II SA/Go 704/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-09-20
Skład orzekający: Michał Ruszyński, Jacek Jaśkiewicz, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy ponosi odpowiedzialność za nałożenie kary pieniężnej, jeśli kierowca użył niedozwolonego urządzenia (magnesu) do manipulacji tachografem, mimo że przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację pracy i szkolił kierowcę?Ratio decidendi
Przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy ponosi odpowiedzialność za nałożenie kary pieniężnej, gdy kierowca użył niedozwolonego urządzenia (magnesu) do manipulacji tachografem, ponieważ takie naruszenie nie mieści się w przesłankach egzoneracyjnych z art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a jedynie w wyjątkowych okolicznościach z art. 92c ust. 1 pkt 1 tej ustawy, których przedsiębiorca nie wykazał. Użycie magnesu do manipulacji tachografem jest naruszeniem przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących, a nie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów czy odpoczynku, co wyklucza zastosowanie przesłanek z art. 92b ust. 1.Stan faktyczny
Podczas kontroli drogowej ujawniono, że kierowca firmy M.S. S. używał magnesu do manipulacji cyfrowym tachografem, co powodowało nierejestrowanie jazdy. Kierowca zeznał, że sam założył magnes wbrew zaleceniom firmy. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na firmę M.S. karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, uznając, że przedsiębiorca nie sprawował należytej kontroli. Firma M.S. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak wszechstronnej oceny dowodów, twierdząc, że naruszenie nastąpiło wskutek działań kierowcy, których firma nie mogła przewidzieć.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
[...] września 2016 r. o godz. 10.55 na drodze krajowej nr [...], przy zjeździe na TTOC został zatrzymany do kontroli przez uprawnionych funkcjonariuszy celnych ciągnik samochodowy marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], prowadzony przez kierowcę G.J., którym firma pod nazwą M.S. S realizowała międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy z Czech do Niemiec.
W toku czynności kontrolnych ujawniono, że kierowca wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe - magnes, powodujące niewłaściwe funkcjonowanie tachografu. Podczas gdy kierowca jechał zestawem ciężarowym tachograf nie rejestrował jazdy tylko odpoczynek.
Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że magnes założył sam w miejscowości [...], na własną odpowiedzialność. Zrobił to wbrew zaleceniom i instrukcjom właściciela firmy. Dodał też, że podpisywał w firmie zobowiązanie, że będzie trzymał się ściśle przepisów, a w szczególności nie będzie posiłkował się podczas jazdy magnesami i tym podobnymi urządzeniami.
Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli [...] z [...] września 2016 r.
Po powiadomieniu, pismem nr [...] z [...] września 2016 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego [...] września 2016 r. naruszenia i o możliwości wskazania okoliczności określonych w art. 92b) i 92c) ustawy o transporcie drogowym, zwalniających podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenie, decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na przedsiębiorcę – M.S. karę pieniężną w kwocie 5000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Od orzeczenia organu pierwszej instancji M.S. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ponieważ jego zdaniem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponadto odwołujący się wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka G.J. oraz M.S. i o przesłuchanie M.S..
Pismem z [...] grudnia 2016 r. organ odwoławczy zwrócił się do odwołującego się o dostarczenie dokumentów, na które powołał się w odwołaniu oraz o wskazanie jaką funkcję w firmie pełni M.S.. W odpowiedzi odwołujący się poinformował organ, że M.S. pełni w przedsiębiorstwie S funkcję spedytora i był odpowiedzialny za planowanie w dniu [...].09.2016r. trasy dla kierowcy. Ponadto załączył uwierzytelnione przez siebie kserokopie: umów o prace zawartych z G.J., aneksów do umów o pracę, certyfikatu szkolenia G.J. z zakresu prowadzenia pojazdu i odpoczynku kierowców z [...].12.2008 r., certyfikatu szkolenia G.J. z zakresu budowy, obsługi oraz przepisów dotyczących Systemu Tachografu Cyfrowego (STC) z [...].12.2008 r., zaświadczenia o ukończeniu szkolenia G.J. z zakresu czasu pracy kierowców z [...].10.2015 r., oświadczenia z [...].12.2011 r., pouczenia oraz wydruków kontroli tygodniowej czasu pracy G.J. od [...].06.2016 r. do [...].08.2016 r.
Dyrektor Izby Celnej pismem z [...].01.2017r. wystąpił w ramach pomocy prawnej, do Urzędu Celnego o protokolarne przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy G.J., spedytora M.S. oraz M.S.. Przesłuchanie odbyło się [...] kwietnia 2017 r.
Decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego niewykonanie przez kierowcę polecenia wyjazdu w trasę w określonym dniu oraz podłączenie do urządzenia rejestrującego magnesu, świadczą o braku sprawowania należytej kontroli ze strony przedsiębiorcy i niezapewnieniu właściwej dyscypliny pracy. Zasadnym było zatem nałożenie kary właśnie na przedsiębiorcę.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.S. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie niewszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji zaaprobowanie stanowiska organu pierwszej instancji w przedmiocie nałożenia na stronę kary administracyjnej, pomimo, że okoliczności sprawy i przedłożone przez stronę dowody wskazują, że nie miała ona wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć, tzn. pomimo udokumentowanego i wykazanego zeznaniami świadków G.J., M.S. i skarżącego, prawidłowego zorganizowania przewozu, umożliwiającego G.J. wykonanie zlecenia transportowego z poszanowaniem norm regulujących czas pracy, a także ustanowienia przez stroną wyraźnego zakazu stosowania urządzeń niedozwolonych zakłócających pracę tachografu pod groźbą surowych kar dyscyplinarnych oraz bieżącego monitorowania norm czasu pracy przez stronę i braku wcześniejszych naruszeń, kierowca G.J. dokonał samowolnie ingerencji w działanie urządzenia rejestrującego wyłącznie celem przyspieszenia powrotu do miejsca zamieszkania.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 92a) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U z 2016 r., poz. 1907 ze zm., dalej: u.t.d.) podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. W ust. 6 tego przepisu wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Przepisy art. 92a) u.t.d. regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy) jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym. W tej mierze należy wskazać, że rozważane sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku – zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, bazie orzeczeń nsa.gov.pl).
Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa wart. 92 ust. 1 u.t.d. wynika wprost z art. 92a) i 93 tej ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika (przedsiębiorcy) znajdują zastosowanie zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. W sprawach administracyjnych mających za przedmiot wymierzenie administracyjnej kary z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92a) ust. 1 u.t.d., działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną.
Celowi, który ma - w ramach spoczywającego na nim obowiązku – zrealizować organ w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej służy przewidziana w art. 89 u.t.d. możliwość kontroli m.in. przez funkcjonariuszy celnych (art. 89 ust. 1 pkt 3) dokumentów o których mowa w art. 87 ust. 1 i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli, a także dokonywanie oględzin i zabezpieczanie zebranych dowodów.
W nawiązaniu do tej kwestii podkreślić należy charakter i znaczenie protokołu kontroli. Jego sporządzenie znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d., który zobowiązuje podmiot przeprowadzający kontrolę do sporządzenia protokołu z dokonanych czynności. Podpisuje go podmiot przeprowadzający kontrolę (np. funkcjonariusz celny) i kontrolowany, który ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli (art. 74 ust. 2 i 4 ). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu ( art. 74 ust. 3). Wysoki walor dowodowy protokołu przejawia się w tym, że jego treść stosownie do art. 75 ustawy wykorzystywana jest do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania. Natomiast same ustalenia z protokołu kontroli drogowej wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Ma on cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa. Protokół z kontroli drogowej korzysta, jako dokument urzędowy z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem podmiotu kontrolowanego. Odpowiadający wymaganiom art. 68 Kpa, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, protokół z kontroli drogowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Obrazuje stan faktyczny, który mógłby być później trudny do odtworzenia ( vide: wyroki NSA z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II GSK 841/10, z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2301/11; vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Sporządzony w kontrolowanej sprawie administracyjnej protokół kontroli obrazuje jej stan faktyczny w zakresie zaistnienia naruszenia, polegającego na wykonywaniu [...] września 2016 r. przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, powodujące jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Ustalenia wskazanego protokołu nie były kwestionowane przez stronę ani na etapie postępowania administracyjnego, ani sądowego.
Zaistniały spór ogniskował się zaś wokół kwestii odpowiedzialności skarżącego jako przedsiębiorcy za działania kierowcy, którym się posługiwał przy wykonywaniu przewozu.
W tej mierze wskazać należy, iż stosownie do przepisu art. 92b) ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Stosownie do ust. 2 cytowanego artykułu, za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń.
Zgodnie zaś z art. 92c) ust. 1 tej ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W myśl ust. 2 przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.
W zacytowanych przepisach zawarte zostały przesłanki egzoneracyjne, których wykazanie zwalnia przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenia dokonane przez kierowcę, którym posługuje się on przy wykonywaniu transportu drogowego. Właściwe rozumienie tych przepisów determinuje, a tym samym wyznacza zakres niezbędnego postępowania dowodowego służącego wykazaniu ich zaistnienia w konkretnej sprawie administracyjnej.
Analiza treści art. 92b) ust. 1 u.t.d., prowadzi do wniosku, iż jego hipoteza jest jasna i obejmuje swoim zakresem przypadki, w których naruszono normy dotyczące przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów wypoczynku. Koresponduje ona m.in. z przepisami art. 5-9 Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), regulującymi okresy prowadzenia pojazdów, przerwy, czas odpoczynku oraz dopuszczalne w tym zakresie wyjątki od obowiązujących norm. Ustawodawca w tych wypadkach wskazał na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, o ile zostanie wykazane, że zorganizował on i zdyscyplinował pracę przedsiębiorstwa w sposób, który zapewniał osobom wykonującym na jego rzecz transport drogowy wykonywanie go zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nieprzypadkowo ograniczono możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców w oparciu o tę normę prawną do przypadków naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw oraz okresów odpoczynku, warunkując je właściwą organizacją pracy i odpowiednim systemem wynagradzania, uznając, że skoro warunki te zostaną spełnione, przedsiębiorca nie będzie już miał interesu w naruszaniu tych norm przez kierowców.
Zaakcentować jednakże należy, iż w zakresie norm wynikających z przepisów art. 92b) ust. 1 ustawy nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c) ust. 1 pkt 1 u.t.d. tj. w sytuacji gdy "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Pogląd taki, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, wyrażony został przez NSA w wyroku z dnia 25 września 2014 r. w sprawie II GSK 1027/13 ( vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl ) a także m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2014 r. w sprawie III SA/Wr 222/14 ( baza orzeczeń nsa.gov.pl ).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, stwierdzone protokołem z kontroli przeprowadzonej [...] września 2016 r. naruszenie, polegające na wykonywaniu we wskazanym dniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, prawidłowo zakwalifikowane zostało przez organy jako naruszenie o jakim mowa w lp. 6.2.1. zał. nr 3 do u.t.d. Pod tą pozycją opisane jest naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Naruszenie to wymienione jest w kategorii 6 załącznika nr 3 tj. w wykazie naruszeń przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju.
Zaistniałe [...] września 2016 r. wykroczenie kierowcy wykonującego przewóz na rzecz i w imieniu skarżącego, jest zatem naruszeniem przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących. Tak więc wskazana kwalifikacja zaistniałego naruszenia pozostawała decydująca dla ustalenia charakteru i zakresu przesłanek egzoneracyjnych, których wykazanie mogłoby uwolnić skarżącego od odpowiedzialności za jego zaistnienie.
Zarzuty skargi – naruszenia przepisów prawa procesowego a także niewyartykułowany wprost w skardze zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. – okazały się nieuzasadnione. W myśl tego przepisu, co zostało już wyżej wskazane, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest już stanowisko – na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy – że przepis ten ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Naczelny Sąd Administracyjny w dotychczasowym orzecznictwie podkreślał, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców.
W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy w ślad za organem pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skarżący nie wykazał okoliczności wskazanych w tym przepisie.
Należy zwrócić uwagę, że z istoty prowadzonej działalności polegającej na wykonywaniu przewozów drogowych wynika, że przedsiębiorca nie jest obecny podczas każdego przejazdu wykonywanego przez zatrudnionych przez niego kierowców. Taka jest specyfika prowadzonej działalności transportowej. Przedsiębiorca w momencie poinstruowania kierowcy, co do konieczności przestrzegania przepisów nie jest automatycznie zwolniony od odpowiedzialności za stwierdzone podczas przejazdu naruszenia przepisów u.t.d. Taka interpretacja nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Na prowadzącym działalność transportową spoczywa obowiązek wykonywania działalności zgodnie z prawem, a co za tym idzie to w jego gestii pozostaje obmyślenie i wprowadzenie takich rozwiązań w firmie, które wymuszą na zatrudnionych (w tym przypadku kierowcach) respektowanie obowiązujących przepisów. Skarżący, jako prowadzący przedsiębiorstwo transportowe, był zobowiązany do wykazania, że dołożył należytej staranności organizując pracę i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Przez należytą staranność należy natomiast rozumieć uczynienie wszystkiego, czego można rozsądnie wymagać od przewoźnika organizującego przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa.
Przesłuchany w sprawie kierowca – G.J. zeznał (k. 108 akt administracyjnych), że sam sobie wyznacza najkrótszą trasę, miejsce oraz czas odpoczynku. Natomiast M.S. – spedytor odpowiedzialny m.in. za przejazd wyjaśnił (k.118), że planując zadanie przewozowe wskazał kierowcy miejsca postoju. Kierowca G.J. nie wykonał polecenia wyjazdu w trasę w określonym dniu ([...].09.2016 r.) oraz podłączył magnes. Oznacza to, że przedsiębiorca nie stosował właściwej kontroli nad bezpośrednio wykonującym przewóz oraz właściwej dyscypliny pracy.
Podsumowując, jeszcze raz należy podkreślić, że za prawidłową należy przyjąć taką wykładnię art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., według której przepis ten dotyczy okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy. Taka wykładnia jest też przyjmowana w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14, z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14 , opubl. w bazie Lex).
Z przywołanych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło