I OSK 690/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: st. asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 592/15 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 592/15 oddalił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta Jastrzębie Zdrój decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], na podstawie art. 4 ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.) oraz § 6 ust. 3, § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2012, poz. 1005 z późn. zm.), odmówił W. K. (nazwisko, jak wynika z akt, przyjęte w wyniku zawarcia związku małżeńskiego, poprzednie nazwisko C.) wydania prawa jazdy kategorii C. W uzasadnieniu organ wskazał, że W. K. zatrzymano prawo jazdy kat. B w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt VI K 1444/05, w którym orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, liczony od dnia 14 lipca 2005 r. Z akt kierowcy wynika, że w/w pomimo zatrzymania prawa jazdy na okres dłuższy niż rok, nie poddał się weryfikacji predyspozycji do kierowania pojazdami, w aktach brak informacji o pozytywnym wyniku przeprowadzonego egzaminu państwowego w zakresie kategorii B. Organ uznał zatem, że pomimo, iż W. K. przedstawił angielskie prawo jazdy, to jego wniosek nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony w związku z treścią art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 592/15, oddalił skargę. Sąd wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym wymóg sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego dla osób ubiegających się o przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji wynika z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami. Ponadto, zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Przepis ten nie dotyczy międzynarodowego prawa jazdy oraz krajowego prawa jazdy osoby, o której mowa w art. 10 ust. 3. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, zgodnie z którym skarżący nie spełnia wymaganego warunku by otrzymać prawo jazdy kat. C. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami, warunkiem otrzymania prawa jazdy kat. C jest posiadanie prawa jazdy kat. B. Skoro osoba, której uprzednio zatrzymano prawo jazdy kategorii B na okres przekraczający rok nie poddała się egzaminowi sprawdzającemu, to nie może skutecznie domagać się wydania jej prawa jazdy kategorii C. W niniejszej natomiast sprawie skarżącemu zostało wydane polskie prawo jazdy kat. B, które zostało zatrzymane w wykonaniu prawomocnego wyroku karnego i do dnia dzisiejszego wobec niespełnienia przez stronę warunku przejścia kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, dokument ten nie został zwrócony. Zdaniem Sądu I instancji w konsekwencji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest fakt uzyskania przez skarżącego angielskiego prawa jazdy. Warunkiem otrzymania prawa jazdy kat. C jest bowiem m.in. posiadanie prawa jazdy kat. B. Skoro zatem skarżący nie spełnił wymogów dotyczących prawa jazdy kat. B, to nie może otrzymać prawa jazdy kat. C, a w konsekwencji, bez znaczenia dla sprawy pozostaje podniesiona w skardze kwestia orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. Wymiana zaś angielskiego prawa jazdy na polskie powodowałaby niedopuszczalny stan, w którym kierowca posiada 2 polskie prawa jazdy kategorii B. W ocenie Sądu w świetle powyższych uwag niezrozumiałe są sformułowane w skardze zarzuty, że naruszono dyrektywę 91/439 z 29 lipca 1991 r. albowiem została ona implementowana do polskiej ustawy, nadto dotyczy ona wzajemnego uznawania praw jazdy, nie zaś możliwości posiadania jednocześnie dwóch praw jazdy. Sąd zaznaczył, że także nie wspomniana w skardze Dyrektywa 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego wyraża jednoznaczną dbałość Unii o to by kierowca nie posiadał więcej niż jednego dokumentu potwierdzającego uprawnienia do prowadzenia pojazdu. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy jednoznacznie stwierdzał zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, obejmując zatem wszystkie kategorie. Natomiast fakt, iż skarżącemu zatrzymano jedynie prawo jazdy kategorii B wynikał z tego, że takie wówczas posiadał, nie zaś z tego, że tylko do tej kategorii odnosił się wyrok karny. Wobec tego – zdaniem Sądu – zarzuty sformułowane w tej mierze w skardze nie przystają do okoliczności sprawy stojąc w jaskrawej sprzeczności z treścią wyroku. Nadto pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż okres obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów już minął i prawo jazdy mogło być skarżącemu zwrócone o ile spełniłby w tej mierze ustawowe wymagania. W ocenie Sądu niezrozumiały jest też zarzut naruszenia art. 94 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym albowiem, jak już wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przepis ten utracił moc z dniem 19 stycznia 2013 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący reprezentowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania poprzez złamanie zasady praworządności i wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi skarżącego, gdyż pomimo posiadania przez niego uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B organ uniemożliwia mu wydania i rozszerzenia uprawnień o kat. C, i w tym zakresie naruszenie przepisu art. 4 ust. 2 oraz 12 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez błędne uznanie, że nie można pozytywnie rozpatrzyć wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy kat. C, albowiem nie posiada on ważnego polskiego prawa jazdy, legitymując się przy tym jego zagranicznym odpowiednikiem (kategorie posiadane to A, B), przy jednoczesnym spełnieniu i dołączeniu wymaganych dokumentów do przedmiotowego wniosku, tj. m.in. orzeczenie lekarskie, orzeczenie psychologiczne, odpis angielskiego prawa jazdy; - naruszenie art. 42 § 2 oraz art. 53 w zw. z art. 56 K.k., art. 182 § 2 K.k.w. oraz art. 45 Konstytucji RP, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów zastosowany wobec skarżącego dotyczył kat. B, natomiast uprawnienia jakich wydania się domaga dotyczą kat. C. Podniesiono, że wyłącznie Sąd Rejonowy w Świdnicy jest organem właściwym do orzeczenia rodzaju i wymiaru kar oraz środków karnych wobec sprawcy. Sąd administracyjny nie ma uprawnień, by rozszerzać zakres orzeczonego środka karnego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie odmawiając wydania prawa jazdy kategorii C, a następnie oddalenie skargi przez Sąd w tym przedmiocie powoduje, iż Sąd zastosował względem skarżącego dodatkowe sankcje karne, wkraczając w kompetencje sądu karnego; - pominięcie art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/439 Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy, która ustanawia zasadę wzajemnego uznawania praw jazdy wydanych przez inne Państwa Członkowskie UE, a co za tym idzie uprawnienia skarżącego winny być uznane na terenie RP; - brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonania prawidłowej jego oceny, przez pominięcie okoliczności przeprowadzenia badania i wydania bezterminowo orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., o którym skarżący nadmieniał, a fakt ten nie został wzięty pod uwagę przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy i dokument ten nie został wzięty pod uwagę na terenie RP; - dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu za pomocą dostarczonych dokumentów, że prawo jazdy posiadane przez skarżącego na terenie Wielkiej Brytanii w zakresie kat. A i B, wyklucza posiadanie przez niego prawa jazdy kat. C na terenie kraju, gdzie skarżący spełnił wszystkie przesłanki ustawowe jego nabycia, wbrew zasadzie wzajemnego uznawania praw jazdy obowiązującej w ramach Unii Europejskiej, w sytuacji, gdy zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony w RP dotyczył wyłącznie kat. B, podczas gdy obecnie skarżący ubiegał się o kat. C. posiadając uprawnienia, gdzie również musiał legitymować się zaświadczeniem na okoliczność stanu zdrowia i spełniał wszystkie wymogi, by uzyskać na terenie UK prawo jazdy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wykładnia zastosowanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami została dokonana wbrew celowi i funkcji przedmiotowej instytucji oraz intencjom ustawodawcy, bowiem przedmiotowa instytucja dotyczy tylko i wyłącznie osób, które nie mając uprawnień kategorii B – w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kategorii A – ubiegają się o wydanie tych uprawnień. Podkreślono, że sytuacja skarżącego jest inna, gdyż Sąd Rejonowy w Świdnicy orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wyłącznie kategorii B. Odmowa wydania w tych okolicznościach prawa jazdy kategorii C prowadzi zatem do rażąco krzywdzącej dla niego sytuacji, bowiem wbrew orzeczeniu Sądu pozbawia go możliwości prowadzenia pojazdów tej kategorii, pomimo spełnienia przesłanek do uzyskania kat. B na terenie innego państwa UE. Wskazano ponadto, że skarżący zmienił miejsce stałego pobytu, obecnie zamieszkuje w Polsce, zachodzi więc obowiązek uwzględnienia przez organy polskie jego uprawnień uzyskanych na terytorium Wielkiej Brytanii, a te zostały w sprawie pominięte. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W złożonej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej powołano się na obie podstawy określone w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., jednakże w ramach podstawy z art.174 pkt 2 p.p.s.a. nie wskazano żadnych przepisów postępowania, których naruszenie zarzuca skarżący kasacyjnie. W tej sytuacji do rozstrzygnięcia pozostają jedynie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia norm prawa materialnego. Podnosząc zarzut naruszenia art.4 ust.2 oraz art.12 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. tj. 2015, poz.155 ze zm.), zwanej dalej " u.o.k.p.", skarżący kasacyjnie prezentuje stanowisko, że po pierwsze - ubiega się o wydanie prawa jazdy kategorii C, orzeczony przez Sąd karny zakaz prowadzenia pojazdów dotyczył wyłącznie kategorii B a zatem art. 12 ust.1 pkt 3 został do niego zastosowany rozszerzająco, po drugie – przedłożył angielskie prawo jazdy kategorii A i B oraz wymagane orzeczenia lekarskie oraz ubiega się w kraju o wydanie prawa jazdy kategorii C, a zatem niewłaściwie zastosowano wobec niego art.4 ust.2 u.o.k.p. skoro angielskie prawo jazdy powinno być uznawane w całej Unii Europejskiej. W skardze kasacyjnej podkreślono, że sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wyłącznie kategorii B. Zacząć należy od wskazania, że wyrokiem z dnia 25 października 2005 r. Sąd Rejonowy w Świdnicy orzekł o zakazie prowadzenia przez skarżącego wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. W związku z prowadzonym postępowaniem karnym zatrzymano skarżącemu posiadane przez niego prawo jazdy kategorii B. Nie oznacza to jednak, jak uważa skarżący kasacyjnie, że zakaz ten dotyczy wyłącznie prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy jednoznacznie stwierdzał zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, obejmując zatem wszystkie kategorie. Natomiast fakt, iż skarżącemu zatrzymano jedynie prawo jazdy kategorii B wynikał z tego, że takie wówczas posiadał, nie zaś z tego, że tylko do tej kategorii odnosił się wyrok karny. Na gruncie przepisów u.o.k.p. w orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach. Wynika to z treści art.12 ust. 2 u.o.k.p. Trudno sobie bowiem wyobrazić, aby racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami kategorii B zezwolił na prowadzenie samochodów ciężarowych ( por. wyroki NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16; z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 i z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14). Osobie w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji – nie może być wydane prawo jazdy ( art.12 ust.1 pkt 3 u.o.k.p.). Przepis ten stosuje się także do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C, C1,D 1 lub D – w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B. Osoba, która ubiega się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji podlega sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego (art.49 u.o.k.p.). Dopiero spełnienie tego wymogu, a także przedstawienie stosownych orzeczeń lekarskich umożliwia uwzględnienie wniosku. Nie zmienia tego przedłożenie prawa jazdy kategorii B wydanego przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, a to dlatego że w art.4 ust.2 u.o.k.p. ustawodawca stanowi, że kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Skoro skarżącemu wydano w 2003 r. prawo jazdy, które następnie zostało zatrzymane w związku z prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości, to niedopuszczalnym po myśli art.4 ust.2 u.o.k.p. było wydanie drugiego prawa jazdy. Procedura " odzyskania" prawa jazdy jest jasna, należy zdać egzamin państwowy i przedstawić stosowne orzeczenia lekarskie. Dopiero wówczas można ubiegać się po " odzyskaniu" prawa jazdy kategorii B o dalsze kategorie, w tym kategorię C. W związku z jednoznaczną treścią art. 4 ust.2 u.o.k.p. przedłożenie przez skarżącego angielskiego prawa jazdy kat.B nie mogło stanowić podstawy do wydania skarżącemu prawa jazdy kat. C. Tego rodzaju działanie, uzyskanie w innym kraju członkowskim U.E. prawa jazdy w sytuacji posiadania prawa jazdy we własnym kraju, choć zatrzymanego, stanowi obejście przewidzianej w u.o.k.p. procedury przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Trafnie Sąd pierwszej instancji przywołał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dyrektywę Parlamentu Europejskiego 2006/126/WE według której Unia wyraża dbałość o to, by kierowca nie posiadał więcej niż jednego dokumentu potwierdzającego uprawnienia do prowadzenia pojazdu. W ustawie u.o.k.p. realizacji tej zasady służy unormowanie zawarte w art. 12 ust.2 a. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.