II OZ 1292/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 17 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w skardze N. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r. utrzymującą z mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bobrownikach z [...] października 2016 r. orzekającą o zobowiązaniu skarżącej i jej małoletnich dzieci do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jako uzasadnienie wniosku powołano, że jej niewstrzymanie w sposób oczywisty narazi skarżącą i jej dzieci na niemożliwe do odwrócenia skutki. Odnosząc się do sformułowanego w skardze wniosku, Sąd I instancji stwierdził, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.) jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Przy czym możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 powołanej ustawy nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. W niniejszej sprawie, uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżąca, poza podaniem, że niewstrzymanie kwestionowanej decyzji narazi ją na skutki niemożliwe do odwrócenia, nie zawarła we wniosku żadnej argumentacji, która mogłaby przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że chociaż w art. 61 § 3 powołanej ustawy mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, że wystąpiła którakolwiek z ustawowych przesłanek, uprawniających Sąd do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu fakt zobowiązania skarżącej do powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie łączy się to z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła N. G., zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji, gdy skarżąca w swojej skardze uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Dodała, że wykonanie decyzji spowoduje, że dzieci będą zmuszone do przerwania nauki w polskiej szkole. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że możliwość zastosowania przez sąd administracyjny instytucji ochrony tymczasowej uregulowanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. związana jest ze złożeniem przez skarżącego wniosku w tym przedmiocie, który powinien zostać należycie uzasadniony w świetle przesłanek wskazanych w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 31 marca 2017 r., II OZ 295/17, z 19 kwietnia 2017 r., II OZ 419/17, z 11 maja 2017 r., II OZ 442/17). Jednocześnie jednak wychodząc naprzeciw uzasadnionym interesom skarżących, wskazuje się, że sąd administracyjny ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wyczerpującego uzasadnienia wniosku strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu. Realizacja powyższego obowiązku jest możliwa jedynie wówczas, gdy istnienie okoliczności faktycznych przemawiających za wstrzymaniem albo odmową wstrzymania wykonania decyzji jest na tyle oczywiste, że można przyjąć, że są one znane powszechnie, bez konieczności powoływania się na nie przez stronę, lub też gdy okoliczności tego rodzaju wynikają z akt sprawy (por. post. NSA z 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, z 11 października 2017 r., II OZ 1061/17). Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że mimo braku przedstawienia we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyczerpującej argumentacji przemawiającej za jego uwzględnieniem, możliwość taka wynika z analizy akt sprawy, w szczególności z uwagi na przedmiot zawartej w aktach decyzji, która obejmuje nie tylko skarżącą, ale również jej małoletnie dzieci. Na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 319 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bobrownikach z [...] października 2016 r. zobowiązującą skarżącą wraz z małoletnimi dziećmi do powrotu oraz zakazującą ponownego wjazdu : 1) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres jednego roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji, 2) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji, na wypadek jeżeli w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Nie budzi zatem wątpliwości skutek prawny w/w decyzji, który obejmuje skarżącą wraz z małoletnimi dziećmi, w postaci konieczności opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co w istotnym zakresie wpłynie na sposób dotychczasowego funkcjonowania skarżącej wraz z małoletnimi dziećmi. Powyższe może mieć negatywny wpływ na rozwój dzieci i potrzebę zapewnienia im stabilizacji warunków bytowych. Zwraca na to uwagę z resztą sama skarżąca w uzasadnieniu skargi, polemizując w tym zakresie ze stanowiskiem organu, wskazując, że nawet krótki okres pobytu w Polsce wraz z dziećmi daje podstawy do przyjęcia, że proces aklimatyzacji dzieci w nowym środowisku jest zaawansowany i opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może spowodować zagrożenie dla ich rozwoju psychofizycznego. Nie odnosząc się do zasadności tej argumentacji w kontekście oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy uznać, że może ona stanowić okoliczność, o której wspomina przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie wiązać wykonanie zaskarżonej decyzji z niebezpieczeństwem powstania trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy decyzją o zobowiązaniu do powrotu objęte jest wraz z rodzicem małoletnie dziecko, przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wykonanie decyzji wywoła nie tylko w stosunku do skarżącego, ale i małoletniego dziecka. Jeżeli sąd dysponuje materiałem dowodowym dotyczącym małoletnich dzieci to winien szczególnie wnikliwie ocenić, czy dobro małoletnich dzieci objętych decyzją o zobowiązaniu do powrotu nie będzie zagrożone przez wykonanie tej decyzji. Innymi słowy, w świetle przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd powinien ocenić, czy wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sferze prawnie chronionych interesów małoletniego dziecka. Taka ocena nie została dokonana przez Sąd I instancji pomimo, że w aktach sprawy znajdują się informacje dotyczące małoletnich dzieci objętych decyzją zobowiązującą do powrotu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został sformułowany przez skarżącą osobiście, jako osobę nie posiadającą profesjonalnej wiedzy prawniczej, od której nie można wymagać, aby złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wiązała z odrębnym jego uzasadnieniem w oderwaniu od argumentacji przedstawionej w samej skardze. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany będzie przede wszystkim uwzględnić zakres podmiotowy zaskarżonej decyzji i jego wpływ na spełnienie przesłanek zastosowania instytucji ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. w tej sprawie, uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy (w tym argumentację skargi). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a.