II GSK 1387/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1121/17 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1121/17 oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia. W dniu [...] kwietnia 2017 r. do Urzędu Miasta G. W. wpłynęło pismo Kierownika Działu Rejestracji Pojazdów w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego we W. dnia [...] kwietnia 2017 r., z prośbą o wezwanie i przesłuchanie w ramach pomocy prawnej uprawnionego diagnosty B. S. z uwagi na wydane w dniu [...] marca 2017 r. zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym. Na podstawie tego zaświadczenia stwierdzono, że diagnosta w tym dniu przeprowadził okresowe badanie techniczne pojazdu (przed pierwszą rejestracją) marki Mercedes-Benz Sprinter [...], nr rej. [...], przystosowanego konstrukcyjnie do ruchu lewostronnego z kierownicą umieszczoną po prawej stronie, ustalając wynik pozytywny oraz określając następny termin badania do [...] marca 2018 r., pomimo, że ustalono rodzaj pojazdu jako samochód ciężarowy o kategorii N1. W dniu [...] maja 2017 r. odebrano wyjaśnienia od skarżącego na okoliczność przeprowadzonego okresowego badania technicznego ww. pojazdu, w których diagnosta potwierdził przeprowadzenie badania i wydanie zaświadczenia i oświadczył, że podczas badania technicznego pojazd posiadał kierownicę umieszczoną po prawej stronie i był przystosowany konstrukcyjnie do ruchu lewostronnego, co zostało potwierdzone w wydanym zaświadczeniu, a dokonane ustalenia w zakresie rodzaju pojazdu, tzn. samochód ciężarowy oraz kategoria pojazdu N1 oparto na podstawie oględzin pojazdu i prawdopodobnie dowodu rejestracyjnego. Diagnosta potwierdził, że wskazany pojazd o liczbie kół większej niż trzy i jego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości przekraczającej 40 km/h oraz, że zna rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 września 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 776 ze zm.). Stwierdził przy tym, że na podstawie tego przepisu pojazd może mieć kierownicę po prawej stronie tylko wtedy, gdy ma kategorię M1, nie może mieć innej i jest samochodem osobowym. W zakresie ustalonego w wydanym zaświadczeniu pozytywnego wyniku badania oświadczył, że zrobił błąd i nie powinien takiego wydawać. W dniu [...] lipca 2017 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 – dalej jako p.r.d.) oraz art. 104 k.p.a., wydał decyzję cofającą B. S. uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych, wydane w dniu [...] grudnia 2004 r. Rozpoznając odwołanie SKO w Gorzowie Wielkopolskim utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę skarżącego uznając, że nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, organ (starosta, prezydent) cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono przewidziane w tym przepisie naruszenia. Odpowiedzialność wynikająca z tego przepisu ma charakter obiektywny, organ nie ma swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień, gdy zaistnieją przywołane okoliczności, a ustawa nie przewiduje w tym względzie żadnego odstępstwa. W rozpoznawanej sprawie skarżący naruszył normę art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., ponieważ określając rodzaj pojazdu jako samochód ciężarowy kat. N1 z kierownicą z prawej strony, obowiązany był ustalić wynik badania jako negatywny. W świetle niespornych ustaleń organy więc prawidłowo uznały, że skarżący za naruszenie powyższych przepisów ponosi odpowiedzialność administracyjnoprawną w postaci cofnięcia uprawnień diagnosty. Ustawodawca dla cofnięcia uprawnień wymaga jedynie ustalenia, że diagnosta wydał zaświadczenie niezgodne ze stanem faktycznym lub przepisami. Taka sytuacja w niniejszej sprawie wystąpiła, czego skarżący nie był w stanie skutecznie zakwestionować. Odnosząc się do zarzutu skargi, w którym skarżący zmierza do wykazania niezgodności art. 84 ust. 3 pkt 2 w zw. z ust. 4 p.r.d. z konstytucyjną zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, Sąd wskazał, że kwestionowana przez skarżącego regulacja korzysta z domniemania zgodności z Konstytucją RP, jako że Trybunał Konstytucyjny nie orzekał o jej niezgodności z Konstytucją, przez co przepis ten mógł stanowić podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, i zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie: 1. przepisu art. 84 ust 3 pkt 2 p.r.d., z uwagi na niezgodność tego uregulowania z wyrażoną w art. Konstytucji RP zasadą proporcjonalności, bowiem przepis ten o charakterze sanacyjnym nie określa gradacji kar ze względu na stopień winy i skutki czynu, czym prowadzi do pozbawienia diagnoście uprawnień na okres pięciu lat od uprawomocnienia się decyzji o cofnięciu uprawnień; 2. przez ten Sąd prawa materialnego wobec niewłaściwego zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu. Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach z dnia 21 kwietnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 776, ze zm.), przez przyjęcie, że w sytuacji, gdy badany pojazd nie został zarejestrowany i w konsekwencji nie został dopuszczony do ruchu, mamy do czynienia z usterką istotną oraz usterką stanowiącą bezpośrednie i natychmiastowe zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym; Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się on rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podnoszone w niej zarzuty należało uznać za nietrafne. Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, a która w tej sprawie nie zachodzi. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do niewłaściwego – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zastosowania w sprawie art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. z uwagi na niezgodność tej regulacji z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności, gdyż przepis ten o charakterze sanacyjnym nie określa zróżnicowania kar dyscyplinarnych ze względu na zróżnicowanie stopnia naruszenia obowiązków służbowych, rodzaju winy czy też stopnia nasilenia złej woli diagnosty. Ponadto, będący przedmiotem badania pojazd ostatecznie nie został zarejestrowany, a więc dopuszczony do ruchu, tym bardziej więc zastosowanie wskazanego przepisu wobec skarżącego było niezasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji. W pierwszej kolejności należy podkreślić, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, że co do zgodności z Konstytucją przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy wielokrotnie wypowiadano się w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że przepis ten nie narusza ani konstytucyjnej zasady proporcjonalności ani zasady państwa prawnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 1213/14; wyrok NSA z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1231/14; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 928/13; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., II GSK 1460/12, wyrok z 16.03.2018r. sygn. akt II GSK 1664/16). W odniesieniu do powyższego należy podkreślić, że przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., stanowiący podstawę cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie uchybienia polegającego na wydaniu przez diagnostę zaświadczenia lub dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, którzy swoim postępowaniem zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Nie sposób zatem uznać, aby w tej sytuacji przepis art. 84 ust. 3 p.r.d. pozostawał w sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP. Słusznie też Sąd I instancji zwrócił uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zadał pytanie prawne do TK postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. – sygn. III SA/Po 1167/15 - dotyczące oceny konstytucyjności art. 84 ust. 3 pkt. 1 i 2 p.r.d., a Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. P 16/16 umorzył postępowanie w tej sprawie. Jak wynika z uzasadnienia wskazanego rozstrzygnięcia, Trybunał wskazał, m. in., na jednolite orzecznictwo w tym zakresie, a także, że art. 84 ust. 3 p.r.d. musi być stosowany w sposób ścisły, po wnikliwym zbadaniu stanu faktycznego konkretnej sprawy (por. także wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1830/16). Naczelny Sąd Administracyjny podziela również przyjęty pogląd, że odpowiedzialność diagnosty za stwierdzone naruszenia ma charakter zobiektywizowany, co oznacza, że poniesienie przez niego odpowiedzialności oparte jest tylko i wyłącznie na przypisaniu sprawcy naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Natomiast strona podmiotowa czynu, czyli stopień zawinienia sprawcy, czy jego motywacje, pozostają bez znaczenia, gdyż żaden przepis p.r.d. - przy określeniu konsekwencji tego naruszenia - nie uwzględnia okoliczności leżących po stronie sprawcy naruszenia. Ponadto, diagnosta pełni funkcję publiczną, w związku z czym wymagana jest od niego szczególna staranność w wykonywaniu swoich czynności oraz przestrzeganie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Skoro diagnosta uzyskał uprawnienia, to znaczy, że posiada odpowiednie wykształcenie i praktykę, można zatem od niego wymagać znajomości urządzeń, zasad podlegania tych urządzeń pod dozór techniczny jak i umiejętności sprawdzenia niezbędnych danych urządzeń - w razie zaistnienia ewentualnych wątpliwości. Diagnosta winien dochować szczególnej staranności. Celem regulacji prawnej ustanowionej na gruncie art. 84 ust. 3 p.r.d. jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów dokonujących wpisów do dowodów rejestracyjnych lub wystawiających zaświadczenia skutkujących dopuszczeniem do ruchu pojazdów niesprawnych bądź w istocie niesprawdzonych pod względem technicznym, co naraża na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała lub utraty życia osoby korzystające ze zgłoszonych do badań pojazdów jak i innych użytkowników drogi, nie mówiąc już o szkodach w mieniu. (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 333/07; wyrok NSA dnia 1 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1450/07; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1251/12). W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne są niesporne i niepodważone przez wnoszącego skargę kasacyjną. Skarżący w dniu [...] marca 2017 r. przeprowadził okresowe badanie techniczne pojazdu (przed pierwszą rejestracją) marki Mercedes-Benz Sprinter, przystosowanego konstrukcyjnie do ruchu lewostronnego z kierownicą umieszczoną po prawej stronie, ustalając wynik pozytywny, pomimo iż ustalony został rodzaj pojazdu jako samochód ciężarowy o kategorii N1. Tym samym diagnosta naruszył normę art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., albowiem, określając rodzaj pojazdu jako samochód ciężarowy kat. N1 z kierownicą z prawej strony, obowiązany był ustalić wynik badania jako negatywny. Podkreślić należy, że z treści art. 84 p.r.d. wynika jednoznacznie, iż ustawodawca przywiązuje duże znaczenie do kwalifikacji i profesjonalizmu diagnosty uznając, iż w dużej mierze to od jego umiejętności i rzetelności zależy stan techniczny pojazdów znajdujących się w ruchu drogowym, a tym samym również i istotny aspekt bezpieczeństwa ruchu drogowego odnoszony do stanu technicznego dopuszczonych do ruchu i uczestniczących w nim pojazdów. Dlatego też diagności są podmiotami wyłącznie upoważnionymi do wykonywania badań technicznych pojazdów, z czym wiąże się wynikający z przepisów p.r.d. wymóg posiadania wykształcenia technicznego i praktyki oraz odbycia szkolenia zakończonego egzaminem z wynikiem pozytywnym. Dodać należy, że regulacjom normującym zdobywanie uprawnień diagnosty towarzyszą zawarte w art. 84 ust. 3 p.r.d. restrykcyjne zasady odpowiedzialności tej grupy zawodowej. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1664/16). Przepis ten, w przypadkach w nim przewidzianych, nakazuje staroście cofnięcie diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych. Zgodnie z tymi regulacjami, już samo wystawienie zaświadczenia dającego podstawę do dopuszczenia do ruchu pojazdów niespełniających wymogi techniczne uzasadnia zastosowanie sankcji wobec diagnosty, który taki dokument wydał, gdyż naraża w ten sposób na niebezpieczeństwo pozostałych użytkowników ruchu drogowego. W tej sytuacji bez znaczenia dla oceny dokonanego przez diagnostę naruszenia prawa jest fakt, że kontrolowany pojazd ostatecznie nie został dopuszczony do ruchu, gdyż zadziałały inne mechanizmy uzasadniające niedopuszczenie pojazdu do ruchu. Diagnosta uchybił powierzonym mu obowiązkom, ważkim z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Uwzględniając powyższe argumenty należało uznać za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, który przyjął, że wykonanie badań technicznych pojazdów sprzeczne z wymogami prawa i stanem faktycznym zawsze będzie rodzić po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień, a w rozpoznawanej sprawie skarżący za naruszenie przepisów p.r.d. ponosi odpowiedzialność administracyjnoprawną w postaci cofnięcia uprawnień diagnosty. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.