II SAB/Łd 123/16

WyrokWSA w Łodzi2016-09-13

Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Renata Kubot-Szustowska, Barbara Rymaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wybudowania i użytkowania sieci gazowej, oraz czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wybudowania i użytkowania sieci gazowej, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym, sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy, wymierzył mu grzywnę oraz przyznał sumy pieniężne na rzecz skarżących tytułem zadośćuczynienia i zwrotu kosztów postępowania. Skarga S.M. w zakresie zobowiązania do wydania aktu została odrzucona jako niedopuszczalna z uwagi na prawomocne osądzenie tej kwestii w poprzednim postępowaniu, a pozostałe skargi umorzono jako bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Skarżący U.Z. i S.M. wnieśli skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie dotyczącej wybudowania i użytkowania sieci gazowej. Postępowanie administracyjne w tej sprawie trwało od sierpnia 2014 r., a organ podejmował sporadyczne czynności, wielokrotnie przekraczając terminy ustawowe i terminy wyznaczone przez organ wyższego stopnia oraz sądy administracyjne. Skarżący domagali się zobowiązania organu do załatwienia sprawy, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, wymierzenia grzywny oraz przyznania zadośćuczynienia i zwrotu kosztów.
Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 2. Odrzucono skargę S.M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu. 3. Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z pozostałych skarg. 4. Wymierzono Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 2.000 zł. 5. Przyznano od organu na rzecz skarżących sumy pieniężne: U.Z. w kwocie 1.000 zł, S.M. w kwocie 1.000 zł. 6. Zasądzono od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, , Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 roku spraw ze skarg U. Z. i S. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wybudowania i użytkowania sieci gazowej 1. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. odrzuca skargę S. M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z pozostałych skarg; 4. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 5. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sumy pieniężne na rzecz skarżących: a) U. Z. w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych, b) S. M. w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 6. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz: a) U. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych; b) S. M. kwotę 296,95 (dwieście dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS W dniu [...] U.Z., za pośrednictwem organu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie wszczętej wnioskiem S.M. z dnia 18 sierpnia 2014 r., dotyczącej wybudowania i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia, położonego w B., przy ulicy A 2 (działka nr 643 obr. [...], miasta B.). Rzeczona skarga została zarejestrowana za sygn. akt II SAB/Łd 123/16. Następnie w dniu 12 stycznia 2016 r. U.Z. w tej samej sprawie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.. Skargę zarejestrowano za sygn. akt II SAB/Łd 200/16. W dniu 21 kwietnia 2016 r. S.M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie dotyczącej wspomnianego wyżej wniosku z dnia 18 sierpnia 2014 r. Skargę na bezczynność zarejestrowano za sygn. akt II SAB/Łd 198/16, zaś skargę na przewlekłość za sygn. akt II SAB/Łd 199/16. U.Z. i S.M. w wywiedzionych skargach domagali się: pkt 1 - zobowiązania organu do załatwienia sprawy administracyjnej; pkt 2 - stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 3 - przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a.; pkt 4 - wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 p.p.s.a.; pkt 5 - zasądzenia w trybie art. 200 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego. W analogicznych pod względem treści motywach skarg ich autorzy podnieśli, że wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie datowany jest na dzień 18 sierpnia 2014 r. Zawiadomieniem z dnia 7 listopada 2014 r. organ wszczął postępowanie i jednocześnie wezwał strony do udziału w oględzinach, które wyznaczył na dzień 4 grudnia 2014 r. Na wniosek gestora sieci oględziny nie odbyły się w wyznaczonym terminie. Następne oględziny wyznaczono na dzień 15 grudnia 2014 r. i w tym dniu oględziny się odbyły. Od tego czasu organ nie podjął w sprawie żadnej czynności. Wobec całkowitej bezczynności organu, S.M. zażaleniem z dnia 22 września 2014 r. w trybie art. 37 K.p.a. zaskarżył bezczynność organu powiatowego do [...]WINB, który postanowieniem z dnia [...] nr [...] wyznaczył PINB dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 31 stycznia 2014 r. Wobec całkowitej bezczynności organu S.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 49/15 zobowiązał PINB do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym, że PINB nie załatwił w tym terminie sprawy, S.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na niewykonanie wyroku z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny. Skarga miała zostać rozpoznana dnia 13 stycznia 2016 r. pod sygn. akt II SA/Łd 957/15. Zażaleniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. U.Z. w trybie art. 37 K.p.a. zaskarżyła bezczynność PINB i przewlekłość prowadzonego postępowania do [...]WINB, który postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał za zasadne zażalenie skarżącej na bezczynność w załatwieniu sprawy administracyjnej i wyznaczył organowi powiatowemu dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 11 stycznia 2016 r. [...]WINB stwierdził też, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Jednocześnie uznał, że PINB w B. "nie jest przewlekły w załatwieniu sprawy". Zażaleniem z dnia 14 lutego 2016 r. S.M. powtórnie zaskarżył w trybie art. 37 K.p.a. bezczynność i przewlekłość PINB do [...]WINB, który postanowieniem z dnia [...] nr [...] stwierdził, że PINB w B. pozostaje bezczynny w załatwieniu sprawy oraz, że prowadzi ją w sposób przewlekły. Ponadto wyznaczył organowi dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 20 kwietnia 2016 r., zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia sprawy administracyjnej w przyszłości, stwierdził ponadto, że niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie. Zdaniem skarżących organ powiatowy prowadzi postępowanie pozornie od sierpnia roku 2014. Podejmowane w sprawie czynności były sporadyczne, pozorne. Okresy, w których organ nie dokonywał żadnych czynności są wielomiesięczne, a ostatnio, to okres prawie roczny. W świetle powyższych faktów, nie ulega wątpliwości, że PINB w B. uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej, która w rozumieniu art. 104 K.p.a. będzie rozstrzygała sprawę co do jej istoty. Cała ta sytuacja powoduje niezałatwienie sprawy ze wszelkimi tego konsekwencjami negatywnymi dla stron, pozbawia również skarżących możliwości złożenia środków odwoławczych, a w dalszej konsekwencji wniesienia skargi do sądu, co godzi w konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela. Organ ignoruje nie tylko prawa skarżących, ale także ignoruje orzeczenia organu wojewódzkiego, wyznaczające kolejne terminy załatwienia sprawy, nie reaguje również na wyroki sądowe w przedmiocie bezczynności tego organu. Nie odnoszą też żadnego skutku nałożone na organ w tylu sprawach grzywny. Argumentując wniosek o przyznanie w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej U.Z. i S.M. wnieśli, aby sąd uwzględnił przy tym okoliczność całkowitego lekceważenia przez organ obowiązków przewidzianych prawem. Takie zachowanie organu powoduje dla skarżących potworny uszczerbek moralny, w postaci całkowitej utraty zaufania, że organ nadzoru budowlanego w Polsce nie jest powołany dla załatwiania ich sprawy i są oni pozbawieni całkowicie prawa do załatwienia jakiejkolwiek sprawy w tym organie od wielu lat. Skarżący czują się wykluczeni ze społeczeństwa, poprzez traktowanie przez organ ich spraw z całkowitą ignorancją. W dniu 11 maja 2016 r. U.Z. w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 123/16 zwróciła się do sądu z wnioskiem o rozpoznanie w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. skargi na podstawie załączonego odpisu z uwagi na nie budzący wątpliwości stan faktyczny i prawny sprawy. W odpowiedzi na wezwanie sądu do ustosunkowania się do powyższego wniosku, PINB przy piśmie z dnia 13 lipca 2016 r. nadesłał skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W tożsamych co do treści odpowiedziach na skargi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o ich oddalenie i wyjaśnił, że w dniu 18 sierpnia 2014 r. do organu wpłynął wniosek S.M.o wszczęcie postępowania w przedmiocie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia, położonego przy ul. A2, w B., dz. nr ewid. 643 obręb [...]. W dniu 25 sierpnia 2014 r. do dokumentów przedmiotowego postępowania, dołączone zostały mapy zasadnicze pozyskane z urzędu. Czynność ta potwierdzona jest adnotacją urzędową spisaną na ten dzień. Na podstawie art. 37 § 2 i art. 123 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia S.M. przekazanego przy piśmie PINB z dnia 4 września 2014 r. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., WINB w Ł. postanowieniem nr [...] z dnia [...], wyznaczył PINB w B. dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 31 grudnia 2014 r. Pismem z dnia 7 listopada 2014 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu, na wniosek skarżącego, postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy sieci gazowniczej średniego ciśnienia na w/w nieruchomościach. Wyznaczył termin kontroli na dzień 4 grudnia 2014 r., która na pisemny wniosek gestora sieci została przełożona na dzień 15 grudnia 2014 r. W dniu 15 grudnia 2014 r. PINB przeprowadził oględziny nieruchomości, podczas których gestor sieci przedstawił dokumentację techniczną w zakresie budowy sieci gazowej średniego ciśnienia w ul. B na odcinku ul. D III do ul. E w B.. Wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 49/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązał PINB do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. W toku prowadzonego postępowania organ II instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu zażalenia na bezczynność i przewlekłość postępowania zobowiązał PINB do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. W chwili obecnej trwa analiza zgromadzonego materiału dowodowego niezbędna do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc się do skarg Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wyjaśnił, że okoliczność przewlekłości czy też niezachowania ustawowych terminów w postępowaniu jest od niego niezależna. Brak odpowiedniej kadry pracowniczej, liczne rozbudowane postępowania administracyjne oraz częste wezwania pracowników inspektoratu jako świadków w postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania utrudniają prawidłowe funkcjonowanie jednostki. Szeroki zakres ustawowych kompetencji organu nadzoru budowlanego przy niewielkiej liczbie pracowników powoduje, iż organ staje przed wyborem mniejszego zła wybierając kontrole gdzie ewidentnie występuje bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia ludzi narażając się tym samym na bezczynność czy przewlekłość w innych ważnych sprawach. W chwili obecnej organ posiada kadrę techniczną w postaci Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego powołanego z dniem 31 marca 2016 r. oraz dwóch inspektorów, którzy na dzień dzisiejszy muszą obsłużyć i zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom ponad 113 tysięcznego powiatu o obszarze 971 km2. W dniu 7 września 2016 r. organ nadesłał do powyższych spraw postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...], wydane w trybie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., o nałożeniu na Spółkę A obowiązku opracowania i przedstawienia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości budowy i użytkowania obiektu liniowego tj. gazociągu średniego ciśnienia na odcinku od stacji redukcyjno-pomiarowej w ul. B w B. do stacji redukcyjno-pomiarowej na oś. [..] w B. przebiegającego m.in. przez dz. nr ewid. 643, obręb [...], przy ul. A2 w B. ze szczególnym uwzględnieniem zgodności realizacji obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi oraz w zakresie zgodności jego lokalizacji z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - do dnia 6 grudnia 2016 r. Na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sąd działając na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył sprawę o sygn. akt II SAB/Łd 123/16 ze sprawami o sygn. akt II SAB/Łd 198/16, II SAB/Łd 199/16 i II SAB/Łd 200/16 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, wskazując, iż dalej sprawa będzie prowadzona za sygn. akt II SAB/Łd 123/16. Skarżąca U.Z. i S.M. poparli skargi. Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z przedłożonym zestawieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargi U.Z. i S.M. zasługują częściowo na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku takiej skargi niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 K.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 K.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skutecznie skargę. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu jak i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia. W rozpoznawanych sprawach kwestia wyczerpania trybu zażaleniowego przez U. Z. i S. M., pozwalająca na skuteczne wniesienie skarg, nie budzi wątpliwości, co wynika z przedstawionego na wstępie stanu faktycznego. Przechodząc do meritum spraw wyjaśnić następnie trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W toku postępowania administracyjnego jedną z podstawowych zasad jest szybkość postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. W myśl art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Jeśli zaś chodzi o "przewlekłość postępowania", to przepisy prawa nie definiują wprost, na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a i art. 37 § 1 k.p.a. Należy jednak przyjąć, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Organ prowadzi tym samym postępowanie w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy znaczenia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 października 2012 r. sygn. II OSK 1956/12 – Lex nr 1233717, 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13 – Lex nr 1369030, 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2361/13 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 55/14 – Lex nr 1554147 i 18 marca 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 204/13 – Lex nr 1466033, Poznaniu z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1003/13, Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Go 56/14 – Lex nr 1520247, Gliwicach z dnia 3 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 23/14 –Lex nr 1476619). W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13 – Lex nr 1296088) stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić trzeba, że na skutek skargi S.M.na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia, tutejszy sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 49/15 między innymi zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 18 sierpnia 2014 r. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rzeczony wyrok konsumował ocenę bezczynności organu za okres poprzedzający jego wydanie, zatem w ramach sprawy niniejszej sąd badał wyłącznie, czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. pozostawał w bezczynności, poczynając od momentu upływu 30 - dniowego terminu do załatwienia sprawy, liczonego od zwrotu przez sąd akt administracyjnych organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku zgodnie z art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a., co jak wynika z akt sprawy miało miejsce w dniu 15 lipca 2015 r. Orzeczony 30 dniowy termin załatwienia sprawy upłynął ewidentnie bezskutecznie. Akta sprawy dowodzą ponadto, że od momentu przekazania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, organ ani razu nie wypełnił ciążących nań obowiązków wynikających z art. 36 K.p.a. Jedynymi czynnościami procesowymi, które PINB podjął w dniu 19 maja 2016 r. było skierowanie dwóch pism do Urzędu Miasta B. Wydział Organizacyjny Archiwum Zakładowe i Archiwum Państwowego w P. z prośbą o kwerendę w zakresie archiwalnej dokumentacji dotyczącej procesu inwestycyjnego obejmującego budowę obiektu liniowego tj. gazociągu średniego ciśnienia biegnącego w ul. E w B. stanowiącego przedłużenie gazociągu w ul. B w B.. W ocenie sądu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w dacie złożenia skarg pozostawał bez wątpienia bezczynny. Nie budzi wreszcie żadnych wątpliwości, że prowadzone przezeń postępowanie administracyjne od samego początku cechowało się przewlekłością, kolejne czynności procesowe podejmowane były w znacznych odstępach czasu. Ustalony stan faktyczny sprawy świadczy o ewidentnym i oczywistym naruszeniu zasady szybkości postępowania, a także o drastycznym przekroczeniu rozsądnego terminu jej rozpatrzenia. W związku z powyższym zarówno bezczynność jak i przewlekłość miały charakter rażący, o czym sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W świetle akt sprawy bezspornym jest, że dopiero po wniesieniu skarg przez U. Z. i S. M., organ w dniu [...] wydał postanowienie nr [...], nakładające na Spółkę A obowiązek opracowania i przedstawienia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości budowy i użytkowania obiektu liniowego tj. gazociągu średniego ciśnienia w terminie do dnia 6 grudnia 2016 r. Biorąc pod uwagę fakt, że cel skargi na bezczynność jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania jest zasadniczo tożsamy, bowiem skarżący zainteresowani są zobowiązaniem organu do załatwienia ich sprawy, a jak wspomniano wyżej tutejszy sąd wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 49/15, po rozpoznaniu skargi S.M. na bezczynność, orzekł już o zobowiązaniu organu do załatwienia sprawy w przedmiocie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku, to tym samym, zobowiązanie organu wskazanym orzeczeniem do załatwienia sprawy wyczerpuje prawną możliwość ponownego rozstrzygania w tej kwestii. Powoduje bowiem, że rzeczona sprawa między tymi samymi stronami w zakresie żądania zobowiązania organu do wydania aktu w tej samej sprawie, została już prawomocnie osądzona. Powyższe ustalenia skutkują odrzuceniem skargi S.M. w zakresie zobowiązania do wydania aktu w oparciu o art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a, co sąd uczynił w punkcie drugim wyroku. W odniesieniu do pozostałych skarg, sąd uznał, że postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.., o czym orzekł w punkcie 3 wyroku. Powołanym bowiem powyżej wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 49/15, tutejszy sąd orzekł już o zobowiązaniu organu do załatwienia sprawy w przedmiocie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku, co czyni niedopuszczalnym ponowne orzekanie w tym zakresie. W punkcie czwartym wyroku sąd w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2.000 zł. Grzywna pełni funkcję prewencyjną i ma przeciwdziałać bezczynności i przewlekłości organu prowadzącego postępowanie. Realne zagrożenie sankcją powinno przede wszystkim zdyscyplinować organ i doprowadzić do sprawnego a zarazem terminowego prowadzenia postępowania. Na wysokość zasądzonej w tej sprawie grzywny rzutował w głównej mierze okres bezczynności i przewlekłości oraz fakt, że w tej sprawie zapadł już prawomocny wyrok z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 49/15, zupełnie zignorowany przez organ orzekający oraz wyrok z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 957/15 orzekający na wniosek S.M. grzywnę za niewykonanie wyroku sygn. akt II SAB/Łd 49/15. Rzeczona grzywna powinna więc przywrócić zaufanie skarżącym do organów władzy publicznej i skłonić organ do sprawnego i efektywnego prowadzenia każdego postępowania administracyjnego. W punkcie piątym wyroku sąd mając na względzie brzmienie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężne w kwocie po 1000 złotych uznając że spełniają one funkcję przewidzianą w tym przepisie. O kosztach postępowania należnych od organu na rzecz U.Z. w kwocie 200 zł i na rzecz S.M. w wysokości 296,95 zł orzeczono w punkcie szóstym wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. W przypadku skarżącej zasądzono równowartość uiszczonych wpisów, natomiast w przypadku skarżącego również zwrot kosztów dojazdu, zgodnie z przedłożonym na rozprawie zestawieniem. MR

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło