I SA/Wa 813/16

WyrokWSA w Warszawie2016-09-16

Skład orzekający: Jolanta Dargas, Bożena Marciniak, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej, wydana na skutek stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji odmawiającej przyznania prawa użytkowania wieczystego, może zostać uznana za wydaną z naruszeniem prawa, jeśli w dacie wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, a decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej była ostateczna?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa użytkowania wieczystego, które wywołuje skutek ex tunc, oznacza, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej nie był rozpoznany wniosek dawnych współwłaścicieli. W konsekwencji, decyzja uwłaszczeniowa naruszała prawa następców prawnych przedwojennych współwłaścicieli, co stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd uznał również, że przekształcenia podmiotowe państwowych lub komunalnych osób prawnych nie stanowią nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Miejskiego [...] w W. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu W. z 1994 r. o nabyciu z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu. Decyzja uwłaszczeniowa z 1994 r. została uznana za nieważną w części dotyczącej gruntu, który pochodził z dawnej hipoteki i naruszał prawa osób trzecich, tj. następców prawnych przeddekretowego właściciela. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących nieodwracalnych skutków prawnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2016 r. sprawy ze skargi Miejskiego [...]w W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu W. nr [...] z dnia [...] czerwca 1994 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonym jako działki nr [...] oraz nieodpłatne nabycie budynków , budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie- w odniesieniu do części gruntu stanowiącego część obecnej działki nr [...] ha. . Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przedstawił następujący stan sprawy. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dniu 26 stycznia 1949 r. z zachowaniem terminu , wniosek o przyznanie własności czasowej do gruntu działki nr [...] złożył Z. K.. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1962 r. wydanym przez Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiono Z. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Grunt nieruchomości pochodzącej z działki nr [...], miejski hipoteczny [...] stanowi obecnie część działki nr [...] o pow. [...] m2. Działka nr [...], po przekształceniach geodezyjnych, została wyodrębniona z działki nr [...] , wcześniej działki nr [...], wcześniej działki nr [...]. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1962 r. w odniesieniu do części działki nr hip. [...] o łącznej powierzchni [...] m2, w skład której wchodzą działki o aktualnych nr ewid. [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...]. Uprawnienia T. S. do wystąpienia z roszczeniami związanymi z działką nr [...] Kolegium ustaliło na podstawie znajdujących się w aktach sprawy postanowieniach o stwierdzeniu nabycia spadku oraz aktów notarialnych dotyczących zbycia roszczeń. Decyzją Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 1994 r. stwierdzono nabycie z mocy prawa przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonego jako działki nr [...]. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzono nieważność decyzji Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 1994 r. w odniesieniu do części gruntu stanowiącego obecnie część obecnej działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha. Kolegium uznało, że przedmiotowa decyzja w części, w jakiej dotyczyła gruntu pochodzącego z dawnej hipoteki " [...], rażąco naruszała prawo, to jest art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) - w ten sposób, że naruszała prawa osób trzecich, tj. następców prawnych przeddekretowego właściciela części nieruchomości uwłaszczonej. Przywołało też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2005 r. (I SA/Wa 1800/04, LEX nr 198983), w którym Sąd stwierdził: "O naruszeniu praw osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i ywłaszczaniu nieruchomości można mówić wówczas, gdy przy zbiegu uprawnień państwowych osób prawnych z art. 2 ust. 1 ustawy, z uprawnieniami związanymi z prawem własności do tego gruntu innych osób, dajemy pierwszeństwo uprawnionym z art. 2 ust. 1 ustawy, pozbawiając przez to osoby trzecie uprawnień związanych z tym gruntem. Stwierdzenie w art. 2 ust. 1 ustawy, że uprawienia tego przepisu nie naruszają praw osób trzecich, oznacza danie przez ustawodawcę pierwszeństwa uprawnieniom osób trzecich ". Kolegium dodało, iż decyzja ta także w sposób rażący narusza art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października. 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych art. 7 dekretu ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Do czasu rozstrzygnięcia o prawach wynikających z przepisu tego dekretu nieruchomość nie mogła być rozdysponowana na rzecz osób trzecich. Pierwszeństwo dotychczasowego właściciela nieruchomości wynikające z dekretu [...] ma charakter bezwzględnie obowiązujący, gdyż ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innych osób możliwe jest dopiero w przypadku negatywnego rozpoznaniu wniosku zgłoszonego na podstawie dekretu. Kolegium uznało też, że w sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. złożyło Miejskie [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. Po rozpoznaniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. podzielając w całości argumentację poprzedniego składu orzekającego. Kolegium ponownie podniosło, iż Zarząd [...] nie był uprawniony do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1994 r. przed rozpoznaniem wniosku byłego właściciela nieruchomości warszawskiej złożonego w trybie dekretu. Dodało, że Miejskiego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. jest W. [...] w formie spółki prawa handlowego, powołanej w celu realizacji obowiązków samorządu i wynikających z nich zadań własnych w ramach gospodarki komunalnej. Spółka powstała wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego o tej samej nazwie. Powyższe nie czyni jednak zmiany podmiotu, a jedynie zmianę statusu prawnego tegoż podmiotu. Organ odniósł się również do pozostałych zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących braku dokumentów potwierdzających, że obszar nieruchomości o pow. [...] ha był objęty orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1962 r., nie złożenia wniosku dekretowego oraz nie zapoznaniem skarżącego z aktami sprawy, uznając je ostatecznie za niezasadne. Na tę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miejskie [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. - wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie: - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 492 §1 kodeksu spółek handlowych poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, - prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracyjnym z mocy art. 7, 77, i 110 107 kpa polegających na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności tj. co miało istotny wpływ na wynik postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1994 r., stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonym jako działki nr [...] oraz nieodpłatne nabycie budynków , budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, została wydana na podstawie art.2 ust.1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). W dniu wejścia w życie powołanej wyżej ustawy, tj. 5 grudnia 1990 r., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gmin (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, z mocy prawa stały się przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób (art.2 ust.1). Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie, także ex lege, przeszły na własność państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa (art.2 ust.2). Nabycie prawa do gruntu miało charakter nieodpłatny, natomiast nabycie własności budynków co do zasady zostało uregulowane jako odpłatne, chyba że obiekty te były wybudowane ze środków własnych osób uprawnionych lub ze środków ich poprzedników prawnych. Przejście praw stwierdzał decyzją wojewoda w odniesieniu do gruntów państwowych albo zarząd gminy, w odniesieniu do gruntów gminnych (art.2 ust.3), które to decyzje wobec charakteru nabycia mają charakter deklaratoryjny. Jednocześnie ustawodawca w art. 2 ust.1 powołanej na wstępie ustawy zawarł zastrzeżenie, że uwłaszczenie państwowych osób prawnych nie narusza praw osób trzecich. Uwarunkowanie nabycia przez państwowe osoby prawne z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntu oraz własności znajdujących się na tym gruncie budynków i innych urządzeń nie naruszaniem praw osób trzecich, uwzględniało istniejące w dniu wejścia w życie ustawy prawa podmiotowe tych osób, wynikające bądź z innych aktów prawnych, bądź z przysługujących tym osobom praw właścicielskich do gruntu. Na gruncie wskazanego wyżej stanu prawnego orzecznictwo sądowe ukształtowało wykładnię użytego w art.2 ust.1 wymienionej ustawy zwrotu " nie narusza praw osób trzecich". O naruszeniu praw osób trzecich można mówić wówczas, gdy przy zbiegu uprawnień państwowych osób prawnych z art.2 ust.1 omawianej ustawy, z uprawnieniami związanymi z prawem własności do tego gruntu innych osób, dajemy pierwszeństwo uprawnionym z art.2 ust.1 ustawy, pozbawiając przez to osoby trzecie uprawnień związanych z tym gruntem (por. Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Gerard Bieniek, Eugeniusz Mzyk i inni, wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2007 r., str.618). Ugruntowany jest również pogląd, iż stwierdzenie przez ustawodawcę, że nabycie użytkowania wieczystego oraz własności budynków nie może naruszać praw osób trzecich oznacza, że ustawodawca dał pierwszeństwo uprawnieniom osób trzecich. Odnosząc dalsze rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że jej istota sprowadza się do dokonania oceny, czy organ nadzoru prawidłowo wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1994 r. w części odnoszącej się do gruntu stanowiącego część obecnej działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha w sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego został złożony do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w dniu [...] lipca 1993 r., a stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia [...] listopada 1962 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego nastąpiło decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 1999 r nr [...]. Innymi słowy, czy w sytuacji, gdy w dacie wejścia w życie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, czyli w dniu 5 grudnia 1990 r., nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich oraz przy funkcjonującym w obrocie prawnym ostatecznym orzeczeniu o odmowie przyznania prawa własności czasowej, można mówić o naruszeniu praw osób trzecich. W tej kwestii zacząć należy od rozważenia skutków, jakie wywołuje decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez wiele lat funkcjonowały dwa poglądy odnośnie skutków jakie wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji , w oparciu o którą wydano inną decyzję. Według pierwszego poglądu "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana inna decyzja (zależna), nie stanowi podstawy z art. 145 §1 pkt 8 K.p.a. do wznowienia postępowania w stosunku do tej drugiej decyzji (zależnej), lecz stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 §1 pkt 2 K.p.a.), gdyż stwierdzenie nieważności decyzji powoduje skutki prawne z mocą ex tunc, a uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania – ex nunc". (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 422/10 i wyrok NSA z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 825/10). Powyższe stanowisko przyjmuje założenie, że jeśli decyzja zależna była oparta na decyzji, której w wyniku stwierdzenia nieważności skutki prawne zostały zniesione od dnia jej wydania, to także decyzja zależna wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ administracji nie był właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością. Drugi pogląd został wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 36/99; z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt II OSK 101/05; z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1880/06; z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 901/08. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w nich, że stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu, o którą została wydana decyzja zależna, stanowi przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 K.p.a. i nie prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej. Stanowisko to było konsekwentnie podtrzymywane przed 2004 r. przez Sąd Najwyższy (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1993 r., sygn. akt III ARN 50/93, wyrok SN z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. akt III ARN 21/96). Przywołane rozbieżności w orzecznictwie spowodowały podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchwały z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt OPS 2/12 ( opublik. w CBOSA) , w której wskazano , że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Skoro zatem decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej wywołuje skutek ex tunc, to oznacza, że w dacie podejmowania kwestionowanej w tym postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej, nie był rozpoznany wniosek przedwojennych współwłaścicieli nieruchomości o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu. Wynika z powyższego, że stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej oznacza, że co do części uwłaszczonej nieruchomości, postępowanie o przyznanie prawa następcom prawnym byłych współwłaścicieli jest w toku. Dotychczasowi współwłaściciele , a w niniejszej sprawie jej następcy prawni , uzyskali status prawny osoby trzeciej w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy będącej podstawą wydania kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. I OSK 660/05, publ. Lex nr 209147: "Stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa do nieruchomości [...] pociąga za sobą tek skutek, że były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny staje się osobą trzecią w rozumieniu art. 2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i stroną postępowania uwłaszczeniowego, którego przedmiotem jest nieruchomość objęta stwierdzeniem nieważności. Uwłaszczenie praw tych osób nie może naruszyć. Konsekwencją stwierdzenia nieważności orzeczenia dot. prawa do nieruchomości [...] jest również i to, że były właściciel lub jego następca prawny może domagać się wzruszenia decyzji o uwłaszczeniu w trybie nadzorczym, na podstawie art.156 §1 pkt 2 k.p.a.". Skoro zatem kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja uwłaszczeniowa naruszała prawa następców prawnych przedwojennych współwłaścicieli nieruchomości, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oceniło, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i zakwalifikował to naruszenie jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 k.p.a. Prawidłowo również organ nadzoru ocenił, że w sprawie nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne i nie ma zastosowania art.156 § 2 k.p.a. Odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Wobec tego jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, to wówczas skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Decyzja wywoła nieodwracalny skutek wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy prawa procesowego, stanowiące podstawę do działania dla organu administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Od skutków prawnych, które wywołała (bezpośrednio) decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, należy odróżnić skutki prawne (dotyczące tego samego przedmiotu) wywołane późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi, skutki te nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez wcześniejszą decyzję. Ponadto nie można uznać, że nieodwracalny skutek prawny wywołany określoną decyzją następuje wtedy, gdy w wyniku samego tylko stwierdzenia jej nieważności nie zostanie przywrócony poprzedni stan prawny, gdyż nie chodzi o "nieodwracalność" skutków prawnych w ogóle, ale przede wszystkim o "odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności (por. uchwałę NSA z dnia 20 marca 2000 r., sygn. akt OPS 14/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 93). Podsumowując należy uznać, że zasadniczy sens instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej polega na tym, że w każdym wypadku decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zniesione skutki prawne, które decyzja taka wywołała. Wyjątek od tej zasady, polegający na tym, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 kpa), nie może być rozumiany i stosowany w taki sposób, iż podważony zostaje cel, któremu ta instytucja służy. Odstąpienie bowiem od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała. Dlatego też w każdej sprawie, w której wchodzi w rachubę możliwość zastosowania tej negatywnej przesłanki, konieczne jest szczególnie wnikliwe rozważenie, jakie skutki prawne wywołała kwestionowana decyzja oraz jakie są konsekwencje pozostawienia w obrocie prawnym decyzji obarczonej wadą nieważności. Należy bowiem odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, lecz wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. W ocenie Sądu sam fakt, iż prawo użytkowania nieruchomości nabyte na podstawie decyzji uwłaszczeniowej, zostało następnie przejęte wraz z całym majątkiem spółki Przedsiębiorstwa [...] (kolejnego następcę Przedsiębiorstwa [...]) na podstawie art. 492 §1 pkt 1 kodeksu spółek handlowych przez Miejskie [...] sp. z.o.o nie może przesądzać o tym, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przekształcenia podmiotowe państwowych czy też komunalnych osób prawnych dokonane po 5 grudnia 1990 r. i w konsekwencji zmiana właściciela majątku takich podmiotów, nie stanowią nieodwracalnego skutku prawnego. Pozostałe zarzuty skargi również należy uznać za niezasadne. Czynienie organowi zarzutu, że prowadząc postępowanie dowodowe naruszyły zasady procedury administracyjnej, obligujące organy do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością i podejmowania w tym celu wszelkich niezbędnych kroków oraz wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.pa.), jest w ocenie Sądu nieuprawnione. W aktach sprawy znajduje się opracowanie geodezyjne z rozliczeniem dawnej nieruchomości [...], sporządzone z dniu 31 marca 2014 r. przez geodetę uprawnionego J. O.. Z tego opracowania wynika, że obecna działka nr [...] stanowi część nieruchomości [...]. W aktach znajdują się również nie kserokopie, ale potwierdzone za zgodność z oryginałem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i akty notarialne dotyczące nabycia roszczeń do działki nr [...] przez T. S., decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz odpis aktu sprzedaży nieruchomości z dnia [...] lipca 1944 r. Organ orzekał zatem na podstawie kopii dokumentów, a nie jak twierdzi skarżący na podstawie nie p0otwierdzonych kserokopii dokumentów . Natomiast kwestia wniosku dekretowego w tej sprawie nie ma żadnego znaczenia w sytuacji znajdowania się w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] czerwca 1999 r. Tym samym zarzuty naruszenia przez organ zarówno prawa procesowego (art. 7, 77, 107, 109 i 110 kpa ) w zakresie wskazanym w skardze, należy uznać za całkowicie niezasadne. Podsumowując, Sąd uznał, że obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło