I OSK 2607/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-05-15
Skład orzekający: Monika Nowicka, Wiesław Morys, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B, możliwe jest wydanie lub zwrot prawa jazdy kategorii D, mimo że zakaz karny nie obejmuje bezpośrednio tej kategorii?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, niedopuszczalny jest zwrot lub wydanie prawa jazdy kategorii D, jeśli orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmuje uprawnienia w zakresie kategorii B. Przepis ten stanowi niezależną sankcję administracyjną, która ma na celu ochronę bezpieczeństwa ruchu drogowego i nie narusza zasady ne bis in idem, nawet jeśli zakaz karny nie obejmuje bezpośrednio kategorii D.Stan faktyczny
Skarżący A. C. wnioskował o zwrot prawa jazdy kategorii D po tym, jak został wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z wyłączeniem kategorii D, ale obejmujący uprawnienia w zakresie kategorii B. Organy administracji odmówiły zwrotu, powołując się na art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) sędzia del. WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 719/17 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 719/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. C. (dalej zamiennie skarżący) na sprecyzowaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].
Jak podał w jego uzasadnieniu, w dniu [...] września 2016 r. do Starosty [...] wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., sygn. akt [...], na mocy którego wobec skarżącego został orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, to jest od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] lipca 2019 r., z wyłączeniem kategorii D. W dniu [...] marca 2017 r. skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii D. Zdaniem organu pierwszej instancji z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.), dalej ustawa, wprost wynika, że ustawodawca objął zakresem stosowania art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nie tylko osoby, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy, ale także osoby domagające się zwrotu prawa jazdy, a także przywrócenia uprawnień. W ocenie organu zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy niedopuszczalne jest wydanie dokumentu prawa jazdy kat. D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których kierowania m.in. wymagane jest prawo jazdy kat. B. Organ podniósł, że zakaz zwrotu nie jest karą administracyjną, ale dopuszczalnym przez ustawodawcę dookreśleniem administracyjnych skutków środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, zarzucając jej: naruszenie art. 12 ust. 2 ustawy poprzez błędne zastosowanie w sprawie tejże podstawy prawnej dla odmowy zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii D. Jego zdaniem przepis ten mówi wyraźnie, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu na mocy prawomocnego wyroku, gdy tymczasem na mocy wspomnianego wyroku nie został wobec niego orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kategorii D; naruszenie art. 11 ust. 4 pkt 1, poprzez błędne zastosowanie w sprawie tejże podstawy prawnej dla odmowy zwrotu prawa jazdy w zakresie kat. D, albowiem tenże przepis jedynie wymaga dodatkowo posiadania uprawnień określonych w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4, a to odbycia szkolenia i zdania egzaminu państwowego warunkującego uzyskanie prawa jazdy tejże kategorii, zaś skarżący bezspornie te uprawnienia posiada; naruszenie art. 11 ust. 4 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, przez błędne zastosowanie tej podstawy, bowiem przepis ten w ogóle nie dotyczy uprawnień do kierowania pojazdami kat. D, a jedynie kat. D1+E lub D+E, gdy tymczasem skarżący nie ubiega się o uzyskanie prawa jazdy tychże kategorii; oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 7 K.p.a. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 ustawy, art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało tę decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, to jest po dniu 25 października 2014 r. Przepis ten odnosi się więc do skarżącego z uwagi na to, że sąd orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem pojazdów kategorii D po tej dacie, bo 11 sierpnia 2016 r. (wyrok ten uprawomocnił się [...] sierpnia 2016 r.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu prawo jazdy nie może być wydane osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, który to przepis, po myśli art. 12 ust. 2 pkt 2 ma zastosowanie wobec osoby ubiegającej się m.in. o zwrot prawa jazdy kategorii m.in. D, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie kategorii prawa jazdy kategorii B. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, skarżącemu nie może zostać wydany dokument prawa jazdy uprawniający go do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii D.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. C., powtarzając w jej motywach w dużej mierze zarzuty i ich argumentację podniesioną już wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Domagał się uchylenia obu zapadłych w sprawie decyzji.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając skargę za niezasadną wskazał, że zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami niedopuszczalny jest m.in. zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii:
1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;
2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
Z uwagi na powyższe, w świetle niewadliwych ustaleń organu, regulacja art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy, sprzeciwia się zwrotowi skarżącemu prawa jazdy kategorii D w okresie obowiązywania orzeczonego wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zakaz obejmuje bowiem uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B, stąd uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii D nie może być wydane. Nadto Sąd ten wskazał, że organy nie naruszyły podniesionych w skardze przepisów ustawy o kierujących pojazdami, jak również zasady prawdy obiektywnej. Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie uznał za kompletne i wyczerpujące, a zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji. Nie podzielił więc argumentacji skargi. Co mając na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej P.p.s.a. - ją oddalił.
W skardze kasacyjnej A. C. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) art. 133 § 1 P.p.s.a. w z w. z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przez błędne zastosowanie w sprawie tegoż ostatniego przepisu prawnego, który dotyczy zwrotu prawa jazdy kategorii D, a nie dotyczy zatrzymanego prawa jazdy kategorii D w przypadku, w którym następnie sąd nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Jak dalej wskazał jej autor, skarżący ani nie ubiega się o wydanie mu prawa jazdy kategorii D, ani też o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Natomiast domaga się zwrócenia mu prawa jazdy kategorii D, a to na skutek faktu, że Sąd Rejonowy w [...] nie orzekł w stosunku do niego zakazu prowadzenia pojazdów tej kategorii. W tym stanie rzeczy przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie ma zastosowania. Powyższe naruszenie – jak wywiódł autor skargi kasacyjnej - przepisu postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.;
2) art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 4 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, przez błędne zastosowanie w sprawie tej podstawy prawnej dla odmowy zwrotu A. C. prawa jazdy w zakresie kategorii D, albowiem tenże przepis prawny jedynie wymaga dodatkowo posiadania uprawnień określonych w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy, a to odbycia szkolenia warunkującego uzyskanie wymaganej kategorii i zdania egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy tejże kategorii, zaś A. C. bezspornie te uprawnienia posiada. Powyższe naruszenie – jak podał autor skargi kasacyjnej - przepisu postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.;
3) art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 4 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, przez błędne zastosowanie w sprawie tej podstawy prawnej dla odmowy zwrotu A. C. prawa jazdy w zakresie kategorii D, albowiem ten przepis prawny w ogóle nie dotyczy uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D, a jedynie kategoriami D1+E lub D+E, gdy tymczasem A. C. nie ubiega się o uzyskanie prawa jazdy tychże kategorii. I to naruszenie zostało ujęte jako naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.;
4) art. 133 § 1 P.p.s.a. przez usankcjonowanie naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. w wyniku braku stwierdzenia, że wobec prawomocności wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2016 r., do sygn. [...], upadło postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy A. C. z dnia [...] lipca 2016 r., w sprawie [...], Prokuratury Rejonowej w S. B. i w związku z powyższym fakt zatrzymania prawa jazdy w postępowaniu przygotowawczym, w sprawie która została prawomocnie zakończona wyrokiem sądowym, nie może mieć żadnego znaczenia dla wydania prawa jazdy kategorii D. A skoro to nastąpiło, to zdaniem kasatora powyższe naruszenie przepisu postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.,
5) art. 133 § 1 P.p.s.a. przez usankcjonowanie naruszenia art. 7 K.p.a. w wyniku braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przyjęciu jako podstawy wydania zaskarżonej decyzji z jednej strony faktu oparcia jej na przepisie art. 11 ust. 4 pkt. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który nie ma zastosowania w przypadku ubiegania się o uzyskania prawa jazdy kategorii D, zaś z drugiej strony oparcie się na postanowieniu o zatrzymaniu prawa jazdy, wydanym w sprawie [...] Prokuratury Rejonowej w [...], które to postanowienie nie ma mocy obowiązującej, wobec faktu, że zapadł prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. B. dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie [...], mocą którego nie orzeczono w stosunku do A. C. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii D. A skoro to nastąpiło, to powyższe naruszenie przepisu postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 182 § 2 P.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie ziściły się warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, bowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zrzekł się w jego imieniu rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 P.p.s.a.). Dlatego sprawę rozpoznano na posiedzeniu nniejawnym. Poza tym wypada przypomnieć, że podstawy kasacyjne mogą stanowić: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które - choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Skarga kasacyjna nie została sporządzona starannie, gdyż po pierwsze wskazuje na podstawę z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., mimo iż nie wszystkie zarzuty można zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania, po wtóre dowodząc uchybień proceduralnych nie prezentuje argumentów przemawiających za przyjęciem tezy o możliwości istotnego wpływu uchybień na wynik sprawy, wreszcie wytyka złamanie art. 11 ust. 4 pkt 1 i 2, art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy nie bacząc na fakt, że przepisy te nie miały w sprawie zastosowania, ergo nie mogły zostać naruszone. Przepisy te określają warunki, jakie muszą być spełnione przez osobę ubiegającą się o prawo jazdy i nie mają zastosowania do osób, które już to prawo jazdy posiadają. Skarżący w niniejszej sprawie prawo jazdy i wskazane w nim uprawnienia do kierowania pojazdami posiada, z tym że aktualnie nałożony został na niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Niemniej jednak stosując uchwałę całego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 1, poz.1), rozpoznano te wytyki nadając im właściwą treść i znaczenie. Z uwagi na powołanie się na obie podstawy kasacyjne, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego. Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Podstawą zatem orzekania przez sąd administracyjny jest przede wszystkim (o ile sąd nie przeprowadził uzupełniającego dowodu z dokumentu) materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej. Obowiązkiem sądu, który przeprowadza kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, jest więc ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego oraz czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Naruszeniem normy prawnej, wynikającej z art. 133 § 1 P.p.s.a., będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadza do przedstawienia przez Sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego, zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. W okolicznościach niniejszej sprawy podnieść należy, że Sąd I instancji orzekał na podstawie akt sprawy, nie wyszedł poza dowody w nich się znajdujące, rozstrzygał w granicach sprawy, przeto tego przepisu nie naruszył. Poczynione ustalenia faktyczne, a raczej potwierdzenie ustaleń dokonanych przez organ, mają oparcie w materiale dowodowym zebranym w postępowaniu administracyjnym. Zarówno te ustalenia, jak i poprzedzająca je ocena wiarygodności dowodów, są prawidłowe i nie naruszają obowiązujących w tym obszarze reguł. Przy czym skarżący kasacyjnie zdaje się podważać ostateczne konkluzje, czego nie powinien czynić tym zarzutem. Tym bardziej, że sprawa na gruncie administracyjnym została wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Nie ma więc racji kasacja wytykając Sądowi meriti niedostrzeżenie naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Zwłaszcza, że w kasacji tej nie podano, jakie jeszcze inne dowody należało przeprowadzić, jakie okoliczności wyjaśnić, eksponując tylko niewłaściwy kierunek oceny faktów, bo te w ostateczności są w zasadzie niesporne. Kwestia zatrzymania prawa jazdy nie ma już znaczenia dla sprawy, bo nie jest istotnym faktem w świetle wyroku karnego. Skarżący domaga się zwrotu prawa jazdy określonej kategorii i w tym przedmiocie organy orzekły, nie oceniając zagadnienia posiadanych uprawnień.
Przechodząc do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że – zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (obowiązującą w dacie orzekania przez organy), prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Po myśli natomiast art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy, tę regułę stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:
1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;
2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
W stanie faktycznym sprawy zastosowanie ma art. 12 ust. 2 pkt 3, skoro orzeczony zakaz obejmuje m.in. kategorię uprawnień B, a skarżący domaga się zwrotu prawa jazdy kategorii D. Wobec takiej treści przepisów, uprawnionym jest pogląd, wedle którego z woli ustawodawcy okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy, określona w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w zakresie kategorii prawa jazdy wynikająca z treści prawomocnego wyroku karnego, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, aniżeli objęte orzeczonym przez sąd zakazem. Brzmienie tych przepisów nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, a użyte sformułowania pozwalają na proste ich rozumienie, stąd wykładnia językowa wydaje się być wystarczająca dla odczytania zawartych w nich norm. Ewentualne zastrzeżenia pojawiają się dopiero na tle ich interpretacji łącznie z treścią wyroku karnego i brzmieniem art. 42 § 1 K.k. Podkreślić w tym miejscu wypada, że przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został wprowadzony do obrotu ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), która weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. Przed wskazaną wyżej nowelizacją, regulacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowiła bowiem jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o zwrot prawa jazdy. Postanowienia art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu znajdują przy tym zastosowanie w stosunku do osób, wobec których orzeczono, prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie noweli, co wynika wprost z brzmienia jej art. 3. Zważywszy zatem na to, że przepisy ustawy zmieniającej mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że odnoszą się do skarżącego, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wobec niego został orzeczony przez Sąd Rejonowy w [...] już po tej dacie (w dniu [...] sierpnia 2016 r.). W konsekwencji prowadzi to do wniosku, że – wbrew zarzutom kasacyjnym - w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy w brzmieniu nadanym im ustawą nowelizującą. Zarówno zastosowanie, jak i wykładnia tego przepisu nie budzą zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w tym składzie podziela tę linię, dostrzegając również odmienną interpretację. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje się w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 (Dz. U. z 2016 r., poz. 2197). Nie ma tu więc mowy o podwójnym karaniu, czy naruszeniu zasady ne bis in idem. Zakaz wydania prawa jazdy określonej kategorii (innej niż określonej w wyroku karnym) nie jest kolejną karą za to samo przewinienie i nie zapada w ramach tej samej sprawy. Prezentowane stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym już przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16; z 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 i z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14, wszystkie publ. CBOSA), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia bowiem nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie, ale również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań, godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby zaś możliwa. Organy administracyjne działają w granicach prawa, a nie w granicach wyroku karnego. Wyrok taki ma oddziaływanie indywidualne, zaś ustawa erga omnes. Mówiąc w uproszczeniu - ocena legalności dokonywana przez sądy administracyjne uwzględnia stosowanie ustaw, a nie wyroków karnych. Wyroki co do zasady nie tworzą prawa. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2034/17 (CBOSA).
Nie znajdując więc podstaw do podważenia prawidłowości zaskarżonego wyroku z powodów ujawnionych w kasacji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło