II GZ 769/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 303/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w sprawie ze skargi F. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 3 sierpnia 2017 r. (sygn. akt V SA/Wa 303/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił F. H. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2016 r. (nr [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2016 r. (nr [...]), którą ustalono skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000 zł. WSA wskazał, że skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Skarżący stwierdził, że zwrot dotacji będzie wiązał się z powstaniem szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, tj. koniecznością sprzedaży gruntów wchodzących w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa. Zdaniem WSA, skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, lecz ograniczył się jedynie do twierdzeń o potencjalnym wpływie wykonania zaskarżonej decyzji na kondycję prowadzonej przez niego działalności rolniczej. WSA stwierdził, że skarżący nie przedstawił konkretnych danych obrazujących aktualną sytuację finansową gospodarstwa, ani nie przedłożył żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby podnoszone we wniosku okoliczności. WSA podkreślił, że ocena skutków, jakie wywoła zapłata należności pieniężnej nie może być przeprowadzona w oderwaniu od informacji o aktualnej kondycji finansowej skarżącego. WSA zwrócił również uwagę, że zobowiązanie do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu skarżącemu kwoty pieniężnej orzeczonej w zaskarżonej decyzji. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając je w całości. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący stwierdził w szczególności, że konieczność zwrotu przekazanych środków będzie skutkować sprzedażą gruntów wchodzących w skład gospodarstwa, co spowoduje znaczne trudności w prowadzeniu gospodarstwa, a dodatkowo uniemożliwi otrzymywanie z tego tytułu dopłat. Powołując się na orzecznictwo, skarżący stwierdził, że ocena przesłanek wstrzymania powinna być dokonana z uwzględnieniem nie tylko argumentów podniesionych we wniosku, ale i całokształtu okoliczności sprawy. W związku z tym, w przypadku powzięcia wątpliwości co do wskazanych przez skarżącego okoliczności WSA powinien w pierwszej kolejności wezwać skarżącego do złożenia określonych wyjaśnień bądź dowodów na poparcie swoich twierdzeń. W ocenie skarżącego, również z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że skarżący przeznaczył otrzymane dofinansowanie na zakup środków niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając że skarżący nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena WSA jest prawidłowa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA miał podstawy, aby uznać, że argumentacja skarżącego na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest lakoniczna. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się bowiem w istocie do stwierdzenia, że wykonanie decyzji może skutkować koniecznością sprzedaży gruntów wchodzących w skład gospodarstwa prowadzonego przez skarżącego. W tej sprawie zaskarżona decyzja dotyczy ustalenia kwoty nienależnie (zdaniem organu) pobranych przez skarżącego płatności z tytułu realizacji programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000 zł. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej skarżącego. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty płatności podlegającej zwrotowi i majątku, jakim dysponuje skarżący) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżącego, że w jego przypadku zwrot wspomnianej kwoty doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków w postaci konieczności sprzedaży gospodarstwa. Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak wystarczającego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obligował WSA do wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych tego wniosku przez złożenie wyjaśnień i dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Jak wskazano wyżej, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do uprawdopodobnienia, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak takiego uprawdopodobnienia nie może być uznany za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Uzasadnienie wniosku nie jest elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność i nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc niedostateczne uzasadnienie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 2 października 2013 r., I OZ 848/13; z 16 września 2014 r., I OZ 744/14; z 19 marca 2014 r., I FZ 74/14; z 15 stycznia 2015 r., I FZ 482/14; z 7 kwietnia 2017 r., II GZ 255/17). Wbrew twierdzeniom zażalenia, ocena w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji o zwrocie płatności nie mogła być przeprowadzona na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, ponieważ z akt sprawy nie wynika, jaka jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego. Wprawdzie w toku postępowania skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zawarł szereg oświadczeń o swoim stanie rodzinnym majątku i dochodach, jednak - mimo wezwania przez referendarza sądowego (zarządzenie z 28 marca 2017 r.) - nie złożył dokumentów potwierdzających oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. PG