005 r. Z uzasadnienia drugiej z powołanych decyzji wynika zaś expressis verbis, iż takie zajęcia były prowadzone w 2011 r. Sąd I instancji wskazał, że ma zatem rację organ odwoławczy twierdząc, iż pomieszczenia w L. przy ul. [...], w których prowadzone były zajęcia dotowanych szkół, wykorzystywane były w 2011 r. przez spółkę do prowadzenia innych jeszcze kursów i szkoleń, niż zajęcia dotowanych szkół, a kadra administracyjna spółki, oprócz obsługi dotowanych szkół, zajmowała się administrowaniem innymi kursami i szkoleniami.
W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, że sfinansowane z dotacji na 2011 r. wydatki za – według skarżącej spółki- konserwacje bieżące w nieruchomości przy ul. [...] w L. oraz zakup materiałów budowlanych - wobec ustalenia, iż w pomieszczeniach przy ul. [...] prowadzono także inną działalność, nie służyły również tej innej, niż prowadzenie dotowanych szkół, działalności spółki.
Sąd I instancji odnosząc się z kolei do zgłoszonego wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów prywatnych – wydruków ze strony internetowej [...] stwierdził, iż nie mógł on zostać uwzględniony.
W ocenie Sądu I instancji zaoferowany w skardze przez pełnomocnika skarżącej środek dowodowy w postaci dokumentu prywatnego, w formie wydruku ze strony internetowej, z uwagi na jego zamieszczenie na stronie internetowej w dniu [...] kwietnia 2015 r. o godz. [...], nie mógł służyć do wykazania, iż w 2011 r. skarżąca nie wynajmowała sal i innych pomieszczeń dydaktycznych w L. przy ul. [...], ani do wykazania, iż skarżąca nie prowadziła w 2011 r. innej działalności szkoleniowej w pracowniach dotowanych szkół. Przeprowadzenie wnioskowanego przez pełnomocnika skarżącej dowodu było zatem niecelowe. W ocenie WSA fakt zamieszczenia na stronie internetowej powoływanych przez pełnomocnika skarżącej dokumentów prywatnych we wskazanej dacie, mimo niewątpliwego znaczenia informacyjnego danych prezentowanych na stronach internetowych, w żaden sposób nie uzasadniało jednak wniosku, że skarżąca nie prowadziła innej działalności szkoleniowej w pracowniach dotowanych szkół lub nie wynajmowała sal i innych pomieszczeń dydaktycznych w 2011 r., tj. przed zamieszczeniem w 2015 r. informacji wskazywanej przez pełnomocnika strony. Skarżąca mogła to robić bez informowania o tym na stronie internetowej lub informując innym dokumentem zamieszczonym na tej czy innej stronie internetowej odpowiednio wcześniej. WSA podniósł, że z decyzji Lubelskiego Kuratora Oświaty wynika, że skarżąca takie kursy prowadziła w pracowniach dotowanych szkół, także w 2011 r.
Odnosząc się zaś do wniosku dowodowego strony, zgłoszonego pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., WSA stwierdził, że nie mógł on zostać uwzględniony, bowiem wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu powinien zostać złożony przed zamknięciem rozprawy.
W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji stwierdził, iż nie można podzielić zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 107 §3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
WSA wskazał, ze naruszenie powyższych przepisów k.p.a. w ocenie pełnomocnika skarżącej, polegało, po pierwsze, na wadliwym przyjęciu, iż skarżąca w 2011 r., niezależnie od prowadzenia sześciu dotowanych szkół, prowadziła w pomieszczeniach w L. przy ul. [...] kursy z wolnego naboru, kursy na zlecenie oraz szkolenia jednodniowe oraz, że oferowała najem bazy dydaktycznej; że działanie spółki jako organu prowadzącego szkoły wobec środków z dotacji stanowiło naruszenie przepisów u.s.o. oraz zasad ustanowionych w uchwale Rady Miasta nr 1231/XLVI/2010, co spowodowało niemożność pełnego odtworzenia pełnej historii gospodarowania przez spółkę środkami publicznymi w 2011 r.; że dwóch koordynatorów, dyrektor ds. szkolenia, archiwista szkolny, specjalista ds. księgowości, asystent księgowej oraz zleceniobiorca wykonujący obsługę programów komputerowych Sfinks, Unikap i Płatnik nie wykonywali czynności związanych z realizacją zadań szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki; że wykonywane remonty pomieszczeń i instalacji w tych pomieszczeniach nie stanowiły bieżących napraw i konserwacji obciążających najemcę lokali, czyli stronę. Po drugie, naruszenie wskazanych przepisów k.p.a. polegało na pominięciu w wyjaśnieniu stanu faktycznego, że strona utworzyła jednostkę obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół, co zapewniło racjonalność i oszczędność w wydatkach strony i tym samym oszczędności w wykorzystaniu dotacji; że nakazana do zwrotu kwota 69,08 zł, stanowiąca wydatek na zakup artykułów spożywczych na posiedzenie zarządu skarżącej spółki została zwrócona w ramach zwracanej kwoty 85,22 zł.; że dotacja w kwocie 180 zł została wykorzystana na pokrycie wydatku bieżącego, jakim jest opłata za prowadzenie rachunków bankowych dla dwóch szkół oraz pominięciu przez organ I instancji dwóch protokołów z posiedzeń szkolnej komisji stypendialnej i dwóch protokołów z posiedzeń rady pedagogicznej, wykazujących ustalenie średniej ocen na "3" i ocenę zachowania "dobrą" w oparciu o analizę ocen uczniów w szkole, uwzględniającą zdolność uczniów w poszczególnych klas. Po trzecie, naruszenie powołanych wyżej przepisów K.p.a. według pełnomocnika skarżącej polegało na braku uwzględnienia z urzędu daty przekazania ostatniej raty dotacji za 2010 r., uniemożliwiającej wydatkowanie tej dotacji na pochodne od wynagrodzeń do końca tego roku, a ponadto na przekroczeniu ustawowych ram postępowania kontrolnego wyznaczonych przez art. 90 ust. 3d i 3e u.s.o., polegającego na ustaleniu, iż zakup wody źródlanej nie był niezbędny dla prowadzenia procesu dydaktycznego.
WSA wskazał, że nie jest uzasadniony zarzut naruszenia wskazanych przepisów postępowania mający polegać na wadliwym przyjęciu, że działanie skarżącej, jako organu prowadzącego szkoły, polegające na zakreśleniu niektórych danych w sposób uniemożliwiający odczytanie w dokumentacji przedłożonej wraz rozliczeniem dotacji, stanowiło naruszenie u.s.o. oraz powołanej wyżej uchwały Rady Miasta. Fakt zakreślenia niektórych danych w złożonej dokumentacji jest niesporny. Jednocześnie wskazany wcześniej sposób prowadzenia rachunkowości przez spółkę prowadzącą szkoły oraz przedstawione w związku z rozliczeniem dotacji materiały z wykreśloną częścią informacji w sposób uniemożliwiający ich odczytanie, utrudniał sprawdzenie operacji przepływu środków pieniężnych, które potwierdziłyby faktycznie ponoszone wydatki na określone cele. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie nie miał obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podjętych przez podmiot prowadzący szkoły. W ocenie WSA, organ był natomiast zobowiązany zbadać, czy zgromadzona przez szkołę dokumentacja pozwala na stwierdzenie, że określone transakcje wykonano w ramach realizacji celu, o którym mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o. oraz w jakiej kwocie dana transakcja finansowana była z dotacji.
WSA wskazał, że powyższej oceny nie zmienia przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej spółki, przy piśmie z dnia [...] maja 2014 r., opinia biegłego rewidenta z dnia [...] maja 2014 r. na temat zgodności danych zawartych w ewidencjach wykorzystania dotacji udzielonych [...] Sp. z o.o. na realizację zadań sześciu szkół w L. w 2011 r. Po pierwsze, z treści opinii nie wynika, aby skarżąca przekazała biegłemu rewidentowi materiały źródłowe z wykreślonymi niektórymi danymi, jak w przypadku materiałów przedstawionych organowi administracyjnemu wraz w rozliczeniem dotacji. Po drugie zaś, to właściwy organ administracji publicznej, a nie biegły rewident, dokonuje oceny przedstawionego przez beneficjenta rozliczenia dotacji i to temu organowi beneficjent powinien przekazać wraz z rozliczeniem odpowiednie materiały.
Sąd I instancji wskazał, że naruszenie przez skarżącą spółkę obowiązków podmiotu otrzymującego dotację, wynikających ze wskazanych przepisów u.r. i u.s.o., a także uchwały Rady Miasta nr [...], nie stanowiło podstawy orzeczenia o obowiązku zwrotu dotacji. Obszerne uzasadnienie decyzji tak Prezydenta Miasta, jak również Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zawiera zaś wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 107 §3 k.p.a.
Odnosząc się do pozostałych z pierwszej grupy zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka prowadziła w 2011 r. w pomieszczeniach w L. przy ul. [...] inne jeszcze zajęcia, oprócz zajęć dotowanych szkół.
W ocenie WSA, prawidłowo także organy prowadzące postępowanie ustaliły zakres obowiązków dwóch koordynatorów, dyrektora ds. szkolenia, archiwisty szkolnego specjalisty ds. księgowości, asystentki księgowej oraz zleceniobiorcy wykonującego obsługę wskazanych wyżej programów komputerowych, a także zrealizowanych w budynku przy ul. [...] w L. prac budowlanych. WSA wskazał, że zarzuty skargi odnoszące się do tych kwestii w istocie wiążą się z błędną, w ocenie skarżącego wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem art. 5 ust. 7 pkt 1, 3 i 9 u.s.o.
Zdaniem WSA analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwoliła również zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącej o pominięciu w wyjaśnianiu stanu faktycznego utworzenia przez skarżącą spółkę jednostki obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół, co miało prowadzić do racjonalizacji wydatków i oszczędności w wykorzystaniu dotacji. Sąd I instancji podniósł, iż organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji nie podzielając jednak twierdzenia skarżącej, iż sposób prowadzenia przez nią szkół prowadzi do oszczędności w wydatkowaniu dotacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wyjaśniło również, iż kwota 69.08 zł, stanowiąca część kwoty wydatkowanej na zakup artykułów spożywczych na posiedzenia Zarządu skarżącej spółki i rady pedagogicznej, nie została objęta wpłatą z dnia [...] września 2013 r., wskazując dodatkowo, że żądana kwota zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na zakup artykułów spożywczych na posiedzenie zarządu skarżącej spółki i rady pedagogicznej powinna być wyższa ale modyfikacja decyzji w tym zakresie przez organ odwoławczy jest niedopuszczalna ze względu na zakaz wynikający z treści art. 139 k.p.a. Zdaniem WSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się również do wydatku w kwocie 180 zł za prowadzenie rachunków bankowych nie pomijając, iż były to rachunki, na które wpływały dotacje udzielone dwóm z sześciu prowadzonych przez skarżącą szkół i nie kwestionując bieżącego charakteru tych wydatków.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu naruszenia wskazanych powyżej przepisów postępowania poprzez brak uwzględnienia z urzędu daty przekazania ostatniej części dotacji za 2010 r., co uniemożliwiło sfinansowanie z dotacji za 2010 r. pochodnych od wynagrodzeń za grudzień 2010 r. oraz przekroczenia ram postępowania kontrolnego poprzez ustalenie, iż wydatek na zakup wody źródlanej nie był niezbędny dla przeprowadzenia procesu dydaktycznego. Zdaniem WSA, oba zarzuty, ze względu na ich sformułowanie i uzasadnienie, w istocie kwestionują nie sposób prowadzenia postępowania przez organy administracji, a dokonaną przez nie wykładnię prawa materialnego i są zresztą powtórzone przez skarżącą w tej części skargi, w której zarzuca ona błędną wykładnię art. 251 ust. 1 i 4 u.f.p. oraz art. 90 ust 3d i 3 e u.s.o.
Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego Sąd I instancji wskazał, że ich treścią jest przede wszystkim zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 7 pkt 1, 3 i 9 oraz art. 90 ust. 3d i 3e u.s.o., a także art. 251 ust. 1 i 4 u.f.p.
WSA podniósł, że w związku z tym należało zauważyć, iż art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, czyli nadanym przez art. 1 pkt 38 lit. e) ustawy z dnia 19 marca 2009 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty (Dz.U. Nr 56, poz. 458) z dniem 22 kwietnia 2009r. stanowił, iż dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje, o których mowa mogą być przy tym wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Z kolei art. 5 ust. 7 u.s.o. (także w brzmieniu nadanym wskazaną wyżej ustawą zmieniającą) stanowił, iż za działalność szkoły lub placówki odpowiada organ prowadzący szkołę lub placówkę.
WSA podniósł również, że o istotnej zmianie treści art. 90 u.s.o., na podstawie powołanej wyżej ustawy zmieniającej u.s.o., wspomniał również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 grudnia 2008r., sygn. akt K 19/07.
Sąd I instancji wskazał, że skarżąca, zarzucając błędną wykładnię powołanych przepisów u.f.p. i wiążąc ją z orzeczeniem o zwrocie dotacji przyznanej na 2011 r. - jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w odniesieniu do wydatków na sfinansowanie pochodnych od wynagrodzeń za 2010 r. - nie wskazała na czym ta błędna wykładnia dokonana przez organy prowadzące postępowanie miałaby polegać. W ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 251 ust. 1 i 4 poprzez błędną wykładnię jest niezasadny. W odniesieniu do tychże wydatków, uznając, że nie mogą być sfinansowane z dotacji za 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż nie stanowią one wydatków związanych z realizacją zadań w roku 2011.
Sąd I instancji podniósł, że ze względu na wykazanie przez organ prowadzący postępowanie, iż kwota 69,08 zł wydatkowana za zakup artykułów spożywczych na posiedzenie zarządu skarżącej spółki, która nie mogła zostać sfinansowana z dotacji oświatowej, nie została zwrócona w ramach kwoty 85,22 zł, nie można podzielić poglądu skarżącej o niewłaściwym zastosowaniu art. 251 ust. 1 u.f.p., ponieważ kwota, o której mowa nie została zwrócona, organ prawidłowo zastosował art. 252 ust. 5 u.f.p. zgodnie z którym zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia przepisów art. 90 u.s.o. Sąd I instancji wskazał, że ponieważ celem dotacji jest dofinansowywanie zadań placówki jedynie w zakresie wyszczególnionym w art. 90 ust. 3d u.s.o., wydatki na obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną nie mogą być finansowane z dotacji. Z powyższego wynika, że finansowanie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej stanowi obowiązek organu prowadzącego szkołę, którego realizacja nie może być sfinansowana z dotacji. Z tego względu w ocenie WSA prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż ze względu na zakres ich obowiązków nie podlegają sfinansowaniu z dotacji wydatki na wynagrodzenia dwóch koordynatorów, dyrektora ds. szkolenia, archiwisty szkolnego, specjalisty ds. księgowości, asystentki księgowej oraz osoby zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej. Wynagrodzenia dla kadry zarządzającej, oprócz dyrektora szkoły, kadry administracyjnej czy technicznej, która nie prowadzi zajęć edukacyjnych - nie są bowiem związane z realizacją zadań szkoły z zakresu kształcenia, wychowania i opieki.
Zdaniem WSA prawidłowe jest także stanowisko organu odwoławczego, iż koszty zakupu materiałów budowanych, koszty przeprowadzenia prac remontowych, jak również koszty prac elektrycznych i oddymiania nie stanowią wydatków bieżących poniesionych na realizację zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki.
Sąd I instancji wskazał, że zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki jest zadaniem własnym organu prowadzącego, zgodnie z art. 5 ust. 7 pkt 1 u.s.o. W zestawieniu z treścią art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w 2011 r. należało więc wykluczyć możliwość finansowania z dotacji oświatowej prac budowlanych, elektrycznych i oddymiania. Stanowiło to finansowanie obligatoryjnych zadań własnych organu, pozwalając na bezpieczne korzystanie z siedziby szkół. WSA podniósł, że nie zostało zakwestionowane sfinansowanie z dotacji wydatków z tytułu czynszu najmu pomieszczeń szkolnych.
Dodatkowym argumentem przytoczonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, i uwzględnionym przez WSA w odniesieniu do braku możliwości sfinansowania wynagrodzeń wskazanych wyżej pracowników oraz wydatków na roboty budowlane, jest fakt prowadzenia przez skarżącą, oprócz dotowanej działalności szkół, także innej jeszcze działalności szkoleniowej i wykorzystywania w 2011 r. obiektów dotowanych szkół do tej działalności. WSA podniósł również, iż skarżąca finansująca z dotacji wskazane wyżej prace budowlane zawierając umowy z właścicielami obiektów wykorzystywanych na prowadzenie działalności szkoleniowej nie zapewniła sobie stabilności wykorzystywania tych obiektów przez dłuższy okres, pozwalający na przyjęcie, iż sfinansowane dotacją wydatki służyć będą uczniom prowadzonych przez skarżącą i dotowanych szkół. W takiej sytuacji rzeczywistym beneficjentem wydatków na roboty budowlane, podnoszące standard pomieszczeń, była skarżąca, ponieważ obiekty, o których mowa służyły także innej niż dotowana działalności szkoleniowej.
Zdaniem WSA prawidłowo również organ odwoławczy zakwestionował sfinansowanie z dotacji wydatków za prowadzenie rachunków bankowych dla dwóch szkół prowadzonych przez skarżącą. Korzystanie z rachunków bankowych, które zgodnie z treścią art. 90 ust. 3c u.s.o. powinny być prowadzone dla każdej szkoły lub placówki, związane było bowiem z wypełnianiem przez organ prowadzący szkoły zadań obsługi administracyjnej i finansowej, o jakich mowa w art. 5 ust. 7 pkt 3 u.s.o. Nie służyło natomiast realizacji zadań szkoły z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, o których mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o., które by mogły być finansowane z dotacji oświatowej.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 90 ust. 3d i 3e u.s.o. poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że dotacja na sfinansowanie dzierżawy dystrybutorów do wody oraz zakupu wody źródlanej dotyczyła wydatku, który nie był niezbędny dla procesu dydaktycznego w pracowni gastronomicznej, WSA wskazał, że zarzut ten jest niezasadny. Dokonując kontroli przeznaczenia dotacji udzielonej skarżącej, organy prowadzące postępowanie zakwestionowały wydatki na dzierżawę dystrybutorów i zakup wody źródlanej ze względu na to, iż nie były one związane z realizacją zadań wymienionych w treści art. 90 ust. 3d i które mogłyby być finansowane dotacją oświatową. Zgodnie z ustaleniami organów, niekwestionowanymi przez skarżącą, dystrybutory z wodą źródlaną ustawione były w siedzibie sekretariatu szkół i skarżącej spółki, prowadzącej również inną działalność szkoleniową niż działalność dotowanych szkół, a skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, iż woda wykorzystywana była w procesie dydaktycznym w pracowni gastronomicznej.
Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 90 ust. 3d u.s.o. w zw. z art. 90g ust. 2, 6-8, 9 i 11 u.s.o. w ocenie WSA należało zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwestionującym dopuszczalność sfinansowania z dotacji oświatowej stypendium za wyniki w nauce według zasad przyjętych przez skarżącą, tj. w przypadku osiągnięcia przez ucznia średniej ocen dostatecznej.
Odnosząc się zaś do kwestii wypłaty stypendiów poprzez potrącenie z zaległym i przyszłym czesnym WSA wskazał, że zgodnie z art. 251 ust. 1 u.f.p. wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Sąd I instancji podniósł, że organ odwoławczy wskazał, iż do wykorzystania dotacji nie doszło ponieważ stypendia w ogóle nie zostały wypłacone ze względu na to, iż środki finansowe pozostawały nadal na rachunku bankowym skarżącej zmieniając jedynie sposób ich wykazania, niezależnie od tego czy kwoty te zostały postawione do dyspozycji uczniom i czy wnioskowali oni o zaliczenie na poczet czesnego. WSA zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż skarżąca nie przedstawiła dowodu, iż stypendia zostały wypłacone. Nie podzieliła natomiast poglądu, iż niema znaczenia czy kwoty stypendium zostały postawione do dyspozycji uczniów i czy podjęli oni w stosunku do tych kwot dyspozycje.
Działając na podstawie art. 134 §1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie dopatrzył się również naruszenia przepisów art. 251 ust. 5 oraz art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. normujących zasady naliczania odsetek od podlegających zwrotowi dotacji niewykorzystanych oraz dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
[A.] Sp. z o.o. w L. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Skargę kasacyjną oparta na następującej podstawach:
1). naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 106 § 3 art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 227, 231 i 245 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), art.113 art.134 § 1, art.141 § 4, art.151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a,), przez błędne ustalenie stanu sprawy polegające na:
a. wadliwym przyjęciu że przeprowadzone przez organ odwoławczy uzupełniające dowody z oględzin stron internetowych: [...] oraz [...] - dokonane na dzień wydania decyzji, tj. [...] listopada 2015 r. - wykazały że strona w 2011 r. niezależnie od prowadzenia 6 placówek oświatowych - prowadziła - w zakresie wynikającym z informacji zamieszczonych na stronach internetowych - kursy z wolnego naboru, kursy na zlecenie oraz szkolenia jednodniowe; kursy te w L. prowadzone były w pracowniach dotowanych szkół - przy ul. [...] a to sprzecznie z informacjami podanymi na tych stronach internetowych, z których wynika, że w.w. informacje dotyczą roku 2015 i tym samym nie dotyczą 2011 roku, przy czym faktyczny zakres działalności szkoleniowej prowadzonej przez stronę w 2011 r. - nie ustalony w oparciu o powyższe dowody na dzień wydania decyzji przez SKO w Lublinie ani żadne inne dowody znajdujące się w materiale dowodowym sprawy - był radykalnie węższy niż jest prowadzony obecnie, w konsekwencji:
dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dwóch decyzji administracyjnych Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...].10.2006 r. nr [...] i z dnia [...]02.2012 r. nr [...]/2012 o przyznaniu akredytacji [A.] sp. z 0.0. w L. na prowadzenie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych w zakresach wskazanych w tych decyzjach - zgłoszonych przez organ odwoławczy, po wydaniu zaskarżonej decyzji, w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r., doręczonym skarżącej dopiero na rozprawie w dniu [...] czerwca 2016 r. - na okoliczności nie ustalone w dacie wydania zaskarżonej decyzji,
oddalenie dowodów uzupełniających z dokumentów prywatnych - wydruków ze strony internetowej [...] zgłoszonych przez skarżącą w skardze z dn.[...].12.2015 r. m.in.: na okoliczność nie prowadzenia przez stronę w 2011 roku innej działalności szkoleniowej w pracowniach dotowanych szkół przy ul. [...] według informacji wynikających z tych stron internetowych,
oddalenie dowodów uzupełniających z dokumentów prywatnych - wyciągów z dzienników zajęć dla kursów prowadzonych przez stronę w L., S., Z. w roku szkolnym 2010/2011, 2011/2012 - dla wykazania, że kursy potwierdzone tymi dziennikami zajęć nie były administrowane przez koordynatorów szkół, dyr. ds. szkolenia, archiwistę szkolnego, specjalistę ds. księgowości oraz asystentkę gł. księgowej - z uwagi na zamknięcie rozprawy przez Sąd I instancji, pomimo zakreślenia stronie 7 dniowego terminu na ustosunkowanie się do pisma procesowego organu odwoławczego z dnia [...].01.2016 r. i zgłoszenia tych dowodów w zakreślonych terminie, tj. piśmie procesowym z dnia [...].06.2016 r. (złożonym w biurze podawczym Sądu I instancji w dn.[...].06.16 r.),
niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego sprawy, tj.:
b. wadliwym przyjęciu, że działanie organu prowadzącego szkoły wobec środków z dotacji otrzymywanych przez 6 szkół w L. stanowiło naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty oraz zasad ustanowionych w uchwale nr 1231/XLVI/2010 Rady Miasta z 4.11.2010 r., oraz że "wyczernienie" części przelewów spowodowało niemożność odtworzenia pełnej historii gospodarowania przez spółkę środkami publicznymi w 2011 roku, a to sprzecznie z materiałem dowodowym sprawy, w tym opinią biegłego rewidenta z dn.[...].05.2014 r. (k.3269 i następne akt postępowania administracyjnego) oraz wyciągami z rachunków bankowych stwierdzających wydatki bieżące poszczególnych szkół [A.] w L. w 2011 r. pokryte z dotacji dla tych szkół, zgodnie z którymi dane zawarte w ewidencjach wykorzystania dotacji udzielonych na realizację zadań 6 szkół w L. w 2011 r. są zgodne z zapisami na kontach księgowych, na których rozliczana była przedmiotowa dotacja oraz że wszystkie wydatki szkół [A.] w L. płatne przelewem pokryte z dotacji na 2011 r. stwierdzone są w.w. wyciągami z rachunków bankowych - zatem rachunkowość; strony pozwalała na kontrolę prawidłowości pokrycia dotacją wydatków bieżących szkół [A.] w L., a "wyczernienie" części przelewów na tych wyciągach dotyczyło płatności strony nie odnoszących się do szkół [A.] w L. i tym samym nie były pokrywane z dotacji dla tych szkół, a zatem zbędna był kontrola tych przelewów,
d. błędnym przyjęciu, że utworzenie przez stronę, w ramach jej autonomicznych, ustawowych uprawnień, jednostki obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół [A.] w L. nazwanej jako: Zespół Obsługi Administracyjnej i Finansowej [A.] w L., utworzonej w celu wspólnej obsługi finansowej, organizacyjnej, administracyjnej oraz kadrowej szkół [...] w L., nie zapewniło racjonalności i oszczędności w wydatkach strony na ten cel i tym samym oszczędności w wykorzystaniu dotacji w 2011 r.,
e. błędnym przyjęciu, że dwóch koordynatorów, dyrektor ds. szkolenia, archiwista szkolny, specjalista ds. księgowości, asystent księgowej - w ramach Zespołu Obsługi Administracyjnej i Finansowej [A.] w L. oraz zleceniobiorca wykonujący obsługę programów komputerowych - Sfinks, Unikap, Płatnik - nie wykonywali czynności związanych z realizacją zadań szkół [A.] w L. w zakresie kształcenia, wychowania i opieki - czyli w istocie zadań samych szkół, a wykonywali zadania organu prowadzącego szkoły - i tym samym wydatki na ich wynagrodzenia w 2011 r. z w.w. tytułu nie podlegają pokryciu z dotacji na 2011 r., a to sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym sprawy - dowodami złożonym przez stronę wraz z pismem z dnia [...].02.2014 r. oraz wyjaśnieniami strony (k.498 i następne akt postępowania administracyjnego), a także wraz z pismem z dn. [...].08.2014 r. oraz wyjaśnieniami strony (k.3311 i następne akt postępowania administracyjnego),
f. błędnym przyjęciu, że wykonane w 2011 r. remonty pomieszczeń, instalacji w tych pomieszczeniach zajmowanych i wykorzystywanych przez szkoły [A.] w L. - na łączną kwotę 129.852,92 zł i pokryte z dotacji udzielonej dla tych szkół w 2011 r. nie stanowiły bieżących napraw i konserwacji pomieszczeń obciążających najemcę lokali - stronę i w konsekwencji brak przyjęcia na podstawie zebranego materiału dowodowego, że poniesienie wydatków na bieżące naprawy i konserwacje w.w. pomieszczeń na łączną kwotę 129.852,92 zł przez stronę jako najemcę zapewniało szkołom [A.] w L. realizację zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej - w tych pomieszczeniach, tym samym beneficjentem tych wydatków byli uczniowie/słuchacze szkół, nawet pomimo prowadzenia w tych pomieszczeniach w niewielkim zakresie działalności szkoleniowej w 2011 r., która to działalność prowadzona była od 1991 r. co umożliwiło stronie podjęcie działalności w zakresie prowadzenia szkół niepublicznych [A.] w L.,
g. błędnym przyjęciu, że skarżąca w umowie najmu z dn. [...].08.09 r., aneksie z dn. [...].08.09 r., nieodpłatnym przekazaniu na potrzeby szkół [A.] w L. - sal lekcyjnych, lokali administracyjnych, gospodarczych, strychu - uchwała zarządu zawarta w protokole z posiedzenia zarządu [A.] sp. z o.o. z dn. [...].06.09 r. nie zapewniła trwałości korzystania z pomieszczeń zajmowanych i wykorzystywanych przez szkoły [A.] w L. wobec poniesienia wydatków na bieżące konserwacje tych pomieszczeń i pokrycia tych bieżących wydatków dotacją udzieloną dla tych szkół w 2011 rok, a to sprzecznie m.in.: z dowodami ze stron internetowych skarżącej: [...] oraz [...] z których wprost wynika, że w roku 2015 w pomieszczeniach przy ul. [...] w L., wyremontowanych w 2011 roku, w dalszym ciągu działa 6 szkół [A.] w L. co oczywiście wskazuje na trwałość najmu i korzystania z tych pomieszczeń przez szkoły [A.] w L.,
h. błędnym przyjęciu, że nie stanowi przekroczenia ustawowych ram postępowania kontrolnego wyznaczonego przez art. 90 ust. 3 d i 3 e u.s.o, ustalenie, że dotacja wykorzystana na pokrycie wydatku bieżącego szkoły [A.] w L. w kwocie 3.354,43 zł na zakup wody źródlanej wykorzystywanej w pracowni gastronomicznej w Technikum dotyczyła wydatku, który "nie był niezbędny" dla przeprowadzenia procesu dydaktycznego w pracowni gastronomicznej, pomimo tego, iż z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa woda źródlana była zamawiana przez nauczycieli praktycznej nauki zawodu co zatwierdzał dyrektor szkoły i woda ta była używana do sporządzania produktów w ramach zajęć dydaktycznych pracowni gastronomicznej w Technikum - zgodnie z modułowym programem nauczania "Technik organizacji usług gastronomicznych",
i. błędnym przyjęciu, że nakazana do zwrotu kwota 69,08 zł jako wydatek na zakup artykułów spożywczych na posiedzenie zarządu strony, nie została zwrócona przez stronę w ramach kwoty 85,22 zł - zgodnie z pismem strony z dn.[...].09.2013 r. k.383 i następne akt postępowania administracyjnego,
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art.145 § 1 pkt 1 lit."a" p.p.s.a. w związku z poniżej wskazanymi przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (dalej: u.s.o.) oraz przepisami ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.):
a. art.251 ust. 1 i 4 u.f.p. i art. 90 ust. 3 d u.s.o. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zapłata w styczniu 2011 r. wydatku bieżącego szkół [A.] w L. w łącznej kwocie 9.418, 39 zł z tytułu pochodnych od wynagrodzeń pracowników szkół [A.] w L. za grudzień 2010 r. nie podlega pokryciu z dotacji przekazanej w 2011 r., nie zaś przyjęcie prawidłowo, że w.w. wydatek prawidłowo został pokryty dotacją na 2011 r., tj. w roku, w którym wydatek ten został zrealizowany,
b. art. 5 ust.7 pkt 3 i 9 u.s.o. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i art. 90 ust. 3 d u.s.o. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że czynności na rzecz szkół [A.] w L. związane z realizacją zadań tych szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki wykonywane przez: dwóch koordynatorów, dyrektora ds. szkolenia, archiwisty szkolnego, specjalistę ds. księgowości, asystenta księgowej - w ramach Zespołu Obsługi Administracyjnej i Finansowej [A.] w L. oraz przez zleceniobiorcę wykonującego obsługę programów komputerowych Sfinks, Unikap, Płatnik - stanowią wykonanie obowiązków organu prowadzącego szkołę, nie zaś przyjęcie prawidłowo, że powyższe czynności jako związane z realizacją zadań szkół [A.] w L. w zakresie kształcenia, wychowania i opieki nie stanowią wykonania obowiązku organu prowadzącego szkoły - a stanowią obowiązki tych szkół i tym samym wydatki na wynagrodzenia w 2011 r. tych osób z w.w. tytułów podlegają pokryciu z dotacji na 2011 r.,
c. art. 5 ust.7 pkt 1 u.s.o. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i art. 90 ust. 3 d u.s.o. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że poniesienie wydatków przez stronę jako najemcę na bieżące naprawy i konserwacje pomieszczeń, instalacji w tych pomieszczeniach zajmowanych i wykorzystywanych przez szkoły [A.] w L. na łączną kwotę 129.852,92 zł stanowiło obowiązek organu prowadzącego szkołę, nie zaś przyjęcie prawidłowo, że poniesienie tych wydatków na bieżące naprawy i konserwacje pomieszczeń zajmowanych i wykorzystywanych przez szkoły [A.] zapewniało możliwość realizacji zadań szkół [A.] w L. w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej w tych pomieszczeniach i tym samym beneficjentem tych wydatków byli uczniowie/słuchacze szkół, zatem wydatki te podlegają pokryciu z dotacji na 2011 r., przy jednoczesnej trwałości najmu i nieodpłatnego korzystania z pomieszczeń przez szkoły [A.] w L. i przy niewielkich rozmiarach działalności szkoleniowej w 2011 r.,
d. art. 90 ust. 3 d i 3 e u.s.o. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, z przekroczeniem zakresu upoważnienia do kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji, że dotacja wykorzystana na pokrycie wydatku bieżącego szkoły [A.] w L. w kwocie 3.354,43 zł na zakup wody źródlanej wykorzystywanej w pracowni gastronomicznej w Technikum dotyczyła wydatku, który "nie był niezbędny" dla przeprowadzenia procesu dydaktycznego w pracowni gastronomicznej, pomimo tego, że woda ta była zamawiana przez nauczycieli praktycznej nauki zawodu co zatwierdzał dyrektor szkoły i woda ta była używana do sporządzania produktów w ramach zajęć dydaktycznych pracowni gastronomicznej w Technikum - zgodnie z modułowym programem nauczania "Technik organizacji usług gastronomicznych",
e. art.252 ust. 5 u.f.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nakazaniu stronie zwrotu kwoty 69,08 zł wydatkowanej na zakup artykułów spożywczych na posiedzenie zarządu strony, pomimo iż ta kwota już została przez stronę zwrócona w ramach kwoty 85,22 zł - pismo strony z dn.11.09.2013 r. (k.383 i nast. akt. postępowania adm.),
f. art. 5 ust.7 pkt 3 uso przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i art. 90 ust. 3 c i d u.s.o. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dotacja wykorzystana na pokrycie wydatku bieżącego w kwocie 180,00 zł za prowadzenie rachunku bankowego dla [B.] w L. oraz dla [F.] w L., dotyczyła wydatku obciążającego organ prowadzący szkoły, nie zaś przyjęcie prawidłowo, że poniesienie w.w. wydatku bieżącego związane było z ustawowym obowiązkiem dysponowania rachunkami bankowymi przez te szkoły, w konsekwencji szkoły korzystały z tych rachunków bankowych i tym samym wydatek zapewniał realizację zadań szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej,
g. art. 90 ust. 3 d u.s.o. w zw. z art.90 g ust.2, 6-8, 9, 11 u.s.o. - przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przyznane przez dyrektora szkoły dla uczniów Technikum [A.] w L. stypendia za wyniki w nauce w oparciu o ustaloną przez komisję stypendialną średnią ocen na "3" i ocenę zachowania "dobrą" - jako wynik analizy ocen uczniów w szkole zawodowej, uwzględniającej zdolności uczniów z poszczególnych klas, zaakceptowane następnie przez Radę Pedagogiczną, nie spełniają ustawowego kryterium przyznania stypendium za wyniki w nauce, tj. "wysokiej średniej ocen".
Wobec powyższego, skarżąca spółka wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania,
ewentualnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona:
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji w całości i orzeczenie, że dotacje na 2011 rok dla szkół [A.] w L.: [E.] w L., [G.] w L., [D.] w L., [C.] w L., [B.] w L., [F.] w L. - zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem i umorzenie postępowania w całości.
3. stosownie do art. 191 p.p.s.a. o rozpoznanie również postanowień WSA w Lublinie z dnia czerwca 2016 r. wydanych na rozprawie w przedmiocie dopuszczenia dowodów z dokumentów zgłoszonych przez SKO w Lublinie w piśmie procesowym z dnia [...].01.2016 r. i oddalenia dowodów z dokumentów zgłoszonych przez skarżącą w skardze z dnia [...].12.2015 r. na decyzje SKO w Lublinie oraz postanowienia WSA Lublinie z dnia 29 czerwca 2016 r. wydanego na rozprawie w przedmiocie oddalenia dowodów z dokumentów zgłoszonych przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia [...].06.2016 r.
4. zasądzenie od organu pozwanego na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna w sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art.174 pkt.1 i pkt.2 p.p.s.a.
W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 106 § 3, art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 227, 231 i 245 k.p.c., art. 113, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7,8,77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu sprawy.
Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy, że powołując się na naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa, w ramach podstawy kasacyjnej, wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., kasator winien wykazać, że naruszenie tych przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
W związku z powyższym podkreślić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, mimo że obszernie ujęte, to merytorycznie są nietrafne. Zasadniczo koncentrują się one na dwóch grupach zagadnień. Jedne odnoszą się do dopuszczenia i przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dwóch decyzji administracyjnych Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...].10.2006 r. i z dnia [...].02.2012 r. oraz oddalenia dowodów uzupełniających z dokumentów prywatnych. Natomiast druga grupa zarzutów zgłoszonych w ramach wymienionej wyżej podstawy kasacyjnej odnosi się do zarzutu niewyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne.
W szczególności podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie stanowi zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a powiązany ze wskazanymi w skardze licznymi przepisami poprzez błędne ustalenie stanu sprawy. Oceny tak sformułowanego zarzutu należy dokonywać przez pryzmat art. 134 § 1 p.p.s.a, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższego przepisu wynika, że o ile sąd jest związany granicami sprawy, o tyle nie jest związany zarzutami skargi. Istotnym przy tym jest, że argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w tym zakresie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dostarcza podstaw do uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku nie mógł doprowadzić także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i § 5 w zw. z art. 227, art. 231, art. 245 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) poprzez zarzuty obszernie wskazane w skardze kasacyjnej.
Z art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. wynika, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie oraz że do postępowania dowodowego w takim zakresie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.
Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Podkreślić należy, iż podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy celne w toku postępowania. Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie uznał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, pozwalający na dokonanie ustaleń w sprawie. Sąd I instancji nie miał zatem wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie przez organy administracji publicznej. Z tego względu, Sąd I instancji wskazał, że zgłoszony przez stronę fakt zamieszczenia na stronach internetowych [...] oraz [...] powołanych przez stronę dokumentów prywatnych we wskazanej dacie, w żaden sposób nie uzasadnia wniosku, że skarżąca nie prowadziła innej działalności szkoleniowej w pracowniach dotowanych szkół lub nie wynajmowała sal i innych pomieszczeń dydaktycznych w 2011 r. tj. przed zamieszczeniem w 2015 r. informacji wskazywanej przez pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji w tej kwestii, że przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącą dowodu było niecelowe.
Za ugruntowany należy uznać pogląd wyrażony już kilkakrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, iż dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu, a nadto, że brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wiosek) nie może być postrzegane jako naruszenie prawa procesowego, w rozumieniu wskazanego przepisu, przy czym - idąc dalej - zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (por. wyroki NSA z dnia: 24 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 528/09; 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt I GSK 1108/09; 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 1475/07).
Zaakcentować trzeba, że sąd administracyjny jest sądem prawa, a nie sądem faktu. Sąd ten nie ustala we własnym zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia czy organy administracji ustaliły ten stan w zgodzie z prawem. Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w art. 113 § 1 p.p.s.a., rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy istniejącego w rozpatrywanej sprawie, lecz stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 19.06.2009 r., sygn. akt I FSK 388/08, Legalis). Przepis ten ma charakter techniczny, a więc może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia. (por. wyrok NSA z 24.03.2009 r., sygn. akt I OSK 597/08, Legalis). W przedmiotowej sprawie żadne z tych uchybień po stronie Sądu I instancji nie miało miejsca. Zwrócenia uwagi wymaga ponadto, że wnioski dowodowe skarżąca spółka zgłosiła w piśmie złożonym do akt po zamknięciu rozprawy (art. 113 § 1 p.p.s.a.). Zamknięcie rozprawy kończy zaś fazę rozpoznawczą postępowania, po zamknięciu rozprawy nie ma zatem możliwości prowadzenie jakiegokolwiek postępowania. Natomiast samo przekonanie strony o tym, że okoliczności faktyczne przedstawiają się odmiennie niż przyjmują to organy i sąd administracyjny, a także chęć kontynuowania postępowania wyjaśniającego, aż do uzyskania zadowalających stronę efektów, nie może mieć wpływu na ocenę przez sąd administracyjny legalności zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony okazał się również zarzut oddalenia dowodów uzupełniających z dokumentów prywatnych zgłoszonych pismem z dnia [...] czerwca 2015 r.
Podnieść również należy, że nie jest trafny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art.141 § 4 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie podnoszono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji i przewiduje, że uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała NSA z 15.02. 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39, wyrok NSA z 20.08. 2009 r., II FSK 568/08, niepublikowany). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Tak więc sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem i jego uzasadnieniem nie może oznaczać, że uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów określonych w powołanym wyżej przepisie prawa.
Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy konstrukcyjne uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem, zawiera odniesienie do zarzutów skargi. Poza tym, skarżąca w złożonej skardze kasacyjnej nie wskazała na czym konkretnie zarzut art. 141 § 4 p.p.s.a. miałby polegać.
Za niedostarczający usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej w sprawie, należało uznać także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że organy dokonały analizy i oceny wszystkich dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, a następnie wyroku WSA zostały przedstawione obszernie argumenty odwołań (skargi) strony skarżącej oraz wyczerpujące stanowisko organów je oceniających.
Pozostałe podniesione w skardze zarzuty łączą się ściśle z prowadzeniem rachunkowości i kontrolą prawidłowości pokrycia dotacją wydatków bieżących szkół. Na marginesie podnieść należy, iż dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny jasno wynikać z dokumentacji organizacyjnej, dotyczącej przebiegu nauczania i finansowania szkół. Nie może dojść do sytuacji aby beneficjent miał otrzymywać dotację bez żadnych obowiązków po jego stronie, a w szczególności w zakresie wykazania faktu wydatkowania dotacji zgodnie z jej celami.
Niezasadnym jest również zarzut, iż błędnie Sąd I instancji przyjął, że utworzenie przez skarżącą wspólnej jednostki obsługi ekonomiczno – administracyjnej oraz kadrowej szkół [A.] w L. nie zapewniło racjonalności i oszczędności w wydatkach i tym samym oszczędności w wykorzystaniu dotacji w 2011 r. Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do powyżej wskazanego zarzutu podzielając stanowisko organu odwoławczego szeroko argumentującego swoje stanowisko.
Zaakcentować należy, iż rozstrzygając sprawę Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do każdego z zarzutów podniesionego przez stronę skarżącą w skardze. Słusznie również Sąd I instancji podzielił stanowisko organów administracyjnych odnośnie ustalenia zakresu obowiązków dwóch koordynatorów, dyrektora ds. szkolenia, archiwisty szkolnego specjalisty ds. księgowości, asystentki księgowej oraz zleceniobiorcy wykonującego obsługę wskazanych programów komputerowych, a także zrealizowanych w budynku przy ul. [...] w L. prac budowlanych. Zarzuty skargi kasacyjnej w tej kwestii również są niezasadne, poza tym wiążą się z błędną – w ocenie skarżącego kasacyjnie – wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem art. 5 ust. 7 pkt 1, 3 i 9 u.s.o.
Rację ma również Sąd Instancji, iż zarówno powyżej wskazany zarzut jak i odnoszący się do przekroczenia ram postępowania kontrolnego poprzez ustalenie, iż wydatek na zakup wody źródlanej nie był niezbędny dla przeprowadzenia procesu dydaktycznego w pracowni gastronomicznej - w istocie kwestionują nie sposób prowadzenia postępowania przez organy administracji, a dokonaną przez nie wykładnię prawa materialnego dlatego Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do nich w dalszej części uzasadnienia.
Reasumując w ocenie NSA za niezasadne uznać należało zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania opisanych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji trafnie uznał, że organy administracji publicznej w sposób prawidłowy ustaliły i jednoznacznie wskazały okoliczności, które legły u podstaw określenia wysokości dotacji niewykorzystanej; określenia dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
W tym stanie rzeczy należy podkreślić, że dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji, zawartego w zaskarżonym wyroku, koniecznym jest odniesienie się do regulacji prawnych dotyczących określenia ustawowych przesłanek warunkujących powstanie obowiązku zwrotu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości, oraz wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
Zgodnie z regulacją art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, czyli nadanym przez art. 1 pkt 38 lit. e) ustawy z dnia 19 marca 2009 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty (Dz. U. Nr 56, poz. 458) z dniem 22 kwietnia 2009 r. stanowił, iż dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje, o których mowa mogą być przy tym wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Z kolei art. 5 ust. 7 u.s.o. (także w brzmieniu nadanym wskazaną wyżej ustawą zmieniającą) stanowił, iż za działalność szkoły lub placówki odpowiada organ prowadzący szkołę lub placówkę. Do jego zadań należy zaś w szczególności: 1. zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki; 2.wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;3. zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694, z późn. zm.), i organizacyjnej szkoły lub placówki; 4. wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.
Przepisy art. 90 ust. 3e, 3f i 3g wprowadzają kontrolę prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych szkołom.
Zgodnie z art. 252 ust 1.pkt 1 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pkt 2 pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Skarżąca kasacyjnie stawia zarzuty odnoszące się w większości do błędnej wykładni przepisów u.s.o. zwłaszcza art. 90 ust 3d i 3e. W tym miejscu przypomnieć należy, że błędna wykładnia polega na niezasadnym zinterpretowaniu treści wskazanych przepisów w sposób, który doprowadził do przyjęcia, że wydatki zakwestionowane przez organ udzielający dotacji oświatowej dla spółki nie mogą być rozumiane jako takie, które związane były z dofinansowaniem bieżących wydatków szkoły służących realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.
Przyjmuje się, że rozróżnienie typów dotacji w przepisach ustawy o finansach publicznych poczynione w odniesieniu do wydatków budżetu państwa ma zastosowanie także do dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego (por. wyrok TK z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. K 19/07).
Jak wynika z treści art. 90 ust. 3d u.s.o. wydatkowanie dotacji jest ograniczone poprzez wskazanie celów, którym ma ona służyć. Poza tym może być ona wykorzystywana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Rola dotacji oświatowej nie polega zatem na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków. Nie sposób przyjąć, że dotacja może być wydatkowana na każdy cel. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Z kolei wydatki, które jedynie pośrednio przyczyniają się do realizacji celu, o którym mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o. nie podlegają finansowaniu z dotacji, o której stanowi art. 90 ust. 3 u.s.o.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż Sąd I instancji dopuści się naruszenia art. 90 ust 3 d u.s.o. i art. 90 ust 3e u.s.o. w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej.
W tym zakresie Sąd II instancji potwierdza własną linię orzeczniczą, zgodnie z którą art. 90 ust. 3d u.s.o. pozwala na finansowanie z dotacji wyłącznie wydatków przeznaczonych w sposób bezpośredni na realizację zadań szkoły w zakresie wychowania, kształcenia i opieki. Tak więc zaprezentowana przez organy i Sąd I instancji wykładnia tego przepisu jest prawidłowa.
Wbrew stanowisku spółki, koszty zakupu materiałów budowanych, koszty przeprowadzenia prac remontowych, jak również koszty prac elektrycznych i oddymiania nie stanowią wydatków bieżących poniesionych na realizację zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki jest bowiem zadaniem własnym organu prowadzącego, zgodnie z art. 5 ust. 7 pkt 1 u.s.o. W zestawieniu z treścią art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w 2011 r. należy więc wykluczyć możliwość finansowania z dotacji oświatowej prac budowlanych, elektrycznych i oddymiania. Stanowiło to finansowanie obligatoryjnych zadań własnych organu, pozwalając na bezpieczne korzystanie z siedziby szkół.
Rację ma również Sąd I instancji, iż prawidłowo organ odwoławczy zakwestionował sfinansowanie z dotacji wydatków za prowadzenie rachunków bankowych dla dwóch szkół prowadzonych przez skarżącą. Słusznie podniesiono, że korzystanie z rachunków bankowych, które zgodnie z treścią art. 90 ust. 3c u.s.o. powinny być prowadzone dla każdej szkoły lub placówki, związane było bowiem z wypełnianiem przez organ prowadzący szkoły zadań obsługi administracyjnej i finansowej, o jakich mowa w art. 5 ust. 7 pkt 3 u.s.o. Nie służyło natomiast realizacji zadań szkoły z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, o których mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o., które by mogły być finansowane z dotacji oświatowej.
Niezasadnym jest również zarzut odnoszący się do zakwestionowania przez organy administracyjne wydatków związanych z dzierżawą dystrybutorów i zakupem wody źródlanej z uwagi na to, że mając na uwadze przepis art. 90 ust 3d nie były to wydatki związane z realizacją zadań wymienionych w powyżej wskazanym przepisie.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej zasadnym jest wskazać, iż art. 90 ust 3 u.s.o. stanowi, że szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych otrzymują środki na przyznanie stypendiów za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe w ramach dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 2a i 3.
Zgodnie z treścią art. 90g ust. 7 u.s.o. średnią ocen, warunkującą udzielenie stypendium, ustala komisja stypendialna, powoływana na podstawie art. 90g ust. 6 tej ustawy przez dyrektora szkoły, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i samorządu uczniowskiego.
Z powyższego wynika, że dopuszczalnym jest wydatkowanie dotacji na udzielenie stypendium za wyniki w nauce. Zasadnie Sąd I instancji wskazuje, iż stypendia za wyniki w nauce w oparciu o ustaloną przez komisję średnią ocen na ,,3" i ocenę zachowania ,,dobrą" nie mogą być finansowane ze środków publicznych przekazywanych w formie dotacji na podstawie art. 90 ust 2a i 3 u.s.o.
NSA podziela również stanowisko Sądu I instancji, który przyjął ustalony przez organy stan faktyczny za prawidłowy i na jego podstawie uznał, że w sprawie nie doszło do wykorzystania dotacji, bowiem środki na przyznanie stypendiów za wyniki w nauce nie zostały wypłacone. Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca spółka nie przedstawiła dowodu, który wskazywałby, iż przyznane stypendia zostały faktycznie wypłacone.
Wobec powyższego, prawidłowo zatem organy i Sąd I instancji uznały, że wydatki organu prowadzącego szkołę dotyczące realizacji obowiązków, o których stanowi art. 5 ust. 7 u.s.o., nie mogą być uznane za bieżące wydatki szkoły określone w art. 90 ust. 3d u.s.o.
W związku z powyższym podkreślić należy, że pośredni związek wydatków z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą szkoły nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że tego rodzaju wydatki mogą zostać zaliczone do zadań szkoły w zakresie określonym w art. 90 ust. 3d u.s.o. Dotacja ma służyć subwencjonowaniu szkoły, realizującej cel wskazany w art. 90 ust. 3d u.s.o., nie zaś podmiotu prowadzącego szkołę. Podmiot prowadzący szkołę, podejmujący działalność z własnej inicjatywy, będący jak w niniejszej sprawie podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, a więc nastawionym na osiągnięcie ekonomicznego zysku, musi się liczyć z kosztami prowadzonej działalności gospodarczej, jak każdy inny przedsiębiorca, i jedynie na zasadzie przywileju korzysta z pomocy finansowej podmiotu publicznego.
Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło