I SA/Łd 938/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: Sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2008 r. w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił M. S. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.- W. z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2008 rok w zryczałtowanym podatku dochodowym os osób fizycznych. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.- W.: 1) uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] r. określającą M. S. wysokość zobowiązania za 2008 rok w 10% zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 74.850 zł z tytułu odpłatnego zbycia udziału 3/8 części zabudowanej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 182/57, położonej w Ś., oraz 2) określił wysokość zobowiązania za 2008 rok w 10% zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 64.004zł z tytułu odpłatnego zbycia udziału 3/8 części zabudowanej nieruchomości, oznaczonej jako działka 182/57, położonej w Ś. Decyzja została doręczona w dniu [...]r. Organ podatkowy przywołał treść art. 220 § 1, art. 12 § 1 O.p. i stwierdził, że termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upłynął 18 lutego 2015 r., natomiast odwołanie zostało złożone w siedzibie organu podatkowego pierwszej instancji w dniu [...]r., zaś w dniu 24 lutego 2015 r. podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W treści wniosku podatnik wskazał na problemy zdrowotne jako przyczynę niemożności złożenia odwołania w ustawowym terminie. Fakt leczenia w okresie od 5 do 19 lutego 2015 r. udokumentowany został zaświadczeniem lekarskim, a w piśmie z 30 marca 2015 r. wskazano dodatkowo, że okolicznością uniemożliwiającą złożenie odwołania w terminie był fakt, iż podatnik zamieszkuje samotnie. Na wezwanie organu do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego wystawionego na druku ZUS ZLA potwierdzającego niezdolność do pracy w okresie od 5 do 19 lutego 2015 r. M. S. nadesłał zaświadczenie wystawione przez A Sp. z o.o. z siedzibą w B. potwierdzające fakt zatrudnienia strony w tej spółce od 2 kwietnia 2012 r. na stanowisku dyrektora zarządzającego oraz przebywania w okresie 1-20 lutego 2015 r. na urlopie wypoczynkowym. Podatnik podkreślił, że druk ZUS ZLA wymagany byłby jedynie w przypadku korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego za wskazany okres, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W wystosowanym na wezwanie organu piśmie pracodawca M. S. potwierdził fakt przebywania przez niego na urlopie wypoczynkowym w okresie o jeden dzień krótszym, niż wynika to z oświadczenia strony. W toku postepowania organ ustalił ponadto, że pod adresem zamieszkania strony, tj. A 30 m 4 w Ł. zamieszkuje również B. G., który od [...] r. wskazał ten adres jako swój adres zamieszkania oraz prowadzenia działalności gospodarczej i rachunkowości. Wydając zaskarżone postanowienie organ odwołując się do treści art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) powoływanej dalej w skrócie jako: "O.p." wskazał, że organ podatkowy może przywrócić termin na wniosek podatnika jedynie w sytuacji, gdy uchybienie nie było przez niego zawinione, przy czym uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi leży po stronie podatnika. Odnosząc się do argumentacji strony organ stwierdził, że podatnik nie wskazał rodzaju problemów zdrowotnych, które miały mieć bezpośredni wpływ na brak możliwości zachowania terminu do wniesienia odwołania, co więcej M. S. nie podał również przyczyn, z powodu których niemożliwym było posłużenie się osobą trzecią w złożeniu odwołania, zwłaszcza w sytuacji, gdy podatnik nie mieszał sam. Dodatkowo organ podkreślił, że trwający dwa tygodnie pobyt w domu w świetle zasad doświadczeni życiowego jest niemożliwy bez kontaktu ze światem zewnętrznym, zwłaszcza wobec konieczności zakupu niezbędnej żywności, której zapasów na taki okres w zasadzie nie przechowuje się w domu. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie: 1) art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił przyczynę uchybienia terminu w postaci nagłej choroby, która uniemożliwiła mu opuszczanie mieszkania i samodzielne złożenie odwołania oraz brak możliwości posłużenia się osobą trzecią i brak winy w uchybieniu terminu; 2) art. 122 i art. 180 § 1 oraz art. 123 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady czynnego udziału w postępowaniu wyrażające się w wybiórczym, powierzchownym i stronniczym gromadzeniu dowodów na tezy przeciwne do twierdzeń skarżącego i pozbawieniu skarżącego prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego; 3) art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez stronniczą i dowolną ocenę materiału dowodowego a także wyprowadzenie ze zgromadzonych dowodów w postaci zaświadczenia lekarskiego i oświadczeń pracodawcy wniosków do nich przeciwnych wynikających z bliżej nieokreślonych "zasad doświadczenia życiowego" Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Skarbowej w Ł. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący oświadczył, że błędne jest stanowisko organu, jakoby skarżący będąc osobą rozwiedzioną i samotną miał możliwość posłużenia się osobą trzecią w terminowy złożeniu odwołania, a ze względu na ew. konieczność podpisania dokumentu pełnomocnictwa oraz sytuację finansową i osobistą wykluczone było posłużenie się profesjonalnym pełnomocnikiem. Skarżący zaprzeczył również, by mieszkał z B. G. i podkreślił, że okoliczność przebywania na urlopie wypoczynkowym zamiast na zwolnieniu lekarskim nie powinna podważać całości argumentacji strony, ponieważ w realiach panujących w sektorze prywatnym jest to przy braku stabilności zatrudnienia praktyka powszechna. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy pismo zawierające decyzję organu I instancji zostało doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. W przeciwnym razie, wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, gdyż termin do dokonania tej czynności procesowej nie rozpocząłby w ogóle swego biegu. Zagadnienie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji zostało przez organ odwoławczy rozstrzygnięte prawidłowo. Jak wynika z akt sprawy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.- W. z dnia [...] r. została doręczona stronie w dniu 4 lutego 2015 r. W myśl art. 223 § 2 O.p. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W omawianym przypadku termin do wniesienia odwołania upłynął więc skarżącemu w dniu 18 lutego 2015 r. Tymczasem skarżący wniósł odwołanie w dniu 20 lutego 2015 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony 24 lutego 2015 r. W wypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania nie został dochowany, organ odwoławczy stwierdza tę okoliczność w formie postanowienia. W tej sytuacji organ podatkowy trafnie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowieniem z [...] r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zagadnieniem spornym o podstawowym znaczeniu w rozstrzyganej sprawie jest zasadność stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W tym kontekście wskazać należy, że kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki - Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99). W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżący wskazuje przebytą w okresie od 5 do 19 lutego 2015 r. chorobę, na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że w wymienionym okresie pacjent powinien systematycznie przyjmować leki oraz wskazane jest leżenie. Ponadto skarżący wskazał, że zamieszkuje sam, co uniemożliwiło mu wniesienie odwołania z zachowaniem terminu. Odnosząc się do powyższych twierdzeń strony należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Pogląd o konieczności istnienia ze względu na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r. II GSK 744/10, postanowienie SN z 11 grudnia 2008 r., IV CZ 102/08 oraz z dnia SN z 29 maja 2007 r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., II FSK 1145/07, wyrok NSA z 5 września 2002 r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998 r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2008 r., I SA/Łd 1441/07). Podkreślić należy, że nawet choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. A zatem ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Tego natomiast w toku postępowania zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił. W szczególności należy wskazać, że przedłożone w przedmiotowej sprawie zaświadczenia lekarskie nie wskazują na chorobę nagłą, która nie pozwoliła nawet na wyręczenie się inną osobą, przy czym nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący nie był zainteresowany ujawnieniem rodzaju przebytej choroby zarówno organowi, jak i na etapie postępowania przed sądem administracyjnym swojemu pełnomocnikowi a także okoliczność, iż odwołanie zostało przez skarżącego sporządzone w dniu 16 lutego 2015 r., a więc przed upływem terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji, aby dochować terminowi wystarczyło jedynie, przy założeniu, że skarżący osobiście nie był w stanie tego uczynić, podjąć choćby próbę posłużenia się osobą trzecią, w kwestii technicznej, jaką w istocie jest samo nadanie przesyłki u operatora pocztowego. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący jest osobą młodą, zaś z zaświadczenia sporządzonego przez spółkę A wynika ponadto, iż zajmuje odpowiedzialne stanowisko dyrektora zarządzającego w tej firmie, co w ocenie Sądu jednoznacznie wskazuje nawet przy założeniu, że przez dwa tygodnie nie był w stanie opuścić mieszkania, posiadał wystarczający potencjał, by zorganizować pomoc w wysłaniu korespondencji wyręczając się inną osobą, przy czym w ocenie Sądu bez znaczenia pozostaje, czy byłby to profesjonalny pełnomocnik, członek rodziny, czy inna niespokrewniona osoba, np. sąsiad, czy znajomy. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje również wynikająca ze złożonego na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. okoliczność, że B. G. nie zamieszkiwał ze skarżącym w okresie od grudnia 2014 r. do marca 2015 r. Ponadto odnosząc się do zarzutów skargi, w opinii Sądu, organ w przedmiotowej sprawie podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zaś ocena zebranych dowodów została przeprowadzona sposób wyczerpujący i nie narusza reguł swobodnej oceny. Sporne kwestie zostały w niniejszej sprawie szczegółowo wyjaśnione i znalazły odzwierciedlenie zarówno w zebranym materiale dowodowym, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270), należało skargę oddalić. P.C.