II OSK 1695/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak /spr./ sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 734/16 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r. oddalił skargę A. sp. z o.o. w B. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej ŚPWIS) z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie choroby zawodowej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u W. S. chorobę zawodową – zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367). Rozstrzygnięcie to oparto na ocenie narażenia zawodowego, potwierdzającej fakt takiego narażenia pracownika podczas zatrudnienia w latach 2006-2008 w A. sp. z o.o. w B. oraz od roku 2008 do "nadal" w F. S.A. w B., a także na orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych w S. ŚPWIS, po rozpoznaniu odwołania A. sp. z o.o. w B., decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki choroby zawodowej zawarte w art. 2351 Kodeksu pracy (dalej k.p.), gdyż postępowanie wyjaśniające potwierdziło występowanie narażenia zawodowego w obu zakładach pracy, którym doręczono decyzję, a choroba zawodowa została rozpoznana przez uprawnioną placówkę medyczną. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w ramach tego postępowania nie ustala się stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy, ani nie wskazuje się zakładu, w którym doszło do zachorowania. A. sp. z o.o. złożyła skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 2351 k.p., gdyż chorobę rozpoznano po upływie przewidzianego w rozporządzeniu okresu 1 roku; art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnej dokumentacji medycznej pracownika, w tym z okresu pracy przed podjęciem pracy u skarżącej oraz po jej zakończeniu – w celu ustalenia przyczyn powstania choroby już 8 lat temu i jej ewentualnego związku z pracą wykonywaną w skarżącej Spółce; art. 15 w zw. z art. 11 k.p.a. przez nieodniesienie się przez organ odwoławczy do kwestii okresu, w jakim wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Zdaniem Sądu chybione są zarzuty podniesione przez skarżącą, która w istocie nie kwestionuje wystąpienia u W. S. choroby zawodowej określonej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, ani też występowania narażenia zawodowego podczas zatrudnienia tego pracownika zarówno u siebie, jak i w drugim zakładzie pracy objętym ustaleniami organów sanitarnych. Ustalenia te, zdaniem Sądu, nie budzą żadnych zastrzeżeń. W zakresie narażenia zawodowego zostały one oparte na zgromadzonym materiale dowodowym obejmującym m.in. karty narażenia zawodowego. W przypadku skarżącej karta taka zawiera szczegółowy opis czynności wykonywanych przez pracownika, potwierdzony przez pracownika skarżącej specjalizującego się w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, który to opis wskazuje cały okres zatrudnienia pracownika u skarżącej jako okres narażenia zawodowego na powstanie choroby zawodowej cieśni nadgarstka. Z kolei kwestie medyczne zostały ocenione w orzeczeniu lekarskim rozpoznającym tą chorobę zawodową. Tak więc przesłanki z art. 2351 k.p. zostały, w ocenie Sądu, w pełni wyczerpane. W sytuacji, gdy pracownik nadal jest zatrudniony w drugim zakładzie pracy w warunkach narażenia zawodowego, bezprzedmiotowy jest zarzut związany z zapisem w wykazie chorób zawodowych o rocznym terminie upoważniającym do rozpoznania choroby mimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Dotyczy to bowiem ostatecznego zakończenia pracy w takim narażeniu, a nie pracy w poszczególnych zakładach pracy. Natomiast trafnie podniósł organ odwoławczy, że w przypadku, gdy narażenie to występowało w więcej niż jednym zakładzie, organy sanitarne nie ustalają, w którym zakładzie doszło do zachorowania, ani jaki jest współudział poszczególnego zatrudnienia w powstaniu choroby zawodowej. Z § 8 ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wynika jedynie obowiązek doręczenia decyzji w przedmiocie choroby zawodowej pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Ponieważ takie hipotetyczne następstwa mogły się wiązać z zatrudnieniem pracownika w skarżącej Spółce, co wykazał zgromadzony materiał dowodowy, to przesłanie tej Spółce decyzji było prawidłowe. Sprawa została więc przez organ sanitarny należycie wyjaśniona, a merytoryczne jej rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Skargą kasacyjną A. sp. z o.o. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 2352 k.p., przez jego niezastosowanie, podczas gdy ww. przepis wskazuje, że jego hipoteza odnosi się do pracodawcy, u którego świadczono pracę w okresie oznaczonym w wykazie chorób zawodowych (w przedmiotowej sprawie 1 rok), co wskazuje, iż odpowiedzialność za narażenie W. S. na wystąpienie choroby obwodowej układu nerwowego obciąża wyłącznie jej ostatniego pracodawcę, a nie również A. sp. z o.o., u którego W. S. nie wykonuje pracy od 2008 r.; 2) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze, przede wszystkim naruszenia art. 2352 k.p. poprzez rozpoznanie choroby zawodowej byłego pracownika skarżącego w okresie po zakończeniu świadczenia u niego pracy, bez udokumentowania objawów choroby, jej etiologii oraz po ustaniu okresu ustalonego w wykazie chorób zawodowych, tj. 1 roku. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w obydwu instancjach, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Przepis art. 235² k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia tego unormowania, "poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w/w przepis wskazuje, że jego hipoteza odnosi się do pracodawcy, u którego świadczono pracę w okresie oznaczonym w wykazie chorób zawodowych (w przedmiotowej sprawie 1 rok), co wskazuje, iż odpowiedzialność za narażenie W. S. na wystąpienie choroby obwodowej układu nerwowego obciąża wyłącznie jej ostatniego pracodawcę, a nie również A. sp. z o.o., u którego W. S. nie wykonuje pracy od 2008 r." stwierdzić należy, że – wbrew wywodom skarżącej kasacyjnie Spółki – przepis ten nie ogranicza możliwości ustalenia wykonywania zatrudnienia w narażeniu zawodowym jedynie do ostatniego zakładu pracy. Istotna jest bowiem praca w narażeniu zawodowym wykonywana podczas całego zatrudnienia pracownika, a nie tylko w ostatnim zakładzie pracy. Jeżeli osoba cierpiąca na chorobę zawodową pracowała w narażeniu zawodowym w jednym zakładzie pracy przez wiele lat, a w drugim np. tylko kilka tygodni, to nie można w takim przypadku pominąć wielu lat pracy w narażeniu w poprzednim zakładzie. Dane schorzenie z reguły jest rezultatem wykonywania zatrudnienia w narażeniu zawodowym przez całe lata, dlatego należy uwzględnić wszystkie miejsca pracy, w których narażenie to występowało. Nie oznacza to jednak, że zawsze każdy z tych zakładów pracy będzie odpowiedzialny za powstanie choroby zawodowej. Ta problematyka jednak nie jest rozstrzygana w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem administracyjnym, w którym nie jest możliwe dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych. Decyzja podejmowana w tym postępowaniu ma charakter deklaratoryjny i przesłanie jej byłemu pracodawcy nie oznacza, że jest on winnym stwierdzonej choroby zawodowej, albowiem organ inspekcji sanitarnej ustala jedynie, czy jej istnienie jest wynikiem narażenia zawodowego (por. np. wyrok NSA z 25 listopada 2011 r., II OSK 1739/11, LEX nr 1152022). Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 2352 k.p. nie jest w tej sytuacji zasadny. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. zauważyć trzeba, że uwzględniając normatywną treść art. 141 § 4 p.p.s.a., prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przeprowadził kontrolę ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, jak i zastosowanie przepisów prawa materialnego w ramach kontroli działalności administracji publicznej. Wyjaśnił też podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawił zarzuty skargi, a także stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku o wskazanej wyżej treści. Sąd I instancji dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano ponadto, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na nieodniesieniu się w treści uzasadnienia do podniesionych w skardze zarzutów, mógłby odnieść skutek tylko wtedy, gdyby Sąd I instancji pominął istotne dla oceny sprawy argumenty skargi, bowiem z przepisu tego nie wynika obowiązek sądu do ustosunkowywania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze (por. np. wyrok NSA z 17 lutego 2010 r., II FSK 1511/08). W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis art. 57a nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy on skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej, nie zaś sprawy dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyrok NSA z 13 marca 2019 r., II GSK 2349/17, LEX nr 2642204). W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie miał potrzeby jej rozpatrywania w szerszym zakresie niż to uczynił, a rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem (a nie innej sprawy w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), rozpoznając jej istotę i nie przekraczając jej granic. Nie naruszył zatem przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Podkreślić ponadto należy, że nie jest naruszeniem unormowań zawartych w art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. wyrażenie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego oceny innej od oczekiwanej przez stronę. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest więc również zasadny. Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.