III SA/Gl 975/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. I.R. (dalej: "Skarżąca"), za pośrednictwem pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. znak [...] z [...] r. określającą podatek od towarów i usług za II kwartał 2011 r. oraz znak [...] określającą podatek od towarów i usług za IV kwartał 2011 r. W skardze tej zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji jednocześnie wskazując na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w jej sytuacji finansowej oraz realne zagrożenie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dalszej egzekucji prowadzonej przez organ podatkowy na jej majątku. W uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że określenie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w zaskarżonych decyzjach, w kwocie [...] zł tytułem należnego zaległego podatku od towarów i usług, stworzyło sytuację, w której to organ podatkowy, na podstawie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, może prowadzić egzekucje na jej majątku realnie paraliżując jej płynność finansową. Zajęcie rachunków bankowych lub zabezpieczenie na ruchomościach spowoduje, że będzie ona pozbawiona możliwości regulowania bieżących opłat związanych z prowadzeniem działalności, tj. dokonywaniem zakupów towarów, wypłatę wynagrodzeń dla pracowników, czy też uiszczeniem należności ZUS. Skarżąca zwróciła uwagę, że dla celów jej bieżącego prowadzenia działalności gospodarczej, z uwagi na brak wymiernych oszczędności, jak też wolnych środków finansowych, korzysta na bieżąco od wielu lat z kredytu obrotowego, którego utrzymanie może być realnie zagrożone w przypadku podjęcia działań egzekucyjnych wobec jej osoby. Na koniec wskazała, że nigdy nie dążyła do uszczuplenia dochodów Skarbu Państwa z tytułu należności publicznoprawnych, a podejmowane przez nią działania podyktowane były chęcią normalnego prowadzenia działalności gospodarczej o czym najlepiej świadczy jej postawa starająca się dowieść prawdy materialnej w zakresie ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania. Mając na względzie tok niniejszego postępowania oraz perspektywę dalszej egzekucji, Skarżąca stwierdziła, że brak pozytywnej decyzji Sądu w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje realne ryzyko braku płynności finansowej w jej działalności jeszcze przed wydaniem orzeczenia w sprawie, co będzie skutkowało nieodwracalnymi dla niej konsekwencjami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przechodząc do oceny zasadności samego wniosku o wstrzymanie zauważyć trzeba, że przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla Skarżącej lub gdyby chodziło o poniesie straty na życiu lub zdrowiu, co nie zachodzi w niniejszej sprawie (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005 r. I OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Omawiana instytucja ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Jednocześnie, brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu nie dołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienia NSA: z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; z 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; z 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; z 8 października 2013 r., II OZ 839/13; z 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; z 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; z 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Wystosowanie jedynie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej z informacją o trudnych do odwrócenia skutkach oraz o ewentualnym zagrożeniu egzekucją uniemożliwia merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie - chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem osoby zobowiązanej, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (tak: postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata należności publicznoprawnej wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania osoby zobowiązanej. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji wnioskodawca musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11). We wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie Skarżąca w sposób ogólnikowy powołał się na trudną sytuację finansową oraz fakt, że uiszczenie zaległej należności (czyli jak wynika z akt sprawy kwoty [...]zł) spowoduje sytuację w której organ podatkowy wydając postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności będzie mógł prowadzić egzekucję na majątku Skarżącej realnie paraliżując jej płynność finansową. Z kolei zajęcie rachunków bankowych czy też zabezpieczenie na ruchomościach spowoduje, że Skarżąca zostanie pozbawiona możliwości regulowania bieżących opłat związanych z prowadzeniem jej działalności gospodarczej, czyli dokonywaniem zakupów towarów, wypłaty wynagrodzeń dla pracowników czy też uiszczeniem należności do ZUS. Jednakże nie poparła swoich obaw faktami. Ponadto Skarżąca, trudnych do odwrócenia skutków upatruje w przeprowadzonej egzekucji, która może mieć miejsce w przyszłości. Wskazać jednak należy, że przytoczonych argumentów nie sposób rozpatrywać w kategorii kwalifikowanych przesłanek określonych w art. 61 p.p.s.a. Jak zaznaczono wyżej, każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego czy jego rodziny, jednak co do zasady, nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W sytuacji wygrania sporu sądowego Skarżącej zostaną zwrócone wszelkie kwoty pieniężne. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 maja 2014r., sygn. akt II GSK 1020/14), czego w niniejszej sprawie zabrakło. Mając na uwadze powyższe okoliczności nie sposób przyjąć, że Skarżąca wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku wywiedzenia, że wykonanie zaskarżonego aktu może skutkować dla niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wywiązała się bowiem z obowiązku przedłożenia dokumentów pozwalających na precyzyjne i kompleksowe ustalenie jej sytuacji majątkowej i finansowej. Ustalenie w powyższym zakresie stanowią punkt wyjścia dla rozważań odnośnie tego czy wykonanie wynikającego z zaskarżonej decyzji obowiązku może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi , których nie naprawiłoby ewentualne wygranie sporu sądowego (postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 37/12). Wobec powyższego, mając na uwadze wszystkie podniesione już okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie powołanego wyżej art. 61 § 3 i § 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.