II OSK 1371/17

Dnia 30 stycznia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2550/16 w sprawie ze skargi O. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od O. S. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2550/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi O. S. uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. `W dniu [...] kwietnia 2016 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynął wniosek skarżącego o potwierdzenie posiadania przez niego obywatelstwa polskiego. Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] lipca 2016 r. odmówił skarżącemu potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że wnioskodawca urodził się osiem lat przed zawarciem związku małżeńskiego przez swoich rodziców. Oznacza to, że gdyby został uznany przez ojca po upływie roku od dnia urodzenia, to nie nabyłby obywatelstwa polskiego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r., Nr 28 poz. 353 ze zm.; dalej: "Ustawa z 1962 r."). Należało zatem określić, w jakiej dacie ustalone zostało ojcostwo M. S w stosunku do jego syna. Powyższe nie zostało jednoznacznie stwierdzone, zaś w interesie strony leży potwierdzenie informacji zawartych we wniosku w sposób jednoznaczny rzetelnymi i obiektywnymi dowodami, gdyż nie można oczekiwać, że istotne w niniejszym postępowaniu informacje będą ustalane w sposób dorozumiany, jedynie na podstawie oświadczeń. Tym bardziej, że waga niniejszej sprawy i jej specyfika wymaga, by stan faktyczny, który stanowi podstawę do orzekania, był udokumentowany w sposób jednoznaczny, a nie oparty na domniemaniach lub oświadczeniach. Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie nie znajdują się żadne dokumenty wskazujące w jakiej dacie ojciec uznał skarżącego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący wniósł od niej odwołanie zarzucają naruszenie art. 7,77 i 80 k.p.a. Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2016 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący urodził się [...] kwietnia 1980 r. w R., jako dziecko pozamałżeńskie M. i N. z domu S. Rodzice strony zawarli związek małżeński [...] października 1988 r., a zatem osiem lat po narodzinach skarżącego. Wobec powyższego, Minister wskazał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie mają przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia powodującego zmiany w statusie obywatelstwa, a zatem przepisy ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim - w brzmieniu obowiązującym 13 kwietnia 1980 r., tj. w dniu urodzenia skarżącego. Organ powołał się na art. 6 ust. 1 ww. ustawy, obowiązujący do 14 sierpnia 2012 r. Skarżący powołał się we wniosku na posiadanie obywatelstwa polskiego przez swojego ojca - M. S. Pomimo wyraźnych wezwań zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego, skarżący nie dostarczył aktu uznania przez ojca albo innego dokumentu ustalającego ojcostwo. Minister wskazał, że w aktach sprawy znajduje się co prawda izraelski akt urodzenia skarżącego, wydany [...] października 2015 r. i w akcie tym wpisano dane ojca jako M., niemniej dokument ten, w kontekście zawarcia związku małżeńskiego przez rodziców wnioskodawcy, w ocenie Ministra sugeruje, iż ojcostwo M. zostało ustalone w skutek uprawnienia, tj. w dacie zawarcia związku małżeńskiego przez rodziców wnioskodawcy - 8 lat po jego urodzeniu. Fakt figurowania danych ojca w powyższym dokumencie nie świadczy, zdaniem Ministra, jednoznacznie, iż w dacie urodzenia się Wnioskodawcy ojcostwo M. S. zostało ustalone w sposób pozwalający wykluczyć negatywne przesłanki, wynikające z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. Przesłanki negatywne i pozytywne tego przepisu mają wpływ na nabycie przez dziecko obywatelstwa, zarówno na zasadzie ius sanguinis jak i ius soli o ile przesłanki art. 7 ust. 1 pkt 1-4 dokonane zostały w prekluzyjnym terminie jednego roku od dnia urodzenia się dziecka. Zmiana natomiast wymieniona w punkcie 5 podlega uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli dokonana została nawet w późniejszym terminie, bo aż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli dziecko ukończyło już 16 lat, zmiana jego obywatelstwa w wyniku zmiany w ustaleniu osoby ojca wymaga zgody dziecka. Ustanowienie prekluzyjnego terminu rocznego, w art. 7 ust. 1 Ustawy z 1962 r., dla skuteczności ustaleń dotyczących osób rodziców lub jednego z rodziców albo ich obywatelstwa miało na celu zlikwidowanie stanu niepewności w zakresie obywatelstwa dziecka. Przyjęcie natomiast stosunkowo długiego terminu w art. 7 ust. 2 tej ustawy nastąpiło z uwagi na terminy przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym do ewentualnego wytoczenia powództwa w tych sprawach (termin jednego roku byłby nierealny). Minister wskazał ponadto, iż w prawie izraelskim nie jest możliwe uznanie dziecka przed jego narodzinami. Oznacza to wprost, że w chwili urodzenia ojciec panieńskiego dziecka N. S. - matki strony - był nieznany, a matka wnioskodawcy nie posiadała obywatelstwa polskiego. W konsekwencji wnioskodawca nie nabył obywatelstwa polskiego na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. Zdaniem Ministra bezsprzecznym jest, mając na uwadze pozamałżeńskie pochodzenie dziecka, iż ojcostwo M. S. zostało ustalone w oddzielnym postępowaniu. Wymaga zatem zbadania, w jakiej dacie nastąpiło to ustalenie, tj. czy w ciągu roku od dnia urodzenia wnioskodawcy. Na wezwania organów administracji o wykazanie pozytywnej przesłanki nabycia obywatelstwa polskiego, tzn. ustalenia ojcostwa Mirona S. w ciągu roku od dnia urodzenia wnioskodawcy, pełnomocnik skarżącego odmówił przedłożenia stosownych dokumentów. W wyniku powyższego organ nadzoru nie jest w stanie rozstrzygnąć, czy stan faktyczny dotyczący O. S. mieści się w zakresie przepisu art. 7 ust. 1 (nie wiadomo, czy przy ustaleniu ojcostwa obywatela polskiego został zachowany termin jednego roku od dnia urodzenia się dziecka). Zachodzi bowiem domniemanie, że ustalenie ojcostwa M. S. w stosunku do O. S., nastąpiło po upływie roku od dnia jego urodzenia (przez uprawnienie). Jeżeli bowiem ustalenie ojcostwa nastąpiło po upływie jednego roku od dnia urodzenia się skarżącego, to nie skutkowało nabyciem obywatelstwa polskiego, mimo tego, że w sferze prawa rodzinnego wywołało skutki ex tunc. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił szczególną uwagę na fakt, iż profesjonalny pełnomocnik skarżącego, który występuje w wielu sprawach o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, bez najmniejszego problemu pozyskałby z właściwego urzędu izraelskiego akt uznania Ö. S. przez ojca M., który to dokument wskazywałby na datę uznania wnioskodawcy przez jego ojca i zostałyby rozwiane wszelkie wątpliwości w sprawie. Pełnomocnik skarżącego natomiast uchylił się od przedłożenia przedmiotowego dokumentu wskazując jedynie, że po urodzeniu skarżącego nie nastąpiły żadne zmiany w ustaleniu jego ojca ani również w zakresie obywatelstwa ojca. Takie zachowanie pełnomocnika skarżącego wskazuje, że wątpliwości powzięte przez organ nadzoru co do daty uznania Ö. S. przez ojca, są w pełni zasadne. W chwili urodzenia ojciec panieńskiego dziecka N. S. - matki skarżącego - był nieznany, a ustalenie ojcostwa M. S. nastąpiło w oddzielnym postępowaniu w późniejszym okresie. Z powyższą decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zgodził się skarżący, który w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. niewłaściwe zastosowanie art. 4, 6 i 7 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim polegające na ustaleniu, iż skarżący nie nabył z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego, 2. art. 7, 12, 76 § 1, 77, 80 i 138 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający dla ustalenia nabycia przez skarżącego z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego po ojcu i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy zamiast jej uchylenia i potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu skarżący wskazał w szczególności, że akt urodzenia skarżącego stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych. Minister wzywając do uzupełnienia materiału dowodowego żądał potwierdzenia okoliczności, która nawet według stanu jego wiedzy nie wiadomo czy kiedykolwiek wystąpiła. Istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było ustalenie czy M. S. jest biologicznym ojcem małoletniego Ö. S. posiadającym w chwili jego urodzenia polskie obywatelstwo a nie to, czy pochodzi on z małżeństwa bądź został uznany. Z wywodów Ministra wynika, iż nie kwestionuje on ojcostwa M. S. ani posiadanego przez niego obywatelstwa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zawierał akt urodzenia skarżącego, akt małżeństwa jego rodziców, decyzję poświadczającą obywatelstwo polskie jego ojca oraz oświadczenie, iż żadne zmiany w ustaleniu ojca po jego urodzeniu nie nastąpiły. Nadto skarżący wskazał, iż nigdy nie ubiegał się o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na obce ani nie zrzekł się obywatelstwa polskiego. Warto przy tym podkreślić, iż Wojewoda Mazowiecki potwierdził posiadanie obywatelstwa polskiego rodzeństwu skarżącego tj. Y. S. i T. S.. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2550/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza do rozstrzygnięcia kwestii, czy zebrane w sprawie dowody były wystarczające do uwzględnienia podania wnioskodawcy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W szczególności chodzi o przedłożenie przez wnioskodawcę jego aktu urodzenia, z którego wynika, że urodził się w dniu [...] kwietnia 1980 r. i jest synem M. S.. Polskie obywatelstwo ojca wnioskodawcy zostało z kolei potwierdzone decyzją Wojewody Dolnośląskiego z [...] marca 2016 r., nr [...]. Natomiast Minister z faktu zawarcia przez rodziców wnioskodawcy małżeństwa w roku 1988 r. wywodzi, że "Fakt figurowania danych ojca w akcie urodzenia Strony, wydanym w dniu [...] października 2015 r., nie świadczy zatem jednoznacznie, iż w dacie urodzenia się Wnioskodawcy ojcostwo M. S. zostało ustalone w sposób pozwalający wykluczyć negatywne przesłanki, wynikające z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, który stanowił, iż zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określaniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka". Minister przyjął również, że: "Zachodzi bowiem domniemanie, że ustalenie ojcostwa Pana M. S. w stosunku do O. S., nastąpiło po upływie roku od dnia jego urodzenia przez uprawnienie". W ocenie Sądu, zebrane dotychczas w sprawie dowody były wystarczające do załatwienia podania wnioskodawcy zgodnie z żądaniem z [...] kwietnia 2016 r. Zdaniem Sądu, ocena, czy okoliczności istotne dla pozytywnego załatwienia podania wnioskodawcy zostały wykazane zależy przede wszystkim od treści relewantnych przepisów prawa materialnego oraz powiązanych z nimi zasad rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Odnośnie do mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, to nie budzi sporu, że są to przepisy Ustawy z 1962 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu urodzenia wnioskodawcy, czyli [...] kwietnia 1980 r. Zgodnie z art. 4 tej ustawy, dziecko nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie, gdy: 1. oboje rodzice są obywatelami polskimi albo 2. jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie jest nieznane bądź nieokreślone jest jego obywatelstwo lub nie posiada żadnego obywatelstwa. W myśl art. 5 Ustawy z 1962 r., dziecko urodzone lub znalezione w Polsce nabywa obywatelstwo polskie, gdy oboje rodzice są nieznani bądź nieokreślone jest ich obywatelstwo lub nie posiadają żadnego obywatelstwa. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie. Jednakże rodzice w oświadczeniu złożonym zgodnie przed właściwym organem w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka mogą wybrać dla niego obywatelstwo państwa obcego, którego obywatelem jest jedno z rodziców, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo. Zgodnie z art. 6 ust. 2 Ustawy z 1962 r., w braku porozumienia między rodzicami każde z nich może zwrócić się w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka o rozstrzygnięcie do sądu. W myśl art. 6 ust. 3 cytowanej Ustawy, dziecko, które nabyło obywatelstwo obce zgodnie z ust. 1 lub 2, nabywa obywatelstwo polskie, jeżeli po ukończeniu szesnastu lat, a przed upływem sześciu miesięcy od dnia osiągnięcia pełnoletności złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem, organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia. Stosownie natomiast do art. art. 7 ust. 1 Ustawy z 1962 r., zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, jeżeli nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Trzymiesięczny termin określony w art. 6 ust. 1 i 2 liczy się od dnia, w którym zmiana została ustalona. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 tej ustawy, zmiany w ustaleniu osoby ojca, wynikające z orzeczenia sądu wydanego na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa lub o unieważnienie uznania, podlegają uwzględnieniu przy określeniu obywatelstwa dziecka, chyba że osiągnęło ono już pełnoletniość. Jeżeli dziecko ukończyło szesnaście lat, zmiana obywatelstwa może nastąpić jedynie za jego zgodą. Reguły rozkładu dowodu w postępowaniu o potwierdzenie obywatelstwa polskiego, to zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawą o obywatelstwie osoba i podmiot występujący z wnioskiem o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego są obowiązani dołączyć dokumenty potwierdzające dane i informacje zawarte we wniosku, chyba że uzyskanie tych dokumentów napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zgodnie z art. 56 ust. 1 powołanej ustawy, są to dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. W ocenie Sądu, przywołana regulacja zawarta w art. 56 ust. 2 nie znosi nałożonego na organ obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r., II OSK 735/15, CBOSA). Ponadto, obowiązek wynikający z art. 56 ust. 2 ustawy o obywatelstwie dotyczy wyłącznie dokumentów mających potwierdzać zasadność wniosku. Wynika to już z faktu odwołania się w tym przepisie do "danych i informacji zawartych we wniosku". Odwołanie to zakłada racjonalne działanie wnioskodawcy i podawanie we wniosku danych i informacji mających wspierać zgłoszone żądanie. Ponadto, w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) niedopuszczalne jest wymaganie od wnioskodawcy, aby przedłożył dowody na okoliczności niekorzystne dla wnioskodawcy, a tym bardziej obciążanie wnioskodawcy negatywnymi konsekwencjami braku w aktach sprawy takich dowodów (por. np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 4 maja 2016 r., IV SA/Wa 435/16, CBOSA). Dla niniejszej sprawy, w aspekcie rozkładu ciężaru dowodu, kluczowe znaczenie ma pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony na gruncie art. 7 Ustawy z 1962 r., a wyrażający się w stwierdzeniu, że w sytuacji, gdy zgodnie z zasadą wynikającą z art. 4 i art. 6 Ustawy z 1962 r., nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w chwili urodzenia dziecka, a art. 7 tejże ustawy określa wyjątki od tej zasady, to uzależnienie ustalenia obywatelstwa danej osoby od udowodnienia, że te wyjątki nie wystąpiły stanowi nadużycie i naruszenie wskazanych przepisów (por. np. wyroki NSA z dnia 2 czerwca 2016 r., II OSK 2307/14 oraz z 18 kwietnia 2012 r., II OSK 804/11, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w tych judykatach, że przyjęcie stanowiska Ministra oznacza nakładanie na stronę dodatkowego nieuzasadnionego obowiązku udowadniania okoliczności negatywnej, co stoi w sprzeczności z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Sądu, pogląd ten nawiązuje do powszechnie przyjętej zasada prawa Ei incumbit probatio, qui dicit, non ei, qui negat, czyli zasady, że dowód ma przeprowadzić ten, kto twierdzi, a nie ten, kto zaprzecza. Na obowiązywanie tej zasady prawa zwraca uwagę m. in. Trybunału Sprawiedliwości (zob. np. wyrok Trybunału z 7 września 2006 r. C-526/04, pkt 68 oraz cyt. tam wyrok Sądu I Instancji z 10 maja 1990 r. T-117/89), a także sądy administracyjne (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 463/12, CBOSA) i przedstawiciele nauki procesu administracyjnego (por. np. D. Strzelec, Dowody i postępowanie dowodowe w prawie podatkowym, LEX 2015, rozdział 1.4.2.2). Z kolei W. Wołodkiewicz w pracy Europa i prawo rzymskie. Szkice z historii europejskiej kultury prawnej (LEX 2009, rozdział Prawo rzymskie - kluczem do rozumienia współczesnego prawa i państwa) wskazuje, że zasada ta weszła do kanonu współczesnego prawa procesowego. . Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, należy stwierdzić, że na wnioskodawcy spoczywał obowiązek przedłożenia dowodów na okoliczności pozytywne wskazane w art. 4 lub 6 ust. 1 Ustawy z 1962 r. Wnioskodawcy nie obciążał natomiast obowiązek przedłożenia dowodów mających wykluczyć możliwość zajścia wyjątkowych okoliczności z art. 7 ust. 1 powołanej ustawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wnioskodawca wykazał okoliczności pozytywne z art. 6 ust. 1 Ustawy z 1962 r., tzn. udowodnił, że jest synem obywatela polskiego. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby rodzice skarżącego złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 zdanie drugie. Brak jest również dowodów na zaistnienie w sprawie wyjątku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Ustawy z 1962 r. Stanowczych i jednoznacznych ustaleń w tej kwestii Minister nie może zastępować domniemaniami lub formułami "nie można wykluczyć". Przeciwna teza byłaby w sprzeczności m. in. z konstytucyjną i kodeksową zasadą zaufania (art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a.). Z zasady tej wynika w szczególności, że organ administracji publicznej bez wyraźniej ku temu podstawy prawnej nie może wymagać przedłożenia przez stronę dowodów na okoliczności negatywne, a nadto to nie na stronie wnioskującej spoczywa ciężar dowodu w zakresie braku okoliczności mogących podważać zasadność żądania. Bezzasadne jest w szczególności twierdzenie Ministra, jakoby wnioskodawca urodził się jako dziecko nieznanego ojca. Z zebranych dokumentów to w żaden sposób to nie wynika, a Minister wydaje się utożsamiać kategorię dziecka pozamałżeńskiego z dzieckiem o nieustalonym pochodzeniu (scil. ojcostwie). Wykładnia systemowa, zdaniem Sądu, nakazuje okoliczności dotyczące stanu cywilnego (w niniejszej sprawie: pochodzenie wnioskodawcy od ojca będącego obywatelem polskim) dowodzić za pomocą aktów stanu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1741, z późn. zm.), akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Niewątpliwie taka wykładnia ma wsparcie w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego, na co zwraca uwagę Minister (zob. s. 10 zaskarżonej decyzji). Ściśle rzecz ujmując chodzi o wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę pewności prawa. W orzecznictwie wyjaśniono przy tym, że zagraniczne akty stanu cywilnego posiadają na terenie Polski moc dowodową taką samą, jak polskie akty stanu cywilnego. Moc dowodowa zagranicznych aktów stanu cywilnego nie zależy przy tym od ich wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego. Również z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie stanowią wyłączny dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Akt urodzenia dziecka stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych, a zatem określa miejsce i datę urodzenia oraz rodziców (por. np. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2013 r., II OSK 1803/12, CBOSA). Z dołączonego do wniosku aktu urodzenia wnioskodawcy wynika, że urodził się on w dniu 13 kwietnia 1980 r. jako syn M. S. oraz N. S. (k. 3, tom 1/2 akt administracyjnych). W takim przypadku, w świetle treści aktu stanu cywilnego oraz z uwagi na brak dowodów jednoznacznie wskazujących na ewentualne zajście w sprawie okoliczności z art. 7 ust. 1 Ustawy z 1962 r., Minister winien załatwić podanie wnioskodawcy pozytywnie. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit, a), b) i c) P.p.s.a. poprzez niewłaściwe i niespełniające wymogów ustawy uzasadnienie wyroku polegające na : – niewskazaniu w wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia a także nie wskazaniu, czy WSA wydając wyrok i uwzględniając skargę stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy też inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; – wskazaniu w uzasadnieniu jedynie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie i ogólnej wykładni części z nich bez odniesienia ich i konsumpcji do ustalonego stanu faktycznego sprawy, – pominięciu w uzasadnieniu oceny znaczenia odmowy złożenia, przez pełnomocnika wnioskodawcy, dowodów dotyczących daty ustalenia ojcostwa, w sytuacji gdy organ miał podstawy do powzięcia uzasadnionych wątpliwości dot. chwili ustalenia ojcostwa wnioskodawcy (biorąc pod uwagę w szczególności datę urodzenia wnioskodawcy, datę zawarcia małżeństwa rodziców wnioskodawcy i datę wydania aktu urodzenia), – ustaleniu, że brak jest w sprawie dowodów wskazujących na możliwość późniejszego ustalenia ojcostwa wnioskodawcy (tj. zajścia okoliczności wymagających oceny w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim Dz. U. z 2000 r. nr 28 poz. 353 z późn. zm. [zwana dalej również: "ustawą z 1962 r."]) i pominięciu, że wnioskodawca urodził się osiem lat przed zawarciem związku małżeńskiego przez swoich rodziców i wynikającej z tego konieczności zbadania czy nie doszło do ustalenia ojcostwa w stosunku do wnioskodawcy po upływie roku od dnia urodzenia, lub czy ojcostwo nie zostało ustalone w drodze uprawnienia w związku z zawarciem małżeństwa, – nieuwzględnieniu faktu, że dla obywatelstwa nie ma znaczenia kwestia ojcostwa biologicznego lecz ojcostwo w znaczeniu prawnym i istotna jest chwila jego stwierdzenia w świetle art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. oraz, że przy dziecku pozamałżeńskim nie istnieje prawne domniemanie ojcostwa, lecz ojcostwo to musi zostać odpowiednio ustalone przy zastosowaniu procedury określonej przepisami prawa. – ustaleniu, że z aktu urodzenia wynika, że wnioskodawca urodził się w dniu [...] kwietnia 1980 r., jako syn M. S. oraz N. S. czyli, że M. S. jest ojcem od dnia urodzenia, nie biorąc pod uwagę dat sporządzenia dokumentów i tym samym faktu dużego prawdopodobieństwa ustalenia ojcostwa z dacie późniejszej a także pominięcie, że fakt wpisania w akcie urodzenia ojca "od daty urodzenia" wynika ze skutków ustalenia ojcostwa wynikających z prawa rodzinnego tj. przyjęcie ojcostwa ze skutkiem ex tunc i pominięcie, że w świetle ustawy z 1962 r. istotna jest mimo wszystko faktyczna data zdarzenia które powoduje ustalenie ojcostwa: 2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 3 i art. 65 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741 z późn. zm.), art. 56 ust. 2 i art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim w powiązaniu z art. 6 ust 1 i art. 7 ust 1 ustawy z 1962 r: polegające na: – przyjęciu przez WSA, że zebrane w sprawie dowody były wystarczające do uwzględnienia poddania wnioskodawcy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, podczas gdy w ocenie organu opartej na całokształcie materiału dowodowego, istnieje domniemanie ustalenia ojcostwa M. S. w skutek uprawnienia tj. w dacie zawarcia związku małżeńskiego, a tym samym, nie ma odstaw do stwierdzenia nabycia obywatelstwa wnioskodawcy na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy 1962 r. – oparciu się przez WSA jedynie na treści aktu urodzenia bez oceny całokształtu sprawy i uwzględnienia w szczególności: – daty urodzenia wnioskodawcy, daty sporządzenia jego aktu urodzenia oraz daty zawarcia małżeństwa przez rodziców wnioskodawcy, – faktu, że wpisanie w akcie urodzenia, że p. M. S. jest ojcem "od daty urodzenia" wynika z przepisów określających skutek (ex tunc) ustalenia ojcostwa w świetle prawa rodzinnego, zasad sporządzania aktów stanu cywilnego (patrz, art. 65 ustawy o aktach stanu cywilnego) i w rzeczywistości nie potwierdza daty faktycznego ustalenia ojcostwa, która to właśnie chwila jest istotna w świetle art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. – poprzez naruszenie prawa organu do swobodnej oceny dowodów zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (art. 80 k.p.a.). (WSA opiera się jedynie na akcie urodzenia wnioskodawcy, nie uwzględniając całokształtu ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w tym wykazanego przez organ w uzasadnieniu decyzji domniemania ustalenia ojcostwa przez uprawnienie, WSA pomija też znaczenie odmowy pełnomocnika wnioskodawcy do przedłożenia odpowiednich dowodów potwierdzających datę ustalenia ojcostwa, co może pośrednio potwierdzać, że do ustalenia ojcostwa doszło po upływie jednego roku od dnia urodzenia wnioskodawcy), – poprzez zakwestionowanie prawa organu do żądania dokumentu potwierdzającego datę ustalenia ojcostwa w sytuacji gdy w ocenie organu do takiego ustalenia doszło i konieczne jest tym samym ustalenie tej daty w celu oceny zastosowania przesłanek z art. 7 ust. 1 ustawy 1962 r., – poprzez naruszanie prawa organu do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) i nieuwzględnienie ustawowego obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.) w sytuacji gdy organ w uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazał i uzasadnił przyczyny konieczności wyjaśnienia daty ustalenia ojcostwa, – poprzez naruszenie ciężaru dowodowego wynikającego z art. 56 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r. i odmowie prawa do żądania dokumentów potwierdzających datę ustalenia ojcostwa, w sytuacji gdy takie ustalenie jest konieczne w celu wydania zgodnej z prawdą materialną decyzji, – poprzez oparcie się jedynie na samym akcie urodzenia bez uwzględnienia, że bez ustalenia daty ustalenia ojcostwa nie jest możliwe stwierdzenie czy nie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 7 ust 1 ustawy 1962 r., – poprzez nieuwzględnienie faktu, że dla obywatelstwa nie ma znaczenia kwestia ojcostwa biologicznego lecz ojcostwo w znaczeniu prawnym i istotna jest chwila jego ustalenia w świetle art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. oraz, że przy dziecku pozamałżeńskim nie istnieje prawne domniemanie ojcostwa, lecz ojcostwo to musi zostać odpowiednio ustalone przy zastosowaniu procedury określonej przepisami prawa. 3. art. 6 ust. 1 ustawy z 1962 r. poprzez ustalenie, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacji gdy wnioskodawca jedynie wykazał, że jest synem obywatela polskiego (str. 8 uzasadnienia WSA) z pominięciem przepisu lex specialis tj. art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. który to przepis powinien mieć zastosowania w sprawie, biorąc pod uwagę ustalony przez organ stan faktyczny, a w szczególności w sytuacji ustalenia przez organ domniemania ustalenia pochodzenia wnioskodawcy w okresie późniejszym niż chwila urodzenia, 4. art. 4 pkt 2, art. 6 ust 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. w zw. z art 56 ust. 2 i z art.10 ust 3 ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r. poprzez: – niewłaściwą interpretację obowiązku dowodowego i przyjęcie, że wnioskodawca wykazał, że jest dzieckiem urodzonym z rodziców, z których jedno ma obywatelstwo polskie, czyli że spełnił przesłanki z art. 4 pkt 2 lub z art. 6 ust. 1 ustawy z 1962 r., – błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wnioskodawca jest dzieckiem obywatela polskiego i nie uwzględnienie przez WSA, że art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. nie odnosi się do skutków ustalenia ojcostwa, które w świetle prawa rodzinnego następują z mocą wsteczną (ex tunc) ale do samej chwili tego ustalenia tj. chwili zajścia zdarzenia, z którym prawo wiąże ustalenia ojcostwa), tym samym, że w świetle ustalonego stanu faktycznego a w szczególności daty zawarcia małżeństwa i daty wydania aktu urodzenia (które miały miejsce długi okres czasu po dacie urodzenia wnioskodawcy) istniało domniemanie, że ojcostwo został ustalone w późniejszym okresie i konieczne w świetle art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r, jest ustalenie daty tego faktu, które spoczywa zgodnie z ciężarem dowodowym na wnioskodawcy, – błędną wykładnię art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. w zw. z art. art. 56 ust. 2 i art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r., prowadzącą do przyjęcia, że to organ powinien udowodnić przesłanki negatywne z art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. tj. fakt, że doszło do ustalenia ojcostwa w danej dacie, podczas gdy organ nie ma możliwości faktycznych i prawnych uzyskania przedmiotowych dokumentów, gdyż organy innych państw (w szczególności Izraela), nie wydają takich informacji na wniosek polskiego organu i w tym celu ustawodawca w ustawie o obywatelstwie polskim z 2009 r. zmodyfikował ciężar dowodowy w art. 56 ust. 2 przerzucając go wyraźnie na stronę, a więc prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że w sytuacji jak w niniejszej sprawie, gdzie charakter zdarzeń prowadzi do domniemania ustalenia ojcostwa wnioskodawcy w wyniku późniejszych zdarzeń, wnioskodawca na wniosek organu jest zobowiązany przedstawić stosowne dowody wykazujące chwile tego ustalenia. 5. art. 3 i art. 65 ustawy z 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz 1741 z późn. zm.) w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust 1 ustawy z 1962 r. poprzez niewłaściwą wykładnię polegająca na nieuwzględnieniu, że bez względu na to czy ojcostwo danej osoby występuje faktycznie od dnia urodzenia dziecka (z tytułu np. domniemania prawnego pochodzenia z małżeństwa) czy też nastąpiło w wyniku późniejszego ustalenia ojcostwa, treść przedłożonego przez stronę aktu urodzenia byłaby taka sama z uwagi na wynikającą z prawa rodzinnego zasadę wystąpienia skutków ustalenia "ex tunc" i sposób sporządzania w Izraelu aktów urodzenia, tym samym, że w przypadku aktu urodzenia wydanego kilka lat po urodzeniu wnioskodawcy organ nie wie w jakiej dacie nastąpiło ustalenia ojcostwa i konieczność wyjaśnienia tej kwestii nie stanowi zaprzeczenia zasad wynikających z aktu cywilnego zgodnie z art. 3 ustawy o aktach stanu cywilnego (gdyż organ akceptuje jego treść i fakt, że w świetle prawa rodzinnego skutek ustalenia nastąpił ex tunc) ale wynika z konieczności ustalenia momentu w którym wystąpiło zdarzenie skutkujące ustaleniem ojcostwa, która to właśnie chwila w świetle art. 7 ust. 1 ustawy z 1962 r. jest decydująca dla oceny kwestii obywatelstwa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji O. S. wniósł o jej oddalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Mając na uwadze fakt, że skarżący kasacyjnie w oparciu o art. 182 § 2 P.p.s.a. zrzekł się rozprawy a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, niniejszą skargę kasacyjną NSA rozpoznawał na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ma usprawiedliwione podstawy. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku zasadnicze znaczenie ma odpowiedź na dwa pytania: 1) czy dla potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego wystarczające jest ustalenie, że spełnione zostały przesłanki pozytywne zawarte w ustawie z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r., Nr 28, poz. 353 j.t. ze zm.), czy też konieczne jest też wykazanie, że nie występują przesłanki negatywne, których wystąpienie uniemożliwia potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, 2) jeśli dla potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego wymagane jest wykazanie, że nie występują przesłanki negatywne wymienione w ww. ustawie, to na kim ciąży obowiązek wykazania, że przesłanki te występują bądź nie występują. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wymaga wykazania, że spełnione zostały przesłanki pozytywne uzasadniające to potwierdzenie jak również wykazania, że nie występują przesłanki negatywne które uniemożliwiają potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Dla potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego spełnione muszą być wszystkie wymogi zawarte w ustawie z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, która miała zastosowanie w sprawie niezależnie od tego, czy wymogi te zostały ujęte w ustawie w formie pozytywnej czy też negatywnej. Tym samym dla potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego konieczne jest również wykazanie, że zmiany w ustaleniu osoby albo obywatelstwa jednego lub obojga rodziców nastąpiły przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie organy administracji uznały, że istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie i konieczne jest wykazanie, że nie został przekroczony termin wskazany w tym przepisie. W sytuacji, gdy dziecko rodzi się w czasie trwania związku małżeńskiego generalnie istnieje domniemanie, że mąż matki jest jego ojcem. W niniejszej sprawie słusznie organy administracji zwróciły uwagę, że rodzice wnioskodawcy zawarli związek małżeński 8 lat po urodzeniu wnioskodawcy. Ustalenie ojcostwa musiało tym samym nastąpić albo poprzez uznanie dziecka albo poprzez orzeczenie Sądu. To z kolei oznacza, że konieczne jest wykazanie, że nastąpiło to przed upływem roku od dnia urodzenia się dziecka. Akt urodzenia wnioskodawcy jest dowodem pozwalającym na ustalenie daty urodzenia oraz danych rodziców. Akt ten nie jest natomiast dowodem, który pozwoliłby na ustalenie daty ustalenia ojcostwa. Odnośnie do kwestii, na kim ciąży obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego stwierdzić należy, że co do zasady obowiązek ten ciąży na organie administracji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nawet jeśli obowiązek udowodnienia określonej okoliczności ciąży na organie administracji, to nie zwalnia to strony postępowania z obowiązku dostarczenia dokumentu niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji gdy organ sam nie ma możliwości jego uzyskania natomiast możliwość taką posiada strona postępowania. Nie ma w takiej sytuacji znaczenia okoliczność, że dokument mógłby dowodzić faktów, które dla wnioskodawcy są niekorzystne. Nie można akceptować sytuacji, że strona uzyskuje uprawnienie tylko z tego powodu, że mając taką możliwość nie przedstawia dokumentu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie administracyjne nie jest postępowaniem karnym a wnioskodawca nie jest oskarżonym, by mogła mieć zastosowanie reguła zakazująca nakładania obowiązku przedstawiania dowodów, które mogą okazać się dla strony postępowania niekorzystne. W niniejszej sprawie wnioskodawca miał możliwość uzyskania dokumentu, z którego wynikałoby kiedy nastąpiło ustalenie ojcostwa jednakże dokumentu takiego na wezwanie organu administracji nie przedstawił. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że organy administracji oparły swoje stanowisko na "domniemaniach". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie były to domniemania tylko wnioskowanie mające uzasadnione podstawy wynikające z tego, że wnioskodawca urodził się 8 lat przed zawarciem związku małżeńskiego przez jego rodziców i zaniechaniu dostarczenia przez wnioskodawcę, bez uzasadnionej przyczyny, dokumentu wskazującego na to, kiedy nastąpiło ustalenie ojcostwa. Rozumowaniu organów administracji nie można w tej sytuacji zarzucić dowolności. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. Zarzuty te same w sobie były wystarczające do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Stąd też dokonywanie oceny zasadności pozostałych postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów było niecelowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona stąd też zaistniały podstawy do rozpoznania skargi wniesionej do Sądu I instancji i jej oddalenia. Zarzuty tej skargi sprowadzały się bowiem w istocie do twierdzenia, że skarżący nie miał obowiązku przedstawiania dokumentu, z którego wynikałaby data ustalenia ojcostwa, co jak to zostało wcześniej wskazane jest stanowiskiem nieuzasadnionym. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. oraz art. 204 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.