II SA/Sz 1015/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] nr [...]. W dniu 10 maja 2016 r., B.S. wystąpił do MOPS z wnioskiem o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 2 pkt 4, art. 3, art. 5 ust. 4-4b, art. 7-9, art. 11, art. 15b, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 26, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), Zastępca Kierownika M O P S , działający z upoważnienia Burmistrza Miasta , odmówił przyznania B. S. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, finansowanej z budżetu państwa, dla J. S. urodzonej w dniu [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji, organ na podstawie dokumentów załączonych do wniosku strony stwierdził, że przeciętny dochód rodziny wnioskodawcy powiększony o dochód uzyskany za rok [...] wyniósł [...] zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wyniósł [...] zł i był wyższy od kryterium dochodowego, które w przypadku rodziny wnioskodawcy wynosi [...] zł. Jak wskazał organ, przedmiotowy dochód wyliczono z uwzględnieniem: - dochodu wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia, - ryczałtu wnioskodawcy za udział w akcjach i szkoleniach ratowniczych, - dochodu żony wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia, - dochodu żony wnioskodawcy z tytułu sprzedaży mieszkania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. S. Argumentował, że dochód jego rodziny został znacznie zawyżony. Wyjaśnił, że dochód ze sprzedaży mieszkania został bezpośrednio przeznaczony na kupno i remont nowego mieszkania. Wnoszący odwołanie oświadczył, że kwota z tytułu sprzedaży mieszkania, w żaden sposób nie wpłynęła na miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 pkt 1 lit. d i art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]. Według Kolegium, po dokonaniu analizy akt sprawy, tj. dowodów na okoliczność uzyskanych w rodzinie dochodów z roku poprzedzającego złożenie wniosku, czyli w [...]r. uzyskanych przez wnioskodawcę oraz N. S., bezsprzecznie ustalono, że dochód miesięczny rodziny w [...]r. wyniósł [...] zł. Zdaniem Kolegium, dochód ten w przeliczeniu na osobę w rodzinie (cztery osoby) wyniósł [...] zł i był wyższy od kryterium dochodowego, które wynosi [...] zł. Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo i zgodnie z obowiązującym prawem i dowodami zebranymi w sprawie, ustalił dochód rodziny w [...] r., a zarzuty odwołującego się w zakresie uwzględnienia dochodu uzyskanego ze sprzedaży mieszkania, mimo przeznaczenia ich, jak twierdzi odwołujący się, na zakup i remont nowego mieszkania, były nieuzasadnione. Organ odwoławczy podkreślił, że w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji organ szczegółowo wyliczył dochody wnioskodawcy i jego żony, przyjęte za podstawę ustalenia wysokości dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie w [...] r. i kwotę przekroczenia dochodu na osobę w rodzinie w kwocie [...] zł. Jak uznało Kolegium, dochód uzyskany przez N.S. z tytułu sprzedaży mieszkania nie występuje w katalogu dochodów uzyskanych i utraconych, w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych, co nie oznacza, że nie stanowi on dochodu rodziny w roku zasiłkowym. B. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Według skarżącego, zaskarżoną decyzją organ niesłusznie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Stwierdził, że organy obu instancji zawyżyły dochód jego rodziny w roku [...] o pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania. Skarżący wyjaśnił, że powołany dochód został przeznaczony na kupno i remont nowego mieszkania i nie został opodatkowany, co potwierdzać ma przedłożone przez skarżącego organowi rozliczenie podatkowe. Zdaniem skarżącego, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od tego podatku są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości (o których mowa w art. 30e...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego, został wydany na własne cele mieszkaniowe. Skarżący zauważył, że organ pierwszej instancji, dysponował jego deklaracją podatkową. Wskazując na powyższe, skarżący stwierdził, że nieprzyznanie mu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka było krzywdzące. Skarżący podniósł, że do dochodu nie należy wliczać dochodów ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe. W związku z tym, skarżący uważa, że korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. W odpowiedzi na powyższą skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli odpowiada powszechnie obowiązującym przepisom prawa materialnego i przepisom prawa procesowego. Zauważyć również należy, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Kontrola dokonana, w świetle wyżej przedstawionych kryteriów orzekania, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga B. S. jest zasadna. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.). Stosownie do art. 2 pkt 4 tej ustawy, świadczeniem rodzinnym jest jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka. Zgodnie z brzmieniem art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jak wynika z akt sprawy, organ uznał, że na wyliczenie miesięcznego dochodu rodziny wnioskodawcy za rok [...], poprzedzający moment złożenia wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, wpływ miała okoliczność sprzedaży mieszkania małżonki skarżącego. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, że N. S. w [...] r. sprzedała mieszkanie uzyskując dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości [...] zł. Sąd zauważa więc, że istotny wpływ na wynik sprawy rozstrzygniętej w postępowaniu administracyjnym, mają prawidłowe działania organu, także na etapie prowadzenia przez niego postępowania wyjaśniającego. Będzie to miało bowiem znaczenie dla prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego lub procesowego. Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu, ocena prawna sprawy jest oceną faktycznego materiału ze stanowiska prawa. Postępowanie dowodowe nie tylko bowiem prowadzi do ustalenia stanu faktycznego sprawy, ale jest również warunkiem sine qua non oceny prawnej sprawy (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz, wyd. 13, Warszawa 2014, s. 76). Stosownie do art. 7 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest wyjaśnienie wnikliwe i wszechstronne stanu faktycznego sprawy. Wymaga to od organu wymienienia faktów wymagających stwierdzenia w danej sprawie oraz wskazania środków dowodowych służących temu ustaleniu. Zgodnie z art. 80 k.p.a., zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł oceny (wszechstronnej), organ winien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Ustalenia swe organ winien odzwierciedlić w treści uzasadnienia, które winno być pełne m.in. pod względem wyjaśnienia zmierzającego do ustalenia faktów, a także ustalenia ich znaczenia według normy prawnej. Organ winien zatem przedstawić wyjaśnienie zastosowania normy prawnej obowiązującej (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.), co jest elementem konstrukcji każdego prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej. Kierując się powyżej przedstawionymi kryteriami, Sąd dokonał kontroli legalności działania organów obu instancji w sprawie wywołanej wnioskiem skarżącego o przyznanie zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, i uznał, że organy obu instancji nie wypełniły wskazanych wymogów procesowych. Z punktu widzenia istotnej dla sprawy okoliczności uzyskania przez członka rodziny wnioskodawcy dochodu ze sprzedaży mieszkania, co rzutowało na ustalenie przekroczenia kryterium dochodowego ustawowo określonego w wysokości [...] zł i wynik sprawy, konieczne jest wyjaśnienie samej definicji dochodu, jakim ustawodawca posługuje się na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl, art. 3 pkt 2 wskazanej ustawy, dochód rodziny oznacza: sumę dochodów członków rodziny. Sąd w pełni podziela poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazujące, że do dochodu rodziny stanowiącego podstawę wyliczenia do ustalenia zasadności pomocy wynikającej z ustawy o świadczeniach rodzinnych nie należy wliczać dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym osoba korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku od osób fizycznych. W przypadku zatem, gdy strona uzyskała dochód ze sprzedaży nieruchomości i nie przeznaczyła go na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, dochód taki powinien być wliczony do dochodu rodziny, gdyż w myśl art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych - podlega opodatkowaniu. Jeśli jednak dochód ten nie podlega opodatkowaniu (gdyż jest z niego zwolniony), to nie powinien być wliczany do dochodu rodziny dla celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 350/14 oraz wyrok WSA z 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 520/13 oraz wyroki WSA: z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 87/14i z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn.. akt II SA/Łd 172/14; wyrok WSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 542/15, opublikowane w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie podziela tym samym stanowiska organów obu instancji, które sprowadzało się do uznania, że nie miała znaczenia dla wyniku sprawy okoliczność czy uzyskane przez członka rodziny skarżącego, środki ze sprzedaży w[...]r. mieszkania zostały przeznaczone na zakup i remont mieszkania, co stanowiłoby podstawę do zwolnienia tego dochodu od podatku dochodowego. W ocenie Sądu, pominięcie i niewyjaśnienie w dostateczny sposób powyższej okoliczności miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem dać wiarę okoliczności podnoszonej przez stronę, tj. spożytkowania środków ze sprzedaży lokalu na zakup i remont nowego lokalu, to wyliczenie dochodu strony mogłoby być inne. Okoliczność tę skarżący podnosił już na etapie wniesienia odwołania, co nie spotkało się z właściwą reakcją organu odwoławczego. Obowiązkiem organu było zatem nie tylko ustalenie prawdziwości faktu sprzedaży mieszkania żony skarżącego, ale jednocześnie, wyjaśnienie jakiej wysokości środki finansowe pochodzące ze sprzedaży zostały poświęcone na zakup i remont nowego mieszkania i następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, uwzględnienie uzyskanych danych w wyliczeniu dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu, w świetle powyższego, pozostaje otwarta kwestia zasadności przyznania przez organ skarżącemu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Merytoryczna ocena zastosowania normy materialnoprawnej nie była całkowicie możliwa, skoro działaniom organów towarzyszyły naruszenia reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego a konieczny zakres niewyjaśnionych faktów był na tyle obszerny, że skutkować musiał uchyleniem przez Sąd zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, z powodu naruszenia przepisów z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie dostrzegając tych wadliwości organu pierwszej instancji, dopuścił się tym samym naruszenia wskazanych przepisów k.p.a., a także naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pomocy społecznej z dnia 18 maja 2016 r. Ponownie rozpatrujący sprawę organ, ma obowiązek zastosowania się do oceny prawnej oraz wskazań Sądu przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia. W pierwszej kolejności organ winien zbadać okoliczność sprzedaży mieszkania przez żonę skarżącego i wykorzystania środków z tej sprzedaży na zakup i remont nowego mieszkania dla rodziny wnioskodawcy, w zależności od uzyskanych informacji organ winien dokonać odpowiedniej oceny zaistniałych i udokumentowanych faktów i ustalenia czy dochód z tego tytułu podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. W wyliczeniu służącym ustaleniu, czy wniosek skarżącego spełnienia kryterium dochodowe, określone w art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych organ winien uwzględnić powyższe ustalenia, zgodnie z wyżej prezentowaną wykładnią art. 3 pkt 1 lit. a tej ustawy. Wszystkie wyżej wskazane okoliczności, a także inne ustawowe wymagania niezbędne do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, organ winien odzwierciedlić w treści uzasadnienia swej decyzji. Z tych przyczyn, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz przerzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.