I SA/Sz 29/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia wierzytelności z zajęcia zabezpieczającego oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 9 listopada 2016 r. nr [...] odmawiające [...] spółce z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwanej: Spółką) zwolnienia wierzytelności z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego w [...] S.A. w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie zarządzeń zabezpieczenia nr: [...]. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] (organ egzekucyjny), prowadząc przeciwko Spółce postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzeń zabezpieczenia nr: [...] z dnia 2 września 2016 r. (nr sprawy [...]), zawiadomieniem z dnia 7 września 2016 r. nr [...] dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego spółki w [...]. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia doręczono Spółce w dniu 26 września 2016 r. Pismem z dnia 19 września 2016 r. [...] poinformował o przyjęciu zajęcia zabezpieczającego. Następnie w dniu 6 października 2016 r. przekazał do organu egzekucyjnego kwotę [....] zł. W związku z zablokowaniem konta firmowego prowadzonego przez [...] Spółka pismem z dnia 24 października 2016 r. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie z zabezpieczenia kwoty [...] zł na zapłacenie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2016 r. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r., wydanym na podstawie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 - zwanej dalej: "u.p.e.a."), Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] odmówił zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w [....] wskazując, że nie ustalono innych składników majątku mogących być przedmiotem zabezpieczenia. W zażaleniu na ww. postanowienie zarzucono naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie wszelkich okoliczności sprawy, przede wszystkim przesłanki ważnego interesu, co doprowadziło do przedwczesnej odmowy zwolnienia z zajęcia środków majątkowych zobowiązanej. Po rozpoznaniu zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy, powołując się na pogląd prezentowany w orzecznictwie, wskazał, że Spółka musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych ale także wykazać, że możliwe jest przeprowadzenie egzekucji z innych należących do niej składników majątkowych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania zażaleniowego ustalono, że Spółka już wcześniej ubiegała się o zwolnieni kwot z zabezpieczenia. W odpowiedzi na wniosek Spółki z dnia 26 września 2016 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] wyraził zgodę na zwolnienie kwoty [...] zł tytułem zapłaty za VAT za [...] r. Kolejny wniosek strony z dnia 13 października 2016 r. dotyczył zwolnienia kwoty [...] zł z przeznaczeniem na bieżące wydatki Spółki - nie został zaaprobowany przez organ egzekucyjny (postanowienie z dnia 18 października 2016 r. nr [....]). Powyższe – w ocenie organu II instancji - wskazywało, że Spółka traktuje środki uzyskane tytułem zabezpieczenia jako źródło finansowania części bieżących wydatków, a na taki sposób finansowania nie sposób się zgodzić. Organ odwoławczy podniósł w dalszej kolejności, że dokumenty zgromadzone w aktach sprawy wskazywały, że łączna kwota zabezpieczenia wynosiła [...] zł, a dotychczas tytułem zabezpieczenia uzyskano z Banku jedynie [...] zł. Kwota do zabezpieczenia była zatem niewspółmierna do środków pieniężnych zabezpieczonych na koncie depozytowym. Zdaniem organu z analizy treści wniosku z dnia 24 października 2016 r. a także zażalenia wynikało, że Spółka nie wskazała żadnego innego składnika majątku, z którego możliwe byłoby rzeczywiste zabezpieczenie przewidywanych zobowiązań. Skoro na dotychczasowym etapie postępowania organ nie zdołał ustalić innych składników majątku służących zabezpieczeniu przewidywanych zaległości i Spółka takich nie wskazała, nie sposób uznać, aby istniały uzasadnione podstawy do zwolnienia dalszych kwot spod zabezpieczenia. Jak podkreślił organ, w ramach postępowania zabezpieczającego nie można przedkładać interesu zobowiązanego ponad interes wierzyciela zaś przy rozpoznaniu wniosku z art. 13 u.p.e.a. organ winien kierować się nie tylko ważnym interesem zobowiązanego, ale również interesem wierzyciela, którego nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (zabezpieczenia). Zwolnienie z zabezpieczenia dalszych kwot z rachunku bankowego w [....]. w tak ustalonym stanie faktycznym mogłoby doprowadzić do pozbawienia się jakiegokolwiek zabezpieczenia, co w dalszym postępowaniu oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów: - art 13 u.p.e.a., poprzez niezbadanie wszelkich okoliczności sprawy i przesłanek określonych w tym przepisie, przede wszystkim nierozważenie przesłanki ważnego interesu, co doprowadziło do przedwczesnej odmowy zwolnienia z zajęcia środków majątkowych zobowiązanej Spółki, - art. 233 § 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji faktycznej i prawnej do tego nieuprawniającej a zobowiązującej organ II instancji do uchylenia postanowienia organu I instancji. Uzasadniając skargę podała, że powoływanie się w uzasadnieniu na interes wierzyciela stanowi zaprzeczenie sensu wprowadzenia w art. 13 u.p.e.a. instytucji zwolnienia spod egzekucji, który ma na celu ochronę interesów zobowiązanego. Wskazała, że organy nie rozważyły ważnego interesu skarżącej a w ramach tej przesłanki okoliczności braku środków na kontynuowanie działalności gospodarczej i realizację zobowiązań publicznoprawnych tj. podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r. Zdaniem skarżącej, spełnienie przesłanki ważnego interesu wiąże się z istnieniem po jej stronie szczególnych okoliczności powodujących, że odmowa zwolnienia może zachwiać podstawami funkcjonowania (egzystencji) zobowiązanego. Zarzuciła, z powołaniem się na poglądy NSA w wyroku z 10 marca 2009 r. sygn. akt IFSK 31/08, iż Dyrektor Izby Skarbowej w [...] dopuścił się naruszenia art. 13 u.p.e.a. poprzez niezbadanie wszystkich przesłanek przewidzianych tym przepisem a także wykroczenie poza swobodę uznania administracyjnego, co nosi znamiona dowolności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przedmiotem kontrolowanej przez sąd sprawy administracyjnej jest kwestia zwolnienia z zabezpieczenia kwoty [...] zł zajętej na rachunku bankowym prowadzonym przez [...]. Stosownie do art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.- dalej u.p.e.a.), organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r., III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 789/08, Lex nr 863802). Wskazać także należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96 - publikowane w CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427). To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca nie wykazała, aby "jej ważny interes" przemawiał za zwolnieniem z zabezpieczenia na rachunku bankowym. Nie wskazała także innych składników swojego majątku z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Skarżąca we wniosku z dnia 22 listopada 2016 r. podała, że wnosi o zwolnienie kwoty z zabezpieczenia celem zapłaty należnego podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r. Jak zaś wyżej podkreślono, aby określony składnik majątku został zwolniony spod egzekucji zobowiązany powinien przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za jego zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też nie może prowadzić do takich sytuacji, w których egzekucja okaże się bezskuteczna. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej argumenty należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wskazała ani okoliczności przemawiających za zwolnieniem wierzytelności z rachunku bankowego, ani tego, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników jej majątku. Organy wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się odmawiając zwolnienia z zabezpieczenia żądanej przez spółkę kwoty. Wskazały, że z postępowania spółki polegającego na tym, że po raz kolejny zwraca się o zwolnienie części kwoty zajętej na rachunku bankowym celem zapłaty podatku VAT w istocie świadczy o tym, że skarżąca traktuje środki uzyskane tytułem zabezpieczenia jako źródło finansowania części jej bieżących wydatków. Wskazać także należy, że kolejne zwolnienie z zabezpieczenia podatkowego na rachunku bankowym, będzie prowadziło do kolejnego uszczuplenia kwoty przekazywanej przez bank na zabezpieczenie. Spółka prowadząc działalność gospodarczą i uzyskując z tej działalności dochody nie może być finansowana z kwoty zabezpieczonej na poczet należności w podatku od towarów i usług. Wskazać także należy, że spółka sprzedając swoje usługi - jako podatnik podatku od towarów i usług - pobierała podatek należny, który następnie winien być przez nią odprowadzony. Natomiast wnioskując o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych w kwocie [...] zł celem zapłaty należnego podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r. w zamian nie zaproponowała innego składnika majątkowego, na którym można zabezpieczyć pozostałą kwotę zabezpieczenia w wysokości [...] zł objętą zarządzeniami zabezpieczenia o numerach [...] Tym samym podzielić należy stanowisko zaprezentowane przez organy podatkowe. Ponadto wskazać należy, że okoliczność, iż jeden ze złożonych wcześniej wniosków został pozytywnie rozpatrzony nie może przesądzać o tym, że organ egzekucyjny w przypadku złożenia kolejnego identycznego wniosku jest zobowiązany do załatwienia go na korzyść strony. Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) skargę oddalić, gdyż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.