I SA/Kr 1439/16

|Sygn. akt I SA/Kr 1439/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 9 lutego 2017 r., sprawy ze skargi A. M.-M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 19 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego - skargę oddala - Wnioskiem z daty wpływu 26 kwietnia 2016 r. A. M.-M. zwróciła się do Ministra Rozwoju i Finansów o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z wystąpieniem wnioskodawczyni ze spółki jawnej. Z uwagi na fakt, iż wniosek nie spełniał wymogów formalnych, pismem z 15 czerwca 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do jego uzupełnienia w terminie siedmiu dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Pismo to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyni 20 czerwca 2016 r. (data potwierdzenia odbioru). Kolejno w dniu 5 lipca 2016 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, nadany w placówce pocztowej 29 czerwca 2016 r., do którego dołączono pismo z 24 czerwca 2016 r. (uzupełnienie wniosku). W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej, działający w imieniu Ministra Finansów, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. nr [...], odmówił A. M.-M. przywrócenia terminu do uzupełnienie braków formalnych wniosku, wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminowi doszło bez jej winy. W zażaleniu strona zarzuciła naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, iż uchybiła ona terminowi do wniesienia pisma procesowego stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu podatkowego, w wyniku jej zawinionego działania, a w konsekwencji naruszenie art. 162 § 1 w związku z art. 163 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie postanowienia w całości oraz przywrócenie terminu do złożenia pisma procesowego stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu podatkowego. Uzasadniając powyższe zarzuty, wskazano, że zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawo pocztowe "nadanie" jest tożsame z poleceniem doręczenia przesyłki zgodnie z umową o świadczenie usług pocztowych. Nadto powołano również orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OZ 218/16), zgodnie z którym potwierdzenie nadania, jako dokument urzędowy zgodnie z art. 76 § 2 K.p.a., stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sadowym (...). Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej, działający w imieniu Ministra Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji przywołał treść stosownych w tym przedmiocie przepisów Ordynacji podatkowej i wskazał, że postanowienie organu I instancji odpowiada prawu. Następnie przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że pełnomocnik strony wyjaśnił, że dnia 27 czerwca 2016 r. nadał w placówce pocztowej odpowiedź na ww. wezwanie. Dnia 29 czerwca 2016 r. pismo zostało doręczone przez operatora pocztowego na adres kancelarii pełnomocnika wnioskodawczyni, zamiast do właściwego odbiorcy, tj. Biura Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej. Pismem z dnia 13 lipca 2016 r., skutecznie doręczonym w dniu 19 lipca 2016 r., wezwano pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez przesłanie uwierzytelnionej kserokopii koperty, w której 27 czerwca 2016 r. nadano przesyłkę pocztową, zawierającą odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W odpowiedzi na ww. wezwanie, ujętej w piśmie z 26 lipca 2016 r. (data wpływu do organu 29 lipca 2016 r.), pełnomocnik strony wskazał, że nie jest w posiadaniu przedmiotowej koperty ze względu na brak obowiązku jej przechowywania. Zauważył również, że stosownie do art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Stosownie zaś do art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej dokumenty urzędowe, a takimi są potwierdzenia nadania, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Wobec powyższych okoliczności faktycznych organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 6 ust. 1 - 3 Regulaminu świadczenia usług powszechnych z dnia 19 sierpnia 2014 r. w związku z art. 37 ust. 1 i art. 49 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2016 r., poz. 1113) - warunkiem wykonania usługi pocztowej jest prawidłowe oznaczenie danych określających nadawcę i adresata oraz ich adresy. W związku z powyższym stwierdzić należy, że wyłącznie prawidłowe (a więc umożliwiające skuteczne doręczenie przesyłki zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe) nadanie przesyłki w urzędzie pocztowym stanowi o dopełnieniu obowiązku wskazanego w art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W związku z faktem, jak podkreślono, że pełnomocnik strony nie przesłał do Biura uwierzytelnionej kserokopii koperty, w której pierwotnie nadano "uzupełnienie" wniosku (przesyłka nr [...]), a którą doręczono do nadawcy 29 czerwca 2016 r., uznać należy, że brak jego winy nie został w należyty sposób uprawdopodobniony. Nie jest bowiem możliwe ustalenie, czy przesyłka została zaadresowana w sposób prawidłowy, co z kolei jest niezbędne dla stwierdzenia, czy uchybienie terminu faktycznie nastąpiło z powodu omyłki operatora pocztowego, a nie pełnomocnika A. M.-M. Nadto organ II instancji wskazał, że strona w przedmiotowej sprawie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymagana jest szczególna staranność, przy wykonywaniu powierzonych mu czynności. Skoro powodem złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, było powzięcie wiadomości, że pismo zawierające to uzupełnienie nie dotarło do adresata, co ustalono na podstawie przesyłki zawierającej to pismo (doręczonej pełnomocnikowi, a nie [...] w B.), stwierdzić należy, że profesjonalny pełnomocnik obowiązany był do przechowywania tej przesyłki (wraz z kopertą) dla celów dowodowych. Nie do pogodzenia zatem z kryterium należytej staranności oczekiwanej od profesjonalnego pełnomocnika jest jego twierdzenie, że nie posiada koperty zawierającej ww. przesyłkę, gdyż nie musi jej posiadać. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. M.-M. działając przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie: - art. 191 w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niedokonanie oceny przedstawionego przez stronę materiału dowodowego w postaci uwierzytelnionej kopii pocztowej książki nadawczej. - art. 217 § 2 w związku z art. 210 § 4 i art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez uchybienie uzasadnieniu faktycznemu oraz prawnemu przedmiotowej decyzji - art. 17 ustawy Prawo pocztowe (w związku z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że zawarte w przedstawionym dokumencie zapisy nie odzwierciedlają stanu faktycznego. - art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez opierającą się tylko i wyłącznie na błędnym przeświadczeniu organu (a zarazem bezpodstawną) odmowę przywrócenia terminu pomimo uprawdopodobnienia braku winy strony, Wobec tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz, poprzedzającego go postanowienia z dnia 8 sierpnia 2015 r. i przywrócenie terminu do złożenia pisma procesowego stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu, o przeprowadzenie rozprawy oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej – "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w §1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, działającego z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, było postanowienie podjęte na podstawie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej "o.p.") odmawiające przywrócenia - na wniosek skarżącej z dnia 29 czerwca 2016 r. - terminu do uzupełnienia w trybie art. 169 § 1 o.p. braków formalnych wniosku o wydanie indywidulanej interpretacji prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, do którego dołączono pismo z dnia 24 czerwca 2016 r. będące uzupełnieniem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl art. 162 § 2 o.p podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, której był określony termin. Zauważyć należy, że ustawodawca uzależnił możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, od łącznego spełnienia następujących warunków: wniesienia podania z wnioskiem o przywrócenie terminu; złożenia wniosku w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; dokonania wraz z wniesieniem wniosku czynności, dla której określony był termin; uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku swojej winy w uchybieniu terminu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, takiej jak np. nagły atak zimy, przerwa w komunikacji, nagła choroba, powódź, pożar itp. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11. Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przepis art. 162 § 1 o.p. nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07). W niniejszej sprawie skarżąca działająca przez profesjonalnego pełnomocnika podniosła, że uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie indywidulanej interpretacji prawa podatkowego nie z własnej winy, wskazując, na pomyłkę operatora pocztowego, a mianowicie, że pismo zawierające odpowiedź na wezwanie do uzupełniania braków ww. wniosku zostało doręczone przez operatora pocztowego na adres kancelarii pełnomocnika wnioskodawczyni, zamiast do właściwego odbiorcy, tj. Biura Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej. Na potwierdzenie czego przedłożyła uwierzytelnioną kopię pocztowej książki nadawczej, z której wprost wynika, w jej ocenie, że prawidłowo oznaczono nadawcę i odbiorcę przesyłki, oraz, że nadano przesyłkę zawierającą ww. odpowiedź z zachowaniem ustawowego terminu. Dodatkowo w piśmie z dnia 26 lipca 2016 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazał, że nie posiada koperty, w której dnia 27 czerwca 2016 r. nadano ww. przesyłkę pocztową zawierającą przedmiotową odpowiedź, z uwagi na braku obowiązku jej przechowywania. Wobec powyższego, zgodzić należy się z organem podatkowym, iż tak sformułowane argumenty nie mogły być ocenione jako uprawdopodabniające brak winy w dochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie indywidulanej interpretacji prawa podatkowego, bowiem fakt, nieprzesłania organowi uwierzytelnionej kserokopii koperty w której pierwotnie nadano uzupełnienie wniosku nie pozwoliło ustalić, czy przesyłka została zaadresowana w sposób prawidłowy, a w konsekwencji nie pozwoliło stwierdzić, czy uchybienie terminu faktycznie nastąpiło z powodu omyłki operatora pocztowego, a nie pełnomocnika skarżącej. Nadto rację ma organ w twierdzeniu, że skoro powodem złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, było powzięcie wiadomości, że pismo zawierające to uzupełnienie nie dotarło do adresata, co ustalono na podstawie przesyłki zawierającej to pismo (doręczonej pełnomocnikowi, a nie [...] w B.), to zasadnym było zachowanie tej przesyłki (wraz z kopertą) przez profesjonalnego pełnomocnika dla celów dowodowych. Nie do pogodzenia zatem z kryterium należytej staranności oczekiwanej od profesjonalnego pełnomocnika jest jego twierdzenie, że nie posiada koperty zawierającej przedmiotową przesyłkę, ze względu na brak obowiązku jej przechowywania. Zauważyć należy, że nawet jeżeli pełnomocnik nie zachował ww. koperty, mógł uprawdopodobnić omyłkę operatora pocztowego w inny sposób, np. poprzez wszczęcie postępowania reklamacyjnego, zmierzającego do zweryfikowania podjętych przez operatora pocztowego czynności, związanych z doręczeniem przesyłki, czego jednak nie uczynił, a co mogłoby w tej sytuacji świadczyć o zachowaniu przez niego należytej staranności. Podkreślić w tym miejscu należy, że w razie, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, profesjonalny pełnomocnik przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych podlega bardziej rygorystycznym kryteriom oceny ze względu na posiadaną przez siebie wiedzę z zakresu prawa i znajomość procedury sądowej. Tym samym zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest ona od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Podkreślić należy, że w sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 148/14; postanowienia NSA z dnia: 18 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 498/14; 15 października 2014 r., sygn. akt I FZ 394/14; 11 czerwca 2014r., sygn. akt I FZ 149/14). Skoro więc, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu o przywrócenie którego wnioskowała w niniejszej sprawie, to zaskarżone postanowienie należało uznać za odpowiadające prawu. Stąd też Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznając skargę za nieuzasadnioną orzekł jak w sentencji wyroku.