II FZ 748/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 616/17 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie Postanowieniem z dnia 11 września 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 616/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2017 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 czerwca 2017 r. M. D. (podpisana pod skargą jako pełnomocnik skarżącej) została wezwana m.in. o złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, zawierającego wskazanie, którą z osób wymienionych w art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. dalej zwana: "p.p.s.a.") jest M. D. W ww. wezwaniu został zakreślony siedmiodniowy termin do usunięcia braków formalnych skargi oraz rygor skutkujący jej odrzuceniem w przypadku ich nieusunięcia. Pełnomocnik skarżącej nadesłał pełnomocnictwo, jednak w jego treści nie wskazano podstaw umocowania wynikających z art. 35 p.p.s.a. W ocenie WSA pełnomocnictwo zostało sformułowane w sposób błędny, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi oraz braku wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz naruszenie art. 6 p.p.s.a. poprzez nieudzielenie stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek i pouczeń co do prawidłowości złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma przepis art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W sytuacji, gdy przy wstępnej weryfikacji pisma strony Przewodniczący Wydziału uzna, że jest ono obarczone istotnym brakiem formalnym, to wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, a obowiązkiem strony jest wykonanie tego zarządzenia w terminie i pod rygorem wskazanym w tym zarządzeniu. Odrzucenie skargi zatem nie jest możliwe przed wezwaniem strony do uzupełnienia braków skargi. Brakiem formalnym skargi jest m.in. brak podpisu pełnomocnika, bądź też brak podpisu strony w razie ustalenia, że osoba, która podpisała skargę, nie jest uprawniona do reprezentacji strony. Strona bowiem w postępowaniu może działać osobiście lub przez pełnomocnika (art. 34 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie załączył do skargi pełnomocnictwa. W wykonaniu zarządzenia z dnia 26 czerwca 2017 r., wzywającego do złożenia pełnomocnictwa zawierającego wskazanie, którą z osób wymienionych w art. 35 p.p.s.a. jest pełnomocnik złożone zostało pełnomocnictwo, jednak z uwagi na brak wskazania podstaw umocowania wynikających z art. 35 p.p.s.a. Sąd I instancji skargę odrzucił. Jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można było uznać wniesionej skargi za podlegającą odrzuceniu. Podkreślić bowiem należy, że skarga na decyzję administracyjną do wojewódzkiego sądu administracyjnego może zostać wniesiona przez samą stronę. Strona zatem może w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej podpisanie. Dodatkowo należy zaakcentować, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r. o sygn. akt I GSK 2703/05 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej zwana: "CBOSA") NSA sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Powyższy pogląd nie uległ zmianie, a obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA: z dnia 21 października 2011 r. o sygn. akt I FSK 1397/11; z dnia 13 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 2634/11; z dnia 5 lutego 2014 r. o sygn. akt II FSK 3634/13 i z dnia 17 kwietnia 2014r. o sygn. akt II FSK 557/14; publ. CBOSA). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (por. t. 1 w M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art.34 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, publ. LEX/el). Zatem uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony obligowało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd I instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Odmienna interpretacja jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13; publ. CBOSA). Przyjęcie rygorystycznego stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej. Wobec powyższego uznać należało, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do wydania przez WSA w Krakowie orzeczenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a, gdyż Sąd winien uruchomić procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez samą skarżącą. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Odnosząc się z kolei do wniosku dotyczącego zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest zatem w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, aniżeli wymienione w tym przepisie.