I SA/Rz 828/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr. / WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2018 r. spraw ze skarg P. R. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. - nr [...], - nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi. I SA/Rz 828/17 Uzasadnienie Zaskarżonymi postanowieniami z dnia [...] października 2017r., nr [...], [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) stwierdził, że odwołania P.R. (dalej: podatnik) z dnia 12 czerwca 2017r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NPUCS) z dnia [...] maja 2017r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz z dnia [...] maja 2017r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, wniesione zostały z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Z uzasadnień postanowień oraz akt sprawy wynika, że pismami z dnia 12 czerwca 2017r. podatnik wniósł odwołania od decyzji NPUCS z dnia [...] maja 2017r.: nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Odwołania zostały nadane w Urzędzie Pocztowym w D. w dniu 13 czerwca 2017r. Powołanymi na wstępie postanowieniami z dnia [...] października 2017r. DIAS stwierdził, że odwołania podatnika zostały wniesione z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm. - dalej: O.p.), organ podatkowy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, o ile strona dokonała czynności po upływie ustawowego terminu. Stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie od decyzji organu podatkowego wydanej w I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. DIAS wskazał, że przesyłki pocztowe zawierające decyzje NPUCS z dnia [...] maja 2017r.: nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, zostały przekazane Poczcie Polskiej S.A. w celu doręczenia adresatowi – pełnomocnikowi podatnika. Ze względu na problemy techniczne uniemożliwiające organowi I instancji doręczenie przedmiotowej decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej zastosowano tryb przewidziany w art. 144 § 3 O.p. Z uwagi na nieobecność adresata, przesyłka była dwukrotnie awizowana przez pocztę, pierwszy raz w dniu 15 maja 2017r., ponowne - w dniu 23 maja 2017r. Przesyłka została wydana pełnomocnikowi w dniu 30 maja 2017r. W celu ustalenia/potwierdzenia daty doręczenia przesyłki listowej zawierającej ww decyzje NPUCS, organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające z udziałem Poczty Polskiej. Z wyjaśnień Poczty Polskiej (pismo z dnia 22 września 2017r.) wynika, że przesyłka o nr nadawczym: [...] (adresowana do W. O., [...], [...], [...] D.), została w dniu 15 maja 2017r. wydana do doręczenia i w tym samym dniu awizowana; jest to zgodne z informacją na stronie internetowej Poczty Polskiej (http://emonitoring.poczta-polska.nl/). W związku z tym 14-dniowy okres przechowywania powyższej korespondencji w placówce pocztowej upływał w dniu 29 maja 2017r. i z tym dniem nastąpił skutek doręczenia (art. 150 § 1 i § 4 O.p.); co za tym idzie, 14-dniowy termin do wniesienia odwołań (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.) upłynął w dniu 12 czerwca 2017r. Odwołania zostały nadane w Urzędzie Pocztowym w D. 13 czerwca 2017r., a więc po upływie terminu do ich wniesienia. Jednocześnie nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań. Zdaniem DIAS, okoliczność, że 30 maja 2017r. - już po formalnym doręczeniu przesyłki zgodnie z powołanymi przepisami - pełnomocnikowi podatnika faktycznie wydano przesyłkę, nie oznacza, że decyzja została doręczona później/w kolejnym dniu, a ustawowy termin do wniesienia odwołania uległ "przedłużeniu" bądź podlega obliczeniu według innych zasad niż wynika to z przywołanych przepisów prawa. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę/pełnomocnika. Organ II instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie doręczenie przesyłki nastąpiło z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 O.p. (z dniem 29 maja 2017r.), ze skutkiem pozostawienia w aktach sprawy. W ocenie DIAS, przetrzymanie i wydanie przez urząd pocztowy pisma po upływie tego terminu niewątpliwie stanowi uchybienie Poczty Polskiej, które jednak nie miało wpływu na ocenę skuteczności/terminu doręczania, ani na wynik sprawy. Na ww. postanowienia organu odwoławczego podatnik złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 150 § 1 O.p. przez ich nieprawidłowe zastosowanie. W uzasadnieniach skarg skarżący podniósł, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołań nastąpiło bez winy strony - na skutek błędu publicznego operatora pocztowego. Decyzje organu I instancji zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 maja 2017r., po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniu 15 maja 2017r. i 23 maja 2017r. Zdaniem skarżącego, Poczta Polska dopuściła się błędu przez naruszenie m.in. przepisu art. 150 § 1 pkt 1 i nast. Op., przez wydanie przesyłki po okresie dłuższym niż 14 dni licząc od pierwszego zawiadomienia. Strona odbierając przesyłki w dniu 30 maja 2017r. mogła być przekonana, że termin do wniesienia odwołania należy liczyć od tego momentu, zwłaszcza, że dysponowała dokumentem awiza wskazującym datę upływu terminu odbioru pisma na dzień 30 maja 2017r. Zdaniem skarżącego, strona nie ma obowiązku ustalać takich okoliczności jak termin pierwszego zawiadomienia i upływ 14 dni od tego momentu, nie może też ponosić negatywnych konsekwencji uchybień operatora publicznego - Poczty Polskiej, w związku z czym nie można przypisać jej winy w zakresie uchybienia terminowi. Ponadto skarżący zarzucił, że organ I instancji naruszył art. 144 § 5 O.p., gdyż nie jest w stanie udokumentować prób wysłania korespondencji w formie elektronicznej, w związku z czym skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z nieprawidłowym doręczeniem. W odpowiedzi na skargi DIAS potrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalanie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 - dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skargi są niezasadne. Zgodnie z art. 150 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi w mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1 O.p.) albo pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy (art. 149 O.p.), operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1); zawiadomienie o pozostawaniu pisma, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce ( pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2); w przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (§ 3); w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu przechowywania, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie od decyzji organu podatkowego wydanej w I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy z urzędu bada zachowanie terminu do wniesienia odwołania - jest to jedna z pierwszych czynności w związku ze złożonym odwołaniem. Uchybienie temu terminowi powoduje, że decyzja organu I instancji staje się ostateczna, co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jej weryfikacji w postępowaniu odwoławczym. Stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (np. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1.10.2009r., sygn. akt I FSK 854/08; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 29.01.2009r., sygn. akt I SA/Rz 612/08, dost. CBOiS). W niniejszej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia odwołań jest bezsporne. Podnoszone przez skarżącego okoliczności mające świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminowi, nie mogą przynieść oczekiwanego przez niego skutku w postaci uchylenia zaskarżonych postanowień. Wydania pełnomocnikowi skarżącego decyzji w dniu 30 maja 2017r. nie można utożsamiać z doręczeniem tej decyzji - w sensie prawnym – w tym właśnie dniu, bowiem doręczenie nastąpiło w trybie przewidzianym w art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 O.p., w dniu 29 maja 2017r. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz, zważywszy na to, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę. W sytuacji więc, gdy stosownie do art. 150 O.p. zaktualizował się prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze faktyczne wydanie pisma stronie nie może być uznane za doręczenie prawnie skuteczne i prawidłowe. Dniem doręczenia zastępczego jest bowiem dzień, w którym bezskutecznie upłynął czternastodniowy termin odbioru decyzji prawidłowo złożonej w placówce pocztowej (zdanie drugie § 2 art. 150 O.p.), a nie dzień późniejszego faktycznego wydania jej adresatowi w tej placówce pocztowej – zresztą z naruszeniem przepisów ustawy. Wprowadzona przez ustawodawcę fikcja doręczenia jest w tej sytuacji prawnie skuteczna, to znaczy pociągająca za sobą wszelkie skutki doręczenia, w tym także, skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania (art. 223 § 2 O.p.). Nie można bowiem przyjąć, że doręczenie nie nastąpiło, jeśli skarżący nie zgłosi się po jej odbiór w wymaganym przepisami terminie. Przyjęcie odmiennego poglądu niweczyłoby funkcje i cele regulacji ustanawiającej zasady i tryb doręczania pism w postępowaniu podatkowym. Zatem okoliczność, że placówka pocztowa faktycznie wydała przesyłkę adresatowi w dniu 30 maja 2017r. nie może w żadnym razie przesądzać o tym, że to w tym dniu właśnie doszło do doręczenia decyzji, w sposób przewidziany przepisami O.p. (por. postanowienia NSA z dnia: 11 grudnia 2009r., sygn. akt II FSK 1075/08; 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1908/09; 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 334/10; 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 2916/11). W związku z powyższym słusznie orzekł DIAS, że odwołania nadane w dniu 13 czerwca 2017r. zostały wniesione z uchybieniem terminu, a zarzuty skargi są niezasadne. Nie może zmienić tej oceny podnoszony przez skarżącego brak jego winy w uchybieniu terminu – jest to okoliczność, która może uzasadniać przywrócenie terminu, ale nie wpływa na ocenę obiektywnej przesłanki upływu terminu i związanego z nim obowiązku organu wynikającego z art.228§ 1 pkt 2 O.p. Z akt sprawy nie wynika, aby podatnik składał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art.144 § 5 O.p. Sąd stwierdza, że wprawdzie zgodnie z powołanym przepisem doręczenia pism pełnomocnikowi będącemu m.in. doradcą podatkowym powinno nastąpić za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub w siedzibie urzędu, jednak w myśl art.144§ 3 O.p., wystąpienie problemów technicznych uzasadnia doręczenie pism w sposób określony w § 1 pkt 1. Ustawodawca nie wskazuje jakiego rodzaju "problemy techniczne" uniemożliwiające organowi doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, uzasadniają doręczenia pisma w sposób określony w art.144 § 1 pkt 1 O.p., co oznacza, że może to nastąpić w każdym przypadku, gdy jakiekolwiek trudności się pojawią. Nie ma też wymogu, aby fakt wystąpienia trudności został udokumentowany. Z uwagi na to, że trudności takie wystąpiły w niniejszej sprawie, organ doręczył decyzje za pomocą operatora pocztowego, co w zaistniałych okolicznościach było zgodne z treścią art.144 § 3 O.p. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.