I GSK 2166/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1509/17 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu miasta 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1509/17 oddalił skargę A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu miasta. A Sp. z o.o. w Ł. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku zaskarżając to orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: a) naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w stanie faktycznym sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności i w konsekwencji błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie został prawidłowo nadany rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na zbliżający się termin przedawnienia roszczenia, co stanowi przesłankę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na gruncie art. 239 §1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 201) Ordynacja Podatkowa, podczas gdy nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisów k.p.a., a więc nie została spełniona przesłanka niezbędności ze względu na interes społeczny, co skutkowało tym, że Sąd oddalił skargę; b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wniesionej skargi w granicach danej sprawy, niewzięcie przez Sąd pod uwagę wszelkich naruszeń prawa a także przepisów prawa, które powinny znaleźć w rozpoznawanej sprawie zastosowanie, w szczególności poprzez niewzięcie pod uwagę przy rozpoznaniu i rozstrzygnięcia konieczności określenia równowagi pomiędzy interesem społecznym i indywidualnym i niewzięcie pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy słusznego interesu obywatela i zrównania przez organ interesu publicznego i społecznego, a także zarzutów podnoszonych przez skarżącą naruszenia w toku postępowania administracyjnego, tj.: - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie podjęcie działań zmierzających "do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a to w konsekwencji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy zwłaszcza w zakresie określenia równowagi pomiędzy interesem społecznym i indywidualnym; - naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa z uwagi na wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji w sytuacji, gdy toczyło się postępowanie odwoławcze w sprawie. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie od SKO w Gdańsku na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm prawem przepisanych oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w Gdańsku z [...] sierpnia 2017 r. wraz z poprzedzającym je postanowieniem Prezydenta Miasta Gdańska z [...] czerwca 2017 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2015 r. Prezydenta Miasta Gdańsk, albowiem istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i zasądzenie od SKO w Gdańsku na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm prawem przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w tym pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za obie instancje według norm przepisanych. Nadto skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., "(...) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej". W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016r., I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017r., I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017r., I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017r., I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017r., II GSK 1869/17). W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych, uznając, iż nie ma ona usprawiedliwionej podstawy prawnej. Zarzuty kasacyjne nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku. Za trafne należy uznać stanowisko organów, zaakceptowane następnie przez Sąd I instancji, że przesłanką nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 §1 k.p.a. może być zbliżający się termin przedawnienia należności, jeśli z okoliczności sprawy wynika niebezpieczeństwo nieuregulowania należności. W interesie społecznym leży bowiem to, aby należności publiczne były uregulowane. W tej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka mimo wydania decyzji pierwszoinstancyjnej nie podjęła żadnej próby choćby dobrowolnej zapłaty części należności. Natomiast wysoka kwota tej należności – wobec zbliżającego się terminu przedawnienia – a także stanowisko skarżącej kasacyjnie (która konsekwentnie neguje konieczność zwrotu dotacji) uprawdopodobniała, że należność ta nie zostanie uregulowana. Bez znaczenia jest podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, "że fakt wykonania zaskarżonego postanowienia z uwagi na łączną kwotę zobowiązania przed prawomocnym zakończeniem postępowania spowoduje istotną czy też trwałą zmianę w procesie organizacji i funkcjonowania procesu kształcenia realizowanego w A sp. z o.o. w tym dalszemu funkcjonowaniu szkoły". Nawet bowiem bardzo dobra sytuacja materialna zobowiązanego i wartość majątku przekraczająca znacznie wysokość zobowiązania, wobec braku jakiejkolwiek woli zapłaty należności przy jednoczesnym nieuchronnie zbliżającym się do końca tak krótkim, jak w tej sprawie terminem wygaśnięcia zobowiązania, nie usuwa ryzyka przedawnienia zobowiązania, a więc niewykonania zobowiązania bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2019r., I FSK 573/17, Lex nr 2625939, wyrok NSA z dnia 5 września 2019 r., I FSK 1071/19, Lex nr 2727726). Konieczne było zatem nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, aby możliwe było podjęcie działań celem przerwania biegu terminu przedawnienia. Nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej nie sprzeciwia się też podnoszona przez skarżącą kasacyjnie obawa zamknięcia szkoły. Pomimo wydania zaskarżonego postanowienia w tym przedmiocie i upływu znacznego czasu między jego wydaniem a wniesieniem skargi kasacyjnej skarżącą kasacyjnie nie podnosi, że z powodu nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i wdrożenia środków przymusu zmuszona była zamknąć szkołę. Nie podaje nawet okoliczności czyniących tą obawę prawdopodobną. Upływ czasu nie potwierdził tej obawy, jak i twierdzeń skargi, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności okazało się działaniem pochopnym i niekorzystnym z punktu widzenia interesu strony. Nie można przy tym zapominać, że zwrot dotacji jest konsekwencją nieprawidłowego jej wykorzystania przez skarżącą kasacyjnie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego, w wysokości 360 zł, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). | |