II OSK 1239/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-03-12
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Roman Ciąglewicz, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, której nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, ma przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie zaakceptował stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym skarżący nie posiadał legitymacji procesowej do skutecznego zainicjowania postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Kluczowe dla ustalenia kręgu stron w sprawach pozwoleń na budowę, zarówno w trybie zwykłym, jak i nadzwyczajnym, jest ustalenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego. Właściciel lokalu spółdzielczego może być stroną postępowania tylko wtedy, gdy wykaże własny, zindywidualizowany interes prawny, a nie tylko ogólny interes mieszkańców czy roszczenia wynikające z podziału nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta utrzymywała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy o pozwoleniu na budowę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, kwestionując m.in. brak przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant sekretarz sądowy Eliza Wróbel po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2253/16 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 8 września 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2253/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) oddalił skargę P. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2015 r., umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] marca 2013 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, garażem podziemnym, infrastrukturą techniczną, drogową i zjazdami z drogi publicznej, elementami zagospodarowania terenu na działce nr ew. [...],[...] oraz na działce nr [...] i na części działki nr ew. [...] przy ul. [...]róg [...] w W.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. R. zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego:
• art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 w zw. z art. 61 pkt 1 oraz art. 3 pkt 9 i pkt 20 ustawy Prawo budowlane oraz § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) poprzez uznanie, iż inwestycja będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji, nie oddziaływuje na nieruchomość, której współwłaścicielem jest skarżący i że lokale mieszkaniowe skarżących w niniejszym postępowaniu nie znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji;
• art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 9 i pkt 20, art. 5 i art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i art. 40 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, poprzez stwierdzenie, iż P. R. nie ma przymiotu strony w dochodzeniu wszczęcia postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 marca 2013 r.;
• art. 33, art. 35, art. 61 pkt 1 poprzez zignorowanie faktu, iż w toku postępowania nie był badany wpływ inwestycji na zagospodarowanie osiedla, na terenie którego toczy się inwestycja – tj. całego terenu byłej działki nr ew. 7/9 z obr. 1-11-09;
II. naruszenie przepisów postępowania:
• art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
• art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez ograniczenie rozpatrywania skargi przez Sąd I instancji do powielenia ustaleń i stanowiska przyjętego w zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a także bez uwzględnienia naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji w/w podstawowych zasad procedury administracyjnej, obligujących organy administracyjne do podejmowania decyzji i ich uzasadniania w sposób zgodny z zasadami prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, informowania stron, przekonywania i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu, a nie poprzez ogólnikowe przytaczanie argumentacji orzeczniczo-komentarzowych do przepisów prawa, a także wybiórcze stosowanie przepisów prawa i dokonywanie ich interpretacji w sposób sprzeczny z ich przeznaczeniem w celu wywiedzenia niekorzystnych dla skarżących skutków prawnych;
• art. 12 § 1 i § 2, art. 35 § 1, § 2 i § 3, art. 36 k.p.a. poprzez sankcjonowanie działania opieszałego i sprzecznego z ważnym interesem społecznym, prowadzące do sankcjonowania działania metodą faktów dokonanych;
• art. 1 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na braku rzeczywistego rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów naruszenia art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7 w zw. z art. 61 pkt 1 oraz art. 3 pkt 9) i 20) ustawy Prawo budowlane oraz § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w związku z realizacją wniosków dowodowych dotyczących dołączenia do akt postępowania Planu Realizacyjnego Osiedla [...] przedsięwzięcie inwestycyjne i opinii biegłego;
• art. 66a, art. 67 § 1, art. 68 § 1, art. 72 § 1 w zw. z art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez zignorowanie faktu niewłaściwego prowadzenia akt postępowania przed organem I instancji;
• art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 , art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych dla sprawy dowodów;
• art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zignorowanie faktu, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia organu I instancji nie spełniało wymogów formalnych określonych ww. przepisem;
• art. 220 § 1 w zw. z art. 214 § 2 p.p.s.a. oraz art. 62 k.p.a. poprzez odrzucenie w niniejszym postępowaniu skargi G. T. jako wniesionej bez należnej opłaty;
• art. 156 § 1 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji nr [...], mimo istnienia oczywistych ku temu podstaw.
W skardze kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej – p.p.s.a.) Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym skarżący nie posiadał legitymacji procesowej do skutecznego zainicjowania postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ odwoławczy kierując się właściwym rozumieniem przepisów art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane wykazał prawidłowo, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w sprawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, garażem podziemnym oraz infrastrukturą techniczną i drogową udzielonego Spółce [...] z siedzibą w W.
Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest ujmowany jednolicie problem stosowania przepisów art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przy ustalaniu kręgu stron w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Co do zasady przyjmuje się, że zarówno w postępowaniu zwykłym dotyczącym pozwolenia na budowę, jak i w postępowaniu nieważnościowym normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W orzecznictwie i piśmiennictwie nie wyklucza się jednak potrzeby szerszego ujęcia legitymacji do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę przez podmiot, który stosownie do art. 28 k.p.a. wykaże okoliczności świadczące o tym, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji dotyczą jego interesu lub obowiązku (por. wyroki NSA z: 24 czerwca 2015 r., II OSK 2209/14; 17 kwietnia 2014 r., II OSK 2811/12; 24 stycznia 2017 r., II OSK 1112/15, 10 grudnia 2014 r., II OSK 1294/13; 5 kwietnia 2007 r., II OSK 598/06; 25 września 2008 r., II OSK 1058/07; 15 stycznia 2015 r., II OSK 1446/13; 16 października 2014 r., II OSK 958/13; 19 stycznia 2016 r., II OSK 1199/14; Prawo budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, wyd. 3, C.H. Beck, s. 335-336; A. Kosicki w: Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Plucińskiej-Filipowicz, LEX, komentarz do art. 28 Prawa budowlanego).
Uwzględnienie wymienionych wyżej przepisów pozwala stwierdzić, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę dotyczy interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości, jeżeli jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, który ma być wybudowany przez inwestora.
W rezultacie przy określeniu kręgu stron w sprawach pozwolenia na budowę, prowadzonych w trybie zwykłym bądź nadzwyczajnym, zagadnieniem kluczowym jest właśnie ustalenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego, stanowiącego według art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
W związku z tym, że skarżącemu przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W. wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej (działka ew. nr [...]), to w sprawie istotne były ustalenia organów obu instancji w zakresie oddziaływania spornej inwestycji na budynek w którym znajduje się lokal skarżącego. Przedstawiona w kontrolowanych decyzjach analiza dotycząca wzajemnego usytuowania inwestycji na działce nr [...] oraz poszczególnych budynków na działce sąsiedniej nr [...] doprowadziła organy obu instancji do wniosku, że budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego nie wprowadza żadnych ograniczeń co do sąsiednich nieruchomości, w kontekście regulacji wynikającej z § 12, § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ponadto Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego trafnie zwrócił uwagę, że osoby posiadające prawo odrębnej własności lokalu w budynkach znajdujących się w zasobach spółdzielni, w postępowaniu dotyczącym inwestycji na działce sąsiedniej, są co do zasady reprezentowane przez spółdzielnię. Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1255/09, w którym stwierdzono, że spółdzielnia mieszkaniowa sprawująca zarząd zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych uprawniona jest do reprezentowania na zewnątrz wszystkich właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności. Wskazano również, że zasada, iż właściciela lokalu stanowiącego odrębny przedmiot własności reprezentuje spółdzielnia jako zarządca nieruchomości, nie wyklucza możliwości, aby właściciel lokalu stał się stroną w sprawie pozwolenia na budowę, gdy wykaże własny indywidualny interes prawny.
Uwzględniając powyższe uwarunkowania prawne Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie stwierdził, że lokal mieszkalny skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, wyznaczonym zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Przede wszystkim organ odnosząc się do zarzutu niemożliwości korzystania z działki nr [...] (wykorzystywanej uprzednio jako parking dla samochodów) przez mieszkańców budynków mieszkalnych znajdujących się na działce nr [...] – wyjaśnił, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" zbyła na rzecz [...] Sp. z.o.o. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...]. Ponadto organ wskazał prawidłowo, że źródłem interesu prawnego skarżącego nie mogła być podnoszona przez niego okoliczność niezgodności spornej inwestycji z Planem Realizacyjnym Osiedla [...] (zatwierdzonym decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] września 1980 r.). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wspomniany Plan Realizacyjny Osiedla nie jest aktem, który stworzył indywidualne uprawnienia dla mieszkańców do korzystania z poszczególnych obiektów zrealizowanych w ramach tej inwestycji.
W przypadku skarżącego, to jego prawa i obowiązki wynikają aktualnie z nabytego w 2013 r. prawa do odrębnej własności lokalu oraz udziału w częściach wspólnych budynku i gruncie stanowiącym działkę nr [...]. Podkreślić należy, że współwłaścicielom działki nr [...] nie przysługują z mocy prawa bądź umowy żadne uprawnienia do korzystania z działki nr [...], zbytej przez Spółdzielnię Mieszkaniową na rzecz Spółki [...].
Ponadto Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił w wydanej decyzji, że podstawą do przyznania skarżącemu statusu strony nie mogły być przepisy ogólne Prawa budowlanego (art. 5, art. 3 pkt 9 i 20, art. 4, art. 6 i art. 7), jak też przepisy art. 33, art. 35 i art. 61 Prawa budowlanego, gdyż nie wynikają z nich konkretne ograniczenia dla uprawnień skarżącego jako właściciela lokalu w następstwie realizacji spornej inwestycji na działce nr [...].
W rezultacie prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że skarżący nie wykazał zindywidualizowanego interesu prawnego do kwestionowania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2013 r., a tym samym zasadne było umorzenie postępowania decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2015 r.
W takim stanie sprawy uprawniona była ocena Sądu Wojewódzkiego co do niezasadności zarzutów zawartych w skardze. Odnosząc się do zasadniczej kwestii podnoszonej przez skarżącego Sąd Wojewódzki zaznaczył, że osiedle zrealizowane na podstawie Planu Realizacyjnego uzyskało z inicjatywy Spółdzielni Mieszkaniowej nowy podział geodezyjny, a wyodrębniona działka o nr [...] została sprzedana i przeznaczona pod sporną inwestycję przez nabywcę Spółkę [...]. Natomiast skarżący jako członek Spółdzielni i właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie zachował prawa do działki nr [...].
Sąd Wojewódzki zaakcentował słusznie, że poza kontrolą sądową w niniejszej sprawie były wszelkie okoliczności związane z geodezyjnym podziałem spółdzielczej nieruchomości, zwłaszcza to, że nie uwzględniono powiązań funkcjonalnych pomiędzy budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi położonymi na działce nr [...] i sprzedaną działką nr [...], na której pierwotnie był plac postojowy.
W szczególności prawidłowo wskazał, że poza kognicją organów nadzoru budowlanego oraz Sądu Wojewódzkiego było badanie zarzutów dotyczących bezprawności zbycia przez Spółdzielnię Mieszkaniową działki nr [...], a w konsekwencji pozbawienie członków Spółdzielni dysponowania nią na potrzeby parkingowe.
Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił ponadto, że podnoszona w skardze okoliczność przewlekłości postępowania nie miała wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dodać należy, że przewlekłość postępowania w danej sprawie mogła być przedmiotem odrębnej skargi, z której skarżący miał prawo skorzystać na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki rozstrzygał w granicach niniejszej sprawy, wyznaczonych przedmiotem zaskarżonej decyzji.
Zarówno organ odwoławczy, jak też Sąd Wojewódzki wskazały prawidłowo, że w przypadku stwierdzenia braku legitymacji procesowej wnioskodawcy występującego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej sprawa kończy się decyzją o umorzeniu postępowania, a zatem organ nadzoru nie przystępuje do merytorycznego badania ważności kwestionowanej decyzji.
Ze względów wyżej przedstawionych wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się niezasadne.
Sąd Wojewódzki rozpoznając skargę przeprowadził właściwą kontrolę w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Skoro Sąd Wojewódzki podzielił w pełni ocenę organu odwoławczego, to wystarczające było stwierdzenie, że aprobuje ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd Wojewódzki odniósł się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, będących przedmiotem zarzutów skargi.
Zauważyć należy, że w dużej mierze zarzuty kasacyjne stanowią powtórzenie zarzutów zawartych w skardze, rozpoznanych prawidłowo przez Sąd Wojewódzki. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono wywodu prawnego mogącego podważyć stanowisko Sądu Wojewódzkiego. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że częściowo zarzuty i uzasadnienie skargi kasacyjnej wykraczają poza legitymację procesową skarżącego, bowiem dotyczą innych stron postępowania, a nawet odnoszą się do interesu ogółu mieszkańców kilkunastu budynków wielorodzinnych położonych w sąsiedztwie spornej inwestycji przy ul. [...]. Rzecz w tym, że w niniejszej sprawie skarżący nie był legitymowany do reprezentowania innych podmiotów, a Sąd Wojewódzki miał obowiązek rozpoznać skargę w granicach jego interesu prawnego, przewidzianego w art. 50 § 1 p.p.s.a. Tym samym nie podlegał rozpoznaniu zarzut kasacyjny dotyczący odrzucenia skargi G. T.
Z przyczyn omówionych wyżej za nietrafne należało uznać wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionych w podstawie kasacyjnej. Uzupełniająco należy wskazać, że w żadnym stopniu art. 40 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie mógł być podstawą do przyznania skarżącemu statusu strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym, gdyż wymieniony przepis stanowi o tym, że nieruchomości zabudowane urządzeniami infrastruktury technicznej, w tym urządzeniami i sieciami technicznego uzbrojenia terenu związanymi z funkcjonowaniem budynków lub osiedli, z zastrzeżeniem art. 49 k.c., pozostają mieniem spółdzielni.
Jeszcze raz należy wskazać na utrwalone stanowisko w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę osoby, którym przysługuje własnościowe prawo do lokalu są zasadniczo reprezentowane przez organy spółdzielni. Dopuszcza się udział właściciela lokalu w pewnych szczególnych sytuacjach, jeżeli wykaże, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne ograniczenia, czy naruszenie warunków korzystania z jego lokalu mieszkalnego, chronionych przepisami prawa materialnego. Właściciel lokalu spółdzielczego może zatem występować jako strona postępowania administracyjnego pod warunkiem, że wykaże własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes prawny (por. wyroki NSA z dnia: 9 maja 2003 r. sygn. IV SA 2995/01, 12 marca 2015 r. sygn.. II OSK 2089/13, 13 października 2016 r., sygn.. II OSK 3356/14). Warto dodać, że podobne rozwiązania przyjmuje się w odniesieniu do wspólnot mieszkaniowych, które reprezentują interes właścicieli poszczególnych lokali w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej (por. wyroki NSA z dnia: 18 stycznia 2012 r. sygn. II OSK2047/10, 4 lipca 2013 r. II OSK 583/12, 22 kwietnia 2015 r. II OSK 2266/13, 15 lutego 2017 r. II OSK 651/15).
W tego typu sprawach dla uzyskania statusu strony nie wystarczy wskazanie przez właściciela lokalu, że przysługuje mu udział w działce gruntowej pozostającej w obszarze oddziaływania danej inwestycji.
Dla wykazania swojej legitymacji procesowej właściciel lokalu powinien przedstawić okoliczności świadczące o wpływie danej inwestycji budowlanej na jego indywidualne prawa związane z funkcjonowaniem i korzystaniem z danego lokalu w zakresie chronionym przez przepisy Prawa budowlanego. Nie można przykładowo wykluczyć sytuacji, że oddziaływanie projektowanego obiektu czy planowanych robót budowlanych dotyczy części budynku wielomieszkaniowego (np. w zakresie zacienienia), co uzasadnia samodzielne występowanie właścicieli poszczególnych lokali dla ochrony własnego interesu prawnego.
W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, a skarżący nie wskazywał na żadne negatywne oddziaływanie przedmiotowej inwestycji na jego lokal mieszkalny, w zakresie regulowanym przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W istocie cała argumentacja skarżącego, mająca stanowić podstawę do jego udziału w sprawie, sprowadzała się do roszczeń wynikających z podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz zbycia przez Spółdzielnię Mieszkaniową jednej z nowopowstałych działek (nr [...]) na rzecz Spółki [...].
Wymienione zdarzenia nie mogły stanowić przesłanki do przyznania skarżącemu statusu strony w sprawie pozwolenia na budowę udzielonego kwestionowaną decyzją z [...] marca 2013 r. Z akt sprawy i pism skarżącego wynika, że zainicjował on szereg różnych postępowań właściwych do rozstrzygania spornych kwestii przez kompetentne organy. Nie miały jednak one bezpośredniego znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji. Dla porządku należy zaznaczyć, iż przywołany w skardze kasacyjnej wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...]nie mógł podważyć stanowiska Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie Sądu Wojewódzkiego. Wręcz przeciwnie, wynika z tego wyroku, że oddalone zostało powództwo skarżącego o uchylenie uchwały Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z 26 maja 2004 r. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali mieszkalnych w budynkach położonych na działce nr [...] oraz wydanie orzeczenia w przedmiocie włączenia do nieruchomości wspólnej związanej z odrębną własnością lokali działki nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano m.in., że opisany w uchwale SM przedmiot nieruchomości gruntowej wynikał z decyzji podziałowej, która pozostaje w obrocie prawnym. Z kolei przytoczony fragment wymienionego wyroku w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nawiązuje do art. 40 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowiącego o mieniu spółdzielni, a nie mieniu przynależnym indywidualnie poszczególnym właścicielom wyodrębnionych lokali. Błędnie zatem założono w skardze kasacyjnej, że wymieniony przepis i wypowiedź Sądu Apelacyjnego może mieć znaczenie dla oceny statusu procesowego skarżącego w przedmiotowej sprawie.
W rezultacie należało stwierdzić, że zarówno organy obu instancji, jak też Sąd Wojewódzki podjęły rozstrzygnięcia na podstawie materiału dowodowego, wystarczającego do ustalenia okoliczności istotnych dla oceny legitymacji procesowej skarżącego w niniejszej sprawie. W postępowaniu administracyjnym nie wystąpiły uchybienia proceduralne, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zasadnie Sąd Wojewódzki zaakceptował rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte w zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Złożony przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie podlegał uwzględnieniu, gdyż art. 204 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów na rzecz uczestnika postępowania niebędącego skarżącym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło