IV SA/Wa 1008/16
WyrokWSA w Warszawie2016-08-18
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Kaja Angerman, Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która w istotny sposób zmienia przebieg projektowanej drogi gminnej w stosunku do projektu wyłożonego do publicznej wiadomości, bez ponowienia procedury wyłożenia, narusza prawo i podlega stwierdzeniu nieważności w części dotyczącej tej zmiany?Ratio decidendi
Istotne naruszenie procedury planistycznej, polegające na zasadniczej zmianie przebiegu projektowanej drogi gminnej w stosunku do projektu wyłożonego do publicznej wiadomości, bez ponowienia procedury wyłożenia, skutkuje nieważnością uchwały rady gminy w tej części. Zmiana ta, mająca negatywny wpływ na interesy właścicieli nieruchomości sąsiednich, pozbawia ich możliwości zgłoszenia uwag do zmienionego projektu, co stanowi naruszenie art. 19 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na uchwałę Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując ustalenia dotyczące projektowanej drogi gminnej oraz innych terenów. Skarżący, będący współwłaścicielem nieruchomości, zarzucił naruszenie jego interesu prawnego w związku z lokalizacją skrzyżowania planowanej drogi z ulicą przylegającą do jego nieruchomości, co miało utrudnić lokalizację zjazdów. Podniósł również zarzuty dotyczące naruszenia procedury planistycznej. Sąd częściowo uwzględnił skargę, stwierdzając nieważność części uchwały dotyczącej projektowanej drogi gminnej z uwagi na istotne naruszenie procedury planistycznej, a w pozostałej części skargę odrzucił z powodu niewykazania naruszenia interesu prawnego skarżącego.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność § 42 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej projektowanej drogi gminnej oznaczonej symbolem [...] oraz stwierdzono nieważność załącznika graficznego do tej uchwały w części obejmującej obszar oznaczony jako [...]. 2. Odrzucono skargę w pozostałej części. 3. Zasądzono od Gminy S. na rzecz P. L. kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi P. L. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność § 42 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej projektowanej drogi gminnej oznaczonej symbolem [...] oraz stwierdza nieważność załącznika graficznego do tej uchwały w części obejmującej obszar oznaczony jako [...], 2. odrzuca skargę w pozostałej części, 3. zasądza od Gminy S. na rzecz P. L. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I.1. W dniu [...] czerwca 2011 r. Rada Gminy [...] (dalej również "Rada") podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (dalej również: "Uchwała" lub Plan Miejscowy"). Uchwała ta została opublikowana w Dz. Urz. [...] z [...] r., Nr [...], poz. [...].
I.2. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 96/12), po rozpoznaniu skargi Wojewody [...] na Plan Miejscowy, stwierdzono nieważność:
(i) § 10 ust. 3 pkt 5, § 10 ust. 6 pkt 3, § 11 ust. 1 pkt 1,4,5,9, § 17 pkt 2 lit e, § 18 pkt 2 lit e, § 19 pkt 2 lit. e, § 21 pkt 2 lit a, § 22 pkt 2 lit a, § 29 pkt 4 lit b i f, § 30 pkt 4 lit b, f, h, § 39 pkt 3 zdanie pierwsze Uchwały;
(ii) § 33 i załącznika graficznego w części terenu oznaczonego symbolem U2/ZPa Uchwały;
(iii) § 36 i załącznika graficznego w części terenu oznaczonego symbolem U2/U1 Uchwały;
(iv) załącznika graficznego Uchwały odnośnie terenu oznaczonego symbolem R w części dla której w uchwale Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2006r. Nr [...] w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] określono kierunki rozwoju oznaczone symbolem MN1, MN2, MN3, U, UP.
Skarga kasacyjna Gminy [...] (dalej również: "Gmina") skierowana wobec wskazanego wyżej wyroku WSA w Warszawie z 10 lipca 2012 r. została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r. (sygn. akt II OSK 2460/12).
I.3. Pismem z [...] grudnia 2015 r. grupa mieszkańców gminy [...] zamieszkałych w okolicy ul. [...] w [...], w tym [...] (dalej również: "skarżący"), wezwała Radę do usunięcia naruszenia prawa i usunięcia naruszenia interesu prawnego m. in. w odniesieniu do projektowanej ul. [...] (s. [...] wezwania). Mieszkańcy zarzucili m. in. nierzetelne prowadzenie procedury planistycznej w tej kwestii. Rada uchwałą z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] "odrzuciła" wspomniane wyżej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (§ 1 tej uchwały). Uchwała ta została doręczona skarżącemu w dniu [...] lutego 2016 r. ([...]).
I.4. W dniu [...] marca 2016 r. [...] złożył skargę na Uchwałę żądając stwierdzenie nieważności Planu Miejscowego w całości z uwagi na istotne naruszenie procedury planistycznej lub alternatywnie, w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku, o uchylenie Planu Miejscowego w zakresie ustaleń dla działek oznaczonych w Uchwale:
- [...] (drogi publicznej [...], w zakresie terenu drogi i terenu MN1a w Planie Miejscowym)
- działka [...] (teren MN1a w Planie Miejscowym)
W uzasadnieniu skargi [...] wskazał w szczególności, że jest współwłaścicielem działki nr [...] położonej przy ul. ...] w [...] (do skargi dołączono odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości). Skarżący podniósł, że na działce przeciwległej do jego nieruchomości w Planie Miejscowym przewidziano skrzyżowanie planowanej drogi [...] z ul. [...]. Skarżący powołał szereg przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124, dalej również: "Rozporządzenie") oraz wywiódł m. in., że lokalizacja tego skrzyżowania utrudni lokalizację nowych zjazdów z jego nieruchomości. Zdaniem skarżącego narusza jego interes prawny również zlokalizowanie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w miejsce usług publicznych, albowiem "pogarsza sąsiedztwo, wpływa na obniżenie standardu okolicy i wpływa na wartość nieruchomości a przez to również oddziałuje na prawo własności". Skarżący podniósł również, że ustalenia działki [...] położonej naprzeciwko nieruchomości należącej do skarżącego (po drugiej stronie ul. [...]) są niezgodne z uchwałą [...] Rady Gminy [...] z dnia [...]czerwca 2006r w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (dalej również: "Studium"). W Studium przedmiotowy teren jest oznaczony jako U1 (obszary usługowe celu publicznego). Zdaniem skarżącego, również obszary skomunikowane z zaplanowaną drogą [...] przylegające do tej drogi tj. działki [...], [...] mają zapisane w Palnie Miejscowym przeznaczenie MN1a, czyli sprzeczne z postanowieniami studium. W skardze zarzucono również "wielokrotne naruszenie zasad sporządzania planu określonych w rozporządzeniu ministra infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego", tj. brak wymaganej zgodności treści skarżonego aktu w zakresie celu i zmian określonych w § 3 z załącznikami graficznymi, nieokreślenie w części tekstowej uchwały intencyjnej [...] granic obszaru oraz publikację obwieszczeń Wójta niezgodnie ze wzorem załącznika 7 do w.w. rozporządzenia. Zdaniem skarżącego, wady te uniemożliwiają w praktyce ocenę Planu Miejscowego.
I.5. W odpowiedzi na skargę Gmina wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska organu zakwestionowano interes prawny skarżącego. Gmina wskazała w szczególności, że żadna z działek wskazanych w skardze nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością skarżącego. Zabudowa szeregowa na działkach sąsiednich nie ma negatywnego wpływu na wartość nieruchomości skarżącego, zdaniem Gminy jest wręcz odwrotnie, taka zabudowa powoduje stabilizację wartości nieruchomości dla całego sąsiedniego terenu. Zdaniem Gminy, problem z wyjazdem z nieruchomości skarżącego nie wynika z wadliwych ustaleń Planu Miejscowego w zakresie skrzyżowania ul. [...] oznaczonej symbolem [...] z projektowaną drogą gminną oznaczoną symbolem [...], a tylko z niefortunnego usytuowania budynku skarżącego na jego działce. W podsumowaniu swojego stanowiska Gmina podniosła, że sam proces sporządzania planu był już weryfikowany w wielu aspektach zarówno przez Wojewodę [...] jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 96/12.
I.6. W piśmie datowanym na [...] sierpnia 2016 r. skarżący sformułował nowe zarzuty dotyczące naruszenie procedury planistycznej. W szczególności dotyczyły one podjęcia cząstkowych uchwał w sprawie przystąpienia do opracowania planu, uchwalenie odrębną uchwałą z [...] kwietnia 2011 r. części planu, dwukrotnego wyłożenia projektu planu, brak poinformowania o możliwości zgłaszania uwag do prognozy oddziaływania na środowisko, braku w momencie wyłożenia planu opinii i uzgodnień oraz decyzji o przeznaczeniu gruntów rolnych i leśnych na cele nierolne i nieleśne. Na s. [...] tego pisma skarżący uszczegółowił również zarzuty dotyczące obszaru oznaczonego jako [...].
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
II.1. Skarga zasługuje w części na uwzględnienie, tj. w odniesieniu do przewidzianej w Planie Miejscowym drogi gminnej [...] z uwagi na istotne naruszenie procedury planistycznej w zakresie tego fragmentu Planu Miejscowego (art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a.) W pozostałej części skarga podlega odrzuceniu z uwagi na nie wykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego (art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446; dalej: "u.s.g."). W odniesieniu do tej części Planu Miejscowego, co do której stwierdzono nieważność wspomnianym wyżej wyrokiem WSA w Warszawie z 10 lipca 2012 r., niezależną przesłanką odrzucenia skargi jest brak przedmiotu zaskarżenia (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
II.2. Przechodząc do szczegółowych uwag w zakresie dopuszczalności skargi należy w pierwszej kolejności przytoczyć treść art. 101 ust.1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości, że uchwała w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będąca aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.), jest uchwałą z zakresu administracji publicznej. Następnie należy przyjąć, że skarżący spełnił również warunek uprzedniego wezwania Rady do usunięcia naruszenia prawa. W szczególności przepisy prawa nie wykluczają skierowania wezwania do rady gminy przez kilka lub więcej osób. Istotnym jest natomiast, aby zarzuty zawarte w takim wspólnym wezwaniu można było powiązać z indywidulaną sytuacją skarżącego oraz aby zarzuty z wezwania korespondowały z istotą skargi. Na gruncie niemniejszej sprawy, zestawiając treść wezwania oraz treść skargi, wskazać należy na kwestię terenu oznaczonego w Panie Miejscowym jako droga gminna [...]. W szczególności w wezwaniu domagano się uchylenia tego właśnie postanowienia Planu Miejscowego (s. [...]), zaś skarżący na tej kwestii skoncentrował swoją argumentację (s. [...] skargi oraz s. [...] pisma z [...] sierpnia 2016 r.). Warto dodać, że zarówno w wezwaniu, jak i w skardze oraz w piśmie uzupełniającym skargę, zwracano również uwagę na naruszenie trybu sporządzania Planu Miejscowego. Skarżący zachował również trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi (odpowiedź na wezwanie skarżący otrzymał [...] lutego 2016 r., skarga została nadana na poczcie [...] marca 2016 r. – k. [...]).
II.3. Kolejnym warunkiem koniecznym do wniesienia dopuszczalnej skargi jest wykazanie przez skarżącego, że zaskarżona uchwała rady gminy narusza jego interes prawny lub obowiązek. W powołanym wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g. wyraźnie stwierdza się bowiem, że skargę może wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą. Dopiero ustalenie naruszenia interesu prawnego skarżącego umożliwia poddanie kontroli sądowej zaskarżonej uchwały co jej zgodności prawem (art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2015 r., II OSK 656/14). Przewidziany w art. 101 ust. 1 u.s.g. wymóg naruszenia indywidulanego interesu warunkuje nie tylko samą dopuszczalność skargi, ale i determinuje również jej zakres oraz zakres ewentualnego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, skarżący w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. może poddać kontroli tylko te postanowienia uchwały w sprawie planu miejscowego, które w realiach danej spawy naruszają jego indywidulany interes prawny lub uprawnienie. Stąd też w orzecznictwie poprzyjmuje się, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. orzeka się jedynie "w granicach" interesu prawnego skarżącego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 25 listopada 2008 r., II OSK 978/08; 5 czerwca 2014 r., II OSK 117/13; 8 stycznia 2016 r., II OSK 1961/14; 19 kwietnia 2016 r., II OSK 992/15). Skarga oparta na art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru swoistego actio popularis. Dla skutecznego wniesienia takiej skargi konieczne jest stwierdzenie naruszenia zindywidualizowanego interesu prawnego i wykazanie związku pomiędzy prawnie określoną sytuacją skarżącego a zaskarżoną uchwałą, naruszającą jego konkretny interes prawny lub uprawnienie poprzez ograniczenie lub pozbawienie konkretnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2012 r., II OSK 1541/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1749/07; W. Kisiel, Legitymacja jednostki do zaskarżania uchwał samorządowych (w orzecznictwie sądów administracyjnych), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3/2009, s. 36). Konsekwentnie trzeba przyjąć, że zarzuty obiektywnej niezgodności kwestionowanej uchwały z prawem, o ile nie są powiązane z naruszeniem indywidulanego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego wynikającego z prawa materialnego, nie kreują legitymacji skargowej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2012 r., II OSK 2451/11). Ochronie obiektywnego porządku prawnego – poza kategorią indywidulanego interesu prawnego jednostki – w odniesieniu do uchwał rady gminy służy m.in. instytucja skargi wojewody przewidziana w art. 93 u.s.g. oraz uprawnienie prokuratora z art. 8 § 1 p.p.s.a. Należy również podnieść, że wynikającego z art. 101 ust. 1 u.s.g., wymaganie, aby skarżący musiał wykazać się konkretnym, indywidualnym interesem prawnym wynikającym z konkretnej normy prawa materialnego, nie narusza Konstytucji RP, w tym prawa do sądu (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 września 2008 r., SK 76/06, OTK ZU/A 2008/7/121 i cyt. tam wcześniejsze orzeczenia Trybunału). Uzupełniająco należy dodać, że fakt naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia powinien wykazać skarżący (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2016 r., II OSK 1425/14). Przenosząc te ustalenie na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że [...] wykazał, że jest współwłaścicielem nieruchomości położonej na terenie objętym działaniem Planu Miejscowego. Chodzi o nieruchomość przy ul. [...] stanowiącą działkę nr [...] położoną na terenie oznaczonym w Planie Miejscowym symbolem MN1 (k. [...] oraz wypis i wyrys z Planu Miejscowego dla tej działki nadesłany przy piśmie Gminy z [...] sierpnia 2016 r.). Skoro ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują treść prawa własności (art. 140 k.c. w zw. z art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.p.z.p.), to właściciel nieruchomości zlokalizowanych na terenie objętym planem ma co do zasady własny i bezpośredni interes prawny w kwestionowaniu przed sądem administracyjnym ustaleń takiego planu w odniesieniu do tej nieruchomości (w orzecznictwie wskazuje się, że wyjątkiem jest jednak sytuacja, w której postanowienia kwestionowanego planu są w odniesieniu do tej nieruchomości tożsame z poprzednim planem miejscowym – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2016 r., II OSK 2593/14). Zdaniem Sądu, właściciel nieruchomości zlokalizowanej na terenie objętym planem miejscowym może kwestionować z tego tytułu również inny (z reguły sąsiedni) obszar planu, jeżeli tylko postanowienia planu co do tego obszaru naruszają prawo własności skarżącego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2016 r., II OSK 2770/14). W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionował postanowień Planu Miejscowego w odniesieniu do działki będącej jego współwłasnością (na rozprawie 18 sierpnia 2016 r. skarżący przyznał również, że Plan Miejscowy nie zmienił przeznaczenia tej nieruchomości w porównaniem z poprzednim planem miejscowym). Natomiast naruszenia swego interesu prawnego skarżący upatrywał w tym, że planowana lokalizacja drogi gminnej [...] spowoduje ograniczenie jego prawa własności działki ew. nr [...] z uwagi na postanowienia Rozporządzenia. Zdaniem Sądu zgodzić należy się ze skarżącym, że w realiach niniejszej sprawy planowana lokalizacja wspomnianej drogi gminnej narusza jego interes prawny. Otóż droga ta ma łączyć się z przylegającą do nieruchomości skarżącego ul. [...] oraz – co najistotniejsze – połączenie to ma przebiegać na wprost nieruchomości skarżącego. Oznacza to, że bezpośrednio przy nieruchomości skarżącego przewidziane jest skrzyżowanie (zgodnie z § 3 punkt 9 Rozporządzenia, skrzyżowanie to to przecięcie lub połączenie dróg na jednym poziomie, zapewniające pełną lub częściową możliwość wyboru kierunku jazdy). Należy następnie zauważyć, że przepisy wspomnianego rozporządzenia przewidują szczególne zasady lokalizowania zjazdów publicznych. Zgodnie z § 78 ust. 1 rozporządzenia, zjazd publiczny powinien być usytuowany zgodnie z wymaganiami określonymi w § 113 ust. 7 tegoż rozporządzenia. W myśl zaś tego przepisu, wyjazd z drogi do obiektu i urządzenia obsługi uczestników ruchu i wjazd na drogę nie mogą być usytuowane w miejscach zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego, a w szczególności w obszarze oddziaływania skrzyżowania lub węzła. Dla niniejszej sprawy istotne jest także, że zjazd publiczny to zjazd co najmniej do jednego obiektu, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza lub działalność o charakterze publicznym (§ 55 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia). Należy dodać, że w przypadku działki skarżącego (położonej na obszarze o symbolu MN1), Plan Miejscowy w § 17 obok przeznaczenia podstawowego w postaci zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (realizowanej w formie budynków wolnostojących lub bliźniaczych) dopuszcza również usługi (§ 17 pkt 2 lit.a). W razie zatem wykorzystania nieruchomości skarżącego, zgodnie z Planem Miejscowym, pod usługową działalność gospodarczą, zlokalizowanie spornej drogi gminnej naprzeciwko działki nr [...] wpływa rzeczywiście na zakres prawa własności tej nieruchomości. Utworzone bowiem zostanie skrzyżowanie, a tym samym powstanie istotny problem ewentualnej lokalizacji nowych zjazdów publicznych z tej nieruchomości. Konstancja ta przesądza, zdaniem Sądu, o naruszeniu interesu prawnego skarżącego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. w odniesieniu do planowanej drogi gminnej oznaczonej na części graficznej Planu Miejscowego jako [...] (w części tekstowej Planu Miejscowego droga ta wskazana jest w § 42). Naruszenie to nie przesądza jednak jeszcze o zasadności skargi (tj. niezgodności tej części Planu Miejscowego z obiektywnym porządkiem prawnym ocenianej wedle kryteriów przewidzianych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p.). Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia interesu prawnego skarżącego w kwestionowaniu innych postanowień Planu Miejscowego niż planowana droga gminna o symbolu [...]. Należy zauważyć, że skarżący w istocie takiego innego naruszenia własnego interesu prawnego nie wskazywał. W skardze zarzucono co prawda niezgodność Planu Miejscowego ze Studium w części dotyczącej terenu MN1a po drugiej stronie ul. [...] na działce [...] (tj. przeznaczenie części ternu zlokalizowanego po drugiej stronie ulicy [...] pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zamiast pod usługi publiczne U1), ale skarżący nie powiązał tego zarzutu z jego własną sytuacja prawną (tj. nie wykazał, aby takie przeznaczenie terenu ograniczało prawo własności skarżącego lub w inny sposób wpływało negatywnie na sytuację prawną skarżącego). W każdym razie nie jest naruszaniem interesu prawnego rzekome zmniejszenie wartości nieruchomości skarżącego z tego powodu. Można tu mówić co najwyżej o interesie faktycznym. Zdaniem Sądu, trafnie wskazała Gmina w odpowiedzi na skargę, że takie przeznaczenie nieruchomości koresponduje z przeważającym przeznaczeniem nieruchomości sąsiednich wobec tego terenu (tj. zabudowa mieszkaniową jednorodzinną). Skarżący nie podjął również nawet próby wykazania, że zarzucone w skardze (oraz w piśmie z [...] sierpnia 2016 r.) liczne naruszenia procedury planistycznej wpływały na indywidulaną sytuację prawną skarżącego w aspekcie materialnym (poza kwestią obszaru [...]). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. nie może być naruszenie przepisów procedury planistycznej. Ta może być bowiem kontrolowana przez sąd administracyjny dopiero wówczas gdy wykazane zostanie, że interes prawny strony skarżącej został naruszony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2008 r., II OSK 1765/07; W. Kisiel, Legitymacja jednostki do zaskarżania uchwał samorządowych (w orzecznictwie sądów administracyjnych), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3/2009, s. 37). Raz jeszcze wypada podkreślić, że ewentualne stwierdzenie nieważności planu miejscowego w procedurze opartej na art. 101 ust. 1 u.s.g. jest możliwe tylko w granicach indywidulanego interesu prawnego skarżącego. Dlatego też Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. odrzucił skargę w pozostałej części (tj. w części, w jakiej skarżący nie wykazał naruszenia jego indywidulanego interesu prawnego w aspekcie materialnym). Uzupełniająco należy dodać, że w zakresie, w jakim Plan Miejscowy został unieważniony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 10 lipca 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wa 96/12), niezależną podstawą odrzucenia skargi w tej części był art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W tej bowiem części zachodziła niedopuszczalność skargi z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia.
II.4. Przechodząc do oceny zasadności skargi, tj. zgodności Planu Miejscowego w części oznaczonej symbolem [...] z obiektywnym porządkiem prawnym należy przywołać art. 28 ust. 1 u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym w dniu uchwalenia Planu Miejscowego). Zgodnie z tym przepisem, naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. W przepisie tym przewidziano dwie podstawowe przesłanki zgodności z przepisami prawa uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Po pierwsze, przesłankę materialnoprawną, a mianowicie uwzględnienie zasad sporządzania planu miejscowego. Chodzi tu przede wszystkim o związanie rady gminy przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych, które wyznaczają granice władztwa planistycznego gminy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008 r., II OSK 215/08). Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą zatem zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna, inne załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. np. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2016, 9 wyd., teza 4 do art. 28). Po drugie, w art. 28 u.p.z.p. przewidziano przesłankę formalnoprawną, a mianowicie zachowanie procedury sporządzenia planu i właściwości organu. Jeżeli chodzi o tryb sporządzania planu, to pojęcie to odnosi się do sekwencji czynności jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, czy też planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium lub planu, a skończywszy na uchwaleniu studium lub planu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 25 maja 2009 r. II OSK 1778/08). Dla przyjęcia istotności naruszenia procedury planistycznej decydujące znaczenie będzie miał wpływ naruszenia na treść planu. Przez istotne naruszenie trybu należy bowiem rozumieć takie naruszenie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w których przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania aktu planistycznego. Ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga zatem odrębnych rozważań w każdym indywidualnym przypadku, uwzględniających przede wszystkim, że celem procedury planistycznej jest zagwarantowanie praw podmiotów, które mogą zostać naruszone w wyniku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 15 kwietnia 2008 r., II OSK 17/08). Na istotność przesłanki ochrony praw podmiotów zainteresowanych w procedurze planistycznej, w tym poprzez umożliwienie tym podmiotom zgłaszania uwag, zwraca się również uwagę w piśmiennictwie (por. np. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2016, 9 wyd., teza 3 do art. 28). Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w świetle dokumentacji planistycznej zebranej w aktach niniejszej sprawy, w tym przede wszystkim porównania fragmentu Planu Miejscowego obejmującego obszar [...] z odpowiednim fragmentem projektu planu (zob. materiały nadesłane przez Radę na żądanie Sądu przy piśmie z [...] sierpnia 2016 r., załącznik nr [...]) jest bezsporne, że uchwalając Plan Miejscowy Rada zmieniła w sposób zasadniczy przebieg planowanej drogi [...]. Otóż wedle projektu wyłożonego do publicznej wiadomości i poddanego procedurze uzgodnień, droga ta była zdecydowanie krótsza, a przede wszystkim była tzw. drogą ślepą, tj. nie miała połączenia z inna droga publiczną. Celem tej projektowanej drogi była wyłącznie obsługa nieruchomości położonych wzdłuż tej drogi. Tymczasem Rada uchwalając Plan Miejscowy zmieniła w sposób zasadniczy przebieg tej drogi, wydłużając ją parokrotnie w porównaniu z projektem Planu, a przede wszystkim łącząc ją z inna drogą publiczną. Obecnie droga ta może stanowić wygodne (krótsze) połączenie z ul. [...] również dla innych kierowców, niż właściciele lub użytkownicy nieruchomości zlokalizowanych wzdłuż planowanej drogi [...]. W sposób oczywisty wpływa to na intensywność wykorzystania tej drogi, a tym samym na sytuację właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w okolicy planowanego skrzyżowania drogi [...] z ul. [...], w tym przede wszystkim na sytuację skarżącego. Należy w tym miejscu podkreślić, że badając naruszenie procedury planistycznej Sąd nie ocenia kwestii związanych z dopuszczalnością takiej lokalizacji drogi [...] w aspekcie zarzutu nadużycia władztwa planistycznego. Zagadnienie to może być analizowane bowiem dopiero w odniesieniu do postanowień planu miejscowego nie podlegających unieważnieniu z powodu istotnych naruszeń procedury planistycznej. Zdaniem Sądu, Rada dokonując opisanej wyżej zmiany przebiegu drogi [...] KDD naruszyła art. 19 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisem (ust.1), jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu - czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian. W myśl zaś art. 19 ust. 2 u.p.z.p., przedmiotem ponowionych czynności może być jedynie część projektu planu objęta zmianą. Zdaniem Sądu, konieczność ponowienia procedury wyłożenia projektu planu do publicznej wiadomości (w części objętej zmianą) zależy przede wszystkim od tego, czy chodzi o zmianę o charakterze indywidulanym i zgodną ze zgłoszoną uwagą przez zainteresowany podmiot (art. 17 pkt 13 u.p.z.p.), czy też o zmianę o szerszym charakterze, która może mieć równocześnie negatywny wpływ na interesy innych podmiotów. W tym drugim przypadku, gdy zmiany leżące w interesie jednych, naruszają interesy innych właścicieli, którzy tracą możliwość ich kwestionowania w formie uwag do projektu (w zmienionej części), rozpatrywanych przez radę gminy na sesji uchwalającej plan, mamy do czynienia z istotnym naruszeniem procedury planistycznej skutkującym stwierdzeniem nieważności planu miejscowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2014 r., II OSK 882/13). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do obszaru planu oznaczonego jako droga gminna [...]. Zmiana ta, jak wskazano wyżej, ma negatywny wpływ m.in. na interesy skarżącego, który został pozbawiony możliwości zgłoszenia uwag do tak zasadniczo zmienionego przebiegu drogi [...]. Stwierdzenie nieważności Planu Miejscowego z uwagi na istotne naruszenie procedury planistycznej (tj. braku powtórzenia czynności publicznego wyłożenia projektu planu w części dotyczącej obszaru [...]) czyni zbędnym ocenę zgodności kwestionowanej uchwały w aspekcie materialnym, w tym co do ewentualnego nadużycia przez Gminę władztwa planistycznego poprzez lokalizację wspomnianej drogi naprzeciwko nieruchomości skarżącego. To samo dotyczy pozostałych zarzutów skarżącego co do naruszenia procedury planistycznej, zresztą w żaden sposób nie powiązanych z indywidulaną sytuacją skarżącego (poza uwzględnioną w wyroku kwestią istotnego naruszenia procedury w części dotyczącej obszaru [...]). Raz jeszcze wypada przypomnieć, że sąd orzekając na podstawie art. 101 u.s.g. może stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały tylko w części, w jakiej narusza ona indywidulany interes skarżącego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2016 r., II OSK 2770/14 i cyt. tam orzeczenia NSA).
II.5. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (300 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
II.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło